T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ BAM 31. HUKUK DAİRESİ
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme aşamasında / Duruşmasız)
(HMK. 353/1-b.2 Mad. Uyarınca Kararın
Kaldırılarak Yeniden Hüküm Kurulmasına)
ESAS NO: 2025/93
KARAR NO: 2025/1038
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
İ S T İ N A F K A R A R I
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ: ANKARA 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ: 26/02/2020
NUMARASI: 2015/940 Esas - 2020/180 Karar
DAVANIN KONUSU: Eser Sözleşmesine Dayalı İtirazın İptali
KARAR TARİHİ: 27/11/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 03/12/2025
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesine dayalı itirazın iptali istemine ilişkin davada, mahkemece davanın kısmen kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davacı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme neticesinde;
İDDİA:
Davacı vekili; taraflar arasında 13/03/2014 tarihli alt taşeron yüklenici sözleşmesi imzalandığını, buna göre ... ili ... ilçesi ... Bölgesi 907 adet Konut 1'er adet 40 derslikli ilköğretim okulu, 40 derslikli lise, cami ve 4 adet büfe ile altyapı ve çevre düzenlenmesi inşası işine ait PVC doğrama ve cam işlerinin yapımı konusunda anlaştıklarını, söz konusu PVC doğrama ve cam işlerinin yapılması, malzeme, işçilik, yerine montaj, nakliye KDV dahil 1.575.074,62 TL toplam bedel üzerinden sözleşmenin aktedildiğini, taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 19. maddesine göre "sözleşmeye konu işin ödemeleri her ayın sonunda o aya ait düzenlenecek faturası kesilerek fatura tarihinden itibaren bir ay içerisinde ödemesi yapılacaktır." hükmünün yer aldığını, bu açık hükme rağmen davalı şirketin müvekkilinin hak edişlerini ödemekten imtina ettiğini, davalının müvekkiline 669.728,85 TL borcunun bulunduğunu, söz konusu işe ilişkin ...'den geçici kabulün yapıldığını, davalıya Eskişehir 8.Noterliğinin 07/10/2011 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile borcu ödemesinin ihtar edildiğini, buna rağmen ihtarın da sonuçsuz kaldığını, müvekkilinin sözleşme ile yüklendiği edimlerini yerine getirdiğinin tespiti için Şanlıurfa 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/23 D.İş sayılı dosyası kapsamında gerçekleştirilen keşif neticesinde müvekkillerinin tüm dairelerde kat hollerinde yapmış olduğu PVC imalatlarının oranının %94 olduğunun ifade edildiğini, hak edişlerin ödenmemesi üzerine müvekkilinin Ankara 25.İcra Müdürlüğünün 2015/20516 esas sayılı dosyasında icra takibi başlatıldığını, davalının itirazı üzerine takibin durduğunu ileri sürerek, takip dosyasına yapılan itirazın iptali ile takibin devamına ve davacı yararına icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
SAVUNMA :
Davalı vekili; müvekkilinin taahhüdü altında yapımı gerçekleşen ... ili ... ilçesi ... Bölgesi 907 adet Konut 1'er adet 40 derslikli ilköğretim okulu, 40 derslikli lise, cami ve 4 adet büfe ile altyapı ve çevre düzenlemesi inşası işine ait PVC doğrama ve cam işlerinin yapımı konusunda davacı ile 13/03/2014 tarihli sözleşme ile anlaştıklarını, sözleşmede işin bitim tarihinin 30/10/2014 olarak belirlendiğini, ancak davacı şirket tarafından sözleşme kapsamında belirlenen edimlerin gereği gibi ifa edilmediğini, işin sözleşmede belirlenen sürede teslim edilmediğini, bu nedenle müvekkili şirket tarafından yazı gönderilerek sözleşme gereği 30/10/2014 tarihinde bitirilmesi gereken söz konusu tarihte yapılan tespitler sonucunda tamamlanma oranının %60 seviyesinde olduğunu, bu nedenle iyi niyet gösterilerek işin bitirilme süresinin 15/11/2014 olarak açıltığı ancak bu süre zarfına kadar yapılan sözlü uyarıların ve taleplerin hiçbir şekilde dikkate alınmadığını ve uyulmadığını, işin bitirilme tarihi olan 15/11/2014 tarihi itibariyle günlük 1.000,00 TL cezai şart uygulanacağının bildirildiğini, davacı yanın cevabi yazısında ise söz konusu gecikmede yapılmamış işlerin kendilerinden kaynaklanmadığını, şantiyenin genel durumunda montaja engel birçok durum bulunduğunu ve günlük 1.000,00 TL cezai işlemin kabul edilmediğinin belirtildiğini, davacı tarafından yapılan tespit dosyasında bilirkişi raporuna itiraz edildiğini, davacı tarafından sözleşme kapsamında taahhüt edilen iş süresinde ve usulüne uygun şekilde tamamlanmadığını, müvekkili tarafından yarım kalan işlerin davacının nam ve hesabına dava dışı firmaya tamamlattırıldığını, davacının sözleşmeye uygun olarak yerine getirmediği edimler karşılığında ve muaccel hale gelmeyen haksız alacak talebinin reddinin gerektiğini, davacının kusuru nedeniyle iş programının gerisinde kalan ve işi süresinde idareye teslimini teminen dava dışı Ruha yapı Market ile 22/05/2015 tarihinde sözleşme aktedilerek davacı tarafından eksik ve yarım bırakılan işleri davacı nam ve hesabına tamamlattırıldığını savunarak, davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ :
Mahkemece iddia, savunma, bilirkişi raporu ve tüm dosya kapsamına göre; "Davalı ile dava dışı ... arasında tanzim edilen sözleşme uyarınca ...'ye ait ... bulunan konut, okul, cami ve büfe inşası ve alt yapı işlerinin davalı tarafından üstlenildiği, davalı ile davacı arasında tanzim edilen sözleşme ile söz konusu inşaatın PVC doğrama ve cam işlerinin davacı tarafından alt taşeron olarak üstlenildiği, sözleşme kapsamında üstlenilen işi yaptığı halde bir kısım bedelinin ödenmediği iddiasıyla faturaya dayalı yapılan takibe itiraz edildiği, bu nedenle itirazın iptali talebiyle derdest davanın açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasında yapılan sözleşme, tespit raporu, tarafların defter ve kayıtları, ... hak ediş evrakları, dava dışı şirketle yapılan sözleşme, bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamına göre; davacının üstlendiği işi tamamlayamadığı, tespit raporuna göre %94 oranında yapıldığı, geri kalanın davalı tarafından üçüncü şahsa yaptırıldığı, her ne kadar tespit raporunda eksik işlerin %6 oranında olduğu belirtilmiş ise de 92 sayfalık tespit raporu ve fotoğraflarında davacı tarafından yapılan işler ile eksik ve ayıplı olup davalı tarafından üçüncü şahsa yaptırılan işlerin tek tek tespit edildiği ve davalının üçüncü şahısla yaptığı sözleşmede belirtilen ve üçüncü şahıs tarafından tanzim edilen faturalarda yapıldığı belirtilen işlerin aynı olduğu, bu nedenle tespit raporundaki eksik oranı değil eksik işler esas alınarak üçüncü şahsa yaptırılan bu eksik işler bedelinin sözleşme bedelinden indirilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır.
Yukarıda belirtildiği üzere dava eser sözleşmesinden kaynaklanmış olup davacının sözleşme kapsamında eseri sözleşmeye ve fen kurallarına göre inşa edip teslim ettiğini ispatlaması gerekir. Olayımızda davacı eseri tam ve eksiksiz inşa edip teslim ettiğini ispatlayamamış, daha doğrusu eksik inşa etmiştir. Bu nedenle sözleşme bedelinden eksik iş bedellerinin tenzili gerekmiştir. Davacı defter kayıtlarına göre davalı tarafından yapılan ödeme miktarı davalı kayıtlarına göre daha fazla olup bu davacının kabulünde olduğu için bu miktar esas alındığında davacının dava konusu işten dolayı 514.510,53 TL alacağının olduğu" gerekçesi ile, davanın kısmen kabulüne, davacı tarafından davalı aleyhine Ankara 25.İcra Müdürlüğünün 2015/20516 esas sayılı dosyası ile yapılan takibe davalının vaki itirazının 514.610,53 TL yönünden iptali ile bu miktar üzerinden takip talebindeki koşullarda takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine, alacak likit olmadığından koşulları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin reddine karar verilmiştir.
İLERİ SÜRÜLEN İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davacı vekili istinaf başvuru dilekçesinde; müvekkilinin dava konusu sözleşme ile yüklendiği edimlerini tam ve gereği gibi yerine getirdiğini, bu hususun Şanlıurfa 1. Sulh Hukuk Mahkemesinin 2015/23 D. İş sayılı dosyası ile sabit hale geldiğini, tüm alacak taleplerinin kabulü gerektiğini, alacağın likit ve muayyen olduğunu, yerel mahkemece icra inkar tazminatı taleplerinin reddine karar verilmesinin İİK. 67/2 maddesine aykırı olduğunu, yerel mahkemece eksik inceleme ve araştırma neticesinde verilen kararın isabetli olmadığını ileri sürerek, yerel mahkemenin kararının istinaf incelemesi yapılarak kaldırılmasını ve davanın ve icra inkar tazminatı taleplerinin kabulüne karar verilmesini istemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, eser sözleşmesine dayalı itirazın iptali istemine ilişkindir. Davacı taşeron, davalı yüklenicidir. Mahkemece davanın kısmen kabulü ile itirazın 514.610,53 TL üzerinden iptaline karar verilmiş olup, hüküm davacı tarafça istinaf edilmiştir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Taraflar arasında imzalanan 13/03/2014 tarihli sözleşme ile davalının yüklenimindeki işin PVC ve cam doğrama işlerinin davacı tarafından yapılması kararlaştırılmıştır. İş bedeli 1.575.074,62 TL götürü bedelli olarak öngörülmüştür. Davacı işe yapıp teslim ettiğini, ancak iş bedelinin eksik ödendiğini belirterek 629.545,11 TL asıl alacak üzerinden ilamsız icra takibi başlatmış, davalının takibe itiraz etmesi üzerine iş bu itirazın iptali davasını açmıştır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşme, eser sözleşmesi mahiyetindedir. Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenicinin edimi, eseri meydana getirmek ve iş sahibine teslim etmek, iş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir. Eser sözleşmesinin varlığı halinde, yüklenici işi sözleşme, fen ve sanat kurallarıyla iş sahibinin beklediği yararı gözeterek imal edip teslim ettiğini, iş sahibi ise iş bedelini ödediğini ispat etmek zorundadır.
Mahkemece yargılama aşamasında bilirkişi heyeti kurularak rapor ve ek raporlar alınmış, bilirkişi raporu doğrultusunda davacının bakiye 514.610,53 TL alacağı olduğu düşünülerek, bu miktar üzerinden itirazın iptaline karar verilmiş, davacının icra inkar davalının kötüniyet tazminatı talepleri reddedilmiştir. Mahkemece hükme esas alınan bilirkişi raporunda davalı tarafın eksik ve kusurlu işlerin üçüncü kişilere tamamlatıldığı yönündeki iddiası irdelenerek, bir kısım faturaların davacının eksik ve kusurlu işlerinin tamamlatılmasına yönelik olduğu kabul edilip bunların bedeli davacı imalat bedeli alacağından düşülmek suretiyle alacak - borç tespiti yapılmıştır. Taraflar arasındaki sözleşme feshedilmemiştir. Sözleşme ayakta ise kural olarak yapılan işleri yüklenicinin (somut davada davacı taşeronun) yaptığı karinesi geçerlidir. Sözleşme feshedilmiş ise karine iş sahibi lehinedir. İş sahibi sözleşmenin feshedilmediği durumlarda, eksik ve kusurlu işler olduğu bunların üçüncü kişilere tamamlatıldığı yönündeki iddiasını bir mahkeme tespiti, taraflarca imza altına alınan iş seviyesinin belirlendiği bir tutanak ile ispat edebilir. Sadece üçüncü kişi faturaları ibraz edilerek bu iddianın ispatı mümkün değildir. Bu nedenle mahkemece üçüncü kişi faturalarının bir kısmının davacının eksik ve kusurlu işlerinin tamamlatılmasına ilişkin olduğu değerlendirilerek bunların bedelinin davacı alacağından düşülmesi hatalı olmuştur.
Taraflar arasındaki sözleşme götürü bedelli olarak düzenlenmiştir. Bundan dolayı da imalat bedeli alacağı bu husus gözetilerek hesaplanmalıdır. Kural olarak götürü bedelli eser sözleşmelerinde, iş bedelinin tamamı veya bir kısmı ödenmemiş ise, yüklenici işi kararlaştırılan götürü bedelle yapmak zorunda olduğundan yüklenicinin hakettiği imalât bedelinin, fiziki oran yöntemi ile başka bir ifadeyle yüklenicinin sözleşme kapsamında gerçekleştirdiği imalâtların eksik ve ayıpları da dikkate alınarak işin tamamına göre fiziki oranının tespit edilip, bulunacak bu oranın götürü iş bedeline uygulanması suretiyle saptanması ve bulunacak bu rakamdan kanıtlanan ödemeler düşülerek hesaplanması gerektiği kabul edilmektedir. Bu şekilde belirlenen iş bedeli yapılan ödemelerden az ise, iş sahibi fazla ödediği bedelin iadesini; fazla ise yüklenici ödenmeyen iş bedeli alacağının tahsilini isteyebilir. Sözleşme dışı iş kalemlerine ilişkin istemlerde ise, yapıldıkları yıl mahalli piyasa rayiç bedellerine göre hesaplama yapılarak iş bedelinin bulunması gerekir. (Yargıtay (kapatılan) 15. Hukuk Dairesi, 2020/2407 Esas, 2020/3033 Karar) Ancak götürü bedelli sözleşmelerde iş bedelinin tamamı ödenmiş ise, eksik ve ayıplar nedeniyle fiziki oran kurulması gerekmez; bu durumda iş sahibi, eksik ve ayıplı işlerin giderim bedelini isteyebilir. (ÖZTÜRK, Muammer; GÖZÜTOK Zeki: Usul ve Esaslarıyla Eser Sözleşmesi Uygulaması, 2019, s. 569)
Şanlıurfa 1. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2015/23 D. İş sayılı dosyasında davacı taşeronun yaptığı işin fiziki oranının % 94 olduğu saptanmıştır. Götürü iş bedeli 1.575.074,62 TL olup, davacı 1.480.570,50 TL imalat bedeli hak etmiş durumdadır. Davalının kanıtlayabildiği ödemeler olan 911.936,60 TL düşüldüğünde davacının bakiye 568.733,50 TL imalat bedeli alacağı bulunmaktadır. Dairemizce bu husus gözetilerek, davacı istinafının kabulü ile bu miktar üzerinden davalı itirazının iptaline karar verilmesi gerekmiş, alacak likit olmadığı için, davacı lehine icra inkar tazminatına hükmedilmemiş, davacının sırf kötüniyetle fazla miktar üzerinden icra takibi başlattığı ispatlanamadığından davalı lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmemiştir.
HMK.'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, diğer bir ifade ile kanun koyucu, temyiz kanun yolunda Yargıtay tarafından verilebilen, yerel mahkeme hükmünün gerekçesinin değiştirilerek düzelterek onanması kararını, istinaf mahkemeleri için öngörmeyip, bu halde istinaf mahkemesince yeniden esas hakkında karar verilmesi gerektiğini düzenlediğinden, Dairemizce davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK.'nın 353/1-b.2 maddesi uyarınca aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-Ankara 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2015/940 Esas, 2020/180 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Davanın KISMEN KABULÜ İLE, davacı tarafından davalı aleyhine Ankara 25. İcra Müdürlüğünün 2015/20516 esas sayılı dosyası ile başlatılan takipte davalının vaki itirazının 568.733,50 TL asıl alacak yönünden iptali ile, bu miktar üzerinden takip talebindeki koşullarda takibin devamına, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
4-Alacak likit olmadığından davacının koşulları oluşmayan icra inkar tazminatı talebinin REDDİNE,
5-Davacının kötü niyeti ispatlanamadığından davalının koşulları oluşmayan kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
6-Alınması gerekli 38.850,20 TL harçtan peşin alınan 7.603,33 TL harcın mahsubu ile eksik kalan 31.246,87 TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,
7-Davacı tarafından peşin yatırılan 27,70 TL başvurma harcı, 7.603,33 TL peşin harç olmak üzere toplam 7.631,03 TL'nin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
8-Davacı tarafından yapılan 350,30 TL tebligat posta gideri ve 9.000,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 9.350,30 TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre hesaplanan 8.447,10 TL'sinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine, bakiye kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
9-Davacı taraf kendisini vekille temsil ettirdiğinden yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 90.997,36 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
10-HMK. 333. maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde ve talep halinde, artan gider avansının yatıran tarafa iadesine,
İstinaf incelemesi yönünden;
11-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL istinaf karar harcının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davacıya iadesine,
12-Davacı tarafından yapılan 1.169,40 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcı ve 290,00 TL dosya gönderme masrafı olmak üzere toplam 1.459,40 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nun 362/1-a maddesi uyarınca KESİN olmak üzere 27/11/2025 tarihinde oy birliği ile karar verildi.
Başkan ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Üye ...
E-imzalıdır
Katip ...
E-imzalıdır