T.C. ANKARA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 31. HUKUK DAİRESİ
Esas No: 2023/1175 - Karar No:2025/24
T.C.
ANKARA
BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ
31. HUKUK DAİRESİ
(İnceleme Aşamasında Kararın Kaldırılarak Yeniden Hüküm Kurulması/ HMK 353/1-b.2)
ESAS NO : 2023/1175
KARAR NO : 2025/24
T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A
K A R A R
İNCELENEN KARARIN
MAHKEMESİ : ANKARA 11. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TARİHİ : 15/09/2023
NUMARASI : 2022/409 E-2023/560 K
DAVACI :
VEKİLİ :
DAVALI :
DAVANIN KONUSU : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklı)
KARAR TARİHİ : 09/01/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 17/01/2025
Davacı vekili tarafından davalı aleyhine açılan eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin davada mahkemece davanın kabulüne dair verilen karara karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf kanun yoluna başvurulması üzerine yapılan incelemede;
TARAFLARIN İDDİA VE SAVUNMALARININ ÖZETİ:
Davacı vekili, Taraflar arasında "TC. Devlet Demiryolları İşletmesi Genel Müdürlüğü (TCDD) ile asıl iş sahibi ... iş ortaklığı arasında imzalanan Ankara-İzmir Hızlı Tren Projesi kapsamında Banaz-Eşme Kesimi (KM:268+000-KM:364+600 arası altyapı inşaatı yapım işine ait sözleşme gereğince "80cm çapında taş kolon imalatı yapılması" işi" ne ilişkin sözleşme imzalandığını, Sözleşme ile üstlendiği edimleri tam ve eksiksiz yerine getirdiğini ve davalı işverene teslim ettiğini, hakediş raporlarının onaylandığını ve faturaların kabul edildiğini, ancak dava konusu sözleşme düzenlemesine göre kesilen %5 oranında nakit teminatın iade edilmediğini iddia ve beyan ederek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere taşeronluk sözleşmesi kapsamında onaylanmış hakediş alacaklarından yapılan %5 nakit teminat kesintisi alacağı olan toplam 252.539,47-TL'nin işin teslim tarihi olan 30.09.2020 tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline ayrıca yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, Davacının muaccel ve talep edilebilir bir alacağının bulunmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşme gereği davacının nakit teminat iade talebinde bulunabilmesi için sözleşme konusu tüm edimlerini gereği gibi yerine getirmiş olması gerektiğini, sözleşme ile belirtilen şart ve prosedürün yerine getirilmemesi halinde muaccel hale gelmediğini, davacının müvekkili şirketten herhangi bir alacağının bulunmadığını, aksine müvekkili şirketin davacıdan alacağının bulunduğunu, belirtilen nedenlerle yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davacı üzerine bırakılarak davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
İLK DERECE MAHKEMESİ KARARININ ÖZETİ:
Mahkemece, "...TCDD ile dava dışı ... İş ortaklığı arasında imzalanan Ankara-İzmir Hızlı Tren Projesi kapsamında Banaz Eşme Kesimi (KM:268+00-KM 364+600) arası altyapı inşaatı yapımı işine ait 80 cm çapında taş kolon imalatı yapılması işine ilişkin geçici ve kesin kabul tutanakları kesin hakediş belgeler mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Altyapı inşaat işine 258 gün süre uzatımı verilerek iş bitim tarihinin 2.2.2024 olarak belirlendiğine dair yazı cevabı ve 27 no'lu son hakediş mahkememiz dosyası arasına alınmıştır.
Davacı tarafça iş yeri kapatma yazı ve muaccel hale gelen prim ve idari para cezasının bulunmadığına dair bilgi ve belgeler dosyamız arasına alınmıştır.
Taraf delilleri dosyamız arasına alınmıştır.
Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 20. Maddesinde; taşerona yapılacak her hakedişten %5 oranında bir tutar maddi teminat teşkil etmek üzere işveren tarafından kesileceği, taşerondan sözleşme hükümlerince alınan tüm teminatların %50'sinin SGK 'dan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve taşeronun yaptığı işlerin iş sahibi ve işveren tarafından kabul edilebilir bulunması halinde iade edileceği, geri kalan %50'nin işlerin kesin kabulünün yapılmasından sonra ve iş veren'e hiçbir borcunun kalmadığının saptanmasını takiben iade edileceğinin kararlaştırıldığı anlaşılmıştır.
Akdedilen sözleşme uyarınca, Ankara-İzmir Hızlı Tren Projesi kapsamında Banaz Eşme Kesimi (KM:268+00-KM 364+600) arası altyapı inşaatı yapımı işine ait 80 cm çapında taş kolon imalatı kapsamında 9 adet hakediş raporu tanzim edilmiş olup, dava konusu teminat kesintisi dışındaki sözleşme bedeli davacıya ödenmiştir. İşin yapıldığı konusunda taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır.
TMK'nın 2. maddesi gereğince herkes, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorundadır. Bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumaz.
Somut olayda taraflar arasındaki sözleşmenin 20. Maddesinde; taşerona yapılacak her hakedişten %5 oranında bir tutar maddi teminat teşkil etmek üzere işveren tarafından kesileceği, taşerondan sözleşme hükümlerince alınan tüm teminatların %50'sinin SGK 'dan ilişiksiz belgesi getirilmesi ve taşeronun yaptığı işlerin iş sahibi ve işveren tarafından kabul edilebilir bulunması halinde iade edileceği, geri kalan %50'nin işlerin kesin kabulünün yapılmasından sonra ve iş veren'e hiçbir borcunun kalmadığının saptanmasını takiben iade edileceğinin kararlaştırıldığı " hükmünün davacı tarafça işin tesliminden sonra geçen süre ve ekonomik koşullar dikkate alındığında hakkaniyete uygun olmadığı gibi davalı tarafın bu yöndeki savunmalarının hakkın kötüye kullanılması niteliğinde olduğu ve hukuk tarafından korunmayacağı (TMK’nın 2. Maddesi), davacının dava tarihi itibari dava konusu nakdi teminat tutarını talep etmekte haklı olduğu kanaatine varıldığından davanın kabulüne, 252.539,47-TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine..." karar verilmiştir.
İSTİNAF SEBEPLERİ:
Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle; ispat külfeti hususu yerine getirilmeden, dosya tamamlanmadan, rapor dahi alınmadan karar verildiğini, savunma hakkının ihlal edildiğini, kabul edilen alacağın miktarına ne şekilde ulaşıldığının, bu miktarı teyit eden hangi delillerin bulunduğu, teminatın iadesine ilişkin sözleşme hükümlerine ne sebeple hangi gerekçeyle itibar edilmediği, böyle bir iddia olmadığı halde, hakkın kötüye kullanıldığının ne şekilde tespit edildiği açıklanmadan hüküm kurulduğunu, SGK ilişiksizlik belgesinin müvekkiline neden sunmadığını davacı tarafın belirtmediğini, savunmalarının dikkate alınmadığı gibi gerekçeli kararda nedeninin açıklanmadığını, davacının muaccel ve talep edilebilir bir alacağının bulunmadığını, öncelikle sözleşme hükümlerinin uygulanması gerektiğini, davacının sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediğini, geçici kabul tutanağının hazırlanması için gerekli şartlar sağlanmadan teminat alacağının muaccel olmayacağını, davacı tarafın tacir olup, basiretli davranması gerektiği hususunun dikkate alınmadığını, davacının yargılama sırasında SGK ilişiksizlik belgesinin sunması nedeniyle faizin dava tarihinden başlatılmasının hatalı olduğunu belirterek, mahkeme kararının kaldırılmasını istemiştir.
GEREKÇE:
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkin olup, davacı taşeron, davalı alt yüklenicidir.
İnceleme, 6100 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu (HMK)'nun 355. madde hükmü uyarınca istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 20.maddesinde; taşerona yapılacak her hak edişten %5 oranında tutarın nakdi teminat olarak kesileceği, taşerondan alınan tüm teminatların %50'sinin SGK'dan ilişiksizlik belgesinin getirilmesi ve taşeronun yaptığı işlerin iş sahibi ve iş veren tarafından kabul edilebilir bulunması halinde iade edileceği, kalan %50'sinin ise işlerin kesin kabulünün yapılmasından sonra ve iş verene hiç bir borcunun kalmadığının saptanmasından sonra iade edileceği düzenlenmiştir.
Eser sözleşmesi, karşılıklı edimleri içeren bir iş görme akdîdir. Yüklenici, Türk Borçlar Kanunu'nun 471. maddesi uyarınca iş sahibinin yararını gözeterek özen görevini sadakatle yerine getirmek, yüklendiği işi sözleşme ve yasa hükümlerine, fen ve sanat kurallarına uygun olarak tamamlamak zorundadır. Yüklenicinin özen borcundan doğan sorumluluğunun belirlenmesinde, benzer alandaki işleri üstlenen basiretli bir yüklenicinin göstermesi gereken mesleki ve teknik kurallara uygun davaranışları esas alınacaktır. Sadakat borcu, yüklenicinin iş sahibinin yararına olacak şeyleri yapma, zararına olacak şeyleri yapmama anlamını da ifade eder. İş sahibinin karşı edimi ise teslim edilen eserin bedelini ödemektir.
Eser sözleşmesi konusu kapsamında teminat, sözleşmede kararlaştırılan edimlerin ifasını, taahhüdün yerine getirilmesini, aksi halde lehine teminat verilen yüklenicinin alacağını karşılamak veya iş sahibinin zararını gidermek için verilen garanti ve karşılıklar olarak nitelendirilmektedir. İş sahibi lehine teminat, eser sözleşmesinde yüklenicinin edimini sözleşme ve eklerine uygun olarak yerine getirmesini temin için verilir. İşin eksik ve ayıplı ya da sözleşmeye aykırı şekilde yapılması halinde iş sahibinin (somut olayda alt yüklenici davalı) zararının giderilmesini güvence altına alır. Bu nedenle aksi kararlaştırılmamış ise yüklenicinin iş sahibine verdiği teminatlar, iş sahibinin zararları karşılandıktan ve iadesi için sözleşmede başkaca koşullar öngörülmüş ise bunlar yerine getirildikten sonra teminatları veren yükleniciye (somut olayda taşeron davacı) iade edilecektir (Yargıtay 6. HD 2021/461 E 2021/1861 K; 15. HD 2016/4758 E 2017/3476 K; 2013/2907 E 2014/2552 K vb).
Söz konusu açıklamalar ışığında somut olaya dönüldüğünde; yukarıda sözü edilen taraflar arasındaki sözleşmenin 20.maddesinde düzenlenen nakdi teminatların iadesi şartlarının oluşup oluşmadığının değerlendirilmesi gerekir.
Bu itibarla; dosya kapsamına SGK ilişiksizlik belgesinin sunulduğu, ayrıca dosyada bulunan asıl iş sahibi TCDD'nin mahkemeye gönderdiği yazı içerikleri ve tüm dosya kapsamından ana işin halen devam ettiği, bu nedenle geçici kabul, kesin kabul ile kesin hak edişin yapılmadığı, ancak ana işin sadece bir kısmını içeren davacı taşeronun edimini yerine getirdiği, bunun aksine dosyada her hangi bir delil bulunmadığı anlaşıldığından; taraflar arasındaki sözleşmenin 20.maddesi gözetildiğinde, nakdi teminatların %50'sinin iade koşullarının oluştuğu, kalan %50'sinin ise henüz iade koşullarının oluşmadığı, dosyada bulunan hak ediş raporlarından davacının hak edişlerinden kesilen teminatların toplamının 252.539,46 TL olduğu, bu durumda bu miktarın %50'si oranında 126.269,73 TL nakdi teminatın davacıya iadesi gerekirken, mahkemece ahde vefa ilkesine aykırı olacak şekilde taraflar arasındaki sözleşmedeki düzenlemenin hakkaniyete aykırı olduğu gerekçesiyle, davanın tümden kabulüne karar verilmesi doğru olmamıştır.
HMK.'nın 353/1-b-2. maddesinde, yargılamada eksiklik bulunmamakla beraber, kanunun olaya uygulanmasında hata edilip de yeniden yargılama yapılmasına ihtiyaç duyulmadığı takdirde veya kararın gerekçesinde hata edilmişse "düzelterek yeniden esas hakkında" duruşma yapılmadan karar verilmesi gerektiği düzenlendiğinden, Dairemizce davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile davanın kımen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalı vekilinin istinaf başvurusunun KABULÜNE,
2-Ankara 11. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 15/09/2023 tarih ve 2022/409 Esas 2023/560 Karar sayılı kararının HMK'nın 353/1-b.2. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,
3-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİNE,
4-126.269,74 TL'nin dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.560,00-TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
6-Alınması gereken 8.625,50 TL harçtan peşin olarak alınan 4.312,75 TL harcın mahsubu ile bakiye 4.312,75 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
7-Davacı vekili duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden istinaf karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 30.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
8-Davalı vekili duruşmada kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan 30.000,00TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
9-Davacının yargılama sırasında yapmış olduğu 4.312,75-TL peşin harç, 80,70-TL başvurma harcı, 37,50-TL tebligat ücreti, 2,00-TL posta gideri, 5,00-TL dosya kapağı olmak üzere toplam 4.437,95-TL yargılama giderinden kabul oranına göre hesaplanan 2.218,98 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalanının davacı üzerinde bırakılmasına,
10-Davalı yargılama sırasında yargılama gideri yapmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
11-Taraflarca yatırılan gider ve delil avansından artan kısmın karar kesinleştiğinde talep halinde yatırana iadesine,
İstinaf incelemesi yönünden;
12- Davalı tarafından yatırılan 4.313,66 TL istinaf karar harcının talep halinde ve karar kesinleştiğinde davalıya iadesine,
13-Davalı tarafından yapılan 738,00 TL istinaf kanun yoluna başvurma harcının davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
14-Davalı tarafından istinaf kanun yoluna başvurma esnasında yargılama gideri yapılmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda HMK'nun 362/1.a maddesi gereğince KESİN olmak üzere 09/01/2025 tarihinde oybirliği ile karar verilmiştir.
Başkan Üye Üye Katip
¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır ¸e-imzalıdır