T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2024/1135 - Karar No:2025/105
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/1135
KARAR NO: 2025/105
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 04/03/2020
NUMARASI: 2017/472 E-2020/210 K
DAVACI
VEKİLLERİ
DAVALILAR
DAVANIN KONUSU: Tazminat (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 29/01/2025
KARAR YAZIM TARİHİ: 29/01/2025
Eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talepli davada mahkemesince verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile ...... Şirketi (...) -...... Şirketi (...) İş ortaklığı arasında akdedilen 07/08/2006 tarihli sözleşme kapsamında Nazilli - İzmir Doğalgaz İletim Hattı Faz IV yapım işinin tamamlandığını, hatta kullanılan boruların ...... Şirketi (...) -...... Şirketi (...) -... ...... Şirketi (...) İş Ortaklığı ile yapılan 16/12/2005 tarihli sözleşme gereğince temin edildiğini, jandarma ekiplerince Bornova ilçesi mevkii yakınlarında hattın Kp:180+000 noktasında 16/02/2016 tarihinde gaz sızıntısı meydana geldiği tespit edilerek müvekkiline bildirildiğini, kaçağın bulunduğu noktanın önünde ve arkasında bulunan vanalar kapatılarak iki hat vanasının izole edildiğini, ancak delik dolayısıyla iki hat vanası arasında kalan gazın havaya atılmasının gerektiğini, patlağın meydana geldiği borunun ...-...-... ... İş ortaklığı ile imzalanan sözleşme kapsamında tedarik edilerek ... ... San. A.Ş. Firmasına ait tesiste üretildiğini, borunun ... ... San. A.Ş. tarafından temin edildiğini, anılan borunun yapım işi kapsamında hata bağlanması işinin işin yüklenicisi ...-... İş Ortaklığı tarafından gerçekleştirildiğini, havaya verilen gaz miktarının 2.004.372 Sm3 gazın havaya vent edildiğinin tespit edildiğini, Nazilli-İzmir Doğalgaz Boru Hattı İzmir ili Bornova ilçesi mevkii yakınlarında hattın Kp:180+000 noktasında meydana gelen hasar sonucu doğalgaz kaybı-vent edilen gaz, hasar onarımı, hasarın onarım bedeli ve harcamalar olmak üzere müvekkilinin toplam 651.885,31 ABD doları zarara uğradığını iddia ederek bu miktarın hasar tarihinden itibaren işleyecek faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının İzmir Ticaret Odasınca görevlendirilen, doğalgaz tesisatı yapımı ile iştigal eden konunun uzmanı olmayan tüccar bilirkişiler tarafından laboratuvar incelemesi yapılmaksızın sadece göz kontrolüne dayanarak oluşturulan tespite istinaden dava açtığını, raporda boru imalatında kullanılan sacın haddeleme sırasında içerisinde tufal (cüruf) kaldığının tespit edildiğini, yarılmanın bu nedenle meydana geldiği kanaatinin doğru olmadığını, inceleme sırasında özenle yapılan izolasyonun boru üstüne dökülen kaya parçaları nedeniyle ne hale geldiğinin görüldüğü, boru üzerinde koruyucu izolasyon kalmadığını, raporun kimyasal ve mekanik analiz, metalürjik fotoğraf yani laboratuvar incelemesi olmaksızın yapılan inceleme ile düzenlendiğini, davacının mahkemece belirlenecek bilirkişi yerine bilirkişinin ticaret odası tarafından tespitini tercih ettiğini, müvekkili ile ... ve ... şirketlerinin oluşturduğu iş ortaklığının akdettiği 16.12.2005 tarihli ... mal alım sözleşmesinin 41.1 maddesi gereğince malların kabulünden sonra asgari 2 yıl garanti süresi öngörüldüğünü, davacının ayıbı 2 yıl içinde bildirmek zorunda olduğunu, garanti süresi sona erdikten sonra talepte bulunamayacağını, davanın zamanaşımına uğradığını, gaz boru imalinde kalite kontrol sisteminin American Petroleum Institut (API) tarafından onaylandığını, boruların imal edildiği 2005 yılı için düzenlenen API inceleme belgesini dosyaya sunduklarını, belgede API QR kayıt programına ve İSO 9001.2000 koşullarına uygun olduğu sonucuna varıldığının belirtildiğini, sözleşmenin eki zeyilnamenin II. maddesinde boru imalatları test denetim kontrol ve kabullerinin fabrikada üretim sırasında ...'ın onaylayacağı ve tüm masrafları imalatçı firma tarafından karşılanarak bir üçüncü taraf kontrol kuruluşu gözetiminde yapılacağının kararlaştırıldığını, Türk Loydu firmasının görevlendirildiğini, Türk Loydu uzmanlarının üretim süresi boyunca 3 vardiya halinde sürekli gözetim yaptıklarını, kalite kontrol yönetmeliği gereğince düzenlenen raporları ve laboratuvar raporlarını inceleyerek sevk müsaadesi raporu düzenlediklerini, 5600 sayılı borunun lavinasyon testlerinin ekli olduğunu, hiçbir olumsuzluk bulunmadığını, yırtığın müdahale ile oluşmasının mümkün olmadığına dair tespitin statik kurallarına aykırı olduğunu, davacı ile inşa işini üstlenen yükleniciler arasında düzenlenen sözleşme eki projeler sunulmadığından buna dair savunma yapamadıklarını, davanın Türk Loydu ile sigorta şirketine ihbarını talep ettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; müvekkili konsorsiyum ile davacı arasında imzalanan sözleşmenin kamu ihale sözleşmeleri uyarınca istisna/eser/yapım sözleşmesi olmayın tedarik/satın alma sözleşmesi olduğunu, Nazilli-İzmir Doğalgaz iletim hattının uygulama projelerine ve mahal listesine uygun olarak işin tamamının anahtar teslim imal edilmesinin diğer davalı ... ve ... iş ortaklığının inşaatı üstlendiğini, projenin tamamlanıp anahtar teslim/hukuki bir varlık haline gelebilmesi hizmet görebilmesi için boru ile birlikte pompalar, kompresörler, vanalar, dirsekler, katodik koruma elemanları vb. yüzlerce malzeme yanın önemli insan gücü ve bilgisine ihtiyaç olduğunu, davalı ile müvekkili konsorsiyum arasında Nazilli-İzmir DGİH ... Alımı Mal Alım İhalesine Ait Sözleşme imzalandığını, müvekkilinin sadece ...'ın talep ettiği çelik boruların tedarikini üstlendiğini, çelik boruların ancak bir kısım ilave malzemeler ve önemli işçiliğin katkısıyla vücuda getirilebileceğini, davacı ile imzalanan tedarik sözleşmesinin 6. maddesinde sözleşmenin türünün açıkça tanımlandığını, Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu uyarınca müvekkili ile davacı arasında düzenlenen sözleşmenin tedarik/mal alım sözleşmesi olduğunun teyit edildiğini, 2 yıllık garanti sürelerinin sona erdiğini, imzalanan sözleşmenin istisna sözleşmesi olduğu varsayılsa dahi zamanaşımı süresinin dolduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesi talep etmiştir.
Davalı ... vekilinin cevap dilekçesinde özetle; davacının İzmir Ticaret Odasınca görevlendirilen doğal gaz tesisat yapımı işiyle uğraşan konusunda uzman olmayan tüccar vasıflı bilirkişice hazırlanan laboravutar incelemesine dayanmayan göz kontrolüne dayalı oluşturulan rapora göre dava açtığını, bunu kabul etmediklerini, ayrıca sözleşmeye göre 2 yıllık garanti süresi olup teslimden itibaren bu sürenin geçtiğini, müvekkili tarafından üretilerek teslim edilen boruda ayıp/gizli ayıp bulunmadığını, kalite kontrol sisteminin "American Petroleum İnstitut" tarafından onaylandığını, müvekkillerine atf edilecek bir kusur bulunmadığından davanın reddine karar verilmesini, ayrıca davanın ... İktisadi İşletmesine ve ... Sigorta A.Ş'ye ihbarını talep etmişlerdir.
Davalı ...'a yapılan tebligata rağmen cevap vermemiştir.
Davalı ... hakkındaki davanın tefrikiyle ayrı bir esasa kaydına karar verilmiştir.
İlk Derece Mahkemesince; "...davacı ... ile Davalılar ... İnşaat Şirketi ve ... Şirketinin oluşturduğu iş ortaklığı arasında tanzim edilen eser sözleşmesi uyarınca ...'a ait İzmir- Nazilli arasındaki doğalgaz boru hattının inşaat ve boru döşeme işinin davalı iş ortaklığı tarafından üstlenildiği, davalı ...-...- ... şirketlerinin oluşturdukları iş ortaklığının ise davacı ... ile yapılan sözleşme kapsamında dava konusu işe ait doğal gaz borularının tedarik kısmını üstlendiği, işin tamamlanarak tesliminden sonra doğalgaz boru hattında sızıntının meydana geldiği, bunun davacı ... tarafından tamir edilerek giderildiği, bu sızıntıdan dolayı tamirat ve doğal gaz kaybı bedelinin davalılardan tazmini talebi ile derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır. Davacı ... ile Davalı ...- ... şirketi arasında doğal gaz borularının döşenmesi için eser sözleşmesi, davalı ...- ...- ... şirketleri ile davacı ... arasında ise doğal gaz borularının tedarik sözleşmesi imzalanmış olup sözleşme kapsamında davalı şirketlerin üstlendikleri yükümlülükleri yerine getirerek boruların döşendiği ve davacı ...'a teslim edildiği, bir süre kullanıldıktan sonra 16/02/2016 tarihinde dava konusu boru hattında gaz sızıntısı meydana geldiği, bunun giderilmesi için davacı ...'ın gerekli işlemleri yaptığı, bilirkişi raporu, laboratuvar tetkikleri ve tüm dosya kapsamına göre dava konusu boruların sözleşme, yönetmelik, fen ve sanat kurallarına uygun imal edilmiş olup dava konusu sızıntının ve arızanın borunun imalatından kaynaklanmadığı ve dolayısıyla borunun ayıplı olmadığı, bu nedenle boru temin eden davalı ...- ...- ... şirketlerinin kusuru bulunmadığından bunlar hakkında açılan davanın reddine, dava konusu boruların inşaat ve montaj işini sözleşme yönetmelik ile fen ve sanat kurallarına uygun yerine getirilmediği ve dava konusu patlamaya sebebiyet veren gaz sızıntısı ve onarım harcamalarının bundan kaynaklandığı anlaşıldığından inşaat ve montaj işini üstlenen davalı ...- ... iş ortaklığından söz konusu zararın tazmini gerektiği kanaatine varılmıştır. Davalı ... şirketi yargılama aşamasında iflas ettiğinden bu durumda bu şirket yönünden yargılama unsulünün farklı olması sebebiyle bu şirkete yönelik davanın tefrikine karar verilmiş ve dosya tefrik edilerek ayrı bir esasa kaydedilmiştir. Adi ortaklıklarda ortaklığı oluşturan şirketler müteselsil sorumlu olup para alacaklarından dolayı yalnız bir ortağa da başvurma imkanı bulunduğundan davacının davalı ... inşaat şirketine karşı açtığı davanın kabulüne, dava konusu olaydan dolayı davacının uğradığı 651.885,31 USD'nin haksız fiilin meydana geldiği 16/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar vermek" gerektiği gerekçesiyle "1-Davacının davalılar ... İnşaat Tur.Tic.ve San.A.Ş.aleyhine açtığı davanın kabulüne 651.885,31 USD'nin 16/02/2016 tarihinden itibaren kamu bankalarında dolar cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına uygulanan en yüksek orandaki banka mevduat faizi ile birlikte bu davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine, 2- Davacının davalılar ... ... San A.Ş., ... ... San.A.Ş., ... San. Tic.A.Ş.aleyhine açılan davanın reddine" karar vermiştir.
Davacı vekili istinaf dilekçesinde özetle; dava dilekçesindeki iddia ve vakıaları tekrarla müvekkili tarafından hasar tespiti için İzmir Ticaret Odası'na başvurulduğu, Oda tarafından görevlendirilen bilirkişilerin boru imalatı için kullanılan sacın haddelenmesi sırasında içerisinde tufal (cüruf) kaldığı ve borudaki yırtılmanın da bu nedenle meydana geldiğinin belirlendiği, hasarın borunun imalatı aşamasındaki kusurdan kaynaklandığı, ilk derece mahkemesinin ... - ... iş ortaklığı ile yapılan sözleşmeyi eser sözleşmesi olarak nitelendirmekle birlikte diğer davalıların oluşturduğu iş ortaklığı ile yapılan kullanılacak boruların teminine ilişkin sözleşmenin nitelendirmesinde hataya düştüğü, oysa her iki sözleşmenin eser sözleşmesi olduğu, TBK 357 madde gereğince yüklenicinin özen borcu bulunduğu, yükleniciler ... - ... - ... iş ortaklığı ile yapılan sözleşmenin 21.1 maddesi gereğince yüklenicinin gerekli özen ve ihtimamı göstermekle malı sözleşme ve ihale dokümanlarına göre gerçekleştirmekle yükümlü olduğu, yine 29. madde gereğince yüklenicinin zarar ve ziyandan doğrudan sorumlu bulunduğu, sonuç olarak boruyu imal eden iş ortaklığının Kp:180 noktasında meydana gelen hasardan sorumlu olduğu, mahkemece hükme esas alınan 29.11.2019 tarihli bilirkişi raporunda boru malzemesinin mekanik değerleri sağladığı, ayıplı olmadığı sonucuna varılmış ise de, Oda tarafından görevlendirilen bilirkişilerin boru imalatı için kullanılan sacın haddelenmesi sırasında cüruf kaldığını, yırtılmanın bu nedenle gerçekleştiğini tespit ettikleri, hükme esas alınan rapora itiraz ederek doğalgaz mühendisi de bulunan başka bir heyetten rapor alınarak çelişkinin giderilmesi talep edilmiş ise de, mahkemece talebin reddine karar verilerek, bu rapora itibar edilme gerekçesi de belirtilmeksizin adil yargılanma hakkı ve hukuki dinlenilme haklarının ihlal edildiği, hükme esas alınan raporda belirtilen müvekkili yönetmeliğinin yapım işinden çok sonra yürürlüğe girdiği, bu yönetmeliğe işaretle tespit ve değerlendirmede bulunulmasının hatalı olduğu, netice itibariyle boru imalatını gerçekleştiren iş ortağı davalılar hakkındaki davanın reddine ve bununla bağlantılı olarak bu davalılar lehine müvekkili aleyhine yargılama gideri ve vekalet ücretine hükmedilmesinin doğru olmadığı nedenleriyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan tazminat talepli olup, mahkemesince verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde uyarınca istinaf nedenleriyle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda davacı ... iş sahibi olup, davalılar ... iş ortaklığı ile boruların teminine ilişkin 16.12.2005 tarihli ve davalı ... ile hakkındaki dava tefrik edilmiş olan ... iş ortaklığı ile de doğalgaz iletim hattı yapımına ilişkin 07.08.2006 tarihli eser sözleşmelerinin akdedildiği çekişmesizdir. Hattın tamamlandığı ve kullanıma açıldığı anlaşılmaktadır. Davacı tarafça 16.02.2016 tarihinde hattın KP:180+00 noktasında gaz sızıntısı meydana geldiği, oluşan hasarın giderimi ve havaya salınan gaz nedeniyle 651.885,31 USD zarar oluştuğu iddiasıyla tazminat talep edilmektedir.
Davacı tarafın talebi üzerine İzmir Ticaret Odasınca görevlendirilen makine mühendislerinden oluşan bilirkişi heyeti 22.02.2016 tarihli raporlarında hat borusunun üst kotunun yüzeyden 120 cm derinlikte olduğunu, gaz kaçağına neden olan yırtığın borunun alt kısmında oluştuğunu, yırtığın yaklaşık 10 cm yanında oval bir delik meydana geldiğini, yırtığın ve deliğin konumu itibariyle dışarıdan müdahale ile oluşmasının mümkün olmadığını, hatta kullanılan API 5L X 65 tipindeki boruların spiral dikiş ve toz altı kaynak yöntemiyle imal edildiğini, boru imalatı için kullanılan sacın deneme sırasında içerisinde tufal (cüruf) kaldığının tespit edildiğini, yırtılmanın bu nedenle meydana geldiği kanaatine varıldığını rapor etmişler, rapor ekine 2 adet fotoğraf eklemişlerdir.
Belirtilen incelemeyi takiben borunun hasarlı kısmının değiştirildiği, gömülerek kapatıldığı anlaşılmaktadır.
Mahkemesince talimatla icra ettirilen keşfe katılan bilirkişi heyeti mahallinde yaptığı inceleme ile alınan boru numuneleri üzerinde yaptırılan çekme deneyi ve eğme testi sonuçlarına göre boru malzemesinin mekanik değerlerinin olması gerektiği gibi olduğunu, borunun herhangi bir ayıbının bulunmadığını, boru imal edildikten sonra içeriye doğru kalıcı deformasyona sebep olacak şekilde içerisindeki gaz basıncından bağımsız olarak harici bir kuvvet etkisinde deformasyona uğradığını, bu deformasyonun borunun taşınması, montajı, gömülmesi sırasında olabileceği gibi, gömüldükten sonra toprak altındayken yüzeyden gelen dinamik bir kuvvet etkisiyle de oluşabileceğini, borunun harici darbe gördüğünü, patlamanın bu nedenle meydana geldiğini, yenilenen yerde yapılan inceleme bulguları montaj uygulamasına ilişkin yönetmeliğe göre değerlendirildiğinde kanal açısının uygun olduğunu, boru üzerindeki toprak kalınlığının 50 cm olduğunu, asgari 110 cm değerini sağlamadığını, borunun yan kısmındaki ince toprak ve kum karışımının, yastıklama malzemesi derinliğinin uygun olduğunu, boruya zarar verebilecek büyüklükte taş ve moloz yığınlarının dolgu malzemesi içinde bulunmadığını, patlamanın meydana geldiği yerin 20-30 metre uzağında yapılan 2.kazı neticesinde ise, diğer hususlarla birlikte boru üstündeki toprak kalınlığının 90 cm olmakla asgari 110 cm değerinden az olduğunu, borunun yan kısmında ve alt kısmında iri kaya parçaları, çakıl, kum ve ince toprak karışımı bulunduğunu, yine yastıklama malzemesinin sadece kumdan oluşması gerekirken ince toprak içerisinde küçük ve orta boyutta kaya parçaları bulunduğunu, dolgu malzemesi içerisinde boruya zarar verebilecek büyüklükte taş ve küçük kaya parçaları gözlendiğini, uygulamanın ... Ham Petrol ve Doğalgaz Boru Hattı Tesislerinin Yapımı ve İşletmesine Dair Teknik Emniyet ve Çevre Yönetmeliğine uygun ifa edilmediğini, sonuç itibariyle borunun ayıplı olmadığını, patlamanın dışsal kaynaklı olduğunu rapor etmiştir.
Davacı tarafça davaya dayanak yapılan İzmir Ticaret Odasınca görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen rapordaki yapılan imalatlara ilişkin fiziki tespitler ile yargılama aşamasında alınan bilirkişi heyet raporundaki imalatlara ilişkin fiziki tespitler farklı olduğu gibi, her iki rapordaki olayın meydana gelme nedenine ilişkin tespitlerin de farklı olduğu ve davacı tarafça hükme esas alınan bilirkişi raporuna karşı teknik hususları da içerir şekilde itiraz edildiği halde mahkemece raporlardaki çelişik tespit ve değerlendirmelerin giderilmesi yönünde işlem yapılması ve davacı tarafın teknik itirazlarını karşılar ek rapor alınması gerekirken eksik incelemeyle yazılı şekilde hüküm tesisi dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1.a.6 madde gereğince kaldırılmasına, Dairemiz kararına uygun biçimde yargılama yapılmak üzere dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-)Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne,
2-)Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesinin 04/03/2020 tarih ve 2017/472 E-2020/210 K
sayılı kararının HMK 353/1-a.6 madde gereğince kaldırılmasına,
3-)Dairemiz kararına uygun şekilde davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
4-)Davacı tarafından yatırılan 80,70 TL istinaf karar harcının talep halinde kendisine iadesine,
5-)Davacı tarafından yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda dikkate alınmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK 353/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 29.01.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Üye
e-imzalıdır
Katip
e-imzalıdır
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır