(AİHS. m. 6) (2709 S. K. m. 36) (4458 S. K. m. 128, 134, 234, 238, 241) (5607 S. K. m. 3, 4) (Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar m. 3, 16, 44, 57, 116, 134) (İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşmeye Ek 7 No’lu Protokol m. 2)
İlk derece mahkemesince verilen hükümlere karşı istinaf kanun yoluna başvurulmakla, dosya incelendi, gereği görüşüldü;
Sanıklar hakkında turistik kolaylıkla geçici ithalat kapsamında yurda getirilip kullanılan araç yönünden kaçakçılık suçu nedeniyle açılan kamu davasının yargılaması sonucunda sanıkların beraatine ve dava konusu aracın yurt dışı edilmek üzere sanıklara iadesine karar verilmiş ise de;
Öncelikle atılı suç yönünden yasal mevzuatın incelenmesi ve turistik kolaylıklar kapsamında yapılacak geçici ithalatın düzenleme ve koşullarının açıklanması gerekmektedir:
Turistik kolaylıklar kapsamında geçici ithalat;
- 4458 sayılı Gümrük Kanununun 128-134, 234, 238 ve 241 inci maddeleri
- Gümrük Yönetmeliğinin 171, 172, 177, 308-327 ve 376-394 üncü maddeleri
- 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının 3, 16-44, 57, 116 ve 134 üncü maddeleri
- Gümrük İşlemlerinin Kolaylaştırılması Yönetmeliğinin 27 ve 28 inci maddeleri
- 4 Seri No.lu Gümrük Genel Tebliği (Geçici İthalat)
- Genelgeler ile düzenlenmiş ve anılan düzenlemeler uyarınca geçici ithalat yönünden aşağıda belirtilen usul ve ilkeler belirlenmiştir.
29/9/2009 tarihli ve 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar gereğince olağan durumda Türkiye Gümrük Bölgesi dışında ikamet eden, diğer bir ifadeyle yerleşik olan kişiler ikamet yerlerinde adlarına kayıtlı taşıtlarını turistik kolaylıklar kapsamında yurtdışından geçici olarak getirebilirler.
Kişinin son bir yıl içerisinde 185 günden uzun bir süre Türkiye dışında bulunması halinde yurtdışında yerleşik olduğu kabul edilir.
Bu şekilde Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik kişinin (emekliler dahil) taşıtı ile birlikte Türkiye’de kalabileceği azami süre 730 gündür. Yabancılara ait taşıtlara verilecek süre bu kişilerin Türkiye de kalabilecekleri süre kadardır. (Örneğin Sarp Sınır Kapısından Türkiye’ye kimlikle giriş yapan Gürcistan Vatandaşına verilecek süre 180 günde 90 günü geçemeyeceğinden taşıtına da en fazla 90 gün süre verilir.)
Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen taşıt için gümrük idaresine taşıtın mülkiyet belgesi (taşıt, giriş yapacak kişiye ait değil ise geçerli bir vekâletname veya kiralama sözleşmesi), taşıta ait Türkiye’de geçerli sigorta poliçesi, kişinin pasaportu (ülkeye göre resmi hüviyet) belgelerinin ibrazı gerekir.
Türkiye’de yerleşik bir kişinin yurtdışından geçici olarak araç ithal etmesi mümkün olmadığı gibi, yurtdışında yerleşik başka bir kişiye ait aracı vekaleten de olsa geçici olarak ithal etmesi mümkün değildir.
Taşıtın mülkiyet sahibinin gerçek kişi olması ve sahibi dışında başka bir şahıs tarafından getirilmesi halinde taşıtın maliki ile vekaleten getirecek olan kişinin, yurt dışında yerleşik olmaları gerekmektedir. Diğer bir deyişle, taşıtın adına tescilli olduğu kişi ile vekaleten getirecek kişinin Türkiye’ye giriş yapmak istediği tarihten geriye doğru 365 (üçyüzaltmışbeş) gün içerisinde en az 185 (yüzseksenbeş) gün yurt dışında bulunmuş olması gerekmektedir.
Yine yurt dışında araç satın alan kişinin, yurtdışında kaldığı sürelere bakılarak işlem yapılacak ve satın alan kişi eğer yurtdışında yerleşikse taşıt getirmesine izin verilecektir.
Türkiye’ye turistik kolaylıklar kapsamında taşıt getirerek taşıtsız olarak yurtdışına çıkış yapılmak istenilmesi halinde en yakın gümrük idaresine başvurularak Geçici İthal Edilen Taşıtlara İlişkin Gümrük Genel Tebliği (Seri No:1) kapsamında taahhütname vermek suretiyle taşıtsız olarak yurtdışına çıkış izninin alınması veya gümrük idaresine taşıt teslim edilerek yurtdışına taşıtsız çıkış yapılabilir.
Turistik kolaylıklardan istifade edilerek geçici ithali yapılan taşıt Türkiye’de yerleşik olsun yada olmasın bir başkasına satılamaz.
Türkiye’ye girişte geçerli bir sigorta poliçesi ibrazı zorunludur. Taşıtın sigorta poliçesinin bulunmaması ya da Türkiye’de geçerli olmaması durumunda gümrük idaresine en yakın yerden sigorta poliçesi düzenlettirilebilecektir.
Yasal mevzuat yönünden yapılan bu tespitlerden sonra anılan konu ile ilgili olarak yüksek yargı kararlarına da değinmek gerekecektir.
Bu konu ile ilgili olarak Yargıtay 7. Ceza Dairesinin 14/01/2013 tarih ve 2012/984 Esas, 2013/685 Karar sayılı kararında ".... Yurt dışından antrepo ve geçici depolama, geçici ithalat, dahilde işleme ve gümrük kontrolü altında işleme rejimlerine göre eşya getiren kişilerin, bu eşyayı gümrük işlemine tabi tutmadan serbest dolaşıma sokma fiillerinin kabahat mi veya suç mu olduğunun tespiti bakımından eşyayı, belirtilen rejimler kapsamında yurda getirirken olayın başında güttükleri amaç ve kastları önem arzetmektedir. Bu rejimler kapsamında yurda eşya getiren kişiler, başlangıçta rejim hükümlerine uygun olarak iş ve işlem yapmak amacıyla eşyayı yurda getirip de sonradan kastlarını değiştirerek gümrük işlemlerini gerçekleştirmeksizin yurt içinde serbest dolaşıma sokmaları halinde kabahat oluşturan kaçakçılık fiilini işlemiş olacaklardır. Buna karşılık belirtilen rejimler kapsamında eşyayı yurda getirirken başlangıçta bu rejimleri kullanarak gümrük işlemi yaptırmamak ve bu suretle gümrük vergisi ödemeyerek yurt içinde serbest dolaşıma eşya sokmak kastıyla yurda araç ithal ettiklerinin tespiti halinde ise fiilin, olayın işlem özelliği de gözetilerek 5607 S.K.nun 3.maddesinin ilgili fıkrasındaki kaçakçılık suçunu oluşturabilecektir. Bu hususun yapılacak soruşturma veya kovuşturma sonunda anlaşılabileceğinde de kuşku yoktur..." şeklindeki gerekçeler ile geçici ithalat kapsamında yurda ithal edilen eşya hakkında kaçakçılık suçunun ne suretle oluşabileceğine ilişkin ilkeler belirlenmiştir.
Bu açıklamalardan sonra somut olayımıza gelince;
Kayseri Emniyet Müdürlüğü trafik görevlilerinin suç tarihinde yaptıkları denetim sırasında, sanıklardan ..'nin yönetimindeki .. Gürcistan plakalı 2003 model .. .. marka araç durdurularak yapılan kontrolde Gürcistan ülkesinde düzenlenmiş olan ruhsatının diğer sanık .. adına kayıtlı olduğunun ve Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Poliçesinin bulunmadığının tespit edilmesi üzerine araç muhafaza altına alınarak mahkemeden elkoyma kararı alınmıştır.
Dava konusu araç ile ilgili olarak Sarp Gümrük Müdürlüğüne yazılan yazıya verilen cevapta; gümrük araç takip sisteminde, .. plakalı aracın geçici ithalat rejimi kapsamında turistik kolaylıklardan faydalanmak suretiyle Sarp Sınır Kapısı'ndan 24/07/2015 tarihinde .. seri no'lu pasaport hamili .. isimli Gürcistan uyruklu şahıs tarafından yurda getirildiği, araç sahibi olarak sistemde ..’nin göründüğü ve aracın Türkiye'ye girişinde düzenlenmesi gereken Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Poliçesine ilişkin bir bilgiye ulaşılamadığı bildirilmiştir.
Emniyet Genel Müdürlüğünün pasaport ile yurda giriş çıkışların yapıldığı sisteminde yapılan kontrolde ise, aracın yurda girdiği 24/07/2015 tarihinde .. isimli şahsın Sarp Sınır Kapısı'ndan giriş yapıp 28/07/2015 tarihinde İstanbul Atatürk Havalimanından çıkış yaptığı ve sanık …'ın ise 22/07/2015 tarihinde Sarp Sınır Kapısı'ndan Gürcistan ülkesine çıkış yapıp 24/07/2015 tarihinde de aynı kapıdan yurda giriş yaptığı belirlenmiştir.
Dava konusu aracı Türkiye'ye getirdiği iddia olunan ve Gürcü vatandaşı olduğu anlaşılan ...... hakkında soruşturma aşamasında tefrik kararı verilmiştir.
Sanık .. aşamalarındaki savunmalarında; Gürcistan ülkesinde ikamet etmediğini, iş için Gürcistan ülkesine gittiğini, burada dava konusu aracı satın aldığını, ancak 2 gün sonra aracı getiren ..'ye devrettiğini, bu şahsın aracı Türkiye'ye getirdiğini ve kendisini araması üzerine Sarp Sınır Kapısında araca bindiğini, birlikte Kayseri iline geldiklerini ..'nin tır şoförü olması nedeniyle aracı bırakarak yük almak için Ankara'ya gittiğini ancak dönmediğini, aracın satışını Gürcistan'da resmi olarak verdiğini belirttiği, sanık .....'in ise dava konusu aracı satın almadığını, akrabası olan diğer sanığın cezaevinde olması nedeniyle 3-5 günlüğüne kullanmak için aracı aldığını savunduğu anlaşılmıştır.
Yukarıda açıklanan yasal mevzuat ile yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte dikkate alındığında;
Turistik kolaylıklar kapsamında yapılacak geçici ithalat; yurt dışında en az 185 gün ikamet etmiş kişinin ikamet ettiği yabancı ülkede adına kayıtlı olan aracı vergisiz olarak yurda ithali ve Türkiye'de geçici süreli kullanımı için mümkündür. Sanıkların yurt dışında ikamet etmedikleri ve aracın Türkiye'ye geçici ithalinden kısa bir süre önce sanık ..adına Gürcistan ülkesi trafik kayıtlarında tescil edildiği, ancak yurda girişte .. adına düzenlenmiş ruhsatın ibraz edildiği, gerek sanık ..'nın savunmalarından ve gerekse tercümesi yapılmayan Gürcistan ülkesine ait trafik tescil belgesinden anlaşılmaktadır. Dosya kapsamında bulunan ve emanete alındığı anlaşılan Gürcistan ülkesine ait trafik belgesinde ise aracın motor numarası yer almadığı gibi mahkemece suça konu araç yönünden yapılan keşifte düzenlenen bilirkişi raporunda aracın motor numarası tespiti yapılmamıştır. Yine anılan trafik belgesinin tercümesi yapılmamış ve Gürcistan devleti nezdinde istinabe yapılmak suretiyle trafik belgesinin gerçekliği hususu araştırılmayarak aracın anılan devlet kayıtlarındaki durumu dosyaya yansıtılmamış, hakkında tefrik kararı verilen ......'nin soruşturma evrakının akibeti de sorulmamıştır.
Yapılacak olan bu araştırmalar sonucu eksiklikler giderilerek aracın gerçek sahibi ve mülkiyet durumu belirlendikten sonra, turistik kolaylıklar kapsamında geçici olarak ithalinin mümkün olup olmadığı belirlenip mümkün olmaması halinde aracın Türkiye'ye getirilmesi hususunda; sanıklar ile hakkında soruşturma aşamasında tefrik kararı verilen ........'nin aralarında anlaşarak araca ait başka bir ruhsat belgesini Gümrük İdaresine ibraz edip ...... adına yurda sokmak suretiyle Gümrük idaresini aldatıcı işlem ve davranışlarla daha başlangıçta geçici ithalat rejimini kullanarak ithalat gümrük işlemine tabi tutmaksızın gümrük vergilerini ödemeden yurt içinde serbest dolaşıma sokmak kastıyla hareket ettiklerinin belirlenmesi ve suçun sübutu halinde sanıklar ve yukarıda anılan Gürcü vatandaşı hakkında 5607 sayılı Kanun'un 4/2. maddesinde düzenlenen toplu kaçakçılık hükümlerinin uygulanması mümkün olabilecektir.
25.03.2016 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 10.03.2016 tarih ve 6684 sayılı Kanun'la onaylanan 11 No’lu Protokol ile Değişik İnsan Haklarını ve Ana Hürriyetleri Korumaya Dair Sözleşme’ye Ek 7 No’lu Protokol'ün "Cezai Konularda Temyiz Hakkı" başlıklı 2. maddesi uyarınca, kural olarak herkes aleyhine verilen mahkumiyetin veya hükmolunan cezanın yüksek bir mahkeme tarafından yeniden incelenmesini sağlama hakkına sahiptir.
İlk derece mahkemesinde derdest olan dosyaların bulunduğu hal üzerinden istinaf incelemesi yapılan irtibatlı diğer dosyalar ile istinaf mahkemesinde birleştirilmesi durumunda, istinaf incelemesi sonucunda verilen bir kısım kararların kesin nitelikte olduğu da dikkate alındığında, Ek 7 No’lu Protokol'ün 2/1. maddesinde değinilen sanıkların iki dereceli yargılanma hakkının; istinaf mahkemesince, ilk derece mahkemesindeki dosyaların sonuçlanmasının belirsiz süre için beklenmesi durumunda ise Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 6. maddesi kapsamında makul sürede yargılanma hakkının ihlaline sebebiyet verilebileceği dikkate alınmalıdır.
Bu açıklamalar ışığında; suçun sübutunun belirlenmesi bakımından mahkemece dosya kapsamında fotokopisi bulunan ve emanette kayıtlı olduğu anlaşılan Gürcistan ülkesine ait trafik belgesinin tercümesinin yaptırılması, aracın motor numarasının belirlenmesi, Gürcistan devleti nezdinde istinabe yapılmak suretiyle trafik belgesinin gerçekliği hususu araştırılıp dava konusu aracın anılan devlet kayıtlarında suç tarihinden önce ve sonra kimin adına kayıtlı olduğu ve sanığa yapılan satış işleminin kayıtlara yansıyıp yansımadığı sorulup buna ilişkin belgelerin örneğinin gönderilmesinin istenilmesi ile hakkında tefrik kararı verilen ......'nin soruşturma evrakının akibeti de araştırılıp dava açıldığının tespit edilmesi halinde anılan dosya ile birleştirme hususu da düşünüldükten sonra bir karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde eksik inceleme ve araştırma ile hüküm kurulması,
Hukuka aykırı, katılan vekilinin istinaf nedenleri bu itibarla yerinde görülmekle, hükümlerin 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 289/1 ve 280/1 maddeleri uyarınca BOZULMASINA, dosyanın ilk derece mahkemesine GÖNDERİLMESİNE, CMK'nun 284 ve 286. maddeleri gereğince KESİN olarak 16.03.2017 tarihinde oybirliğiyle karar verildi. (¤¤)