(AİHS. m. 6) (2709 S. K. m. 36) (4458 S. K. m. 128, 134, 234, 238, 241) (5607 S. K. m. 3, 4) (7. CD. 14.01.2013 T. 2012/984 E. 2013/685 K.) (İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 No’lu Protokol m. 2)
İlk derece mahkemesince verilen hükme karşı istinaf kanun yoluna başvurulmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü;
Sanık hakkında turistik kolaylıkla geçici ithalat kapsamında yurda getirilip kullanılan araç yönünden kaçakçılık suçu nedeniyle açılan kamu davasının yargılaması sonucunda sanığın beraatine ve dava konusu aracın yurt dışı edilmek üzere sanığa iadesine karar verilmiş ise de;
Öncelikle atılı suç yönünden yasal mevzuatın incelenmesi ve turistik kolaylıklar kapsamında yapılacak geçici ithalatın düzenleme ve koşullarının açıklanması gerekmektedir:
Turistik kolaylıklar kapsamında geçici ithalat;
- 4458 sayılı Gümrük Kanununun 128-134, 234, 238 ve 241 inci maddeleri
- Gümrük Yönetmeliğinin 171, 172, 177, 308-327 ve 376-394 üncü maddeleri
- 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3, 16-44, 57, 116 ve 134 üncü maddeleri
- Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 27 ve 28 inci maddeleri
- 4 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Geçici İthalat)
- Genelgeler ile düzenlenmiş ve anılan düzenlemeler uyarınca geçici ithalat yönünden aşağıda belirtilen usul ve ilkeler belirlenmiştir.
29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar gereğince olağan durumda Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ikamet eden, diğer bir ifadeyle yerleşik olan kişiler ikamet yerlerinde adlarına kayıtlı taşıtlarını turistik kolaylıklar kapsamında yurtdışından geçici olarak getirebilirler.
Kişinin son bir yıl içerisinde 185 günden uzun bir süre Türkiye dışında bulunması halinde yurtdışında yerleşik olduğu kabul edilir.
Bu şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişinin (emekliler dahil) taşıtı ile birlikte Türkiye’de kalabileceği azami süre 730 gündür. Yabancılara ait taşıtlara verilecek süre bu kişilerin Türkiye’de kalabilecekleri süre kadardır. (Örneğin Sarp Sınır Kapısından Türkiye’ye kimlikle giriş yapan Gürcistan Vatandaşına verilecek süre 180 günde 90 günü geçemeyeceğinden taşıtına da en fazla 90 gün süre verilir.)
Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen taşıt için gümrük idaresine taşıtın mülkiyet belgesi (taşıt, giriş yapacak kişiye ait değil ise geçerli bir vekâletname veya kiralama sözleşmesi), taşıta ait Türkiye’de geçerli sigorta poliçesi, kişinin pasaportu (ülkeye göre resmi hüviyet) belgelerinin ibrazı gerekir.
Türkiye’de yerleşik bir kişinin yurtdışından geçici olarak araç ithal etmesi mümkün olmadığı gibi, yurtdışında yerleşik başka bir kişiye ait aracı vekaleten de olsa geçici olarak ithal etmesi mümkün değildir.
Taşıtın mülkiyet sahibinin gerçek kişi olması ve sahibi dışında başka bir şahıs tarafından getirilmesi halinde taşıtın maliki ile vekaleten getirecek olan kişinin, yurt dışında yerleşik olmaları gerekmektedir. Diğer bir deyişle, taşıtın adına tescilli olduğu kişi ile vekaleten getirecek kişinin Türkiye’ye giriş yapmak istediği tarihten geriye doğru 365 (üçyüzaltmışbeş) gün içerisinde en az 185 (yüzseksenbeş) gün yurt dışında bulunmuş olması gerekmektedir.
Yine yurt dışında araç satın alan kişinin, yurtdışında kaldığı sürelere bakılarak işlem yapılacak ve satın alan kişi eğer yurtdışında yerleşikse taşıt getirmesine izin verilecektir.
Türkiye’ye turistik kolaylıklar kapsamında taşıt getirerek taşıtsız olarak yurtdışına çıkış yapılmak istenilmesi halinde en yakın gümrük idaresine başvurularak Geçici İthal Edilen Taşıtlara İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No:1) kapsamında taahhütname vermek suretiyle taşıtsız olarak yurtdışına çıkış izninin alınması veya gümrük idaresine taşıt teslim edilerek yurtdışına taşıtsız çıkış yapılabilir.
Turistik kolaylıklardan istifade edilerek geçici ithali yapılan taşıt Türkiye’de yerleşik olsun ya da olmasın bir başkasına satılamaz.
Türkiye’ye girişte geçerli bir sigorta poliçesi ibrazı zorunludur. Taşıtın sigorta poliçesinin bulunmaması ya da Türkiye’de geçerli olmaması durumunda gümrük idaresine en yakın yerden sigorta poliçesi düzenlettirilebilecektir.
Yasal mevzuat yönünden yapılan bu tespitlerden sonra anılan konu ile ilgili olarak yüksek yargı kararlarına da değinmek gerekecektir.
Bu konu ile ilgili olarak Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 14/01/2013 tarih ve 2012/984 Esas, 2013/685 Karar sayılı kararında ".... Yurt dışından antrepo ve geçici depolama, geçici ithalat, dahilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejimlerine göre eşya getiren kişilerin, bu eşyayı gümrük işlemine tabi tutmadan serbest dolaşıma sokma fiillerinin kabahat mi veya suç mu olduğunun tespiti bakımından eşyayı, belirtilen rejimler kapsamında yurda getirirken olayın başında güttükleri amaç ve kastları önem arzetmektedir. Bu rejimler kapsamında yurda eşya getiren kişiler, başlangıçta rejim hükümlerine uygun olarak iş ve işlem yapmak amacıyla eşyayı yurda getirip de sonradan kastlarını değiştirerek gümrük işlemlerini gerçekleştirmeksizin yurt içinde serbest dolaşıma sokmaları halinde kabahat oluşturan kaçakçılık fiilini işlemiş olacaklardır. Buna karşılık belirtilen rejimler kapsamında eşyayı yurda getirirken başlangıçta bu rejimleri kullanarak gümrük işlemi yaptırmamak ve bu suretle gümrük vergisi ödemeyerek yurt içinde serbest dolaşıma eşya sokmak kastıyla yurda araç ithal ettiklerinin tespiti halinde ise fiilin, olayın işlem özelliği de gözetilerek 5607 S.K.nun 3.maddesinin ilgili fıkrasındaki kaçakçılık suçunu oluşturabilecektir. Bu hususun yapılacak soruşturma veya kovuşturma sonunda anlaşılabileceğinde de kuşku yoktur..." şeklindeki gerekçeler ile geçici ithalat kapsamında yurda ithal edilen eşya hakkında kaçakçılık suçunun ne suretle oluşabileceğine ilişkin ilkeler belirlenmiştir.
Bu açıklamalardan sonra somut olayımıza gelince;
Kayseri İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü görevlilerince yapılan denetimlerde 02.05.2016 günü saat 10:00 sularında ... Caddesi ... istikametine seyir halinde olan ... Gürcistan Plakalı gri renkli ... marka aracın ... Sokak üzerinde durdurulduğu, bahse konu aracı kullanan ...'dan aracın belgelerinin istenildiğinde kendisinin ...de tamirci olduğunu, bahse konu aracın tamir amaçlı kendisine getirildiğini, belgelerinin kendisinde olmadığını, araç sahibinin il dışında olduğunu ve belgelerinin olmadığını söylediği, daha sonra ...’nın araç sahibi olduğu iddia edilen şahısla telefon ile görüştüğü ve aracın ruhsatının resimlerini çekerek kendisine göndermesini istediği, gelen resimlerde Gürcistan makamlarınca düzenlenen belgede aracın ... adına olduğunun görülmesi üzerine Kayseri Gümrük Muhafaza Kaçakçılık ve İstihbarat Müdürlüğü görevlileri ile yapılan görüşmede bahse konu aracın Gürcistan uyruklu bir şahıs tarafından Sarp Gümrük Kapısından Türkiye’ye sokulduğu bilgisinin alındığı; Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 1 Nolu Taşıt Takip Programında yapılan sorgulamada; anılan aracın ... Gürcistan plakalı, ... Şase nolu, 2004 model ... marka araç olduğu ve Geçici İthalat Rejimi kapsamında turistik kolaylıklardan faydalanmak suretiyle ... seri numaralı pasaport hamili ... isimli Gürcistan uyruklu şahıs tarafından 01.04.2016 tarihinde Sarp Gümrük Müdürlüğünden yurda getirildiği, ... isimli Gürcistan uyruklu şahıs adına düzenlenen zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin bulunduğu ve 30.06.2016 tarihine kadar yurtta kalma süresinin bulunduğu, EGM Yolcu Sorgulama Profilinden yapılan sorgulamada ise; ... seri numaralı pasaport hamili ... isimli Gürcistan uyruklu şahsın söz konusu araçla 01.04.2016 tarihinde saat 09.48’de Sarp Sınır Kapısından yurda giriş, 03.04.2016 tarihinde saat 20:38 itibariyle de İstanbul Atatürk Hava Limanı’ndan Gürcistan’a çıkış yaptığı, ... tarafından ...’ya resim olarak gönderildiği belirtilen Gürcistan Makamlarınca düzenlenen ruhsatta söz konusu aracın ... T.C. kimlik numaralı ... isimli şahsa ait olduğu, ... isimli şahsın ise söz konusu aracın giriş yaptığı 01.04.2016 tarihinde saat 18:30’da Sarp Sınır Kapısından giriş, 02.04.2016 tarihinde saat 15:07’de aynı sınır kapısından çıkış yaptıktan sonra 04.04.2016 tarihinde saat 15:29 itibariyle de Türkiye’ye tekrar giriş kaydının bulunduğu tespit edilmiş bunun üzerine anılan araca el konulmuştur.
Sanık aşamalarındaki savunmalarında; Öğrenci olduğunu, yurt dışında herhangi bir ülkede ikametgâhının olmadığını, söz konusu aracın kendisine ait olduğunu, 28.03.2016 tarihinde Gürcistan ülkesi Batum şehrine bir arkadaşının yanına araba almak ve tatil amacıyla gittiğini, Batum 'da ... isimli lokantayı işleten adını ... olarak bildiği soyadını bilmediği şahıs aracılığıyla ... plakalı ... marka aracı ismini bilmediği Gürcistan uyruklu bir şahıstan 10 bin (10.000) dolar karşılığında satın aldığını, Gürcistan makamlarında aracı üzerine aldığını, parayı da ... isimli şahsa verdiğini sonrasında ehliyeti olmadığı ve kendisinin aracı yurda sokamayacağını söylemeleri nedeniyle aracı ülkeye ... isimli şahsın soktuğunu ve kendisinin de aracı Gürcü şahıstan Kemalpaşa Mahallesi Artvin Sarp Sınır Kapısında teslim aldığını, Aracı Türkiye'de kullanma hakkının olmadığını anladıktan sonra aracı satmaya karar verdiğini, 12.04.2016 tarihinde aracı satmak amacıyla “...” isimli internet sitesinden satışa çıkardığını, sonrasında ... isimli şahsın bir gün sonra kendisini telefonla aradığını, aracı satın almak istediğini söylediğini, tanıştıklarından dört gün sonra Gürcistan ülkesine giderek söz konusu aracı ... isimli şahsa devrederek satışını gerçekleştireceklerini ancak gidecekleri gün aracın arıza yaptığını ve Gürcistan’a gidemediklerini, sonra ...’un söz konusu aracı kendisinin tamir ettireceğini ve bu nedenle aracı Ankara’ya götüreceğini söylediğini, aracı kullandığı tespit edilen ... isimli şahsı tanımadığını, söz konusu aracı 01.04.2016 tarihinde Sarp Gümrük Müdürlüğünden yurda sokan Gürcistan uyruklu ... seri numaralı pasaport hamili ... isimli şahsı aracı alırken gördüğünü, bunun dışında bu şahsı tanımadığını, söz konusu araç için ödemiş olduğu 10 bin (10.000) doları soy ismini bilmediği ... isimli şahsa verdiğini belirtmiştir.
Dava konusu aracı Türkiye'ye getirdikleri iddia olunan, Gürcü vatandaşı ... ile ... hakkında soruşturma aşamasında tefrik kararı verildiği, sanığın ifadelerinde geçen ve satıma aracılık ettiği ve parayı aldığı iddia olunan Batum 'da ... isimli lokantayı işleten ... isimli kişi hakkında da herhangi bir araştırma yapılmadığı anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan yasal mevzuat ile yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında;
Turistik kolaylıklar kapsamında yapılacak geçici ithalat; yurt dışında en az 185 gün ikamet etmiş kişinin ikamet ettiği yabancı ülkede adına kayıtlı olan aracı vergisiz olarak yurda ithali ve Türkiye'de geçici süreli kullanımı için mümkündür. Sanığın yurt dışında ikamet etmediği ve aracın Türkiye'ye geçici ithalinden kısa bir süre önce sanık adına Gürcistan ülkesi trafik kayıtlarında tescil edildiği gerek sanık savunmalarından ve gerekse tercümesi yapılmayan Gürcistan ülkesine ait trafik tescil belgesinden anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında bulunan ve emanete alındığı anlaşılan Gürcistan ülkesine ait trafik belgesinde ise aracın motor numarası yer almadığı gibi mahkemece suça konu araç yönünden yapılan keşifte düzenlenen bilirkişi raporunda aracın motor numarası tespiti yapılmamıştır. Yine anılan trafik belgesinin tercümesi yapılmamış ve Gürcistan devleti nezdinde istinabe yapılmak suretiyle trafik belgesinin gerçekliği hususu araştırılmayarak aracın anılan devlet kayıtlarındaki durumu dosyaya yansıtılmamış, hakkında tefrik kararı verilen ... ve ... ile ilgili soruşturma evrakının akibeti de sorulmamıştır.
Yapılacak olan bu araştırmalar sonucu eksiklikler giderilerek aracın gerçek sahibi ve mülkiyet durumu belirlendikten sonra, turistik kolaylıklar kapsamında geçici olarak ithali mümkün olmayan aracın Türkiye'ye getirilmesi hususunda; sanık ile hakkında soruşturma aşamasında tefrik kararı verilen ... ile hakkında soruşturma yapılmadığı anlaşılan ... isimli şahsın aralarında anlaşarak araca ait başka bir ruhsat belgesini Gümrük İdaresine ibraz edip, ... adına yurda sokmak suretiyle Gümrük idaresini aldatıcı işlem ve davranışlarla daha başlangıçta geçici ithalat rejimini kullanarak ithalat gümrük işlemine tabi tutmaksızın gümrük vergilerini ödemeden yurt içinde serbest dolaşıma sokmak kastıyla hareket ettiklerinin belirlenmesi ve suçun sübutu halinde sanık ve yukarıda anılan kişiler hakkında 5607 sayılı Kanun'un 4/2. Maddesinde düzenlenen toplu kaçakçılık hükümlerinin uygulanması mümkün olabilecektir. Yine ...'un da olayın oluşum ve gelişimine ve vereceği ifadeye göre baştan itibaren iştiraki saptanması halinde onun da durumu sanığın durumunu etkileyecektir.
Sanık hakkında şahsi ya da fiil yönünden birbiri ile irtibatlı bulunan birden fazla kamu davası bulunması ve bunlardan yalnızca birinin İstinaf Mahkemesi önüne gelmesi halinde incelemenin ne şekilde yapılması gerektiği önem arzetmektedir.
25.03.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 10.03.2016 tarih ve 6684 sayılı Kanun'la onaylanan 11 No’lu Protokol ile Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’ye Ek 7 No’lu Protokol'ün "Cezai Konularda Temyiz Hakkı" başlıklı 2. maddesi uyarınca, kural olarak herkes aleyhine verilen mahkumiyetin veya hükmolunan cezanın yüksek bir mahkeme tarafından yeniden incelenmesini sağlama hakkına sahiptir.
İlk derece mahkemesince, irtibatlı bulunan kamu davalarına ilişkin dosyalar getirtilip incelenerek gerektiğinde dosyaların birleştirilmesi suretiyle yargılama yapılmaması ve ayrı ayrı yargılamalar yapılarak hükümlerin oluşturulması durumunda, değişik türde kararların çıkmasının mümkün olabileceği; İlk derece mahkemesinde derdest olan dosyanın bulunduğu hal üzerinden, istinaf incelemesi yapılan dosya ile birleştirme karar verilmesinin, mahkemeler arasındaki derece farklılığı nedeniyle mümkün olamayacağı, istinaf mahkemesinde birleştirme kararı verilebileceği kabul edilse dahi, istinaf incelemesi sonucunda verilen bir kısım kararların kesin nitelikte olduğu da dikkate alındığında, Ek 7 No’lu Protokol'ün 2/1. maddesinde değinilen sanığın iki dereceli yargılanma hakkının; istinaf mahkemesince, ilk derece mahkemesindeki dosyaların sonuçlanmasının belirsiz süre için beklenmesi durumunda ise, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi kapsamında makul sürede yargılanma hakkının ihlaline sebebiyet verilebileceği dikkate alınmalıdır.
Bu açıklamalar ışığında; suçun sübutunun belirlenmesi bakımından mahkemece dosya kapsamında fotokopisi bulunan ve emanette kayıtlı olduğu anlaşılan Gürcistan ülkesine ait trafik belgesinin tercümesinin yaptırılması, aracın motor numarasının belirlenmesi, Gürcistan devleti nezdinde istinabe yapılmak suretiyle trafik belgesinin gerçekliği hususu araştırılıp dava konusu aracın anılan devlet kayıtlarında suç tarihinden önce ve sonra kimin adına kayıtlı olduğu ve sanığa yapılan satış işleminin kayıtlara yansıyıp yansımadığı sorulup buna ilişkin belgelerin örneğinin gönderilmesinin istenilmesi, Batum'da ... isimli lokantayı işleten ... hakkında soruşturma başlatılması için ihbarda bulunulması ile haklarında tefrik kararı verilen ... ve ... hakkındaki soruşturma evrakının akibeti de araştırılıp dava açıldığının tespit edilmesi halinde anılan dosya ile birleştirme hususu da düşünüldükten sonra bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması,
Hukuka aykırı, katılan vekilinin istinaf nedenleri bu itibarla yerinde görülmekle, hükmün 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1 ve 280/1 maddeleri uyarınca BOZULMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, CMK'nun 284 ve 286. maddeleri gereğince KESİN olarak 15.03.2017 tarihinde oybirliği ile, karar verildi. (¤¤)