T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2024/110 - 2024/170
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31.HUKUK DAİRESİ
DOSYA NO: 2024/110 Esas
KARAR NO: 2024/170 (İnceleme aşamasında / Duruşmasız)
(Kararın Kaldırılarak Yeniden Hüküm Kurulması 353/1-b-2)
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 28/12/2023
NUMARASI: 2023/209 Esas-2023/861 Karar
DAVACI:
VEKİLİ:
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan Alacak
KARAR TARİHİ: 13/02/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 19/02/2024
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine, dairemize gönderilen dosyanın yapılan istinaf incelemesi sonucunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
İSTEM;
Davacı vekili tarafından verilen 08/02/2018 tarihli dava dilekçesinde özetle; Davacı ile davalı arasında 09.06.2010 tarihinde ''Kahta Doğalgaz Yapım İşi Sözleşmesi'' imzalandığı ve iş bitimi neticesinde kesin kabul çalışmaları yapıldığı, bu sözleşme kapsamında davalı idareye sözleşmenin sona ermesine kadar olacak şekilde nakdi olarak ve mektup olarak teminat yatırıldığını, iş bitimi ile serbest kalması gereken teminatların, aradan geçen süreye rağmen davalı idarece serbest bırakılmadığını, dava tarihinde davalı Botaş nezdinde esasen 116.150,00 TL'lik teminat olup 40.000,00 TL'lik kısmının serbest bırakıldığı 76.050,00 TL teminat mektubu ve 83.565,15 TL nakdi teminat bulunduğunu, ancak söz konusu sözleşmedeki iş tamamlanmış olduğundan idarenin teminatları serbest bırakmamasının hiçbir geçerli sebebinin bulunmadığını, davalı tarafından taraflarına iade edilmeyen 83.565,15 TL tutarında nakdi teminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ve yine davalının uhdesinde bulunan ... A.Ş. tarafından müvekkili şirket lehine verilmiş 31.05.2016 gün ve 2115TM583 nolu 116.150,00 TL'lik olup 40.000,00 TL'lik kısmı serbest bırakıldığı için halen 76.050,00 TL tutarındaki teminat mektubunun değeri kadar davalıya borçlu olmadıklarının tespiti ile söz konusu teminat mektubunun müvekkiline iadesine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalıya yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
YANIT:
Davalı vekili tarafından verilen davaya cevap dilekçesinde özetle; Davacı yanın ikame ettiği işbu davaya ilişkin dava dilekçesinde yer alan nakdi teminat talebinin 83.565,15 TL olarak bildirildiğini, söz konusu talebin reddinin gerektiğini, Kahta DGBH Yapım işi yüklenicisi ... Nak. Tur. İnş. San. A.Ş.'ye ait hesaplarının incelenmesi neticesinde kurumunun uhdesinde 50.255,00 TL nakdi teminat bulunduğunu, davacı ile müvekkili arasında 09.06.2010 tarihinde ''Kahta Doğalgaz Yapım İşi Sözleşmesi'' imzalandığı, iş bitimi sonrası yüklenici firmadan alınan 26.11.2013 tarih ve 2013/06 sayılı yazı ile yüklenicinin sorumluluğu altındaki projenin kesin kabulünün yapılmasının talep edildiğini, kesin kabul komisyonu oluşturulduğunu ve bahse konu komisyonun çalışmalarını 28.01.2014 - 29.01.2014 tarihleri arasında sahada yaptığını, yüklenici firma tarafından, güzergahın geçtiği kamu kurum ve kuruluşları ile köy ve mahalle muhtarlıklarından, güzergahın eski haline getirildiği hususunda ilişiksiz belgeleri ile kamulaştırma yapılan boru hattının geçtiği sadece 56 parsel sahibinden ilişiksiz belgesi alınabildiği, diğer parsel sahiplerinden ise alınmadığını, dolayısıyla söz konusu projenin diğer kabul eksiklikleri tamamlanmış olmasına rağmen, parsel maliklerinden alınması gereken ilişiksiz yazılarından dolayı kesin kabul tutanaklarının onaylanamadığını, sözleşmenin 34.18.17. maddesinde yer alan hükmün; Yapım İşleri Genel Şartnamesi m.10 ile öngörülen ve işin sonunda yüklenicinin, işyerlerini her türlü ihzarattan ve çalışma artıklarından çevreyle uyumlu olacak şekilde temizleme yükümlülüğünü yerine getirdiğinin tevsiki amacına yönelik olduğu söylenebilecek olup Kahta Doğal Gaz Boru Hattı Yapım İşi Sözleşmesinde de yüklenicinin bu yükümlülüğü yerine getirdiğini teyit edebilmek için mahsusen parsel sahiplerinden belge temin etmesi öngörüldüğünden, malumları olduğu üzere, yapım işine ilişkin bulunan sözleşmeler yönünden yüklenicilerini, işyerlerini her türlü ihzarattan ve çalışma artıklarından çevreyle uyumlu olacak şekilde temizlemekle mükellef tutulmasının nedeninin, taşınmaz malikleri ile iş sahibi makamı arasında yaşanması muhtemel uyuşmazlıkların önüne geçmek olup güzergahın eski haline getirildiğinin tevsiki için yüklenici tarafından temin edilmesi istenilen belgelerin de esasen bu uyuşmazlıkların önüne geçme amacı güttüğünü, kamulaştırma güzergahındaki taşınmazın sahiplerinin güzergahın eski haline getirildiği yönündeki ibraname vermekten imtina etmeleri, yüklenicinin eski hale getirme yükümlülüğünü yerine getirmediği anlamına gelebileceği gibi; yüklenicinin, sözleşmenin yanı sıra, taşınmaz sahiplerinden belge temin etme yükümlülüğünü de üzerine aldığı bu yükümlülüğünü yerine getirmeye yönelik her türlü somut çabayı da göstermek zorunda olduğunu, yüklenici firmanın halen, kesin kabul eksiklikler listesinde yer alan ibranamelerin alınması hususunu yerine getirememesi sebebiyle kesin kabul tutanağı onaylatılmamış olup buna göre; ''Kesin Hakediş raporu düzenlenmesi ve hesap kesilmesi hususlarında yapım işleri genel şartnamesi 40. Madde hükümleri uygulanır.'' ayırca tamamlanmış ancak kesin hesabı yapılıp idareye verilmiş iş kalemlerine ait miktarların %90'ı hakedişe dahil edilir ve %10 nakdi teminatın, %8'i kesin hesapların idare tarafından onaylanmasından sonra %2'si kesin kabul belgesinin onaylanmasından sonra ödenir'' ile Yapım İşleri Genel Şartnamesinin ''Kesin teminatın iadesine ait şartlar'' başıklık 45.1 maddesinde yer alan '' Taahhüdün, sözleşme ve ihale dokümanı hükümlerine uygun olarak yerine getirilmesinden ve varsa işe ait eksik ve kusurların giderilerek geçici kabul tutanağının onaylanmasından ve yüklenicinin bu işten dolayı idareye herhangi bir borcunun olmadığı tespit edildikten sonra, alınmış olan kesin teminat ve varsa ek kesin teminatların yarısının; kesin kabul tutanağının onaylanmasından sonra ise kalanının, yükleniciye iade edilebilmesi için SGK'dan ilişiksiz belgesi getirilmesi zorunludur.'' hükümleri çerçevesinde, yüklenici firmanın %2'lik nakdi teminatı ve kesin teminatının yarısının idare tarafından serbest bırakılmaması gerektiği, davacının talep etmiş olduğu 83.565,15 TL bedelin tamamının nakdi teminat olmayıp, Kahta DGBH Yapım İşi Yüklenicisi ... Nak. Tur. İnş. San. A.Ş.'ye ait hesapların incelenmesi neticesinde davacının idare nezdinde 50.255,00 TL nakdi teminatının bulunduğunu belirterek bu nedenlerle davanın reddine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/12/2023 tarihli 2023/209 Esas 2023/861 Karar sayılı kararında özetle; Mahkememizin 2018/102 esas sayılı dosyasının 08/04/2021 tarihinde karara çıktığı, verilen kararın davalı vekilince istinaf edildiği, Ankara BAM 31. HD'nin 2021/360 Esas 2023/262 karar sayılı ilamı ile mahkememiz kararının kaldırıldığı anlaşılmış olup, dosyanın mahkememizin yukarıda belirtilen esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Dava, taraflar arasındaki Doğalgaz Yapım İşi sözleşmesi nedeniyle davacının davalıya verdiği teminat mektubundan kaynaklı davacının davalıya borcunun bulunduğu bulunmadığının tespiti, teminat mektubunun iadesi ile verilen nakit teminat miktarının davalıdan tahsili isteminden ibarettir.
Yukarıda belirtilen Ankara BAM 26. HD'nin 2020/1743 Esas 2022/2413 karar sayılı ilamında; ''..Taraflar arasındaki sözleşmenin Kesin Hakkediş Raporu Ve Hesap Kesilmesi başlıklı 34.14. maddesinde "kesin hakkediş raporunun düzenlenmesi ve hesap kesilmesi hususlarında yapım işleri genel şartnamesinin 40. Maddesi hükümleri uygulanır. Ayrıca tamamlanmış ancak kesin hesabı yapılıp idareye verilmiş iş kalemlerine ait miktarların %90'ı hakkedişe dahil edilir, %10 nakdi teminatın %8'i kesin hesapların idare tarafından onaylanmasından sonra %2'si ise kesin kabul belgesinin onaylanmasından sonra ödenir." yönünde düzenleme mevcut olup yine Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 45. maddesinde de kesin teminatın iadesine ilişkin şartlar gösterilmiştir. Mahkemece, kesin teminatın ve nakit teminat kesintilerinin iadesine karar verilmesine rağmen taraflar arasındaki sözleşmenin 34.18.17. maddesindeki inşaatın protokole uygun yapıldığına ve idarece aksi savunulduğundan, güzergahın eski hale getirildiğine dair parsel sahiplerinden ve kamu kurumlarından ibranamelerin ve resmi yazıların alındığına dair şartların yerine getirilip getirilmediği hususlarının ve Yapım İşleri Genel Şartnamesi’nin 45. maddesindeki iade koşullarının gerçekleşip gerçekleşmediği araştırılmamıştır.
Mahkemece davacı yüklenicinin, davalı idarenin yokluğunda tek yanlı olarak yaptırmış olduğu ve parsel sahiplerine yöneltmediği tespit dosyasındaki bilirkişi raporlarının hükme esas alınması davalı idare bu raporları kabul etmeyerek karşı koyduğundan davacının iddialarını ispatlamaya yeterli nitelikte bulunmamaktadır. Bu sebeple yüklenici iddialarının doğruluğunun araştırılması amacıyla ve bu konuda güzergahın geçtiği parsel sahiplerinin fazla sayıda olması sebebiyle hepsinden ibraname alınmasındaki güçlüğün de göz önünde tutulması suretiyle yeniden oluşturulacak konusunda uzman teknik bilirkişi kurulundan gerekirse mahallinde talimat aracılığıyla keşif yaptırılmasından sonra rapor alınarak davacı yüklenicinin sözleşmenin 34.18.17. Maddesindeki koşulları sağlayıp sağlamadığının yine davalı idarenin savunmasında söylediği gibi güzergahın geçmediği kamulaştırılan alan dışındaki yerlerin de eski hale getirildiği konusunda davacı yüklenicinin idareye bir taahhüdünün bulunup bulunmadığı hususlarının da sözleşme hükümlerine göre değerlendirilmesi konusunda rapor alınması, yine bilirkişi kurulundan önceki bilirkişi raporlarına yapılan itirazlar ile davalı idarenin dava dışı işçiye davacı adına ödemiş olduğu mahsubu gereken işçilik alacağı tutarının mahkemece yanlış belirlendiği konusundaki itirazlarının da karşılanması suretiyle rapor aldırılmasından sonra tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi ile davacı taleplerinin değerlendirmesine karar vermek olmalıdır.
Kabulü göre de davalı idare nezdindeki teminat mektuplarının davacı yükleniciye iadesi talep edilmiş olduğundan mahkemece teminatın iadesi koşullarının oluştuğunun kabulü halinde, davalı idare nezdindeki paraya çevrilmemiş olan teminat mektubunun davacıya iadesine karar verilmesi gerekirken iade konusunda hüküm kurulmadan, söz konusu teminat mektubundan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine yönelik hüküm kurulmuş olması da talebe uygun olarak ve infaza elverişli şekilde hüküm kurulmamış olması sebebiyle dairemizce usul ve yasa hükümlerine aykırı görülmüştür. Yukarıda açıklanan nedenlerle; davalı vekilinin istinaf başvurusunun esasa ilişkin hususlar incelenmeksizin kabulüne, mahkeme kararının 6100 sayılı HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılarak esasa ilişkin yeni bir karar verilmek üzere mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.'' şeklinde gerekçeye yer verilerek mahkememiz kararının kaldırılmasına hükmolunmuştur.
İstinaf ilamı sonrası Adıyaman Sulh Hukuk Mahkemesine, Kahta 2. Asliye Hukuk Mahkemesine ve Ankara 42. İş Mahkemesine müzekkere yazıldığı görülmüştür..
Kahta 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/44 değişik iş sayılı dosyasının incelenmesinde; Davacı tarafından davalı aleyhinde delil tespiti talep edildiği anlaşılmış olup, ... köyü sınırları içerisinde bulunan BOTAŞ Genel Müdürlüğü tarafından tesis edilen Daimi İrtifak Hakkının geçtiği hat üzerinde keşif ve fotoğraflama yapılarak bilirkişi ...'dan bilirkişi raporu aldırılmıştır. Rapora göre; Doğalgaz borularının döşendiği ve boru hattının üstünün kapatılarak çalışma sahasının mevcut hali ve çevresiyle bir bütün olarak ele alındığında; kazı çalışmasından sonra dava konusu olan yerlerin eski haline getirildiği, tarım yapmaya engel herhangi bir unsur olmadığını rapor etmiştir.
Adıyaman 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/37 değişik iş sayılı dosyasının incelenmesinde; Davacı tarafından davalı aleyhinde delil tespiti talep edildiği anlaşılmış olup, ... sınırlarından geçen BOTAŞ tarafından yüklenici ... Tur. İnş. San. Ltd. Şti.'ne yaptırılan Kahta Doğalgaz Boru Hattı'nın geçtiği parseller üzerinde keşif ve fotoğraflama yapılarak bilirkişi ...'dan rapor aldırılmıştır. Rapora göre; Kahta Doğangaz Boru Hattı'nın geçtiği parsellerin üzerinin kapatılarak eski haline getirildiği ve tarım arazisi olan kısımlarda tarım yapıldığının tespit edildiğini rapor etmiştir.
İstinaf ilamı sonrası bilirkişi ...'den 28/08/2023 tarihli bilirkişi raporu aldırılmıştır. Rapora göre; Davalı idare ile davacı yüklenici arasında imzalanmış olan 09.06.2010 tarihli Kahta Doğalgaz Yapım İşi Sözleşmesi kapsamında düzenlenen hakkedişler incelenmiş olup, ilgili sözleşme kapsamında davacı şirkete 7 adet ara hakediş 1 adet kesin hakediş olmak üzere toplamda 8 adet hakediş düzenlendiği, düzenlenen hakedişlerde davacı yüklenici tarafından yapılan imalat toplam tutarı olan 2.512.706,94.-TL üzerinden, ilgili sözleşmenin “34.14. Kesin Hakediş Raporu ve Hesap Kesilmesi” maddesi kapsamında (%10 oranında, %8’i kesin hesapların idare tarafından onaylanmasından sonra, %2’si kesin kabul belgesinin onaylanmasından sonra ödenmek üzere) 251.270,68.-TL tutarında nakit teminat tutulduğu, hakedişlerden tutulan %10 oranındaki 251.270,68.-TL tutarındaki nakit teminatın, ilgili sözleşmenin 34.14.maddesi kapsamında kesin kabul belgesinin onaylanmasından sonra ödenmesi gereken kalan %2 oranındaki 50.255,00.-TL tutarındaki kısmının davacı yükleniciye iade edilmediği ve davalı idare uhdesinde bulunduğu, davacı yüklenici tarafından davalı idareye, 116.150,00.-TL tutarında teminat mektubu verildiği, davalı idare tarafından ilgili teminat mektubunun 40.100,00.-TL’lik kısmının serbest bırakıldığı, davalı idare uhdesinde davacı yüklenici tarafından verilmiş olan 76.050,00.-TL tutarında teminat mektubu bulunduğu,
Davalı uhdesinde bulunan 50.255,00 TL nakit teminattan Ankara 18. İcra Müdürlüğü'nün sayılı dosyasına yapılan 15.402,89 TL'nin mahsubu halinde 34.852,11-TL nakit teminatın halen davalı uhdesinde bulunduğu,
Davalının itirazlarının takdiri Mahkemeye ait olmak üzere, icra dosyasına yapılan ödeme yanında istinaf harç ve masraflarının da mahsubu gerekeceği kanaatine varılması halinde ise ( İstinaf karar harcının: 271,54 TL istinaf yoluna başvurma harcının: 98,10TL Bakiye karar harcının: 463,05 TL İstinaf bakiye karar harcının: 804,62 TL toplam: 17.040,02 TL) mahsubu ile 33.184,98-TL nakit teminatın davalı uhdesinde bulunduğu,
Taraflar arasındaki sözleşme, Yapım İşleri Genel Şartnamesi, BAM kararı birlikte değerlendirildiğinde, kesin kabulü yapılmış bulunan iş ve güzergah değişikliğine ilişkin düzenlemeler doğrultusunda, mahkemece talimat yoluyla aldırılan raporlar, Muhtarlıklarca düzenlenen yazı ve tüm dosya kapsamına göre; teminat iadesi koşullarının oluştuğunu rapor etmişlerdir.
Bilirkişi ...'den 01/12/2023 tarihli bilirkişi ek raporu aldırılmıştır. Ek rapora göre; kök rapordaki görüş ve kanaatlerini tekrarla, değiştirilecek bir kanaat olmadığını belirtmişlerdir.
Deliller değerlendirilmiştir.
Dava, taraflar arasındaki 09/06/2010 tarihli "Kahta Doğalgaz Yapım İşi Sözleşmesi" kapsamında işin tamamlandığı kesin hesapların idareye sunulduğu, geçici kabulün de yapıldığı ancak davalı idarenin müvekkili davacı yüklenicinin, nakit teminatlarından kesinti yaptığı 83.565,15-TL nakit teminat kesintileri ile 76.050,00-TL'lik teminat mektubunu, kesin kabul eksikliklerinden olan güzergahın geçtiği kamu kurum ve kuruluşları ile bir kısım parsel sahiplerinden, güzergahın eski hale getirildiğine dair ibranamelerin alınmadığını gerekçe göstererek davacıya iade etmeyi reddettiği, belirterek davalı idare nezdindeki 76.050,00-TL'lik teminat mektubunun değeri kadar davalıya borçlu olmadığının tespiti ile bu teminat mektubunun müvekkili davacıya iadesine yine davalı idare nezdindeki ödenmeyen 83.565,15-TL'lik nakit teminat tutarlarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müvekkili davacıya iadesine karar verilmesini talep etmiştir.
Somut olayda, yukarıda belirtilen BAM ilamında gerekirse mahallinde keşif yapılmasına işaret edilerek takdirin mahkememize bırakıldığı, Kahta 2. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2016/44 değişik iş sayılı ve Adıyaman 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2016/37 değişik iş sayılı dosya asılları incelendiğinde alınan bilirkişi raporlarında fotoğraflama yapılarak arazilerin mevcut durumunun gözler önüne serildiği, bu tespit dosyalarında alınan raporlarda ve bilirkişiler tarafından yapılan fotoğraflamalarda kazı çalışması sonrasında parsellerin eski haline getirildiği ve tarım yapmaya elverişli olduğunun görüldüğü, dolayısıyla sözleşmenin 34.18.17. (Güzergahın eski haline getirilmesi ile ilgili olarak; güzergahın geçtiği köy, mahalle muhtarlıklarından ve kamulaştırılması yapılan parsel sahiplerinden, Belediyelerden resmi yazılar, kamu kurum ve kuruluşlardan alınacak görüşlerde inşaat sırasında alınacak inşaat tedbirleri, inşaatın gözetimde yapılması vb. görüşü veren ve de özel geçişlerle ilgili olarak protokol yapılan kamu kurum ve kuruluşlardan, inşaatın verilen görüşler ve protokol yapılan kuruluşlardan inşaatın protokole uygun yapıldığı ve güzergahın eski haline getirildiği hususları kapsayan resmi yazılar alınacaktır.) maddesindeki koşullarının sağlandığının kabul edileceği, tespit dosyalarında yapılan keşif incelemesi üzerinden geçen zaman ve o dönem yerinde görülen delillere yeniden ulaşılmasının zorluğu karşısında mahkememizce istinaf ilamında belirtilen hususlarda dosya üzerinden inceleme yapılarak bilirkişi raporu sunulması için yeni bir bilirkişi heyetinin görevlendirildiği, heyet bilirkişi raporunda davalı ... A.Ş. vekilinin 24.09.2018 tarihli dilekçesi ekinde sunmuş olduğu 09.06.2010 tarihli Kahta Doğalgaz Yapım İşi Sözleşmesi kapsamında davacı ... A.Ş. ile yapılan sözleşmeye ait hakkedişler incelendiğinde ilgili sözleşme kapsamında davacı şirkete 7 adet ara hakediş 1 adet kesin hakediş olmak üzere toplamda 8 adet hakediş düzenlendiği, düzenlenen hakedişlerde davacı yüklenici tarafından yapılan imalat toplam tutarı olan 2.512.706,94.-TL üzerinden, ilgili sözleşmenin “34.14. Kesin Hakediş Raporu ve Hesap Kesilmesi” maddesi kapsamında (%10 oranında, %8’i kesin hesapların idare tarafından onaylanmasından sonra, %2’si kesin kabul belgesinin onaylanmasından sonra ödenmek üzere) 251.270,68.-TL tutarında nakit teminat tutulduğu, davalı idare tarafından davacı yüklenici hakedişlerinden tutulan %10 oranındaki 251.270,68.-TL tutarındaki nakit teminatın ilgili sözleşmenin 34.14.maddesi kapsamında kesin kabul belgesinin onaylanmasından sonra ödenmesi gereken kalan %2 oranındaki 50.255,00.-TL tutarındaki kısmının davacı yükleniciye iade edilmediği ve davalı idare uhdesinde bulunduğu, dosya kapsamında yapılan incelemede tarafların beyanlarında da belirtildiği üzere davacı yüklenici tarafından davalı idareye 116.150,00.-TL tutarında teminat mektubu verildiği, davalı idare tarafından ilgili teminat mektubunun 40.100,00.-TL’lik kısmının serbest bırakıldığı, davalı idare uhdesinde davacı yüklenici tarafından verilmiş olan 76.050,00.-TL tutarında teminat mektubu bulunduğunun tespit edildiği, mahkememizce dosyaya kazandırılan dava dışı (çalışan) ... tarafından Ankara 42. İş Mahkemesinin 2016/85 esas ve 2017/782 karar sayılı davada verilen ve kesinleşen karara istinaden başlatılan Ankara 18. İcra Müdürlüğünün 2019/15550 takip sayılı dosyasında 05.12.2019 tarihinde davalı tarafından 15.402,89 TL ödeme yapıldığı, taraflar arasında işçilik alacaklarından yüklenici sorumlu olduğundan nakit teminat miktarından yapılan ödeme tenzil edildiğinde davacının halen davalıda bulunan nakit teminat tutarı nedeniyle 34.852,11-TL alacaklı olduğu, bu alacağa dava tarihinden itibaren talep gibi yasal faiz işletileceği, davalı idarenin işçilik alacağı dosyasında yapmış olduğu harç ve masraflardan davalının sorumlu olmadığı, yukarıda belirtilen gerekçelerle ve BAM ilamı doğrultusunda alınan bilirkişi raporuna göre davalı idare uhdesinde davacı yüklenici tarafından verilmiş olan 76.050,00-TL tutarında teminat mektubu bulunduğundan paraya çevrilmemiş olan ... A.Ş. tarafından düzenlenen 31.05.2016 gün, 2115 TM 583 numaralı 116.150,00-TL bedelli teminat mektubunun davacıya iadesi şartlarının oluştuğu ve bu teminat mektubu nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığı anlaşılmakla davanın kısmen kabulüne, 34.852,11 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı idare nezdindeki paraya çevrilmemiş olan ... A.Ş. Tarafından düzenlenen 31.05.2016 günlü 116.150,00 TL bedelli teminat mektubunun davacıya iadesi ile bu teminat mektubu nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine dair karar verildiği görülmüştür.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davalı vekili tarafından verilen 10/01/2024 tarihli istinaf kanun yolu başvuru dilekçesinde özetle; Davaya ilişkin husumet ve zamanaşımı itirazlarının mevcut olduğunu, işbu dosyanın, Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2018/102 Esas - 2021/268 Karar sayılı kararının Bölge Adliye Mahkemesi 31. Hukuk Dairesi'nin 2021/360 Esas, 2023/262 K. sayılı kararı ile; başvuruları ve itirazları doğrultusunda kaldırılmasından sonra açılan dosya olduğunu, taraflar arasındaki sözleşme uyarınca teminatların iadesi konusunda gerekli hukuki koşulların oluşmadığını, davacı yüklenicinin 26.11.2013 tarih ve 2013/06 sayıli yazısına istinaden yüklenicinin sorumluluğu altındaki projenin kesin kabulünün yapılabilmesi için kesin kabul komisyonu oluşturulduğunu, bahse konu komisyonun çalışmalarını 28.01.2014- 29.01.2014 tarihleri arasında sahada yaptığını, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin maddelerinden kesin kabul komisyonu tarafından kesin kabul tutanağının eksiklikler listesi bölümünün 8. maddesinde; "Garanti Periyodunda parsel sahipleri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarından alınması gereken ibranamelerden eksik olanlar tamamlanacaktır." ifadelerine yer verilmek suretiyle sözleşmenin 34.18.17. maddesi kapsamındaki hususlara eksiklik olarak yer verildiğini, diğer bir deyişle 34.1 8.17. maddesinde düzenlenen yükümlülüğün yüklenici tarafından henüz yerine getirilmediğinin tespit edildiğinin görüldüğünü, kesin kabul tutanağında yer alan kesin kabul eksiklikler listesinde yer alan, eksikliklerin tamamlanması için yüklenici firmaya 30 gün süre verildiğini, yüklenici firma tarafından, güzergahın geçtiği kamu kurum ve kuruluşları ile köy ve mahalle muhtarlıklarından, güzergahın eski haline getirildiği hususunda ilişiksiz belgeleri ile kamulaştırma yapilan boru hattinın geçtiği sadece 56 parsel sahibinden ilişiksiz belgesi alınabildiğini, söz konusu projenin diğer kabul eksiklikleri tamamlanmış olmasına rağmen, parsel maliklerinden alınması gereken ilişiksiz yazılarından dolayı kesin kabul tutanaklarının onaylanamadığını, bunun ūzerine 24.03.2015 tarih ve 10517 sayılı, 09.04.2015 tarih ve 12688 sayılı ve 24.03.2016 tarih ve l2233 sayılı müvekkili kuruluş yazılarıyla alınamayan ibraramelerin tamamlanması hususunun yükleniciye iletildiğini, yüklenicinin de daha işin başında sözleşmenin 34.18.17. maddesinde yer alan düzenlemeye vakıf olup gereğini yerine getirilmekle mükellef olduğunu da bildiğini ve bilmesi de gerektiğini, davacı yüklenicinin sözleşmenin 34.18.17 maddesi kapsamındaki yükümlülüklerini tam olarak yerine getirmediği ve bu hususun hem geçici hem de kesin kabul eksikliği olarak tespit edildiğinin açık olduğunu, kesin kabulün, işin ifa olarak kabulü anlamına geldiğinden kesin kabul ile müteahhidin (açık) ayıplardan dolayı sorumluluğunun sona ereceğini, kesin kabulün, teminat süresi içerisinde müteahhidin ediminin ayıpsız olduğu anlaşıldığı zaman yapılabileceğini, çünkü teminat süresi içerisinde müteahhidin tüm borçların yerine getirdiği ve inşaatta ayıp olmadığı kesin kabul tutanağı ile tespit edilmiş olacağını, kesin kabul tutanağının idarece onaylanmasından sonra yüklenicinin Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (KİSK) m.9 ve YIGŞ m. 9'da düzenlenen iş ve işyerlerinin korunması ve sigortalanması sorumluluğunun, YÍGŞ m. 25, 43 ve 44. maddeleri başta olmak üzere diğer maddelerde yer alan bakım, onarım ve düzeltme sorumlulukları, istisnaları saklı kalmak kaydıyla sona ereceğini, Kahta Doğal Gaz Boru Hatti Yapım İşi Sözleşmesi'nin yüklenicisi olan davacının, parsel sahiplerinden belge / ibraname temin edilememesi hususunun, bazı maliklerin adreslerinin bulunamaması, bayan maliklerin imza vermemeleri, bazı maliklerin bedel tespiti davalarının devam etmesinden dolayı imzalamaktan imtina etmeleri, bazılarının herhangi bir şikayeti olmamasına rağmen imzalamak istememeleri şeklindeki gerekçelerle izah ettiğini, kamulaştırma güzergahındaki taşınmaz sahiplerinin güzergahın eski haline getirildiği yönündeki ibraname vermekten imtina etmelerini, yüklenicinin eski hale getirme yükümlülüğünü yerine getirmediği anlamına gelebileceği gibi yüklenicinin, sözleşmenin 34.18.17. maddesi ile sair evrakın yanı sıra, taşınmaz sahiplerinden belge/ibraname temin etme yükümlülüğünü de üzerine aldığını, bu yükümlülüğünü yerine getirmeye yönelik her türlü somut çabayı da göstermek zorunda olduğunu, ayrıca, kesin kabul prosedürü başlatıldığına ve bu süreçte, kamulaștırma güzergâhında yer alan parsellerin eski haline getirildiğine ilişkin belgenin/ ibranamenin yüklenici tarafından taşınmaz sahiplerinden temin edilmesi hususu bir eksiklik olarak belirtildiğine göre; yüklenici taşınmazları eski haline getirmekle yükümlü olduğu gibi, bunun yanı sıra, taşınmaz maliklerinden belge/ibraname temin etmekle de yükümlü olup yükleniciden beklenen bu vükümlülügünü yerine getirmesi olduğunu, müvekkili kuruluş ile akdettiği sözleşme uyarınca, eski hale getirme yükümlülüğünü yerine getirdiğini ispatla mükellef olanın yüklenici olduğunu, inşaat güzergâhının eski hale getirildiğinin ortaya konması yükümlülüğüne ilişkin davacı yüklenici çabalarının yetersiz olduğunu ve amaca hizmet etmediğini, bilirkişi raporunda yer verilen tespitlerin aksine kesin kabul eksiklikleri listesinde yer alan ibranamelerin temin edilmesi yükümlülüğünün davacı yüklenici tarafından yerine getirilmemesi sebebiyle kesin kabul tutanağı onaylanmadığından teminatların müvekkili kuruluş uhdesinde tutulmasının hukuka ve mevzuata uygun olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla bir an için tespit davaları sonucu verilen kararların dikkate alınarak kesin kabul tutanağının onaylandığını ve davacının teminatlarının iade edildiği düşünülse dahi; davacı tarafindan ikame edilen tespit davalarının muhatabının parsel sahiplerinin olmadığı hususu ile tespit kararlarının kapsamının sadece kamulaştırılan sahadan ibaret olduğunu, kabul anlamına gelmemek kaydıyla, bir an için teminatların iadesi için gerekli hukuki koşulların oluştuğu kabul edilse dahi mahkeme kararında iadesi hesap dilen tutar hatalı ve davacının talebinden dahi farklı olduğunu, davacı talebinin 76.050,00 TL tutarındaki teminat mektubunun değeri kadar borçlu olmadığının tespiti olup, yerel mahkeme tarafından116.150,00 TL bedelli teminat mektubunun davacıya iadesi ile bu teminat mektubu nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine" şeklinde olduğunu, davacının talebinin 76.050,00 TL tutarındaki teminat mektubunun değer kadar borçlu olmadığının tespiti iken mahkemenin talepten fazlasına hükmetmiş olup kararın bozulması gerektiğini, bununla birlikte davacının müvekkili kuruluş uhdesinde bulunan nakit teminat tutarı ve teminat mektuplarının iadesi için gerekli hukuki koşulların oluştuğunun kabulü anlamına gelmemek kaydıyla, yerel mahkeme tarafından 34.852,11 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davacıya ödenmesine karar verilmiş olsa da davacının güncel nakdi teminat tutarı 31.723,14 TL olduğunu, bu nedenlerle istinaf başvurularının kabulü ile ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
İstinaf kanun yolu başvurusuna konu edilen karar hakkında; HMK'nın 355.maddesindeki düzenleme uyarınca, istinaf dilekçesinde belirtilen nedenler ve kamu düzenine ilişkin aykırılık bulunup bulunmadığı yönü gözetilerek yapılan inceleme sonucunda;
Dava, taraflar arasındaki 09/06/2010 tarihli "Kahta Doğalgaz Yapım İşi Sözleşmesi" kapsamında işin tamamlandığı, kesin hesapların idareye sunulduğu, geçici kabulün yapıldığı ancak davalı idarenin müvekkili davacının nakit teminatlarından yaptığı 83.565,15 TL nakit teminat kesintileri ile 76.050,00 TL'lik teminat mektubunu, kesin kabul eksikliklerinden olan güzergahın geçtiği kamu kurum ve kuruluşları ile bir kısım parsel sahiplerinden, güzergahın eski hale getirildiğine dair ibranamelerin alınmadığını gerekçe göstererek davacıya iade etmeyi reddettiği belirtilerek davalı idare nezdindeki 76.050,00 TL'lik teminat mektubunun değeri kadar davalıya borçlu olmadığının tespiti ile bu teminat mektubunun müvekkili davacıya iadesine, yine davalı idare nezdindeki ödenmeyen 83.565,15 TL'lik nakit teminat tutarlarının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmesi istemine ilişkindir.
Mahkemece dairemizin 01/03/2023 tarihli 2021/360 Esas 2023/262 Karar sayılı kaldırma kararı gerekleri yerine getirilerek yeni bir bilirkişi heyetinden rapor alındıktan sonra toplanan tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi ile Kahta 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 2016/44 D. İş sayılı dosyası ile Adıyaman 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2016/37 D. İş sayılı dosya asılları getirtilerek yapılan incelemesi sonucunda, bu dosyalarda düzenlenen bilirkişi raporlarının mevcut arizelerde keşif yapılması sonucu düzenlendiği, fotoğraflama da yapıldığı, buna göre kazı çalışması sonrasında parsellerin eski haline getirildiği ve tarım yapmaya elverişli olduğunun görüldüğü, dolayısıyla sözleşmenin 34.18.17. Maddesi uyarınca güzergahın eski haline getirilmesi ile ilgili olarak gerekli koşulların sağlanmış olduğunun kabulü gerektiği, tespit dosyalarında yapılan keşif incelemesinin üzerinden geçen zaman ve o dönem yerinde görülen delillere yeniden ulaşılmasının zorluğu karşısında dosya üzerinden inceleme yapılarak bilirkişi raporu aldırıldığı, alınan bilirkişi kurulu raporunda davacının, davalı idare nezdinde henüz ödenmeyen 50.255,00 TL tutarında nakit teminat kesintisinin bulunduğu, davacı tarafından davalı idareye verilen 116.150,00 TL tutarındaki teminat mektubunun 40.000,00 TL'lik kısmının serbest bırakıldığı, davalı idare uhdesinde davacı yüklenici tarafından verilmiş olan 76.050,00 TL tutarında teminat mektubu bulunduğunun tespit edildiği, dava dışı işçi ... tarafından Ankara 42. İş Mahkemesi'nin 2016/85 Esas 2017/782 Karar sayılı dosyasında verilip kesinleşen karara istinaden başlatılan takip dosyasında davalı tarafından dava dışı işçiye 05/12/2019 tarihinde 15.402,89 TL ödeme yapıldığı, taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine göre bu alacaktan davacı yüklenici sorumlu olduğundan yapılan bu ödemenin nakit teminat tutarından mahsubu gerektiği, bu alacağa dava tarihinden itibaren talep gibi yasal faiz işletileceği, davalı idarenin işçilik alacağı dosyasında yapmış olduğu harç ve masraflardan davalının sorumlu tutulamayacağı gerekçeleriyle davanın kısmen kabulüne, 34.852,11 TL'nin dava tarihinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine, davalı idare nezdinde tutulan paraya çevrilmemiş olan ... A.Ş. Şubesinin 116.150,00 TL bedelli teminat mektubundan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine ve bu mektubun davacıya iadesine dair karar verilmiş, verilen bu karara karşı davalı vekilinin yukarıda belirtilen gerekçelerle istinaf yoluna başvurduğu anlaşılmıştır.
Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusu kapsamında yapılan istinaf incelemesi sonucunda, mahkemece, davanın kısmen kabulü ile davalı idare nezdindeki paraya çevrilmeyen teminat mektubu bedeli olan 76.050,00 TL tutarındaki teminat mektubunun ve davalı idare nezdindeki nakit teminat kesinti tutarı olan 50.255,00 TL'lik tutardan dava dışı işçiye davalı idarece yapılan işçilik ödemelerinin mahsubu ile kalan nakit teminat kesinti tutarının davacıya iadesine karar verilmiş olmasında dosya kapsamına ve dairemiz kaldırma kararı gereklerine aykırı bir durum görülmediğinden davalı vekilinin sair istinaf sebeplerinde isabet görülmemiştir.
Ancak davacı yüklenicinin davalı idare nezdinde bulunan nakit teminat kesinti tutarı olan 50.255,00 TL'lik miktardan davalı idarenin dava dışı işçiye yapmış olduğu işçilik ödemesi nedeniyle yaptığı tüm ödemeler ile birlikte bu dava için yapmış olduğu istinaf harç ve yargılama giderlerinin de davacıdan tahsiline karar verilmesi gerektiğinden 50.255,00 TL'lik nakit teminat kesintisinden bu tutarların da dahil edilerek yapılan mahsubuna göre kalan 33.184,98 TL'lik nakit teminatın davacı yükleniciye iadesine karar verilmesi gerekirken istinaf harç ve yargılama giderleri konusunda davalı idarenin yaptığı giderler hesaba katılmaksızın eksik mahsup sonucu 34.852,11 TL'lik ödemenin davalıdan tahsiline karar verilmiş olması dosya kapsamına uygun olmadığı gibi davacı yüklenicinin, davalı idare nezdinde tutulan teminat mektubu tutarının 76.050,00 TL olduğu ve davacının talebinin de bu miktara yönelik olduğu halde dosya gereklerine aykırı şekilde ve talepte aşılarak 116.150,00 TL bedelli teminat mektubunun davacıya iadesine ve bu tutardaki teminat mektubu nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş olması nedeniyle davalı vekilinin istinaf başvurusu dairemizce haklı görülmüştür.
Yukarıda açıklanan nedenlerle, davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, 6100 sayılı HMK'nın 353/1-b-2 maddesi uyarınca yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde düzelterek yeniden esas hakkında karar verilebileceğinden mahkeme kararının, HMK'nun 353/1-b.2 maddesi gereğince kaldırılmasına, yukarıda belirtilen gerekçelerle davanın kısmen kabulüne, davalı idare nezdinde bulunan 33.184,98 TL'lik nakit teminat kesinti alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine ve davalı idare nezdinde bulunan paraya çevrilmemiş olan ... A.Ş.'ye ait 31/05/2016 tarihli 76.050,00 TL tutarındaki teminat mektubundan dolayı davacının davalıya borçlu olmadığının tespiti ile bu mektubun davacıya iadesine dair dairemizce yeniden esas hakkında karar verilmesi gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Yukarıda Açıklanan Nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun, HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince KABULÜNE,
2-Ankara 12. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 28/12/2023 tarih ve 2023/209 Esas 2023/861 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Davanın KISMEN KABULÜNE,
a- 33.184,98 TL nakit teminat kesinti alacağının dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, bu konudaki fazlaya ilişkin talebin reddine,
b- Davalı idare nezdinde bulunan ve paraya çevrilmemiş olan ... A.Ş.'ye ait 31/05/2016 tarihli 2115 TM 583 numaralı 76.050,00 TL bedelli teminat mektubunun davacıya iadesine ve bu mektup nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
4-Alınması gerekli 7.461,84 TL harçtan peşin alınan 2.725,83 TL harç bedelinin mahsubu ile kalan 4.736,01 TL harç bedelinin davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
5- Davacı tarafından peşin olarak yatırılan 2.725,83 TL harç bedelinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-İlk derece mahkemesinin 28/12/2023 tarih ve 2023/209 Esas 2023/861 Karar sayılı kararında belirtilen ve davalıdan alınmasına karar verilen 4.849,89 TL harç bedelinin davalıdan tahsil edilmiş ise davalıya iadesi, tahsil edilmemiş ise harç tahsil müzekkeresinin işlemsiz iade edilmesi konusundaki prosedürün ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,
7- Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 ve 2 maddeleri uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Reddedilen dava değeri üzerinden davalı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 13/1 ve 2 maddeleri uyarınca hesaplanan 17.900,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Davacı tarafından ilk derece mahkemesinin yargılaması sırasında harç, bilirkişi ücretleri ve tebligat gideri olarak yapılan toplam 8.555,95 TL yargılama giderinin davanın kabul oranına göre hesaplanan 5.817,40 TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiyenin davacı üzerinde bırakılmasına,
10- Davalı tarafından yargılama gideri olarak yapılan 100,00 TL'nın davanın ret oranına göre hesaplanan 32,00 TL'sinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, kalanının davalı üzerinde bırakılmasına,
11- HMK'nun 333/1 maddesi gereğince gider ve delil avansından bakiye kısmın yatıran taraflara iadesine,
İstinaf incelemesi yönünden;
12-Davalının istinaf başvurusunun kabul edilmiş olması sebebiyle istinaf karar harcı alınmasına yer olmadığına, davalı tarafından yatırılan 1.893,93 TL peşin harç bedelinin talep halinde davalıya iadesine,
13- Davalı tarafından yapılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ile 228,00 TL dosya gönderme gideri 10,00 TL bir adet tebligat giderinden oluşan toplam 1.407,40 TL istinaf yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
14-İstinaf incelemesi sırasında duruşma açılmadığından taraflar lehine vekalet ücreti takdirine yer olmadığına,
15-Kararın ilk derece mahkemesince taraflara tebliğine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 362/1-a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 13/02/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan Üye Üye Katip