T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ Esas-Karar No: 2023/58 - 2024/400
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31.HUKUK DAİRESİ
(Başvuru Kabul/Gönderme/HMK m. 353/1-a.6)
DOSYA NO: 2023/58 Esas
KARAR NO: 2024/400
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 15/11/2022
NUMARASI: 2020/421 Esas-2022/719 Karar
DAVACI:
VEKİLLERİ:
DAVALI:
DAVANIN KONUSU: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
KARAR TARİHİ: 02/04/2024
KARAR YAZIM TARİHİ: 03/04/2024
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasında mahkemece davanın kısmen kabulüne kısmen reddine dair verilen karara karşı süresi içinde taraf vekilleri tarafından istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili; Davalı, ... A.Ş.’nin yüklenici, müvekkili şirketin taşeron olduğunu; ... parselin sahibinin ... olduğunu, ... ile yüklenici ... İnşaat Turizm A.Ş. arasında 21/10/2011 tarihli "arsa satışı karşılığı gelir paylaşımı işi"nin imzalandığını; yüklenici şirketin, müvekkili ... İnşaat San ve Tic. Ltd. Şti. ile 07.03.2016 tarihli "alt yüklenici sözleşmesi"ni imzaladığını, bu sözleşmeye göre, müvekkili şirketin, davalının cl-c2-c3 bloklarının Alüminyum kompozit panel kaplama yapılması işini üstlendiğini; müvekkilinin, C-1-C2-C3 bloklar Alüminyum kompozit panel kaplama yapılması işini 2.150.000,00-TL karşılığında eksiksiz, ayıptan ari bir biçimde yaptığını, 27.06.2018 tarihinde geçici kabul tutanağı tutulduğunu; davalının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Sosyal Sigortalar Başkanlığı, Sigorta İşleri Genel Müdürlüğü, Ankara Sigorta Müdürlüğü' ne yazdığı 25.01.2018 tarihli yazıda, müvekkili şirketin 05.12.2017 tarihinde işi eksiksiz tamamladığını belirttiğini ve adı geçen müdürlüğün de davalıya yazdığı 29.01.2018 tarihli 1283593 sayılı yazıda müvekkili şirketin prim borcunun bulunmadığını belirttiğini, buna rağmen davalının, müvekkili şirkete borcu olduğundan kesin kabulü bir türlü yapmadığını; müvekkili şirketin yaptığı işlerin karşılığında iş verenin 13 adet hakkediş düzenlediğini, bu hakkedişlerin her birinin tutarından % 5 teminat olarak kesinti yapıldığını, bu kesintilerin toplamının 267.629,14-TL olduğunu, bu alacağın, davalıya keşide edilen Ankara 43. Noterliği'ne ait 22.01.2020 tarih ve 01380 yevmiye nolu ihtara rağmen ödenmediğini, iş bu ihtarın davalıya 27.01.2020 tarihinde tebliğ edildiğini ve 04.02.2020 tarihinden itibaren temerrüde düştüğünü; mütemerrit davalıdan 267.629,14-TL alacağın, 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte tahsilini istediklerini; sözleşmenin 5. maddesinde yüklenicinin, müvekkili taşeron firmadan sözleşmede belirlenen iş bedelinden fazla iş yaptırabileceğinin hüküm altına alındığını, bu hüküm gereğince müvekkilinin zeyilnamelere dayalı olarak fazla iş yaptığını, bu cümleden olarak c1-c2-c3 blok kompozit panel kaplama işini 4 nolu zeyilnameye göre yaptığını ve fazladan yapılan bu iş bedelinin 164.905,00-TL olduğunu, 64.905,00-TL alacağın 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte tahsilini istediklerini; c1-c2-c3 blok kompozit panel kaplama yapılması işinde, sözleşmeye aykırı olarak davalının 12 nolu hakkedişten 49.135,00-TL nakit teminat kesintisi yaptığını, bu alacağın da 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istediklerini; yüklenici ... A.Ş.’nin, müvekkiline gönderdiği mail üzerine, müvekkili şirketin "..." adlı inşaatın girişinde bulunan kısma (ticari alan) Kanopi üzeri alüminyum (karkas yapımı) ve cam montajı işini yaptığını, bundan dolayı 215.795,76-TL alacağın doğduğunu, bu alacağın 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini istediklerini; hakedişe bağlanmayan ve fakat tanzim edilen tutanaklarda gösterilen fazladan iş bedeli olan 54.066,99-TL' nin 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faiziyle birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiklerini; işin geçici kabulü yapıldığından ve geçici kabulde açık ve gizli ayıp ya da eksik iş yapıldığı dermeyan edilmediğinden, ayrıca SGK' ya yazılan 25.01.2018 tarihli yazı içeriğinden 05.12.2017 tarihinde işin tamamlanmış olduğu belirtildiğinden, işin yapılmasının garantisi olarak müvekkili şirketin, davalıya verdiği; a) ... Şubesi' ne ait 30.06.2020 tarih ve 79810001296 nolu 125.000,00-TL değerindeki teminat mektubunun, b) ... Bankası A.Ş.' ne ait 30.06.2020 tarih ve MW00594 nolu 117.000,00- TL değerindeki teminat mektubunun iadesine, iade edilmediği takdirde teminat mektuplarının iptaline, bu mektupların nakde çevrilmemesi için de ihtiyati tedbir kararı verilmesini, talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; Taraflar arasında imzalanan ve işbu davaya konu edilen alacaklara dayanak olarak gösterilen; 07.03.2016 tarihinde “C1-C2-C3 Bloklar Alüminyum Kompozit Panel Kaplama Yapılması Sözleşmesi"nin anlaşmazlıkların Halli" başlıklı 34. maddesine göre "İşbu Alt Yüklenici Sözleşmesinden doğan ve bu sözleşme ile ilgili veya sözleşmenin geçerliliği ile ilgili bütün ihtilaflarda HMK'nun tahkim kuralları geçerlidir. Tahkim yeri Ankara olup hakemlere verilecek ücret Milletlerarası Ticaret Odası'nın tespit ettiği tarife göre belirlenir" denildiğini, sözleşme ile ilgili uyuşmazlıklarda tahkim şartı benimsendiğini, davacının doğrudan mahkemeye başvurma hak ve yetkisinin bulunmadığını, tahkim itirazı doğrultusunda huzurdaki davanın usulden reddine karar verilmesini, davalı taraf ve müvekkili arasında; 07.03.2016 tarihinde “C1-C2-C3 Bloklar Alüminyum Kompozit Panel Kaplama Yapılması Sözleşmesi" 20.06.2016 tarihli "C1-C2-C3 Bloklar Alüminyum Kompozit Panel Kaplama Yapılması metraj artışı" konulu zeyilname 1-31.12.2016 tarihli "C1-C2-C3 Blok Çatı Harpuştaları Kompozit Altı Membran Uygulamaları"konulu Zeyilname 2-16.03.2017 C1-C3 Bloklar Alüminyum Kompozit Panel Kaplama Yapılması keşif artışı" konulu zeyilname 3-01.06.2016 tarihinde "C3 Blok Alüminyum Doğrama yapılması İşi " 24.11.2016 tarihli C3 Blok Dikey ve Yatay Kapaklı Cephe Yapılması "konulu Zeyilname 1, 30.04.2017 tarihli C3 Blok Alüminyum Doğrama Yatay ve Dikey Kapaklı Cephe Yapılması Keşif Artışı ve Azalışı" Zeyilname 2, 27.12.2016 tarihli Kanopi Üzeri Aliminyum Karkas Yapımı ve Cam Montajı, konulu sözleşmeler imzalandığını, davacı tarafın iddia ve taleplerinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu; davacı tarafın, her hakkediş tutarından %5 teminat olarak kesilen toplam 267.629,14 TL alacak ile, C1-C2-C3 blok kompozit panel kaplama yapılması işinde 12 nolu hakkedişten 49.135,00 TL nakit teminat kesintisi yaptığı gerekçesi ile 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren tarihinden itibaren avans faizi tahsilini talep etmiş ise de taraflar arasında imzalanan sözleşmelerden, 27.12.2016 tarihli Kanopi Üzeri Aliminyum Karkas Yapımı ve Cam Montajı sözleşmesinin hakkedişlerin tanzimi ve ödemeler başlıklı, 12.maddesinde: “…Yüklenici kendisi uygun gördüğü takdirde, işlerin ifası ile ilgili vecibeler dolayısıyla taşeron tarafından üçüncü şahıslara veya kuruluşlara yapılacak her türlü ödemeyi taşeronun hakkedişinden veya hakkedişlerinden keserek taşeron adına alacaklısına ödeyebilir…” , “…İşlerin bir bölümü yüklenici ve İdareyi tatmin etmeyecek bir şekilde yapılmış ise, yüklenici bu bölüme ait ödemeyi tutma hakkına sahip olacağı, eğer işlerin tümü yüklenici ve/veya İdare’yi tatmin etmeyecek bir şekilde yapılmış ise, yüklenici tüm hakkedişi tutma hakkına sahip olacağı, ödemeler hatalı, eksik, kusurlu işler yüklenici ve/veya İdare’yi tatmin edecek şekilde düzeltilinceye kadar tutulabilecektir….” ibarelerinin yer aldığını; 07.03.2016 tarihinde “C1-C2-C3 Bloklar Alüminyum Kompozit Panel Kaplama Yapılması Sözleşmesi"nin 15. maddesi ve 11.06.2016 tarihinde "C3 Blok Alüminyum Doğrama yapılması İşi"nin 15. maddelerinde "…Taşeron hakkedişlerden işlerin tutarının %5 nakit teminat kesintisi yapılacaktır..." hükmü bulunduğunu; davacı ile müvekkili firma arasında henüz kesin hakkedişin imzalanmadığını, davacının, kesin hesap hakedişlerini düzenleyerek teslim etmediğini; davacı tarafından yapılan işlerde kusurlar mevcut olduğunu, halihazırda tarafımızca tespit edilen, C3 blok güncel doğrama ayarlarından kaynaklı bağımsız bölümlere soğuk hava girişleri, doğramaların tam kapanmaması ve daire içlerine ses girmesi (C3-8,C3-61,C3-31,C3-103),kanopilerden su sızıntıları (Somon arası,... v.b); C1-C3 bloklarda yapılan kompozitlerinde açılmalar, tespit edildiğini; bu eksikliklere ilişkin olarak ,fazlaya ilişkin haklarını saklı tuttuklarını; 01.06.2016 tarihinde "C3 Blok Alüminyum Doğrama yapılması İşi teminat süresi ve kesin kabul başlıklı 17.maddesinde "Alt yüklenicinin yaptığı tüm imalatlar için garanti süresi 5 yıldır, garanti süresi geçici kabulle başlar, alt yüklenicinin yaptığı gizli ve kusurlu işler için malzeme ve işçilikle ilgili garanti süresi 10 yıldır." ibareleri yer aldığını; davacı şirketin, sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini eksiksiz ve tam olarak yerine getirmediğini, teslim ettiği işlerle ilgili olarak garanti sorumluluğunun da devam ettiğini; işin eksik yapılması nedeniyle bu ayıpların giderilmesi zorunluluğunu doğurduğunu, davacının bu zararları gidermediğini, dolayısıyla bahsi geçen sözleşme hükümleri uyarınca müvekkili şirketin haklı olarak davacının nakit teminatlarını iade edemediğini; davacı tarafın C1-C2-C3 blok kompozit panel kaplama yapılması işinde 4 nolu zeyilname gereği fazladan yaptırılan iş bedelinin 164,905 TL alacağının olduğu ve 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren faizi ile tahsilin talep etmiş ise de, fazladan yapıldığı iddia edilen işin sözleşme birim fiyat tarifinin içerisinde yer aldığını, bu sebeple böyle bir zeyilnamenin karşılıklı olarak imza altına alınmadığını, yapılan işin teknik şartnameye göre yapıldığını, imzalanmayan bir zeyilname üzerinden istenen bu alacağın dayanıksız ve hukuki mesnetten yoksun olduğunu; davacı tarafın, kanopi üzeri alüminyum ve cam montaj işinden 215.795,76 TL alacağın 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi tahsilini talep etmiş ise de firmanın onaylı son hakkediş tutarının 684.000 TL olduğunu, kanopi işinde E ve F blokların konuta bakan cephesindeki işlerin tarafların mutabakatı ile iptal edildiğini ve ... firmasına farklı malzeme ile (polikarbon) yaptırıldığını, firmanın yapmamış olduğu imalatın bedelini istediğini, davacı tarafın hakedişe bağlanmayan fakat tanzim edilen tutanaklarda gösterilen fazladan iş bedeli olan 54.066,99 TL’nin 04.02.2020 temerrüt tarihinden itibaren avans faizi tahsilini talep etmiş ise de, sözleşme veyahut zeyilnameye bağlanan bu bedelli alacağın mevcut olmadığını; yine davacı tarafın müvekkili şirketin uhdesinde bulunan ... Şubesine ait 30.06.2020 tarih 125.000,00 TL değerindeki teminat mektubu ile ... Bankası A.Ş 'ye ait 30.06.2020 tarih ve 117.000,00 TL bedelli teminat mektuplarının iadesini, aksi taktirde iptalini talep etmiş ise de her iki sözleşme bakımından davacının kesin hesabı yapılmadığından dolayısıyla davacının müvekkili şirketten alacaklı olup olmadığı dahi belirlenmediğinden davacının teminatlarının iade edilmesinin sözleşmesel olarak mümkün olmadığını; bu sebeple, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece; Taşeron olan davacı şirketin ara hakedişlerinden kesilen nakit teminatlarının yarısı olan 105.774,88 TL, C1-C2-C3 blok kompozit panel kaplaması işinde 4 nolu zeyilname gereğince fazladan yapılan imalat bedelleri ile ilgili olarak 122.184,50 TL ve hakedişe bağlanmayan fazla işten doğan 54.066,99 TL toplamı 282.026,37 TL'yi davacı şirketin davalı şirketten talep etmekte haklı olduğu temerrüdün Ankara 4. Noterliğinden keşide edilen 22/01/2020 tarihli ihtarname içeriği ve tebliğ tarihi dikkate alındığında 04/02/2021 tarihinde oluştuğu belirtilerek fazlaya ilişkin istemin reddi ile bu miktar için davanın kısmen kabulüne karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ :
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; SGK ilişiksiz belgesi sunulduğunu, davalı ile ... arasında kesin kabul yapıldığını, tasfiye kesin hesabının mahkeme tarafından çıkartılması gerektiğini, Yargıtay kararlarının da bu yönde olduğunu, davalının kesin hesabı çıkarmasını beklemeye gerek olmadığını, kesin kabulün yapılmış olmasının, yapılan işte eksiklik olmadığını gösterdiğini, sözleşme gereği geçici kabul yapıldıktan sonra iki ay içinde kesin hesabın tamamlanması gerektiğini, davalının kesin hesabı yapmadığını, tüm hakedişlerin davalı tarafından onandığını, davalının temerrüde düştüğünü, hakediş kesintilerinin ve teminat bedellerinin tamamının ödenmesi gerektiğini, sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesinde kesin kabulün geçici kabulden 30 gün sonra yapılması gerektiğinin düzenlendiğini, C1-C2-C3 kompozit imalatındaki fazlalıkların bilirkişilerce ölçülmesi gerektiğini, kanopi üzeri alüminyum ve cam montajı işinin 27/12/2016 tarihli sözleşme kapsamında olduğunu, imalatlar hazırlandıktan sonra davacı tarafın E ve F bloktaki işlerin durmasını istediğini, bu ürünlerin sonrasında kullanılmadığını, davacı tarafa teslim edildiğini, bedelinin ödenmesi gerektiğini, tüm alacakların kdv dahil fiyat olarak hesaplanması gerektiğini belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
Davalı vekili istinaf başvuru dilekçesinde özetle; sözleşmedeki tahkim şartı nedeniyle davanın usulden reddinin gerektiğini, fazladan yapıldığı iddia edilen işlerin sözleşme birim fiyat tarifinin içinde yer aldığını, imzalanmayan zeyilnameden sorumlu tutulmalarının hatalı olduğunu, yapılan işlerin bedellerinin hakedişlerle ödendiğini, kesin hesap yapılmadan nakit teminat kesintilerinin dava konusu yapılamayacağını, kesin hesapla ilgili davacı tarafın geri dönüş yapmadığını belirterek yerel mahkeme kararının kaldırılmasını ve davanın reddine talep etmiştir.
GEREKÇE :
Dava, Eser Sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemine ilişkindir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2021/3130 Esas, 2021/2836 Karar).
Somut olayda davacı taşeron, davalı yüklenici olup taraflar arasındaki eser sözleşmesi kapsamında işin geçici kabulünün yapıldığı ancak kesin kabul aşamasının tamamlanmadığı; bu arada davalı ile dava dışı iş sahibi ... arasında kesin kabulün yapıldığı ve kesin kabul eksikliği bulunduğuna dair dosyaya yansıyan bir bilgi bulunmadığı anlaşılmıştır.
O halde Mahkemece yapılacak işlem; tasfiyenin Mahkeme kanalı ile yapılması için bilirkişi heyetine emekli sayıştay denetçisi de eklenerek ek rapor alınması, sözleşme ve eklerine göre (özellikle şartnameler) tasfiye kesin hesabının çıkartılması, nakit teminatın ve teminat mektuplarının iadesi koşullarının oluşup oluşmadığının tartışılması, davacı tarafın sözleşme kapsamında teslim ettiğini iddia ettiği işler bakımından dosyadaki delillerin ispat kuralları kapsamında tartışılması, bu şekilde tarafların iddia ve itirazlarını karşılar denetime elverişli bilirkişi raporu ile sonuca gidilmesinden ibaret olacaktır.
Açıklanan nedenlerle; sair hususlar incelenmeksizin taraf vekillerinin istinaf başvurularının kabulüne, mahkeme kararının HMK'nın 353/1-a.6 maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın Dairemiz kararına uygun şekilde sonuçlandırılması için kararı veren mahkemeye gönderilmesine karar verilmesi gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Taraf vekillerinin istinaf başvurularının KABULÜNE,
2-ANKARA 9. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'nin 15/11/2022 tarih ve 2020/421 Esas-2022/719 Karar sayılı kararının HMK’nun 353/1-a.6 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın kararı veren ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davacıya iadesine,
5-Davalı tarafından yatırılan istinaf karar harcının talep halinde davalıya iadesine,
6-Taraflarca ödenen istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve yapılan istinaf yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince verilecek kararda dikkate alınmasına,
7-İnceleme konusu kararın icrasının geri bırakılması için İİK'nın 36/1 maddesi gereğince varsa taraflarca yatırılan nakit teminatların veya sunulan banka teminat mektuplarının dosya kapsamı ve kararın niteliğine göre aynı maddenin 5. Fıkrası gereğince yatıran/sunan tarafa İADESİNE,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nın 353/1.a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 02/04/2024 tarihinde oybirliği ile karar verildi.
Başkan
✍e-imzalıdır
Üye
✍e-imzalıdır
Üye
✍e-imzalıdır
Katip
✍e-imzalıdır