(AİHS. m. 6) (2709 S. K. m. 36) (4458 S. K. m. 128, 134, 234, 238, 241) (5607 S. K. m. 3, 4) (Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar m. 3, 16, 44, 57, 116, 134) (İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 No’lu Protokol m. 2)
İlk derece mahkemesince verilen hükme karşı istinaf kanun yoluna başvurulmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü;
Sanık hakkında turistik kolaylıkla geçici ithalat kapsamında yurda getirilip kullanılan araç yönünden kaçakçılık suçu nedeniyle açılan kamu davasının yargılaması sonucunda sanığın beraatine ve dava konusu aracın yurt dışı edilmek üzere sanığa iadesine karar verilmiş ise de;
Öncelikle atılı suç yönünden yasal mevzuatın incelenmesi ve turistik kolaylıklar kapsamında yapılacak geçici ithalatın düzenleme ve koşullarının açıklanması gerekmektedir:
Turistik kolaylıklar kapsamında geçici ithalat;
- 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 128-134, 234, 238 ve 241'inci maddeleri
- Gümrük Yönetmeliği'nin 171, 172, 177, 308-327 ve 376-394'üncü maddeleri
- 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'nın 3, 16-44, 57, 116 ve 134'üncü maddeleri
- Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliği'nin 27 ve 28'inci maddeleri
- 4 Seri No'lu Gümrük Genel Tebliği (Geçici İthalat)
- Genelgeler ile düzenlenmiş ve anılan düzenlemeler uyarınca geçici ithalat yönünden aşağıda belirtilen usul ve ilkeler belirlenmiştir.
29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 4458 Sayılı Gümrük Kanunu'nun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar gereğince olağan durumda Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ikamet eden, diğer bir ifadeyle yerleşik olan kişiler ikamet yerlerinde adlarına kayıtlı taşıtlarını turistik kolaylıklar kapsamında yurtdışından geçici olarak getirebilirler.
Kişinin son bir yıl içerisinde 185 günden uzun bir süre Türkiye dışında bulunması halinde yurtdışında yerleşik olduğu kabul edilir.
Bu şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişinin (emekliler dahil) taşıtı ile birlikte Türkiye’de kalabileceği azami süre 730 gündür. Yabancılara ait taşıtlara verilecek süre bu kişilerin Türkiye'de kalabilecekleri süre kadardır. (Örneğin Sarp Sınır Kapısından Türkiye’ye kimlikle giriş yapan Gürcistan Vatandaşına verilecek süre 180 günde 90 günü geçemeyeceğinden taşıtına da en fazla 90 gün süre verilir.)
Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen taşıt için gümrük idaresine taşıtın mülkiyet belgesi (taşıt, giriş yapacak kişiye ait değil ise geçerli bir vekâletname veya kiralama sözleşmesi), taşıta ait Türkiye’de geçerli sigorta poliçesi, kişinin pasaportu (ülkeye göre resmi hüviyet) belgelerinin ibrazı gerekir.
Türkiye’de yerleşik bir kişinin yurtdışından geçici olarak araç ithal etmesi mümkün olmadığı gibi, yurtdışında yerleşik başka bir kişiye ait aracı vekaleten de olsa geçici olarak ithal etmesi mümkün değildir.
Taşıtın mülkiyet sahibinin gerçek kişi olması ve sahibi dışında başka bir şahıs tarafından getirilmesi halinde taşıtın maliki ile vekaleten getirecek olan kişinin, yurt dışında yerleşik olmaları gerekmektedir. Diğer bir deyişle, taşıtın adına tescilli olduğu kişi ile vekaleten getirecek kişinin Türkiye’ye giriş yapmak istediği tarihten geriye doğru 365 (üçyüzaltmışbeş) gün içerisinde en az 185 (yüzseksenbeş) gün yurt dışında bulunmuş olması gerekmektedir.
Yine yurt dışında araç satın alan kişinin, yurtdışında kaldığı sürelere bakılarak işlem yapılacak ve satın alan kişi eğer yurtdışında yerleşikse taşıt getirmesine izin verilecektir.
Türkiye’ye turistik kolaylıklar kapsamında taşıt getirerek taşıtsız olarak yurtdışına çıkış yapılmak istenilmesi halinde en yakın gümrük idaresine başvurularak Geçici İthal Edilen Taşıtlara İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No:1) kapsamında taahhütname vermek suretiyle taşıtsız olarak yurtdışına çıkış izninin alınması veya gümrük idaresine taşıt teslim edilerek yurtdışına taşıtsız çıkış yapılabilir.
Turistik kolaylıklardan istifade edilerek geçici ithali yapılan taşıt Türkiye’de yerleşik olsun ya da olmasın bir başkasına satılamaz.
Türkiye’ye girişte geçerli bir sigorta poliçesi ibrazı zorunludur. Taşıtın sigorta poliçesinin bulunmaması ya da Türkiye’de geçerli olmaması durumunda gümrük idaresine en yakın yerden sigorta poliçesi düzenlettirilebilecektir.
Yasal mevzuat yönünden yapılan bu tespitlerden sonra anılan konu ile ilgili olarak yüksek yargı kararlarına da değinmek gerekecektir.
Bu konu ile ilgili olarak Yargıtay 7. Ceza Dairesi'nin 14/01/2013 tarih ve 2012/984 Esas, 2013/685 Karar sayılı kararında ".... Yurt dışından antrepo ve geçici depolama, geçici ithalat, dahilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejimlerine göre eşya getiren kişilerin, bu eşyayı gümrük işlemine tabi tutmadan serbest dolaşıma sokma fiillerinin kabahat mi veya suç mu olduğunun tespiti bakımından eşyayı, belirtilen rejimler kapsamında yurda getirirken olayın başında güttükleri amaç ve kastları önem arzetmektedir. Bu rejimler kapsamında yurda eşya getiren kişiler, başlangıçta rejim hükümlerine uygun olarak iş ve işlem yapmak amacıyla eşyayı yurda getirip de sonradan kastlarını değiştirerek gümrük işlemlerini gerçekleştirmeksizin yurt içinde serbest dolaşıma sokmaları halinde kabahat oluşturan kaçakçılık fiilini işlemiş olacaklardır. Buna karşılık belirtilen rejimler kapsamında eşyayı yurda getirirken başlangıçta bu rejimleri kullanarak gümrük işlemi yaptırmamak ve bu suretle gümrük vergisi ödemeyerek yurt içinde serbest dolaşıma eşya sokmak kastıyla yurda araç ithal ettiklerinin tespiti halinde ise fiilin, olayın işlem özelliği de gözetilerek 5607 S.K.nun 3.maddesinin ilgili fıkrasındaki kaçakçılık suçunu oluşturabilecektir. Bu hususun yapılacak soruşturma veya kovuşturma sonunda anlaşılabileceğinde de kuşku yoktur..." şeklindeki gerekçeler ile geçici ithalat kapsamında yurda ithal edilen eşya hakkında kaçakçılık suçunun ne suretle oluşabileceğine ilişkin ilkeler belirlenmiştir.
Bu açıklamalardan sonra somut olayımıza gelince;
Kayseri İl Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube Müdürlüğü görevlilerince yapılan denetimlerde 03.03.2016 günü Kayseri İli .. önünde tespit ettikleri .. Gürcistan plakalı 2003 Model … marka aracı kullanan ..'dan aracın belgeleri istenildiğinde sanık tarafından ibraz edilen ruhsat kontrolünde, Gürcistan Makamları'nca düzenlenen araca ait ruhsat belgesinin … Metal Ltd.Şti. adına düzenlenmiş olduğu ancak araca ait Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası'nda aracın .. isimli şahıs adına kayıtlı olduğunun görülmesi üzerine Gümrük ve Ticaret Bakanlığı 1 No.lu Taşıt Takip Programında yapılan sorgulamada, .. şase nolu,2003 model .. marka .. plakalı aracın Geçici İthalat Rejimi kapsamında turistik kolaylıklardan faydalanmak suretiyle Sarp Sınır Kapısı'ndan 23.09.2015 tarihinde .. seri numaralı pasaport hamili .. isimli Gürcistan uyruklu şahıs tarafından yurda sokulduğu ve 22.12.2015 tarihine kadar yurtta kalma süresinin bulunduğu tespit edilmiştir.
EGM Yolcu Sorgulama Profilinden yapılan sorgulamada ise; .. isimli Gürcistan uyruklu şahsın söz konusu araçla 23.09.2015 tarihinde saat 10.56’da Sarp Sınır Kapısı'ndan yurda giriş yaptıktan sonra aynı gün saat 14:09'da aracı Türkiye'de bırakarak Sarp sınır kapısından Gürcistan’a çıkış yaptığının tespit edilmesi üzerine anılan araca el konulmuştur. Sanık ....'nun ise 22.09.2015 günü saat 10:08 Sarp Sınır Kapısı'ndan Gürcistan'a giriş yaptığı ve 23.09.2015 saat 17:26'da tekrar Sarp Sınır Kapısı'ndan yurda giriş yaptığı anlaşılmıştır.
Sanık tüm aşamalarda yapmış olduğu savunmalarında; .. Gürcistan plakalı 2003 Model .. .. marka araca ait olan ruhsatın adına düzenlendiği .. Metal Ltd. Şti.'nin kendisine ait olduğunu, Gürcistan ülkesine iş amacıyla gittiğini, arkadaşlarının arabaların burada ucuz olduğunu ve Türkiye'de 2 yıl kullanma imkanı olduğunu söylemeleri nedeniyle 3600 dolara Batum'dan ..'den bu aracı satın aldığını, satıcı ile arasında herhangi bir satış sözleşmesinin bulunmadığını, aracı gümrükten ülkeye sokan kişinin .. olup aracı Sarp Sınır Kapısı çıkışında bu şahıstan teslim aldığını, aracı satın aldığı kişilerin Türkiye'ye kendisinin sokamayacağını söyledikleri için söz konusu aracı ülkeye kendisinin getirmediğini ayrıca yurtdışında ikametgahı olmadığını belirtmiştir.
Yukarıda açıklanan yasal mevzuat ile yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında;
Turistik kolaylıklar kapsamında yapılacak geçici ithalat; yurt dışında en az 185 gün ikamet etmiş kişinin ikamet ettiği yabancı ülkede adına kayıtlı olan aracı vergisiz olarak yurda ithali ve Türkiye'de geçici süreli kullanımı için mümkündür. Sanığın yurt dışında ikamet etmediği ve aracın Türkiye'ye geçici ithalinden kısa bir süre önce sanığın sahibi olduğu .. Ltd. Şti. adına Gürcistan ülkesi trafik kayıtlarında tescil edildiği sanık tarafından savunulmaktadır. Dosya kapsamında bulunan ve emanete alındığı anlaşılan Gürcistan ülkesine ait trafik belgesinde ise, aracın motor numarası yer almadığı gibi mahkemece suça konu araç yönünden yapılan keşfe istinaden düzenlenen bilirkişi raporunda aracın motor numarası tespiti yapılmamıştır. Yine anılan trafik belgesinin tercümesi yapılmamış ve Gürcistan devleti nezdinde istinabe yapılmak suretiyle trafik belgesinin gerçekliği hususu araştırılmayarak aracın anılan devlet kayıtlarındaki durumu dosyaya yansıtılmamış, hakkında tefrik kararı verilen .. ile ilgili soruşturma evrakının akibeti de sorulmamıştır.
Yapılacak olan bu araştırmalar sonucu eksiklikler giderilerek aracın gerçek sahibi ve mülkiyet durumu belirlendikten sonra, turistik kolaylıklar kapsamında geçici olarak ithali mümkün olmayan aracın Türkiye'ye getirilmesi hususunda; sanık ile hakkında soruşturma aşamasında tefrik kararı verilen .. adına yurda sokmak suretiyle Gümrük idaresini aldatıcı işlem ve davranışlarla daha başlangıçta geçici ithalat rejimini kullanarak ithalat gümrük işlemine tabi tutmaksızın gümrük vergilerini ödemeden yurt içinde serbest dolaşıma sokmak kastıyla hareket ettiklerinin belirlenmesi mümkün olacaktır.
Sanık hakkında şahsi ya da fiili yönden birbiri ile irtibatlı bulunan başka kamu davası bulunması ve bunlardan yalnızca birinin İstinaf Mahkemesi önüne gelmesi halinde incelemenin ne şekilde yapılması gerektiği önem arzetmektedir.
25.03.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 10.03.2016 tarih ve 6684 sayılı Kanun'la onaylanan 11 No’lu Protokol ile Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’ye Ek 7 No’lu Protokol'ün "Cezai Konularda Temyiz Hakkı" başlıklı 2. maddesi uyarınca, kural olarak herkes aleyhine verilen mahkumiyetin veya hükmolunan cezanın yüksek bir mahkeme tarafından yeniden incelenmesini sağlama hakkına sahiptir.
İlk derece mahkemesince, irtibatlı bulunan kamu davalarına ilişkin dosyalar getirtilip incelenerek gerektiğinde dosyaların birleştirilmesi suretiyle yargılama yapılmayıp ayrı ayrı yargılamalar yapılarak hükümlerin oluşturulması durumunda, değişik türde kararların çıkmasının mümkün olabileceği; İlk derece mahkemesinde derdest olan dosyanın bulunduğu hal üzerinden, istinaf incelemesi yapılan dosya ile birleştirme kararı verilmesinin, mahkemeler arasındaki derece farklılığı nedeniyle mümkün olamayacağı, istinaf mahkemesinde birleştirme kararı verilebileceği kabul edilse dahi, istinaf incelemesi sonucunda verilen bir kısım kararların kesin nitelikte olduğu da dikkate alındığında, Ek 7 No’lu Protokol'ün 2/1. maddesinde değinilen sanığın iki dereceli yargılanma hakkının ihlali ile istinaf mahkemesince, ilk derece mahkemesindeki dosyaların sonuçlanmasının belirsiz süre için beklenmesi durumunda ise, Anayasa'nın 36.ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi kapsamında makul sürede yargılanma hakkının ihlaline sebebiyet verilebileceği dikkate alınmalıdır.
Bu açıklamalar ışığında; suçun sübutunun belirlenmesi bakımından mahkemece dosya kapsamında fotokopisi bulunan ve emanette kayıtlı olduğu anlaşılan Gürcistan ülkesine ait trafik belgesinin tercümesinin yaptırılması, aracın motor numarasının belirlenmesi, Gürcistan devleti nezdinde istinabe yapılmak suretiyle trafik belgesinin gerçekliği hususu araştırılıp dava konusu aracın anılan devlet kayıtlarında suç tarihinden önce ve sonra kimin adına kayıtlı olduğu ve sanığın şirketine yapılan satış işleminin kayıtlara yansıyıp yansımadığı sorulup, buna ilişkin belgelerin örneğinin gönderilmesinin istenilmesi ile haklarında tefrik kararı verilen .. hakkındaki soruşturma evrakının akibeti de araştırılıp dava açıldığının tespit edilmesi halinde anılan dosya ile birleştirme hususu da düşünüldükten sonra bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması,
Hukuka aykırı, katılan vekilinin istinaf nedenleri bu itibarla yerinde görülmekle, hükmün 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1 ve 280/1 maddeleri uyarınca BOZULMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, CMK'nun 284 ve 286. maddeleri gereğince KESİN olarak 12.04.2017 tarihinde oybirliği ile karar verildi. (¤¤)