T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2022/379 - Karar No:2024/118
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2022/379
KARAR NO: 2024/118
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN: ... (...)
ÜYE: ... (...)
ÜYE: ... (...)
KATİP: ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 19/01/2022
NUMARASI: 2019/518 E-2022/36 K
DAVACI:
VEKİLİ
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 21.02.2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 21.02.2024
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili: Müvekkili ile davalı arasında 19.06.2018 tarihli 25.000 adet Gez Komplesi imali sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 5.3 maddesinde teslim süresinin belirlendiğini, madde gereğince müvekkilinin sözleşmenin imza tarihinden itibaren 30. gün imal edeceği A6-507 Gez Komplesinin numunesini, 60. gün 3.000 adetini, 90. gün 3.000 adetini,120, gün 3.000 adetini 150. gün 3.000 adetini, 180. gün 3.000 adetini. 210. gün 3.000 adetini, 240.gün 3.000 adedini, 270. gün 4.000 adetini teslim edeceğini, sözleşmenin 16/2.maddesinde gecikme halinde uygulanacak cezanın gecikilen her takvim iş günü için gecikmeye esas mal bedelinin %0,4(binde dört) olarak kararlaştırıldığını (16.2 md.), sözleşmenin tek taraflı olarak davalı kurum tarafından hazırlandığını ve ceza koşulunun ihale öncesinde müvekkiline hiçbir şekilde bildirilmediğini, sözleşmeye göre davalı tarafından verilmesi gereken teknik resim ve mastarların verilmesini müteakip yüklenici tarafından üretilen numunenin idareye verilmesi, idarenin onayından sonra üretime geçilmesi gerektiğini, teknik resim ve 66 adet mastarın 04.07.2018 tarihinde müvekkiline verildiğini, teknik şartnamenin 3.1.6 maddesine göre teslim edilmesi gereken mastar sayısının 69 olduğunu, eksik 3 adet mastardan iki adedinin 18.01.2019 tarihinde müvekkiline teslim edildiğini, bir mastarın ise halen teslim edilmediğini, mastarların üretim esnasında işin kalitesini ve uygunluğunu kontrol etmeye yarayan birbirleriyle bağlantılı aparatlar olduklarını, mastarların eksik olması halinde üretim hızının yavaşlayacağını ve kalitesiz üretim riskinin artacağını, müvekkilinin eksik mastarlar nedeni ile üretimi ancak ürünleri birbirine ölçerek yaptığını, davalının 12.07.2018 tarihinde bir yazıyla üretime ilişkin sürelerin 04.07.2018 tarihinden itibaren başlatıldığını müvekkiline bildirdiğini, sürenin tebliğden 5 gün önce başlatılmasının hukuka aykırı olduğunu, sözleşme gereğince üretimi istenen A6-507 Gez Komplesinin, 30 ayrı parçanın
birleşmesi ile meydana geldiğini, bu parçaların bazılarının ısıl işlem ve fosfat kaplama yapılması teknik şartnamenin 3.1.5 maddesi gereğince istendiğini, aynı maddenin devamında yüklenicinin talep etmesi halinde ilgili parçaların ısıl işlem ve kaplama operasyonları bedeli karşılığında idarede yapılabilecektir dendiğini, davalı kuruma 30.07.2018 tarihinde ısıl işlemi ve kaplama yaptırmak istenildiğine dair müracaat ederek ücretini yatırdıklarını, müvekkilinin 01.05.2018 tarihinde numuneyi oluşturacak parçaların ısıl işlem ve kaplaması yaptırılmak üzere davalı kuruma 166 belge numarası ile teslim etttiğini, davalının numuneyi oluşturacak parçaları, ısıl işlem ve kaplama atelyesindeki arızayı neden göstererek 06.08.2018 günü müvekkiline teslim ettiğini, davalının sözleşmede öngörülen numune teslim tarihinin 03.08.2018 tarihinde dolduğunu bilmesine rağmen parçaları Cuma günü değil Pazartesi (hafta sonu bekleterek) teslim etmesinin iyiniyetli olmadığını gösterdiğini, müvekkilinin de numuneyi (30 ayrı parçayı birleştirerek), muayene ve kontrol etmesi için 06.08.2018 Pazartesi günü davalı kuruma teslim ettiğini, davalının 04.09.2018 tarihinde A6-507 Gez Komplesi'nin numunesinin kabul edilmediğini müvekkiline mail yolu ile bildirdiğini, abul edilmeme nedeni olarak kaplama işleminin teknik şartnameye uygun olmaması gösterildiğini, numuneyi oluşturan parçalara ısıl işlemi ve kaplamayı davalı kurumun atölyesinde yaptırılmasına rağmen, numunenin kaplama işleminin teknik şartnameye uygun olmamasının da davalı kurumun iyi niyetli olmadığını gösterdiğini, numunenin kabul edilmemesi üzerine müvekkilinin teknik şartnamenin 5.2 maddesine göre üretim konusunda hiçbir işlem yapmayarak davalı kurumdan bir cevap beklediğini, teknik şartnamenin 5.3 maddesinde “ Yüklenicinin numune onayı almadan, ilgili siparişi tamamlayarak idareye teslim etmesi halinde malzeme ve parçalarda malzeme formu veya parça teknik resimlerine aykırı bir uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda parçalar ret edilecek ve yüklenici hiçbir hak talep edemeyecektir” düzenlemesinin bulunduğunu, bu nedenle müvekkilinin üretime devam etmediğini, üretime devam etme konusunda davalı kurum tarafından da yazılı bir talep olmadığını, davalının TBK’nın 123. maddesi gereğince ekli 17.09.2018 tarihli ihtarnameyi göndererek 20 günlük cezalı ek süre verildiği, bu süre içinde de
ürünlerin teslim edilmemesi halinde sözleşmenin 16. ve 36. maddeleri gereğince idarenin sözleşmeyi cezalı olarak devam ettirmekte veya ayrıca protestoya gerek kalmaksızın kesin teminatı irad kaydedip sözleşmeyi feshetmekte serbest olduğunu belirttiğini, müvekkilinin 26.09.2018 tarihli yazıyı davalıya göndererek sözleşmenin 17.2.1 maddesi gereğince kendisine süre verilmesini talep ettiğini, ancak davalı kurumun bu talebi kabul etmediğini, numunesi onay verilmeyen müvekkiline sözleşme gereğince hakkı olan sürenin verilmemesinin davalının niyetini gösterdiğini, numune onayı verilmemesi üzerine müvekkilinin, teknik şartnamenin hem 5.2 ve 5.3 maddeleri gereğince uğrayabileceği muhtemel zararlar nedeni ile üretimini durdurmasına rağmen, davalı kurum yetkilisi ...’nun müvekkili yetkilisi ...'i arayarak ürüne ihtiyacı olduğunu söylemesi üzerine yeniden üretime başladığını, ısıl işlem ve kaplama için davalı kurumun atölyesinin kullanıldığını ve üretimi tamamlanan ilk parti ürünü olan 800 adet ürünün 06.11.2018 tarihinde davalıya teslim edildiğini, 26.11.2018 tarihinde 1280 adet ürünün, 02.01.2019 tarihinde 480 adet ürünün, 17.01.2019 tarihinde 1040 adet ürünün, 07.02.2019 tarihinde 1417 adet ürünün, 18.02.2019 tarihinde 791 adet ürünün, 29.03.2019 tarihinde 1600 adet ürünün, 15.04.2019 tarihinde 2000 adet ürünün, 10.05.2019 tarihinde 1520 adet ürünün, 28.05.2019 tarihinde 1580 adet ürünün, 14.06.2019 tarihinde 1260 adet ürünün teslim edildiğini, taraflar arasındaki sözleşmede kararlaştırılan cezai şartın TBK’nın 179/2 maddesinde düzenlenen ifaya ekli cezai şart olduğunu, müvekkilince üretilen yaklaşık 16000 adet Gez Komplesinin çeşitli tarihlerde davalıya teslim edildiğini, davalının teslim sırasında ihtirazi kayıt ileri sürmediğini, bu nedenle ceza hakkının düşmüş olduğunu, bu nedenle davalının müvekkilinin alacağından dava konusu cezaları mahsup etmesinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin sözleşme ve eki teknik şartname maddelerine göre mal tesliminde temerrüde düşmediğini, birinci neden olarak olarak teknik şartnamenin 3.1.6 maddesinin, numune üretimi için teknik resim ve mastarların teslimini ve üretiminde hu materyallere göre yapılmasını zorunlu kıldığını, davalı kurumun teknik resim ve materyalleri vermemesi halinde müvekkilinin üretime başlamasının sözleşme gereğince mümkün olmadığını, bunun sonucu olarak artık imza tarihi (19.06.2018)'nden sonraki 30 gün içinde numune tesliminin mümkün olmadığını, bu durumun müvekkilinden kaynaklı olmayıp tamamen teknik şartnameden ve davalının teknik resim ve materyalleri vermemesinden kaynaklandığını, ikinci nedenin imalatı istenen A6-507 Gez Komplesini oluşturan parçaların bazılarının ısıl işlem ve fosfat kaplama yapılmasının teknik şartnamenin 3.1.5 maddesi gereğince istendiğini, aynı maddenin devamında yüklenicinin talep etmesi halinde ilgili parçaların ısıl işlem ve kaplama operasyonları bedeli karşılığında idarede yapılabileceğinin, ısıl işlem ve kaplama operasyonlarında geçen zaman, yüklenicinin talep etmesi halinde termin sürelerine ekleneceğinin belirtildiğini, müvekkilinin idareye başvurarak numune üretiminde ki ısıl işlem ve kaplama operasyonlarında geçen sürenin termin sürelerine eklenmesini talep ettiğini, bu durumun üretim için başta belirlenen sürenin daha sonra yüklenicinin talep etmesi halinde değişebileceğini gösterdiğini, ki müvekkilinin bu süreyi talep etmesi ile bu sürenin değiştiğinin açık olduğunu, üçüncü nedenin teknik şartnamenin 8.2 maddesinde numune parçaların uygunluğunun muayene edilmesi sürecinde geçen zamanın yüklenicinin idari şartnamede belirtilen süre içerisinde numuneleri getirmek durumunda ret veya kabul durumuna bakılmaksızın termin sürelerine ekleneceğinin belirtildiğini, bu durumun üretim için başta belirlenen sürenin daha sonra değiştiğini gösterdiğini, dördüncüsünün teknik şartnamenin 5.2 maddesinde, yüklenici tarafından idareye teslim edilen üretimi tamamlanmış numune parçaların muayenesi yapılarak, muayene sonucu idarece hazırlanacak olan kalite kontrol raporunda belirtileceği ve tedarik birimince muayene sonucunun bir kopyasının yükleniciye derhal gönderileceği, yüklenicinin, numune parçalara onay verilirse üretime devam edeceğinin belirtildiğini, davalı kurumun 04.09.2018 tarihinde mail yolu ile numuneye onay verilmediğini bildirdiğini, bunun sonucu olarak teknik şartnamenin ilgili maddesi gereğince müvekkilinin üretim yapmadığını, bu durumun üretim için başta belirlenen sürenin tamamen durduğunu gösterdiğini, sonuç olarak yukarıda izah edildiği gibi hem numune tesliminde hem de mal tesliminde başta belirlen teslim sürelerinin. sözleşmenin uygulanma sürecinde değiştiğini, değişen süre yönünden de müvekkilinin temerrüde düşmediğini, mal tesliminde temerrüde düşmeyen müvekkilinin hak edişinde bu gerekçe ile ceza koşulunun tahsilinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkilinin sözleşme imzalanması anında iradesinin serbest olmadığını, ceza koşulu miktarının müvekkilinin katılımı ile belirlenmediği için hukuka aykırı olduğunu, sözleşmedeki ceza koşulunun genel işlem niteliğinde olduğunu, dolayısıyla sözleşmeye yazılmamış sayılacağını, 7161 Sayılı Kanunun 17.01.2019 tarihinde kabul edildiğini, ilgili yasanın 32.maddesi ile 4735 Sayılı Kanuna geçici maddenin eklendiğini, eklenen geçici maddeyle bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonraki 60 gün içinde yüklenicinin idareye yazılı olarak başvurması kaydıyla süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olunmaksızın Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşü alınarak idare tarafından sürenin uzatılabileceğinin belirtildiğini, müvekkilinin davalı kurumdan 120 gün termin süresi talep ettiğini, ancak davalının yasaya aykırı olarak sadece 28 gün verdiğini, bu durumun yasanın düzenleme amacına aykırı olduğunu, yasada süre uzatımına ilişkin kısıtlama ve şartlara tabi olmaksızın diyerek yüklenicinin ihtiyaç duyduğu sürenin verilmesi amaçlanmasına rağmen davalı kurumun müvekkili aleyhine 120 gün termin süresi vermemesinin hukuka aykırı olduğunu, davalının yargı yoluna başvurmadan doğrudan müvekkilinin hakedişinden cezayı mahsup ve tahsil yoluna gittiğini, bu durumun Yargıtay kararlarına ve hukuka aykırı olduğunu, taraflarca belirlenen ceza koşulunun doğup doğmadığı ve miktarının ancak yargılama sonucu belirleneceğinden, müvekkilinin hak edişinden doğrudan kesilmesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek fazla hakları saklı olarak 989.246,1 TL alacağın hak edişten kesinti tarihlerinden itibaren işleyecek en yüksek ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı vekili: Müvekkili ile davacı arasında 25.000 adet A6-507 Gez Komplesi imali için 19.06.2018 tarihli sözleşme imzalandığını, ürünlerin tamamının davacı firma tarafından teslim edildiğini ve kabullerinin silah fabrikası tarafından yapıldığını, ancak teslimatta gecikilen günler için sözleşmenin 16. maddesi uyarınca davacıya gecikme cezası kesildiğini, teslim sürelerinin sözleşmenin 5.3 maddesinde belirtildiğini, idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilecek hallerin sözleşmenin 17.2.maddesinde düzenlendiğini, teknik şartnamenin 3.1.6 maddesine göre yükleniciye ölçü ve kontrollerde kullanmak üzere 72 adet mastar verileceğini, 3.2 maddeye göre yükleniciye parça üretiminde kullanılmak üzere idarece kalıp, aparat, mastar ve malzeme verilmesi durumunda yüklenicinin bu malzemeleri sipariş teyidini müteakip 5 iş günü içinde idareden teslim alacağı, kalıp, aparat, mastar ve malzeme tesliminde geçen sürenin termin sürelerine eklenmeyeceği, idareden alınacak kalıp, apart, mastar ve malzeme tesliminde bir gecikme olduğu veya eksik verildiği durumlarda yüklenicinin gecikmeyi müteakiben 7 gün içinde durumu izah eden bir yazı ile idareye başvurması gerektiği aksi halde termin süresinde düzenleme konusunda her hangi bir hak talep edemeyeceği, 5.2 maddeye göre üretimi tamamlanmış ürünlere ait numunelerin yüklenici tarafından idareye teslim edileceği idarece hazırlanacak kalite kontrol raporu sonrası onay verilen parçaların üretimine devam edileceğinin, 8.2 maddesinde numune parçaların belirtilen süre içinde numuneleri getirmesi durumunda ret veya kabul durumuna bakılmaksızın termin süresine ekleneceği, idari şartnamede belirtilen süre içinde getirmemesi durumunda termin sürelerine eklenmeyeceği hükümlerinin yer aldığını, bu hükümler ile sözleşmenin 16.maddesinde yer alan hükümlere uygun olarak teslimattaki gecikmeler için gecikme cezasının kesildiğini, kesilen cezaların sözleşmeye uygun olduğunun davacının şikayet başvurusu üzerine müvekkili kurum teftiş kurulunun incelemesiyle de belirlendiğini, inceleme sonuç raporunda; numune sonucunun bildirilmesinde geçen 6 günlük süre hariç kesilen cezaların sözleşmeye uygun bulunduğun ve buna göre müvekkilince 6 günlük süreye ilişkin 87.565,48 TL tutarındaki gecikme cezası farkının davacıya iade edildiğini, ayrıca 7161 sayılı yasa kapsamında geçmişe yönelik gecikme cezalarına şamil olmamak üzere davacının dilekçe tarihinden sonraki teslimatlarına uygulanmak üzere kalan her bir parti için 28 günlük süre uzatımı verilmesinin Hazine ve Maliye Bakanlığınca uygun görüldüğünü, bu kapsamda 28 günlük sürenin 6 partinin termin sürelerine eklenmesiyle toplamda 153,5 gün için ortaya çıkan 108.808,00 TL gecikme cezası farkının davacıya iade edildiğini davacının dava dilekçesindeki diğer iddialarının da hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve gerçekleri yansıtmadığını, davacının sözleşme serbestisi kapsamında basiretli tacir olarak sözleşmeyi imzaladığını, davacıya ihale dökümanı hakkında bilgilendirme yapıldığını ve bu bilgilendirmenin tutanak altına alındığını, buna rağmen davacının genel işlem şartı iddiasının hukuken kabul edilemez olduğunu, ayrıca teknik şartnamenin 3.2.3.maddesinde “İdareden alınacak kalıp, aparat, mastar ve malzeme tesliminde bir gecikme olduğu veya eksik verildiği durumlarda yüklenicinin gecikmeyi müteakiben 7 gün içinde durumu izah eden bir yazıyla idareye başvuracağı, aksi takdirde termin süresinde konusunda herhangi bir hak talep edemeyecektir.” hükmünün yer almasına karşılık, teknik şartnamede belirtilen 72 adet mastardan 69 adedinin 04/07/2018 tarihinde firmaya teslim edildiği, firmanın ise 04/07/2018 tarihinden 149 gün sonra 30/11/2018 tarihinde eksik mastarlar sebebiyle cezasız süre uzatımı talep etmesinin iyiniyetli olmadığının ve sözleşme yükümlülüklerini zamanında yerine getirmediğinin açık göstergesi olduğunu, firma ile imzalanan sözleşmenin 17.2.1 ve teknik şartnamenin 3.2.3. maddesi uyarınca eksik mastarlar sebebiyle firmaya cezasız süre uzatımı verilememiş ve bu işlemin sözleşmeye uygun olduğunun teftiş inceleme raporu ile de tespit edilmiş olduğunu, açıklanan nedenlerle davacının basiretli tacir olarak sözleşme serbestisi kapsamında imzalayıp, kabul ettiği şartname ve sözleşme hükümlerine uygun işlem tesis edildiğinden, müvekkili kurumun zararına ilişkin her türlü talep ve dava haklarının saklı, davanın haksız ve mesnetsiz olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince: Davanın taraflar arasındaki eser sözleşmesi uyarınca davalı idare tarafından davacı hakedişinden kesilen 989.246,10 TL gecikme cezasının tahsili istemine ilişkin olduğu, hata hile ve korkutmaya bağlı olarak iradesine uygun düşmeyen bir işlem yapıldığını öne süren tarafın TBK 39. maddesi uyarınca yanılma veya aldatmayı öğrendiği ya da korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşme ile bağlı olmadığını bildirmez veya verdiği şeyi geri istemezse, sözleşmeyi onamış sayıldığı, taraflar arasındaki sözleşme 19.06.2018 tarihli olup davacı en geç bu süreden itibaren hata hile ve korkutmaya bağlı olarak sözleşme ile bağlı olmadığını karşı tarafa bildirmesi gerekirken anılan sürede her hangi bir bildirim yapılmadığı ve dava açılmadığının görüldüğü, öte yandan davacı tacir statüsünde olup tedarik sözleşmelerine konulması mutat hale gelen ceza koşulunu önceden bilmediğini veya bu durumun beklenmeyen bir hal olduğunu öne süremeyeceği, taraf iradelerine uygun olduğu yukarıda yapılan açıklama ile saptanan sözleşmedeki ceza koşulunun TBK'nın 20. maddesi uyarınca genel işlem koşulu olduğunun da öne sürülemeyeceği, taraflar arasında 19.06.2018 tarihinde 25.000 adet Gez Komplesi İmali Sözleşmesi imzalandığı, davacı yüklenici konumunda olup idarenin ihtiyacı olan teknik özellikleri teknik şartnamede düzenlenen 25.000 adet Gez Komplesi İmali ve idareye teslimini üstlendiği, teslim süresinin kararlaştırıldığı sözleşmenin 5.3 maddesinde; 30.gün numune teslimi ve takip eden 30’ar günlük periyotlarda 3.000 adet gez komplesinin teslimi böylelikle 270. gün teslimatın tamamlanmasının öngörüldüğü, gecikme cezasına ilişkin sözleşmenin 16. maddesinde, partiler halinde yapılacak teslimatta yüklenici sözleşmeye uygun olarak malı süresinde teslim etmediği takdide gecikilen her takvim günü için gecikmeye esas mal bedelinin binde 4’ü oranında gecikme cezası uygulanacağının kararlaştırıldığı, sözleşmenin 16.6 maddesinde yüklenicinin malı süresinde teslim etmediği takdirde idare tarafından en az 20 gün süreli yazılı ihtar verileceği, bu sürede gecikme cezası uygulanacağının belirtildiği, sözleşme eki teknik şartnamenin “numune alma ve muayene şartları” başlıklı 5. maddesine göre, yüklenicinin siparişini aldığı parçanın numune parçasını getireceği, idarece numune parçaya onay verilmesi halinde yüklenicinin üretime devam edeceği, numune parçanın muayene süresinin termin süresine ekleneceği, teslim süresinin kararlaştırıldığı sözleşmenin 5.3 maddesinde, 30.gün numune teslimi ve takip eden 30’ar günlük periyotlarda 3.000 adet gez komplesinin teslimi böylelikle 270.gün teslimatın tamamlanmasının öngörüldüğü, davalı idare tarafından davacıya yapılan 17.09.2018 tarihli bildirimde, termin programına uyulmadığı belirtilerek bu gecikmeden dolayı 20 günlük cezalı ek süre verildiği, bu süre içinde terminlere uygun şekilde teslimin yapılmaması halinde sözleşmenin 16. ve 36. maddesi gereğince idarenin sözleşmeyi cezalı olarak devam ettirmekte veya feshetmekte serbest olduğunun belirtildiği, MKE ambar şefliğine teslim edilen parçaların listesi ve teslim tarihlerinin 12.07.2019 tarihli yazı ekinde sunulmuş olup buna göre 800 adetten oluşan ilk partinin 07.11.2018 tarihinde, 1.280 adetten oluşan ikinci partinin 26.11.2018 tarihinde ve en son teslimatın 02.07.2019 tarihinde yapılarak idareye toplam 16.508 adet gez komplesi teslimatı yapıldığının anlaşıldığı, somut olayda mahkemece alınan 16.07.2021 tarihli bilirkişi raporunda davacı şirketin partiler halinde yapılacak ürün teslimatlarında ifada gecikmiş olduğu, sözleşmenin 16.2 maddesine göre bu gecikme sonucu ceza koşulu alacağının muaccel olması için, bu gecikmenin borçlunun kusurundan kaynaklanmaması ve sözleşmenin 17.1.2 maddesine göre idarenin süre uzatımı vermesi gereken bir durumun söz konusu olmaması gerektiği, idarenin 17.9.2018 tarihli yazısında 20 günlük süre vermişse de bunun bir mehil niteliğinde olduğu, 17.1.2 anlamında bir süre uzatımı olmadığı, davacı borçlunun geç de olsa ürünleri fazlasıyla teslim ettiği, davalı alacaklının borçlunun gecikmiş ifasını çekincesiz kabul ettiği durumlarda TBK m.179/11 gereğince ceza koşulu talep edemeyeceği, davalı alacaklının 17.9.2018 tarihli yazısının bu anlamda değerlendirilmesinin mahkemeye ait olduğunun belirtildiği, davalı idare tarafından düzenlenen 17.09.2018 tarihli yazı sözleşmenin 16.6 maddesi uyarınca düzenlenmiş bir yazı olup ifanın çekincesiz kabul edildiği sonucunu çıkarmanın mümkün olmadığı, sözleşme ile davacı idarenin ihtiyacı olan teknik özellikleri teknik şartnamede belirtilen 25.000 adet Gez Komplesi İmali ve idareye teslimini üstlendiği, sözleşme ve eki idari şartnamede teslim süresinin bir takvime bağlandığı, buna göre sözleşmenin imzalanması ile birlikte ilk 30 gün içinde numune parçanın üretilerek davalı idareyi verilmesi, idarece numune parçaya onay verilmesi halinde yüklenicinin üretime devam edeceği, muayene süresinin termin süresine ekleneceği (Teknik Şartname 8.2) düzenlenmekle birlikte teknik şartnamenin 3.1.6 maddesinde numune üretimi için teknik resim ve mastarların idare tarafından yükleniciye verileceğinin belirtildiği, sözleşmeye göre numune üretimi için 19.06.2018 tarihinde 30 günlük termin süresi başlamasına rağmen davacı teknik resim ve mastarların 66 adedinin kendisine sözleşmenin imzalanmasından 16 gün sonra (04.07.2018 tarihinde) ve 3 adedinin sözleşmeden 7 ay sonra (18.01.2019 tarihinde) teslim edildiğini belirterek bu gecikmede müvekkilinin bir kusuru olmadığını savunduğu, teknik şartnamenin 3.2.3 maddesinde idareden alınacak kalıp, aparat, mastar ve malzeme tesliminde bir gecikme olduğu veya eksik verildiği durumda yüklenicinin gecikmeyi müteakiben 7 gün içinde durumu izah eden bir yazı ile idareye başvuracağı aksi takdirde termin süresinde düzenleme konusunda her hangi bir hak talep etmeyeceğinin düzenlendiği, davacı idareye verdiği 19.06.2018 tarihli dilekçede; A6-507 gez komplesi mastarlarının kendisine teslim edilmediğini belirterek termin süresinin durdurulmasını talep ettiği, öte yandan 20.10.2021 tarihli dilekçe ekinde sunulan belge örneği incelendiğinde; davacı tarafından sunulan numunelerin idare tarafından 29.08.2018 tarihli raporla değerlendirildiği ve uygun bulunmadığının anlaşıldığı, davalı idarenin teknik şartnamenin 3.2.3 maddesi uyarınca teslimle yükümlü olduğu kalıp aparat ve mastarları teslimde geciktiğinin uyuşmazlık konusu olmadığı, davacı yüklenicinin gecikmeye bağlı hak talebinde bulunabilmesi için gecikmeyi müteakip 7 gün içinde idareye başvurması gerekmekte olup, davacı tarafından idareye sunulan 19.06.2018 tarihli dilekçenin teknik şartname hükümleri kapsamında davalı idareyi temerrüde düşürücü nitelikte olmadığı iddia edilmiş ise de, kalıp ve mastarları teslimde geciken ve bu yönüyle sözleşmeye uygun davranmayan idarenin dilekçenin süresinde olmadığı, savunmasının çelişkili davranma yasağına aykırı olduğunun değerlendirildiği, yukarıdaki tespit ve değerlendirmelere ilave olarak taraflar arasındaki sözleşmenin 5. maddesine göre, idarece numune parçaya onay verilmesi halinde yüklenicinin üretime devam edeceğinin kararlaştırıldığı, onay almamış numune parçalar üzerinden davacı yüklenicinin üretime devam etmesinin beklenemeyeceği açık olup, 20.10.2021 tarihli dilekçe ekinde sunulan kalite kontrol raporunda davacının sunduğu numunelerin reddedildiğinin anlaşıldığı, dosya kapsamına göre reddedilen numune parçalar üzerinden idarece sözleşme ilişkisine devam edildiği anlaşılmakta olup gecikmede davacıya atfedilecek bir kusur bulunmadığı gerekçesiyle, davanın kabulüne, 989.246,10 TL'nin davalıdan tahsiline, alacağa dava tarihinden itibaren avans faizi uygulanmasına karar verilmiştir.
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle: Davanın kabulü kararının hukuka aykırı olduğunu, kararın eksik incelemeye dayalı olup kendi içerisinde çelişki bulunduğunu, ayrıca kararda davacı yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerinin dikkate alınmadığını, davacının numune teslimat tarihi ile ürün teslimat tarihlerinin gecikmenin mastarların geç teslim edilmesinden kaynaklanmadığını gösterdiğini, ayrıca 3 adet mastarın 18.01.2019 tarihinde teslim edildiği ve termindeki gecikmelerin bu nedenle olduğu ifadesinin de gerçeği yansıtmadığını, zira bahsi geçen tarihe kadar yüklenici tarafından farklı tarihlerde 4.300 adet teslimat yapıldığını ve kabul işlemlerinin tamamlandığını, bu nedenle gecikmelerin mastar teslimatlarından kaynaklanmadığının açıkça görüldüğünü, kaldı ki ihale dokümanının Genel İstekler başlıklı 3.2’nci maddesinde; “3.2.2. Yükleniciye parça üretiminde kullanılmak üzere idarece kalıp, aparat, mastar ve malzeme verilmesi durumunda, yüklenici bu malzemeleri, sipariş teyidini müteakip 5 (beş) işgünü içinde idareden teslim alacaktır. Kalıp, aparat, mastar ve malzeme tesliminde geçen süre termin sürelerine eklenmeyecektir. 3.2.3. İdareden alınacak kalıp, apart, mastar ve malzeme tesliminde bir gecikme olduğu veya eksik verildiği durumlarda, yüklenici gecikmeyi müteakiben 7 (yedi) gün içinde durumu izah eden bir yazı ile idareye başvuracaktır. Aksi takdirde termin süresinde düzenleme konusunda herhangi bir hak talep edemeyecektir.” hükmü amir olup, basiretli tacir olarak sözleşmeyi imza eden yüklenicinin bu hükme uygun hareket etmesinin ahde vefa ilkesinin gereği olduğunu, davacının bu hükme rağmen 149 gün sonra 30/11/2018 tarihinde eksik mastarlar kaynaklı süre uzatımı istemesinin iyiniyetli olmadığını gösterdiğini, kendi kusurundan kaynaklanan gecikmeyi müvekkili şirkete yüklemeye çalıştığını, ayrıca mahkemenin sözleşme tarihinin 19.06.2018 olduğunu ve davacı yüklenicinin aynı gün durdurma talep ettiği hususunu gözardı ettiğini, sözleşmenin imzalandığı gün yüklenicinin durdurma talep etmesinin düşündürücü olduğunu, mahkemenin davacı yükleniciye 18.01.2019 tarihli ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı yasa kapsamında geçmişe yönelik gecikme cezalarına şamil olmamak üzere, firmanın dilekçe tarihinden sonraki teslimatlarına uygulanmak üzere kalan her bir parti için 28 günlük süre uzatımı verilmesinin Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca uygun görüldüğünü, bu kapsamda 28 günlük süre 6 partinin termin sürelerine eklenmesiyle(toplamda 153,5 gün) toplamda ortaya çıkan 108.808,00TL tutarındaki gecikme cezası farkının firmaya iade edildiğini, davacı vekilinin iddiasının aksine her kafile bazında 28'er güne tekabül eden ve toplamda 153,5 gün cezasız sürenin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından onaylanmak suretiyle son şeklini aldığını, mahkemenin davacı yükleniciye verilen süre uzatmı ile ceza indirimini de dikkate almadığını, mahkemenin onay almamış numune parçalar üzerinden davacı yüklenicinin üretime devam etmesinin beklenemeyeceği açık olup tespitini yaptıktan sonra üretiminin reddedilen numune üzerinden yapıldığı tespitinin kendi içinde çelişkili olduğunu, ayrıca teknik şartnamenin 5. maddesinin " 5.3. Yüklenici numune onayı almadan, ilgili siparişi tamamlayarak idareye teslim etmesi halinde malzeme ve parçalarda, malzeme formu veya parça teknik resimlerine aykırı herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda parçalar ret edilecek ve yüklenici hiçbir hak talep edemeyecektir." hükmü ile de uyuşmadığını ve eksik incelemeye dayandığını, idarenin teknik şartname ve resme uygun olmayan malzeme kabul etmesinin teknik olarak ve sözleşme ile ihale mevzuatı hükümlerine göre mümkün olmadığını, dosyada bulunan teslimatların teknik şartnameye uygun olduğuna ilişkin kalite kontrol raporlarının dosyada mevcut olduğunu, yüklenicinin sözkonusu işle ilgili ikinci bir numune getirmeden ilk partiden 800 adetlik teslimat yaptığını, Fabrika Kalite Güvence Müdürlüğünce yapılan kontrollerde herhangi bir uygunsuzluk durumu olmadığının görüldüğünü ve kabul işlemleri yapıldığını, teslimatların yapılması için numune onayı şartı bulunmadığını ve firma gecikmelerinin bu sebepten kaynaklandığı iddiasının da gerçeği yansıtmadığını, numunenin uygun olması ve teknik şartnameye uygun malzeme teslimi ve sözleşmede belirlenen termin tarihlerine uygun teslimat yapılması yüklenicinin sorumluluğunda olup, numunenin istenilen özellikte olmaması, termin tarihlerine uygun teslimat yapılmamasından kaynaklanan gecikmenin yüklenicinin sorumluluğunda bulunduğunu, mahkemenin yüklenicinin numune kabul edilmeden üretim yapamayacağı değerlendirmesinden sonra reddedilen numune üzerinden işlemlerin yürütüldüğü tespitinin kendi içinde çelişkili olduğunu, şartname ve sözleşmedeki numune verilmesine dair hususun yükleniciyi yanlış imalat yapmama konusunda koruyucu bir hüküm olup hem idare için hem de firma için zaman ve ekonomik olarak oluşacak olumsuzlukları önceden önlemek amacı içerdiğini, ayrıca numune getirmeksizin de seri üretime başlanmasının sözleşmenin eki teknik şartnamenin 5.3. maddesine göre mümkün olduğunu, bunların dışında müvekkili şirket tarafından yapılan ödemeler sırasında davacı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürülmediğini, ürünlerin tamamının davacı firma tarafından teslim edildiğini ve Silah Fabrikasınca kabullerinin yapıldığını, ancak firmanın ihale dokümanında belirlenen teslim sürelerine uygun olarak teslimat yapamadığını, teslimatların gecikmeli olarak tamamladığını, sözleşmenin 16.maddesinde gecikme halinde uygulanacak cezaların düzenlendiğini, bu hükme göre teslimatta gecikilen günler için gecikme cezasının kesildiğini, davacının iddiasının aksine sözleşmenin 16.6. maddesinde gecikme cezasının yükleniciye yapılacak ödemelerden kesileceği, gecikme cezasının ödemelerden karşılanamaması halinde yükleniciden ayrıca tahsil edileceğinin de açıkça belirtildiğini,“Teslim süresi” başlıklı 5.3’üncü maddesinde (İdari Şartnamenin 2.c. maddesi); “Sözleşme imzalanmasına müteakip teslim tarihleri/miktarları ve Fabrikamızca verilecek mastar karşılığında alınacak teminatlar aşağıda belirtilmiştir. Teslim tarihinin tatil gününe denk gelmesi halinde, termin süresi takip eden ilk iş gününe kadar uzatılır. Termine ilişkin diğer hususlar ise idari ve teknik şartnamede belirtilmiştir.” ,“Alt Yüklenicilere İlişkin Bilgiler ve Sorumluluklar” başlıklı 15.2. maddesinde; “İhale konusu alımın bir kısmı (sadece ısıl işlem ve kaplama kısmı) alt yüklenicilere yaptırılabilir. 15.2.1. Alt yüklenicilerin yaptıkları işlerle ilgili sorumluluğu, yüklenicinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz”,17.2.maddesinde idareden kaynaklanan nedenlerle süre uzatımı verilecek hallerin düzenlendiğini,ihaleye ait teknik şartnamenin“Teknik İstekler” başlıklı 3.1. maddesinde; “3.1.5. Parçanın 10 no.lu teknik resim, alt komple ve alt parça teknik resimlerine uygun olarak ilgili parçaların ısıl işlem ve kaplama operasyonları dahil imalatı yapılacaktır. Yüklenicinin talep etmesi halinde ilgili parçaların ısıl işlem ve kaplama operasyonları bedeli karşılığında idarede yapılabilecektir. Isıl işlem ve kaplama operasyonlarında geçen zaman, yüklenicinin talep etmesi halinde termin sürelerine eklenecektir. Isıl işlem ve kaplama operasyonları için idareye getirilecek parça miktarı, idari şartnamede belirtilen kafile miktarlarında veya katlarında olması gereklidir. 3.1.6. İlgili Yükleniciye ölçü kontrollerinde kullanılmak üzere tabloda belirtilen mastarlar verilecektir. (72 adet mastar)”,“Genel İstekler” başlıklı 3.2. maddesinde; “3.2.2. Yükleniciye parça üretiminde kullanılmak üzere idarece kalıp, aparat, mastar ve malzeme verilmesi durumunda, yüklenici bu malzemeleri, sipariş teyidini müteakip 5 (beş) işgünü içinde idareden teslim alacaktır. Kalıp, aparat, mastar ve malzeme tesliminde geçen süre termin sürelerine eklenmeyecektir. 3.2.3. İdareden alınacak kalıp, apart, mastar ve malzeme tesliminde bir gecikme olduğu veya eksik verildiği durumlarda, yüklenici gecikmeyi müteakiben 7 (yedi) gün içinde durumu izah eden bir yazı ile idareye başvuracaktır. Aksi takdirde termin süresinde düzenleme konusunda herhangi bir hak talep edemeyecektir.”,“Numune Alma ve Muayene Şartları” başlıklı 5. maddesinde; “5.1. Yüklenici siparişini alarak üretimine başlamış olduğu parçanın, parça teknik resminde belirtilen ölçülerinin kontrolünün yapılması amacıyla İdari Şartnamede belirtilen süre içerisinde üretimi tamamlanmış numune parça getirecektir. 5.2. Yüklenici tarafından idareye teslim edilen üretimi tamamlanmış numune parçaların muayenesi yapılarak, muayene sonucu idarece hazırlanacak olan “Kalite Kontrol Raporu”nda belirtilecek ve “Tedarik Birimi”nce muayene sonucunun bir kopyası yükleniciye derhal gönderilecektir. Yüklenici, numune parçalara onay verilirse üretimine devam edecektir. 5.3. Yüklenici numune onayı almadan, ilgili siparişi tamamlayarak idareye teslim etmesi halinde malzeme ve parçalarda, malzeme formu veya parça teknik resimlerine aykırı herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda parçalar ret edilecek ve yüklenici hiçbir hak talep edemeyecektir. 5.4. Numune Miktarı kafileye dahil edilmeyecek olup numunelere için herhangi bir ücret ödenmeyecektir.”,“Termin ve Sürelerin Hesaplanması” başlıklı 8. maddesinde; “8.1. Satın alınacak parçanın termin süresi ve kafile miktarları idari şartnamede belirtildiği gibi olacaktır. İdari Şartnamede belirtilen kafile miktarları bölünemeyecek ve her bir kafilenin termin süreleri birbirinden bağımsız olarak değerlendirilecektir. 8.2. Numune parçaların uygunluğunun muayene edilmesi sürecinde geçen zaman, yüklenicinin idari şartnamede belirtilen süre içerisinde numuneleri getirmesi durumunda, ret veya kabul durumuna bakılmaksızın termin sürelerine eklenecek, idari şartnamede belirtilen süre içerisinde getirmemesi durumunda termin sürelerine eklenmeyecektir. Numune parçaların uygunluğunun muayene edilmesi sürecinde geçen zaman, numune parçaların idareye teslim tarihi ile başlar, “Tedarik Birimi”nin muayene sonucunun bir kopyasını yükleniciye gönderdiği tarih ile son bulur.” hükümleri ile sözleşmenin gecikme cezasına ilişkin 16. maddesinde yer alan alan hükümlere uygun olarak teslimattaki gecikmeler için gecikme cezası kesildiğini, kesilen cezaların sözleşmeye uygun olduğunun müvekkiil kurum Teftiş Kurulu Başkanlığının incelemesi ile de tespit edildiğini ve inceleme sonuç raporunda numune sonucunun bildirilmesinde geçen 6 günlük süre hariç kesilen cezaların sözleşmeye uygun bulunduğunu, bu rapora istinaden numune sonucunun bildirilmesinde geçen 6 günlük süre parçanın tüm kafilelerinin termin sürelerine eklenmesiyle ortaya çıkan toplam 87.565,48TL tutarındaki gecikme cezası farkının firmaya iade edildiğini, ayrıca 18.01.2019 tarihli ve 30659 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7161 sayılı Torba Yasa kapsamında geçmişe yönelik gecikme cezalarına şamil olmamak üzere, firmanın dilekçe tarihinden sonraki teslimatlarına uygulanmak üzere kalan her bir parti için 28 günlük süre uzatımı verilmesinin Hazine ve Maliye Bakanlığı'nca uygun görüldüğünü, bu kapsamda 28 günlük sürenin 6 partinin termin sürelerine eklenmesiyle toplamda ortaya çıkan 108.808,00TL tutarındaki gecikme cezası farkının firmaya iade edildiğini, davacı vekilinin iddiasının aksine her kafile bazında 28'er güne tekabül eden ve toplamda 153,5 gün cezasız sürenin Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından onaylanmak suretiyle son şeklini almış olup, konuya ilişkin 7161 sayılı Kanunda idarece verilen sürenin yeniden değerlendirilmesine yönelik bir hüküm olmadığından müvekkili kurumun bu konuda yapabileceği herhangi bir işlem bulunmadığını, bunun dışında sözleşmedeki ceza ve yasaklamaya ilişkin hükümler incelendiğinde idarenin sözleşmeyi cezalı olarak devam ettirip ettirmemekte veya sözleşmeyi feshetmekte serbest olduğu, gecikme cezasının yükleniciye yapılacak ödemelerden kesileceği, gecikme cezasının ödemelerden karşılanamaması halinde yükleniciden ayrıca tahsil edileceğinin açıkça belirtildiğini, müvekkili tarafından yapılan ödemeler sırasında davacı tarafından herhangi bir ihtirazi kayıt ileri sürülmediğini, davacının sözleşme serbestisi kapsamında basiretli tacir olarak sözleşmeyi imzaladığını, sözleşme hükümlerine uygun davranmanın hukukun genel ilkelerinden olan ahde vefa ilkesinin gereği olduğunu, ayrıca mahkemenin tespit ettiği üzere istekli davacıya ihale dokümanı hakkında bilgilendirme yapıldığını ve bu bilgilendirmenin tutanak altına alındığını, buna rağmen davacının genel işlem şartı iddiasının hukuken kabul edilemeyeceğini ve iyiniyetli olmadığını, ayrıca teknik şartnamede belirtilen 72 adet mastardan 69 adedinin 04/07/2018 tarihinde firmaya teslim edildiği, firmanın ise 04/07/2018 tarihinden 149 gün sonra 30/11/2018 tarihinde eksik mastarlar sebebiyle cezasız süre uzatımı talep etmesinin iyiniyetli olmadığının ve sözleşme yükümlülüklerini zamanında yerine getirmediğini gösterdiğini, firma ile imzalanan sözleşmenin 17.2.1 ve teknik şartnamenin 3.2.3. maddesi uyarınca eksik mastarlar sebebiyle cezasız süre uzatımı verilemediğini ve bu işlemin sözleşmeye uygun olduğunun teftiş raporu ile de tespit edildiğini, bunların dışında 17.09.2018 tarihli yazı üzerine davacı tarafından ısıl işlem ve kaplama işlemlerinde geçen sürenin parçanın termin süresine eklenmesinin talep edildiğini, talebin Fabrika Mühendislik Hizmetleri Müdürlüğünce teknik şartnamenin 3.1.5. maddesine göre değerlendirilmiş olup, ısıl işlem ve kaplama operasyonlarının bedeli mukabilinde fabrikada yapılabileceğini ancak, bu işlemlerin sadece kafileleri kapsadığını, numuneleri kapsamadığını, ayrıca ısıl işlem ve kaplama için getirilecek parça miktarlarının ise kafile miktarı ve katlarında olması gerektiği gerekçesiyle talebin uygun olmadığının belirtildiğini, davacının gecikmeli olarak 25.400 adet ürün teslim ettiğini, ancak teslim ettiği ürünlerden 400 adedi hatalı olduğundan firmaya iade edildiğini, iade edilen 400 adet ürün karşılığında firmaya KDV dahil toplam 68.440,00 TL iade faturası kesildiğini ve iddia edildiği gibi siparişin 25.400 adet üzerinden fazlasıyla değil de sipariş miktarı 25.000 adet üzerinden kapatıldığını,dava konusu sözleşme kapsamında davacı firmanın KDV dahil 21 adet fatura bedeli 4.277.500,00 TL'den, toplam 1.844.4045,22 TL gecikme cezası kesilmiş olup, firmaya toplam 196.373,48 TL tutarında gecikme cezası iadesi yapıldığını belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Taraflar arasında 25.000 adet Gez Komplesi imalatını konu alan 19.06.2018 tarihli eser sözleşmesinin imzalandığı ihtilafsızdır. Sözleşmenin 5.maddesinde, sözleşme kapsamında yapılacak imalat ve teslime ilişkin düzenlemeyi, 16.maddesinde gecikme halinde uygulanacak cezai şarta ilişkin düzenlemeyi içerdiği anlaşılmaktadır.
Sözleşmenin eki olan idari şartname kapsamında ihale dokümanı ve ihale dokümanı içerisinde bulunan düzenlemelerin ihale kapsamında teklif verecekler tarafından incelendiği ve kabul edildiği (idari şartname 4 ve 5.madde) görülmüştür.
Yine sözleşme eki teknik şartnamede sözleşme kapsamındaki imalatların yapılabilmesi için kalıp, aparat, masraf vs. malzeme verilmesine yönelik bu malzemelerin verilmemesi veya geç verilmesi durumunda tarafların hak ve yükümlülükleri, davacı yüklenici tarafından numunelerin hazırlanması, teslimi, bunların incelenip onaylanması, onay sonrası partiler halinde teslim edilecek ürünlere ilişkin tarafların hak ve yükümlülüklerinin ayrı ayrı düzenlenmiş olduğu, buna göre; yükleniciye ölçü kontrollerinde kullanılmak üzere tabloda belirtilen mastarların verileceği (md. 3.1.6), yükleniciye parça üretiminde kullanılmak üzere idarece kalıp, aparat, mastar ve malzeme verilmesi durumunda yüklenicinin bu malzemeleri sipariş teyidini müteakip 5 iş günü içinde idareden teslim alacağı kalıp, aparat, mastar ve malzeme tesliminde geçen sürenin termin sürelerine eklenmeyeceği (md.3.2.2), idareden alınacak mastar ve malzeme tesliminde bir gecikme olduğu veya eksik verildiği durumlarda yüklenicinin gecikmeyi müteakiben 7 gün içinde durumu izah eden bir yazı ile idayere başvuracağı aksi halde termin süresinde düzenleme konusunda herhangi bir hak talep edemeyeceği (md.3.2.3), yüklenici tarafından idareye teslim edilen üretimi tamamlanmış numune parçaları muayenesi yapılarak muayene sonucu idarece hazırlanacak olan kalite kontrol raporunda belirtilecek ve tedarik birimince muayene sonucunun bir kopyasının yükleniciye derhal gönderileceği, yüklenicinin numune parçaları onay verilirse üretimine devam edeceği (md.5.2), yüklenicinin numune onayı almadan ilgili siparişi tamamlayarak idareye teslim etmesi halinde malzeme ve parçalardan malzeme formu veya parça teknik resimlerine aykırı herhangi bir uygunsuzluk tespit edilmesi durumunda parçaların reddedileceği ve yüklenicinin hiçbir hak talep edemeyeceği (md. 5.3), numune parçaların uygunluğunun muayene edilmesi sürecinde geçen zamanın yüklenicinin idari şartnamede belirtilen süre içerisinde numuneleri getirmesi durumunda ret veya kabul durumuna bakılmaksızın termin sürelerine ekleneceği, idari şartnamede belirtilen süre içerisinde numunelerin getirilmemesi durumunda termin sürelerine eklenmeyeceği, numune parçaların uygunluğunun muayene edilmesi sürecinde geçen zamanın numune parçaların idareye teslim tarihi ile başlayacağı, tedarik biriminin muayene sonucunun bir kopyasının yükleniciye gönderdiği tarih ile son bulacağı (md.8.2) hususlarının düzenlendiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafça sözleşme konusu imalatlara ilişkin her bir parti yönünden teslim ettiği imalatlara ilişkin faturaları ve her bir teslim edilen partiye ilişkin davalı tarafça kesilen gecikme cezaları faturalarının delil olarak dosyaya sunulmuş olduğu görülmüştür.
Mahkemesince yapılan yargılamada üç ayrı bilirkişi incelemesi yaptırılmış ise de, 08.10.2020 tarihli alınan ilk rapor sadece davalıya ait ticari defter ve kayıtlar üzerinden inceleme yapan mali müşavir bilirkişiden, 20.01.2021 tarihli ikinci rapor sadece davacının ticari defter ve kayıtları üzerinden inceleme yapan mali müşavir bilirkişiden alınmıştır. Üçüncü rapor ise mali müşavirle birlikte akademisyen bilirkişiden alınmış ise de, bu bilirkişi raporunun da taraflar arasındaki sözleşme, ekleri ve bu düzenlemeler kapsamında tarafların sözleşmeye ilişkin hak ve yükümlülükleri, her bir parti teslimi yönünden teslimi gereken tarih ile fiili teslim tarihi değerlendirilerek gecikmenin bulunup bulunmadığı, bu kapsamda gecikme söz konusu ise bu gecikmede tarafların kusuru ve uygulanacak ceza miktarı yönünden herhangi bir teknik ve denetlenebilir inceleme ve değerlendirme içermediği görülmüştür.
Mahkemesince davadaki talebe ilişkin sözleşme konusu imalatın niteliği de değerlendirilerek bu konuda uzman teknik bir bilirkişi, yine ihale ve sözleşme konusunda uzman bir bilirkişi ve mali müşavirden oluşturulacak heyetten taraflar arasındaki sözleşme, sözleşme ekleri, taraflar arasındaki yazışmalar, her parti mal teslimine ilişkin sunulan belgeler değerlendirilecek şekilde denetlenebilir bilirkişi raporu alınması, alınan rapora karşı taraflarca beyan ve itirazlarda bulunulması halinde ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm kurulması doğru olmamıştır.
Açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, esası incelenmeksizin mahkeme kararının HMK.'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,
2-Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 19.01.2022 gün ve 2019/518 E., 2022/36 K. sayılı kararının HMK’nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
4-Davalı tarafça yatırılan 80,70 TL ve 16.893,86 TL olmak üzere toplam 16.974,56 TL peşin istinaf karar harcının istek halinde kendisine iadesine,
5-Davalı tarafça ödenen istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince KESİN olarak 21.02.2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan ... Üye ... Üye ... Katip ...
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır