T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 27. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2023/683 - Karar No:2025/646
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
27. HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO : 2023/683
KARAR NO : 2025/646
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
BAŞKAN : ... (...)
ÜYE : ... (...)
ÜYE : ... (...)
KATİP : ... (...)
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 28/03/2023
NUMARASI : 2021/737 E-2023/194 K
DAVANIN KONUSU : Cezai Şart- Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ : 28.05.2025
YAZIM TARİHİ : 30.05.2025
Eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart ve alacak talepli davada mahkemece verilen davanın kabulüne dair karara karşı süresi içinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili özetle; müvekkilinin yüklenicisi olduğu gölet inşası kapsamındaki bir kısım imalatın yapılmasının taraflar arasında akdedilen 09.03.2021 tarihli, anahtar teslim götürü bedelli sözleşme ile davalıya taşere edildiğini, davalının çok kısa sürede işi aksatmaya başladığını, sürekli avans talep ettiğini, sözleşmeye aykırı isteklerde bulunduğunu, müvekkili şirket yetkililerinin 22.06.2021 tarihinde şantiyeye geldiklerinde imalatlara devam edilmediğinin, imalatın çok az bir bölümünün yapıldığının belirlendiğini, davalı şirket yetkilisinin maddi durumunun iyi olmadığını, işi tamamlayamayacağını söyleyerek şantiye alanını terk ettiğini, durumun müvekkili yetkilileriyle davalı şirket çalışanları tarafından tutanağa bağlandığını, takiben müvekkilinin 07.07.2021/ 19947 yevmiye numaralı ihtarname ile iş sahasına dönülmesini, eksik ve hatalı imalatların tamamlanmasını, müvekkili tarafından karşılanan akaryakıt bedelleriyle, iş makinelerinin kiralarının ödenmesini ihtar ettiğini, davalının ihtara uymadığını, çalıştırdığı işçilerin ücretleri ile SGK primlerini de ödemediğini, müvekkilinin 16.08.2021/23200 yevmiye numaralı ihtarname ile sözleşmeyi feshettiğini ve sözleşmenin 36/C maddesi gereğince 300.000 TL cezai şartın ve davalı hakedişi 22.046,48 TL mahsup edilmek suretiyle müvekkili tarafından ödenen iş makinesi kiraları, akaryakıt bedelleri, davalı çalışanlarının SGK prim borçları için yapılan harcamalardan kalan 68.500,06 TL'nin ödenmesinin ihtar edildiğini, dava öncesinde arabuluculuk görüşmesinden sonuç alınamadığını savunarak şimdilik cezai şart için 5.000 TL ve alacaklar için 5.000 TL'nin faiziyle tahsiline karar verilmesini talep etmiş; kısmi ıslah ile cezai şart talebini 300.000 TL'ye, alacak talebini 68.500 TL'ye arttırmıştır.
Davalı şirket yetkilisi özetle; 2021 yılı Şubat ayında sözleşme imzalandığını, Mart ayında işe başlanacağı bilgisi verildiği halde, sulama projesi başlamadığından 26.05.2021 tarihine kadar beklemek zorunda kaldıklarını, boruların testten geçtiği, şantiyenin başlayacağı personelin şantiyeye nakledileceği bilgisinin paylaşıldığını, şantiyede yıkıma terk edilmiş bir evin bulunduğunu, onarım yapılarak yaşam alanına dönüştürüldüğünü, davacı tarafın 23.800 TL yakıt tedarik ettiğini, yakıtlara ilişkin belgelerin proje ortağı olan ... tarafından imzalandığını, davacının boru temini ve test işlemlerinin 3 ay kalması, iş makinesi kiralamaları nedeniyle zorda kaldıklarını, davacı yetkilisinin şantiyeye gelerek iş makinesi ihtiyacını belirlediğini, 60 cm kovaya ihtiyaç duyduklarını bildirdiklerini, davacı yetkilisinin bu kovayı tedarik edemeyeceğini söylediğini, davacı tarafça sevk edilen iş makinesinin kova genişliği 120 cm olduğundan kazı yapamadığını, projeye ve boru imalatına başlandığını, 1550 metre işletim bakım yolu ve serbest kazı yapıldığını, yakıt giderinin kendileri tarafından karşılandığını, imalat yapılan alanın ekli haritada işaretlendiğini, firma yetkilisinin yol güzergahı ve yol kazısı ödemesini yapmayacağını, kendisine projenin iptalini yaptırıp, proje ortağı olan ...'a boru işçilik kısmını yaptıracağını, kazı ve yol işlerini ise kendisinin yapacağını belirttiğini, karşılıklı konuşarak sözleşmeyi iptal edelim dediğini, bu nedenle çalışan işçilerin SGK çıkışlarının yapıldığını, davacıya bağlı olarak çalışmaya başladıklarını, bu kişilerin imalatı devam ettirerek projeyi tamamladıklarını, ...'nin kendi çalışanı olduğunu, bu kişilerin çalışmaya devam ettiklerini, bu durumun kendilerinin işi bırakmadığını, davacının işi bıraktırdığını gösterdiğini, aksi halde bu kişilerin de çalışmaya devam etmemeleri gerektiğini, Ağustos ayında süre dolduğu tarihte noter tasdikli bildirim gönderildiğini, oysa 2 ay öncesinde işin bıraktırıldığını, toplam 84.277 TL hakedişlerinin bulunduğunu, ödenmediğini, davacının DSİ ile yaptığı sözleşmede %6 teminat öngörüldüğünü, davacının idare ile yaptığı sözleşmeyi feshetmesi halinde teminatın yanacağının kararlaştırıldığını, afaki olarak 300.000 TL cezai işlem uygulandığını, oysa 694.000 TL'nin %6'sı olmakla 41.000 TL ceza uygulanabileceğini, yine davacının talep ettiği giderleri reddettiklerini, sadece işçilerin prim ödemesi 8.300 TL'yi kabul ettiklerini savunarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İlk Derece Mahkemesince; "...Tüm dosya kapsamı üzerinde yapılan değerlendirme neticesinde, davacı ile dava dışı Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü 1. Bölge Müdürlüğü arasında imzalanan sözleşme kapsamında taraflar arasında 09/03/2021 tarihinde Bursa İnegöl Olukman Tekke Göleti Sulaması İşi kapsamında bir kısım işlerin yapılması hususunda, davacının iş sahibi, davalının ise yüklenici olduğu alt yüklenicilik sözleşmesinin imzalandığı, sözleşme ile iş süresinin 100 gün olarak belirlendiği, sözleşme kapsamında yer tesliminin yapıldığı hususunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmadığı, 22/06/2021 tarihinde şantiye sahasında bulunan davacı şirket şantiye şefi ve davalı şirket işçileri tarafından düzenlenen tutanak ile davalının işi bırakarak iş sahasından ayrıldığının tespit edildiği, davacı tarafından sözleşme konusu işin tamamlanması ve eksikliklerin giderilmesi hususunda davalıya ihtarname gönderildiği, ihtarnameye rağmen davalı tarafından iş sahasına dönülerek işin tamamlanmaması nedeniyle sözleşmenin fesih edildiğine ve alacakların ödenmesine ilişkin ihtarname gönderildiği, davacı iş sahibi tarafından yapılan feshin taraflar arasında imzalanan sözleşmenin fesih başlığını taşıyan 36/A maddesi kapsamında davalı yüklenicinin işi geciktirmesi ve tamamlayamaması nedeniyle yüklenicinin kusuruna dayalı olarak haklı nedenle fesih kapsamında olduğu, sözleşmenin feshinde iş sahibi davacıya yüklenebilecek herhangi bir kusurun bulunmadığı, cezai şarta ilişkin alacağın sözleşmenin feshi halinde istenilebilmesine ilişkin borçlunun kusurunun bulunması ve alacaklının kusurunun bulunmaması koşullarının oluştuğu, sözleşme serbestliği kapsamında taraflar arasında imzalanan sözleşme ile sözleşmenin feshi halinde cezai şart istenilebilmesinin mümkün olduğu, davacı iş sahibinin sözleşmenin haklı nedenle feshedilmesi karşısında sözleşmenin 36/C maddesinde belirlenen cezai şart bedelini talep edebileceği, sözleşme kapsamında davalı yüklenici tarafından gerçekleştirilen iş miktarı ile davacı iş sahibi tarafından aşamalarda yapılan ödemeler dikkate alındığında bilirkişi ek raporu ile tespit edilen miktar kadar davacının alacağının bulunduğu anlaşıldığından davanın kabulüne karar vermek ..." gerektiği gerekçesiyle " 1) Davanın KABULÜ ile 300.000,00 TL cezai şart alacağı ile 68.500,00 TL iş bedelinden kaynaklanan alacağın temerrüt tarihi olan 01/09/2021 tarihinden itibaren işleyecek AVANS FAİZİ ile birlikte DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE," karar verilmiştir.
Davalı şirket yetkilisi istinaf dilekçesinde özetle; cevap dilekçesindeki vakıa ve savunmalarını tekrarla, Afyonkarahisar Asliye Ticaret Mahkemelerinin görevli ve yetkili olduğu, sözleşme kapsamındaki işler için kendilerine 3 ay süre verildiği, davacının iş alındıktan 1 ay kadar sonra denetim yaptığı, hava şartları, yağmur vs nedeniyle engelle karşılaştıkları, firma sahibi ...'ın sizin çalışan ekibinizi biz alıp, kendi imkanlarımızla bu işleri yapalım dediğini, 3 gün sonra çalışanların SGK kayıt ve çıkışlarının yapılıp, davacıya aktarıldığı, kendilerinin işi geciktirmediklerini ve işi bırakmadıklarını, aksi halde tüm çalışanlarını çekmeleri gerektiği, geriye dönük iş makinesi sözleşmesi bulunmadığı, davacıdan yazılı avans talebinde bulunmadıkları, herhangi bir avans ödemesi de yapılmadığı, 1 aylık süreçte 5.630 TL SGK borçlarının bulunduğu, 67.500 TL civarındaki hakedişlerinin ödenmediği, davacının PE boru imalatını ve kanal kazısını hakedişte gösterip sözleşmede serbest kazı maddesinin bilirkişi tarafından işleme konulmadığı, kendilerinin getirdiği iş makinesinin 10 gün çalıştığı, davacı yetkilisinin piyasada iş makinesi bulamadıklarını söyleyerek makinenin kendilerini çalışmasını istediği, davacının kendileri için hiç bir iş makinesi ödemesi yapmadığı, ticari defter ve belgeleri mahkeme aracılığıyla gönderdikleri, davacının idare ile yaptığı sözleşmede cezai şartın toplam bedelin %6'sı oranında olduğu halde, taraflar arasındaki toplam 1.500.000 TL bedelli iş için %20 cezai şart uygulandığı, ayrıca davacının idare ile yaptığı sözleşmede teminat alınmadan işi taşere edilmemesi koşulu bulunduğu, bilirkişi raporunu tebliğ etmedikleri nedenleriyle mahkeme kararının kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan cezai şart ve alacak talepli olup, mahkemece verilen davanın kabulüne dair karara karşı süresi içinde davalı tarafça istinaf kanun yoluna başvurulmuştur.
İnceleme, Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Somut olayda, davacı yüklenici, davalı taşeron olup, davalının yüklenicisi olduğu gölet sulaması işi kapsamındaki bir kısım imalatın taraflar arasında akdedilen 02.03.2021 tarihli eser sözleşmesi ile davalıya taşere edildiği çekişmesizdir.
Sözleşmede, ek 1'de belirtilen işlerin yapılması ile iş bedelinin yazılı birim fiyatlarla hesaplanmasının, yer teslimi ile işe başlanıp, ana sözleşmedeki iş programı ve revize iş programlarında belirtilen iş bitim tarihinden 100 gün önce tamamlanmasının, yine 36/C maddede "İşe başladıktan sonra taraflardan biri işi yapmaktan vazgeçer ise diğer tarafa 300.000 TL (üçyüzbin TL) ödemeyi cezai şart olarak kabul..." ettiği kararlaştırılmıştır.
Taraf beyanları ve dosya kapsamıyla, davalı tarafça bir kısım imalatın yapıldığı, iş tamamlanmaksızın sonlandırıldığı anlaşılmaktadır.
Davacı, davalının işi tamamlamadan tek taraflı sonlandırdığını iddia etmiş; davalı ise, davacı tarafın talebiyle işi bıraktığını, kendi çalışanlarının SGK çıkışlarının verildiğini, çalışanların davacı işçisi olarak çalışmaya devam ettiklerini, işin bu işçilerle tamamlandığını, tarafların anlaşmasıyla sözleşmenin sona erdirildiğini savunmuştur.
Davacı yetkilileri ile davalı işçileri ve davalını proje ortağı olarak adlandırdığı ... tarafından 22.06.2021 tarihli tutanak düzenlenmiş, özetle işin planlanan sürecin gerisinde kaldığının görüldüğü, 22.06.2021 tarihine kadar davalı işçilerinin ücretlerinin ve SGK primlerinin ödenmediği, davalı yetkilisinin maddi durumunun iyi olmadığı, avans verilmesi halinde mazot ve diğer giderlerin karşılanabileceğini söylediği, sözleşmede avans öngörülmediği hatırlatıldığında, davalı yetkilisinin işlerinin yoğun olduğunu, diğer işlerinden alacaklarını alamadığını beyan ederek sözleşmeden çekilmeyi talep ettiğini, 22.06.2021 günü sonu itibariyle davalının işi bıraktığının kabul edildiği, davalının SGK dosyasının SGK prim borcu kalmayacak şekilde kapatabileceği, davalı yetkilisinin tutanağı imzalamaktan imtina ettiği, işi bırakarak işçilerin çıkışını vereceğini söyleyerek şantiyeyi terk ettiği hususları belgelenmiştir.
Sözleşmenin 36/C maddesindeki "İşe başladıktan sonra taraflardan biri işi yapmaktan vazgeçer ise diğer tarafa 300.000 TL (üçyüzbin TL) ödemeyi cezai şart olarak kabul ve taahhüt eder." hükmündeki cezai şart işin tek taraflı terkine ilişkin olup, düzenleme hukuki nitelikçe dönme cezasıdır. Davada talep edilen cezai şart için sözleşmenin belirtilen maddesi ile 22.06.2021 tarihli tutanak birlikte değerlendirilerek bir karar verilmesi gerekirken
ve yine davalı tarafça yapılan imalatların bedellerinin taraf iddia ve beyanları da gözetilerek belirlenmesi, davacı tarafça sözleşme kapsamında davalı adına yapıldığı iddia edilen, davalının sorumluluğunda olup, hakedişinden mahsubu gereken alacak kalemlerine ilişkin iddia ve belgeler değerlendirilerek, itiraz ve beyanları karşılar denetlenebilir nitelikte bilirkişi raporu alınarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, belirtilen hususları karşılamayan, denetlenebilir nitelikte olmayan bilirkişi raporunun hükme esas alınması doğru olmamıştır.
Mahkemece, yukarıda açıklanan ilkelere uygun, denetlenebilir nitelikte bilirkişi raporu alınarak, gerektiğinde yeni bir heyetten rapor ve itiraz edilmesi halinde tarafların itirazlarını karşılar ek rapor alınarak sonucuna göre bir karar vermek gerekirken, hatalı değerlendirme ve eksik inceleme ile yazılı şekilde hüküm tesisi, dosya kapsamına, usul ve yasaya uygun bulunmadığından, davalının istinaf başvurusunun kabulüne, mahkeme kararının HMK 353/1.a.6 madde gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun yargılama yapılmak üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-) Davalının istinaf başvurusunun kabulüne,
2-) Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28.03.2023 tarih ve 2021/737 E- 2023/194 K sayılı kararının HMK 353/1.a.6 madde gereğince kaldırılmasına,
3-) Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine gönderilmesine,
4-) Davalı tarafça yatırılan 179,90 TL + 6.115 TL olmak üzere toplam 6.294,90 TL istinaf karar harcının talebi halinde iadesine,
5-) Davalı tarafça yatırılan istinaf başvurma harcı ile yaptıkları istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK 353/1-a madde gereğince KESİN olarak 28.05.2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Üye ...
e-imzalıdır
Katip ...
e-imzalıdır
e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır e-imzalıdır