T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/1309 - 2026/754
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
26. HUKUK DAİRESİ
ESAS NO : 2024/1309
KARAR NO : 2026/754
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 10. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 12.09.2024
NUMARASI : 2023/418 Esas 2024/564 Karar
DAVANIN KONUSU : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 24.04.2026
GEREKÇELİ KARAR
YAZILMA TARİHİ : 20.05.2026
İlk derece mahkemesince verilen karara karşı davalı ... Sigorta AŞ vekili tarafından süresi içinde istinaf kanun yoluna başvurulmuş olup, başvuru şartlarının yerine getirildiği dosya üzerinde yapılan ön inceleme ile anlaşılmakla yapılan istinaf incelemesi sonunda;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARI
Davacı vekili dava dilekçesinde;08.08.2022 tarihinde, davacıya ait araçla, davalı ...'ın maliki olduğu sürücü ... idaresindeki, davalı ... Sigorta AŞ tarafından zorunlu mali mesuliyet sigortası ile sigortalanan, davalı ... Sigorta AŞ tarafından ise kasko poliçesi kapsamında İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortası ile sigortalanan aracın maddi hasarlı trafik kazasına karıştığını, davalı sürücünün kazanın meydana gelmesinde asli kusurlu olduğunu, davacının ise kusurunun olmadığını, davacıya ait aracın pert total olduğunu, ayrıca araç mahrumiyeti zararlarının oluştuğunu, Ankara 6. Sulh Hukuk Mahkemesi 2022/263 d.iş sayılı dosyasında alınan raporda; davacıya ait araçta 194.827,00 TL miktarlı hasar oluştuğunun aracın hasarsız fiyatının ise 380.000,00 TL olduğunun tespit edildiği, iş bu kazada davacıya ait araç için ... Sigorta AŞ tarafından 100.000,00 TL ödemenin yapıldığını, kalan bedel için iş bu davanın açıldığını, yine iş bu kazada davacıya ait araçta takılı bulunan tam akülü transpalet paftarın zarar görmüş olup zarar miktarının 55.800,00 TL olduğunu, bu bedelin de davalılar tarafından ödenmesinin gerektiğini, yine davacıya ait araçta zarar gören taşıma irsaliyesi ve fatura ile sabit olan farklı ebatlarda suyun da zarar gördüğünü, zarar gören suların bedelinin de 8.089,00 TL olup davalılar tarafından ödenmesinin gerektiğini, her ne kadar ... Sigorta AŞ tarafından 100.000,00 TL ödeme yapılmış ise de teminat limiti bulunması halinde iş bu teminat miktarına kadar ... Sigorta AŞ'den, limit aşan kısım için ... Sigorta AŞ'den poliçesinde bulunan İMMS teminatı kapsamında ve diğer davalılar ... ve ...'dan müşterek ve müteselsil olarak araç pert total bedeli, akülü transpalet ücreti ve araçta bulunan su bedelinden sorumlu olduğunu, ayrıca kaza tarihinden bu zaman kadar davacının aracından mahrum kaldığını ve ticari faaliyetinin zarar gördüğünü, bu nedenle araç mahrumiyet bedelinin davalılar ... ve ... tarafından ödenmesi gerektiğini belirterek, davacıya ait aracın pert-total bedel için şimdilik 100,00 TL, akülü transpalet bedeli için şimdilik 100,00 TL, araçta bulunan su bedeli için şimdilik 100,00 TL'nin teminat limiti olması halinde ... Sigorta AŞ'den, limiti aşan kısım için ... AŞ'den poliçesinde bulunan teminat kapsamında ve diğer davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsilini, fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 100,00 TL araç mahrumiyet bedelinin davalılar ... ve ... tarafından müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiş, davacı vekili 23.05.2024 tarihli ıslah dilekçesi ile; araç pert total bedelini 175.000,00 TL olarak ıslah ederek, ... sigorta 75.000,00 TL ile ... Sigorta 100.000 TL ile sınırlı olmak üzere tüm davalılardan müştereken ve mütesilen tahsilini, araç mahrumiyetine ilişkin 20.250,00 TL’nin sürücü ve işletenden müştereken ve müteselsilen tahsilini istemiştir.
Davalı ... Sigorta AŞ vekili, cevap dilekçesinde; Dava konusu trafik kazasına karışan aracın davalı şirkete Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Mesuliyet (Trafik) Poliçesi ile sigortalı olduğunu ve sorumluluklarının da sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında 100.000,00 TL poliçe limiti ile sınırlı olduğu, 11202203601 no'lu dosya kapsamında alınan ekspertiz raporu neticesinde davacı ...'e 09.11.2022 tarihinde 100.000,00 TL hasar tazminatının ödendiğini ve sorumluluklarının kalmadığını savunarak davanın reddini istemiştir.
Davalı ... Sigorta AŞ vekili cevap dilekçesinde; Dava konusu kazaya karışan aracın davalı sigorta şirketine kasko sigortalı olduğunu, öncelikle davacıya ait araç zararının aracın sigortalı olduğu ... Sigorta AŞ tarafından karşılanmasının ve poliçe limitinin tüketilmesinin gerektiğini, davalı şirkete sigortalı aracın çekici (tır) olduğunu, bu araç ile taşımacılık yapıldığından, kazanın meydana geldiği tarih itibariyle, Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta Poliçe'sinin maddi hasar teminat limitinin, (100.000,00-TL x 2-) 200.000,00 TL olduğunu, kazaya karışan Genişletilmiş Kasko Sigorta Poliçe ile sigortalı olduğunu, trafik limitinin tükenmediği tespit edilen ve kasko- imm sigortacısı olan davalı sigorta şirketinin herhangi bir ödeme sorumluluğu olmadığından başvuru sahibine ödeme yapılmadığını, davacı tarafın Trafik Sigortacısı ... Sigorta AŞ tarafından 21.160,05-TL ödeme yaptığını, zorunlu mali mesuliyet sigortasının kaza tarihindeki poliçe limitinin 503.000,00 TL olduğu dikkate alındığında; hasar boyutunun trafik sigortacısının sorumluluğunda kaldığını, aksi durumda ise davacının zararını kanıtlaması gerektiğini savunarak, davanın reddini istemiştir.
Dava ... vekili cevap dilekçesinde; öncelikle söz konusu kazanın oluş biçimine ilişkin kusur incelemesi yapılmasının gerektiğini. davalıya ait aracın ... Sigorta AŞ tarafından ZMMS ile ... sigorta AŞ tarafından ise kasko sigortası ile, dava dışı ... Sigorta AŞ tarafından ise İMMS ile sigortalandığını, bu nedenle davacı yanın taleplerinin sigorta şirketlerince karşılanması gerektiğini, dava konusu kazanın meydana geldiği tarihte ZMMS poliçe teminat limitinin 100.000,00 TL olup, çekici niteliğine haiz aracı karayolu taşımacılığı yapmakta olduğundan poliçe teminat limitinin Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik Madde 28/A'daki "(1) 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin teminat limitleri, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ilgili teminat limitlerinin iki katı olacak şekilde uygulanır." düzenlemesi gereğince, teminat limitlerinin iki katı uygulanması gerektiğini, bu nedenle ... Sigorta AŞ'nin teminat limitinin 200.00,00 TL olup, davacı yana ödenmesi gereken 100.00,00 TL bakiye teminat limitinin bulunduğunu, ayrıca davalı aracı ... Sigorta AŞ'nin kasko poliçesi ile sigortalı ve poliçede 250.000,00 TL İhtiyari Mali Mesuliyet teminatı bulunduğunu, davalıya ait aracın ... Sigorta AŞ tarafından da İhtiyari Mali Mesuliyet Sigortalısı olup dilekçeleri ekinde yer alan poliçeden de anlaşılacağı üzere teminat limitinin sınırsız olduğunu yukarıda bildirilen her iki poliçenin de teminat limitinin yetmemesi halinde iş bu poliçe kapsamında davacı yanın zararlarının karşılanmasının gerektiğini, davacının taleplerininde haksız olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI
Mahkemece; davanın, davacının maliki olduğu aracın karıştığı trafik kazası nedeniyle araçta meydana geldiği iddia edilen hasar nedeniyle bakiye pert bedeli, araç mahrumiyet bedeli ve araçtaki su ve transpalet paftar bedelinin tahsili istemine ilişkin olduğu; davalı ... Sigorta AŞ davalıya ait aracın kasko sigortacısı, davalı ... Sigorta AŞ ise ZMMS sigortacısı olduğu; davalı ... Sigorta AŞ’nin davacıya 09.11.2022 tarihinde 100.000,00 TL hasar ödemesi yaptığı, davaya konu araç Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında olduğundan teminat limitinin iki katı olarak belirlenmesi gerektiğinden bakiye teminat limitinin 100.000,00 TL olarak kabul edilmesi gerektiği, kusur ve zarara ilişkin alınan bilirkişi raporunda; davalı Sigorta Şirketlerine sigortalı Çekici ve bağlı yarı römork sürücüsü davalı ...'nın meydana gelen kazanın oluşumunda %100 oranında kusurlu olduğu, davacıya ait araç sürücüsü ...'in meydana gelen kazanın oluşumunda izafe edilecek herhangi bir kural ihlali görülmemekle kusursuz olduğu, davacıya ait aracın Pert-Total durumunda ve hasar tutarının 275.000,00 TL olacağı, davacıya ait araçta bulunan ve zarar gördüğü belirtilen malzemelerde oluşan zararın dosya muhtevasına göre belirlenmesinin somut anlamda mümkün olamayacağı, davacıya ait aracın Pert-Total durumunda olmakla araçta değer kaybı oluşmayacağı, davacının araç yoksunluk kaybının 20.250,00 TL olacağı, sürücü kusur oranları ve hesaplanan tazminat tutarları ile sigorta poliçeleri teminatları ve sigorta şirketinin ödeme tutarı dikkate alınarak davalı ... Sigorta AŞ'nin (kasko/imm sigortacısı'nın) 75.000,00 TL, davalı ... Sigorta AŞ'nin (Trafik Sigortacısı'nın) 100.000,00 TL ile, davalı ...'nın ( Şoför/sürücü) 195.250,00 TL ile, davalı ...'ın (İşleten/malik) 195.250,00 TL işle sorumlu olacağının mütala edildiği, raporun karar vermeye elverişli olduğu; tüm dosya kapsamı ve bilirkişi raporu içeriğinden, kazada davalı sürücünün %100 oranında kusurlu olduğunun belirlendiği, davacıya ait aracın geçirdiği trafik kazasında kaza tarihi itibariyle aracın kaza öncesi hasarsız değerinin 375.000,00 TL, hasarlı haldeki sovtaj değerinin 100.000,00 TL olarak bilirkişi raporunda belirlendiği, pert total durumundaki hasar tutarı da (375.000,00 TL – 100.000,00 TL) = 275.000,00 TL olarak hesaplandığı; bu hesaplama güncel mevzuata ve yüksek yargı uygulamalarına uygun görüldüğü, aracın onarım bedelinin aracın ikinci el piyasa değerinin üstünde çıkmasıyla onarımın ekonomik olmadığı ve aracın pert-total olduğu, dava dışı ZMMS poliçesini yapan sigorta şirketi tarafından yapılan 100.000,00 TL ödemenin yeterli olmadığı karşılanmayan bakiye alacağının 175.000,00 TL olduğu kanaatine varıldığı, davalı ... Sigorta AŞ nin bakiye teminat limiti olan 100.000,00 TL ile davalı ... sigorta şirketinin ise ZMMS teminatı ile karşılanmayan kısımdan sorumlu olduğu, diğer davalı gerçek kişilerin ise zararın tamamından müşterek müteselsil sorumluluklarının olduğu, bu nedenle davacıya bakiye pert bedeli ödemesi için öngörülen koşulların gerçekleştiği, davanın bakiye pert bedeli talebi yönünden bilirkişi tarafından belirlenen zarar miktarı üzerinden kabulüne karar vermek gerektiği, ayrıca davacının onarım süresi kadar ikame araç bedelini talep edebileceğinden, ikame araç bedeline ilişkin 20.250,00 TL yoksunluk bedelinin uygun olduğu araç ikame bedelinden ise gerçek kişilerin sorumlu olduğu anlaşıldığından bu yöndeki kabulüne karar verildiği, öte yandan davacı yan araçtaki su ve transpalet paftar bedelinin tahsilini talep etmişse de mevcut delil durumuna göre buna ilişkin zararını ispat edememiş olup bu yöndeki talebinin reddedildiği gerekçesiyle; “Davanın kısmen kabulü ile; 175.000,00 TL pert-total bedeli şeklinde maddi tazminatın davalı ... Sigorta AŞ 75.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere, davalı ... Sigorta AŞ'nin ise 100.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere, davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 08.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile , davalı ... Sigorta AŞ yönünden temerrüt tarihi olan 09.11.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile, davalı ... Sigorta AŞ yönünden 03.06.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile, davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,20.250,00 TL ikame araç bedeli şeklinde maddi tazminatın kaza tarihi olan 08.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılar ... ve ...'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine," karar verilmiş hüküm ... sigorta AŞ tarafından istinaf edilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ
Davalı ... Sigorta AŞ vekili istinaf başvuru dilekçesinde; davayı kabul etmemekle birlikte; kusur raporunu kabul etmediklerini, raporun ATK’dan alınması gerektiğini, bilirkişi tarafından tespit edilen hasar bedelinin fahiş olup kabul edilmez olduğu, aracın pert total olmasının yeterince değerlendirilmediğini, maddi zarara KDV ilave edilmeyeceğini, aracın tamirinin ekonomik olmaması halinde pert total işlemi uygulanması gerektiğini, hesaplamanın Genel Şartlara göre yapılması gerektiğini, araç mahrumiyetinin teminat dışı olduğunu,davalının temerrüde düşmediğini, faizi yasal faiz olması gerektiğini, belirterek kararın kaldırılmasını istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Mahkemece verilen kararda kamu düzenine aykırılıklar gözetilerek, istinaf edenin sıfatına göre ve istinaf sebepleri ile sınırlı olarak HMK'nın 355. maddesi gereğince yapılan inceleme neticesinde;
Dava, trafik kazasından kaynaklanan araç hasarı nedeniyle; bakiye hasar bedeli, ikame araç bedeli, araçta taşınan ve zarar gören emtia (su) bedeli ile akülü transpalet bedelinin, davalılardan tahsili istemidir. Mahkemece, davacının araçta meydana gelen hasar bedeli ve araç mahrumiyetini bedelini kanıtlandığından, bu talepler yönünden (davalı sigorta şirketleri bakiye araç hasar bedelinden sıralı sorumlu olacak şekilde) davanın kabulüne, araçta taşınan emtia ve akülü transpaletin hasar gördüğüne yönelik taleplerin ise kanıtlanamadığından reddine karar verilmiş, hüküm davalı sigorta şirketi tarafından, davayı kabul etmediklerini belirterek kararı istinaf etmiştir.
Davalının davayı kabul etmediğini belirterek istinaf başvurusu çerçevesinde, davalının, talep edilen zararlar açısından bakiye teminatı olup olmadığının öncelikle değerlendirmesi gerekmiştir.
24.05.2022 tarihinde meydana gelen kaza nedeniyle, davacı araç hasarı yanı sıra araçta taşınan emtia ve makinenin hasarlanması nedeniyle, zararlarını zorunlu mali mesuliyet sigorta poliçesi kapsamında karşı araç sigorta şirketinden talep etmiştir. Davacının tazminat talebi, araçta meydana gelen hasar yanı sıra taşınan emtia ve makineye ilişkin olduğundan, davacının ZMMS kapsamındaki sorumluluğu araç hasarı yönünden araç başına teminat limiti ile sınırlı ise de, kaza neticesinde hasarlanan araçta taşınan emtia ve makineye yönelik hasarların da talebi durumunda, kaza başı teminat limiti ile kapsamında zararını talep edebilir. Ancak bu durumda, araç haricindeki zararını da kanıtlaması gerekli olup, zararın sadece araca yönelik olması durumunda, sorumluluk araç başına zarar ile sınırlıdır. Araç hasarı nedeniyle, araç başına sorumlu olunan teminat limitine gelince; söz konusu teminat limiti kaza tarihinde belirlenen limit ile sınırlıdır. Eldeki dosyada uyuşmazlık, ticari yük taşması yapan araç açısından uygulanacak limite ilişkin olup, ilk derece mahkemesi gerekçeli kararında, sigortalı aracın Karayolu Taşıma Kanunu gereğince faaliyette bulunması nedeniyle sebep olduğu her türlü zarardan (Karayolu taşma kanunu çerçevesinde taşınanın kişi ya da taşma kapsamında olmayan kişilerin zararı açısından ayrım yapılmaksızın) ZMMS kapsamında sigortanın sorumluğu teminat limitlerinin "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik" 28/A maddesindeki "(1) 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin teminat limitleri, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ilgili teminat limitlerinin iki katı olacak şekilde uygulanır." düzenlemesi gereğince, poliçede belirtilen limitlerin iki katı uygulanacağından bahisle, kaza tarihinde araç başı 100.000,00 TL olan teminat limitinin 200.000,00 TL olduğu kabul edilerek, öncesinde 100.000,00TL ödeme yapan sigorta şirketinin bakiye 100.000,00 TL daha limiti kaldığı, limiti tükenmediğinden bahisle sorumluluğuna karar verilmiştir. Bu nedenle, eldeki davada sigorta şirketinin araç başına olan teminat sorumluluğunun (diğer zararlara ilişkin davanın reddedilmiş olması nedeniyle araç başına sorumluluk nazara alındığında) ne kadar olacağının Yasal düzenleme, Yönetmelik ve Yargıtay içtihatları çerçevesinde değerlenmesi gerekmektedir.
22.05.2016 tarih ve 29719 sayılı Resmi Gazete'de yayınlanan "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik"e eklenen 28/A maddesi gereği "mevcut teminat limitlerinin iki katı şeklinde uygulanacağına" dair hükmü, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamındaki araçlara uygulanmak üzere getirilmiştir. Söz konusu Yönetmelik değişikliği, 6704 Sayılı Yasa ile 4925 Sayılı Yasada "Yolcu Taşımalarında Sigorta, Sigorta Zorunluluğu, Sigorta Tarifeleri" başlıklı birinci bölümde yer alan 17 ve devamı maddelerinin, yürürlükte kaldırılması ve söz konusu yasal düzenlemelerin 26.04.2016 tarihinde yürürlüğe girmesi nedeniyle, zorunlu sigorta açısından ortaya çıkan yasal boşluğun giderilmesi için getirilmiştir. Söz konusu yasal değişiklikten önce şehirlerarası ve uluslararası yolcu taşıma faaliyetinde bulunan araçların, yolcularının uğrayacakları zararlar açısından sigorta zorunluluğu getirilerek, "Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası," yaptırmaları, yasa ile kabul edilmiştir. Söz konusu sigorta sadece araçta bulunan biletli yolcuların taşma sırasındaki oluşacak bedensel zararlarını karşılamak üzere düzenlenmiştir. (Genel Şartlar A.1- Bu sigorta ile sigortacı, poliçede belirtilen motorlu taşıtta seyahat eden yolcuların, duraklamalar da dâhil olmak üzere, kalkış noktasından varış noktasına kadar geçecek süre içinde meydana gelecek bir kaza sonucu bedeni zarara uğraması halinde, sigortalının 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunundan doğan sorumluluğunu, poliçede yazılı sigorta tutarlarına kadar temin eder. Sigortalının taşımayı zaruri haller hariç, 10.07.2003 tarih ve 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümleri çerçevesinde yapması gerekir.) 26.04.2016 tarihinden önceki dönemde yasadaki bahsi geçen poliçenin tanzim zorunluluğu, araç işletenin KTK'nın 85/1 maddesi kapsamında sorumluluğu için KTK'nın 91. maddesi kapsamında yaptırması gereken ZMMS poliçe yapma zorunluluğunu ortadan kaldırmadığından, aynı zararın her iki sigorta tarafından teminat altına alındığı durumda, yani araçtaki biletli yolcunun bedeni zararı kapsamında Kanun'da sıralı sorumluluk kabul edilerek, bedeni zararlardan öncelilikle Zorunlu Karayolu Taşımacılık Malî Sorumluluk Sigortası'nın, limiti aşan zararlardan ise KTK'nın 91. maddesi gereğince yaptırılması zorunlu olan, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının sorumlu olacağı kabul edilmiştir. (4925 sayılı yasa mülga m. 19) Dolayısıyla "Zorunlu Karayolu Taşımacılık Malî Sorumluluk Sigortası" teminatı kapsamında kalmayan, ZMMS teminatı kapsamında kalan zararlar açısından doğrudan ZMMS poliçesini tanzim eden sigorta şirketinin sorumluluğu yoluna gidilmekteydi. 4925 Sayılı Yasada, 6704 Sayılı yapılan değişiklik ile Yasa'nın sigorta zorunluluğunu düzenleyen 17. Vd. maddelerinin yürürlükte kalkması ile, Yasa'nın 3. maddesinde kanunda adı geçen Sorumluluk sigortası'nın, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununda belirtilen zorunlu mali sorumluluk sigortasını, ifade ettiği düzenlemiş, öncesinde yolcu taşıma kapsamında, "Zorunlu Karayolu Taşımacılık Malî Sorumluluk Sigortası" ve "Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası" kapsamında sıralı sorumluluğun, Zorunlu Karayolu Taşımacılık Malî Sorumluluk Sigortasının yasa ile ortadan kaldırılması ve yasada teminata ilişkin belirlemeye gidilmemesi sonrasında, Yasa ile, taşınan kişiler açısından zorunlu sigortanın kaldırılması ile ortaya çıkan yasal boşluğun, yönetmelik ile doldurulması yoluna gidilmiş, "Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Yönetmelik"e eklenen 28/A maddesi ile " (1) 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin teminat limitleri, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan ilgili teminat limitlerinin iki katı olacak şekilde uygulanır." denilerek, ortaya çıkan boşluk giderilmek istenmiştir. Yönetmeliği Geçici 10. maddesinde de "(1) Bu madde kapsamındaki Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçeleri, aynı araç için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin vadelerinin dolması veya ilgili mevzuat uyarınca sonlandırılması halinde ayrıca bir işleme gerek olmaksızın kendiliğinden sona erer. İlgiliye gün esasına göre prim iadesi yapılır. Bu durumda ilgili araçlar için düzenlenecek Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçeleri bu Yönetmeliğin 28/A maddesine göre düzenlenir. (2) Bu madde kapsamındaki Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin aynı araç için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçesinden önce sonlandığı durumda, mevcut Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin teminatları kalan poliçe süresi bakımından herhangi bir zeyilname veya ilave prim ödemek gerekmeksizin bu Yönetmeliğin 28/A maddesine uygun olarak artırılır." 26.04.2016 tarihinde sonrasını da kapsayan "Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası" geçerliğiği ve sonra ermesi düzenlemiştir.
4925 Sayılı Yasada düzenlenen Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortasının kaldırılmasından sonra, Yönetmelikle kabul edilen düzenlemenin, uygulanması ve yasal sınırlarına ilişkin 4925 Sayılı Yasada, yasal düzenlemeye yer verilmediğinden, taşımacılık yapan her araç açısından her durumda poliçe limitinin 2 katı uygulanıp uygulanmayacağı tartışmalı hale gelmiştir. Zira öncesinde kanun ile sınırları çizilen Zorunlu Karayolu Taşımacılık Mali Sorumluluk Sigortası, sadece şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık (istinai durumlar hariç) kapsamında, yolcuların bedensel zararlarını karşılarken, Yönetmelikte " 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçelerinin teminat limitleri, iki katıdır." denilerek, ZMMS limiti belirlemiş, yapılan belirlemede iki katı uygulamanın sadece sözleşme ilişkisinde olanların zararı ile mi sınırlı olacağı, sadece sözleşme ilişkisi içinde olanların zararı açısında ise 4925 Sayılı Yasan kaynaklanan sorumluluk olduğundan sadece yolcunun bedeni zararları ile mi sınırlı olacağı, yoksa yolcunun KTK'nın 92. maddesinde teminat dışı sayılan haller haricindeki tüm zararları ile mi sınırlı olacağı net şekilde ortaya konulmadığı gibi, sadece sözleşme ilişkisinde olanların değil 3. Kişilere verilen zararlarda da teminat limiti 2 katı uygulanacak ise, limitin 2 katı uygulanmasında kazanın şehirlerarası ya da uluslararası taşıma kapsamında olup olmayacağının, kaza anındaki faaliyetine göre mi belirleneceği yoksa aracın kaza anında fiilen taşıma yapmaması durumunda dahi taşımacılık yetki belgesinin mi nazara alınacağı konusunda yasal boşluk meydana gelmiş, tanzim edilen poliçelerde de, 4925 Sayılı Taşıma kapsamında tanzim edilen ya da edilmeyen ayrımına gidilmemiştir. Bu şekilde yasal boşluk ve Yönetmelikte düzenlenen "4925 Sayılı Yasandan kaynaklanan sorumluluk" ibaresi yorumlanması yargıya bırakılmıştır.
Yönetmelik 28/A maddesinde "lafzı yoruma" gidilmesi durumda, "4925 Sayılı Yasa kapsamında şehirlerarası ya da uluslararası taşmacılık yapan araçların, yolcu ya da yük taşıması yapıp yapmadığına bakılmaksızın, ayrıca zarar gören ile sözleşme ilişkisi olsun ya da olmasın tüm zararlar açısından KTK'nın 92. maddesindeki istisnalar haricinde, sigortanın sorumlu olacağının kabulüne gidilebilir ise de, bu durumda, aracın kaza anındaki taşma yetkisi olmaksızın faaliyetinin mi esas alınacağı yoksa kaza anında belirtilen şekilde (şehirlerarası ya da uluslararası) bir taşıma olmasa dahi sahip olduğu taşıma yetki belgesinin mi esas alınacağı, poliçede bu hususta ayrım yer almadığından, her sigorta açısından sigorta limitinin tükenip tükenmediği, İMMS'nin hangi limitte devreye gireceği, tereddüte neden olacaktır.
Amaçsal Yorum ve tarihsel yorum açısından, Yönetmelik hükmü değerlendirildiğinde, tanzim edilen poliçelerde, aracın şehirlerarası ya da uluslararası taşımacılık faaliyeti çerçevesinde çalışan bir araç olduğu ve bu nedenle gerek sözleşme ilişkisi bulunanların, gerekse de 3. Kişilerin zararları açısından limitlerin 2 katı uygulanacağı belirtilmediği gibi limitler poliçede iki katı olacak şekilde de, gösterilmemiştir. Nitekim primlerin 2 kat olacak şekilde belirlendiğine yönelik poliçece açık bir hükümde bulunmamaktadır. Bu durum karşısında, Yönetmelikte 28/A maddesindeki "Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için" ibresinin, önceki yasal durum, Yönetmelik geçici maddesindeki geçiş hükümleri, Yönetmelikteki düzenleme şekli ve tanzim edilen poliçedeki hükümler nazara alındığında, 4925 Sayılı Yasa Kapsamında taşınan yolcuların zararı yönünden iki katı uygulanacağı kabul edilebilir.
Nitekim Yargıtay 4. Hukuk Dairesi 2024/8713 E.2025/15295 K.Sayılı 12/11/2025 tarihli kararında " 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu 2 maddesi kanunun kapsamı ile ilgili olarak "Bu Kanun kamuya açık karayolunda motorlu taşıtlarla yapılan yolcu ve eşya taşımalarını, taşımacıları,taşıma acentelerini, taşıma işleri komisyoncularını, nakliyat ambarı ve kargo işletmecilerini, taşıma işlerinde çalışanlar ile taşımalarda yararlanılan her türlü taşıt, araç, gereç, yapıları ve benzerlerini kapsar", demektedir. Dolayısıyla Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasında Tarife Uygulama Esasları Hakkında Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik'in 28/A maddesi uyarınca, 4925 sayılı Karayolu Taşıma Kanunu kapsamında şehirlerarası ve uluslararası taşımacılık yapan araçlar için düzenlenen Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası poliçeleri teminat limitlerinin, bu yönetmeliğin ekinde yer alan ilgili teminat limitlerinin iki katı olacak şekilde uygulanacağını belirten hüküm, 4925 sayılı yasa kapsamında ancak yolcu taşımaları için uygulanacak olup hasar bedeli taleplerini kapsamamaktadır. Davacının aracında oluşan hasar bedeli için, davalı sigorta şirketi ancak Zorunlu Mali Mesuliyet Sigorta poliçesinin teminat limitleri dahilinde sorumlu olup, teminat limitinin iki katı tutarı olan 240.000,00 TL'ye karar verilmesi hatalıdır. İtiraz Hakem Heyeti kararının bu gerekçe ile bozulmasına karar verilmiştir. " denilerek, 2918 Sayılı Yasa kapsamında, karşı araca verilen zararlarda, teminatın iki katı uygulanmayacağına hükmetmiştir.
Somut olayda, kaza tarihi itibariyle, davalı ... Sigorta AŞ'nin teminat limiti araç başına 100.000,00 TL olup, dava tarihinden önce yapılan ödeme kapsamında araç başına poliçe teminat limiti tükenmiş olduğundan, davacı tarafın kaza başına teminat limiti çerçevesinde kalan diğer zararına yönelik talepleri de ilk derece mahkemesi tarafından kanıtlanamadığından reddedildiğinden, araç başına sorumlu olduğu teminat limiti tükendiğinden, davalı ... Sigorta AŞ hakkındaki davanın, Yargıtay 4. Hukuk Dairesinin açıklanan içtihadı da nazara alındığında reddine karar verilmesi gerekirken, salt aracın kayden taşımacılık yapan araç olması nedeniyle teminat limitinin iki katı uygulanacağından bahisle davalının 100.000,00 TL zarardan sorumlu tutulmasına karar verilmiş olması doğru görülmemiştir.
Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkemece yapılan yargılamada eksiklik bulunmamasına, yapılan hata nedeniyle yeniden yargılamaya ihtiyaç duyulmamasına göre kararın, HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kaldırılmasına, esas hakkında yeninden hüküm tesisine, buna göre, davalı ... Sigorta AŞ'nin sorumluluğu açısından sigorta şirketi, davadan önce teminat miktarı kadar davacıya ödeme yapmakla sorumluluğu sona erdiğinden, davalı hakkındaki davanın bu nedenle reddine karar verilerek, ilk derece mahkemesi kararındaki kesinleşen yönler korunarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;
I-Davalı ... Sigorta AŞ vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile; ilk derece mahkemesi kararının KALDIRILMASINA,
HMK'nın 353/1-b-2.maddesi uyarınca ESAS HAKKINDA YENİDEN KARAR VERİLMESİNE,
Buna Göre;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
1-A)Davalı ... Sigorta AŞ hakkında açılan davanın REDDİNE,
B)175.000,00 TL pert-total bedeli şeklinde maddi tazminatın davalı ... Sigorta AŞ 75.000,00 TL ile sınırlı sorumlu olmak üzere, davalılar ... ve ... yönünden kaza tarihi olan 08.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile, davalı ... Sigorta AŞ yönünden 03.06.2023 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile, adı geçen davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
2-
20.250,00 TL ikame araç bedeli şeklinde maddi tazminatın kaza tarihi olan 08.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile davalılar ... ve ... 'dan müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacıya verilmesine,
3-Fazlaya ilişkin istemin reddine,
4-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince, pert-total bedeli şeklinde maddi tazminat davası nedeniyle alınması gereken 11.954,25 TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan 179,90 TL harcın ve 3.331,00 TL ıslah harcı toplamı 3.510,90 TL'nin mahsubu ile noksan olan 8.443,35 TL'nin (... Sigorta AŞ 3.617,98 TL ile sınırlı olacak şekilde, müteselsil sorumlu olmak üzere) davalılar ..., ... ve ... Sigorta AŞ'den tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
5-
492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince, ikame araç bedeli şeklinde maddi tazminat davası nedeniyle alınması gereken 1.383,28 TL nispi karar ve ilam harcının davalılar ... ve ...'dan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
6-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, pert-total bedeli şeklinde maddi tazminat davası nedeniyle davacı yararına hesaplanan 31.240,00 TL vekalet ücretinin (davalı ... Sigorta AŞ 11.998,00 TL ile sınırlı olacak şekilde müteselsilen sorumlu olmak üzere) davalılar ..., ... ve ... Sigorta AŞ'den alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davacıya verilmesine,
7-Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, akülü transpalet bedeli ve araçta bulunan su malzemelere bedeli şeklindeki maddi tazminat davası nedeniyle davalılar yararına red miktarına göre hesaplanan 200,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, kendisini vekil ile temsil ettiren davalılar ..., ... ve ... Sigorta AŞ' verilmesine,
8-Kendisini vekil ile temsil ettiren Davalı ... Sigorta AŞ hakkındaki ret sebebinin diğer davalılardan ayrı olması nedeniyle, Tarife'nin 3/2 ve 13/4 maddesi gereğince 45.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalı ... Sigorta AŞ'ye verilmesine,
9-Arabuluculuk aşamasında harcanan 3.120,00 TL giderin ... Sigorta AŞ haricindeki davalılardan tahsili ile Hazine'ye gelir kaydına,
10- Davacı tarafça yatırılan 179,90 TL başvurma harcı, 3.331,00 TL peşin harç olmak üzere toplamı 3.510,90 TL'nin ... Sigorta AŞ haricindeki davalılardan tahsili ile davacıya ödenmesine,
11-Davacı tarafından yapılan 9.645,50 TL tebligat/posta/müzekkere masrafı ve bilirkişi ücreti yargılama giderinin ... Sigorta AŞ haricindeki davalılardan alınarak davacıya verilmesine,
12-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansının kullanılmayan kısmının karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara iadesine,
II-İSTİNAF HARÇ VE YARGILAMA GİDERLERİ YÖNÜNDEN:
1-Davalı tarafça yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davalı ... Sigorta AŞ'ye iadesine,
2-İstinaf başvurusu nedeniyle davalı tarafından yapılan 1.69,40 TL istinaf başvuru harcının, davacıdan alınarak davalı ... Sigorta AŞ'ye verilmesine, davacı tarafından yatırılan gider avansından karşılanan istinaf tebligat ve posta giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
3-HMK'nın 333.maddesi gereğince kullanılmayan istinaf gider avansının karar kesinleştiğinde yatırana iadesine,
4-İİK'nın 36. maddesi gereğince, Ankara Batı 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 2024/1026 D.iş 2024/1026 K. Sayılı icranın geri bırakılması kararı gereğince, Ankara Batı İcra Dairesi 2024/43737 E. Sayılı dosyasına depo edilen 350.000,00 TL bedelli teminat mektubunun yatırana iadesine
5-Kararın tebliği ve harç iadesi işlemlerinin ilk derece Mahkemesince yerine getirilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonunda, HMK.nın 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 24.04.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Katip
* Bu belge, 5070 sayılı Kanun hükümleri gereğince elektronik imza ile imzalanmıştır.n