Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-10 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-14/315-79
Karar Tarihi : 13.4.2009
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat ÇETİNKAYA
B. RAPORTÖRLER : Murat AYBER, Mustafa Okan ALPAY
C. ŞİKAYET EDEN : Orhan DIRAMCA
Göksu Evleri Şakayık Çıkmazı B60/A 34815
A.Hisarı/İstanbul
20
D. ŞİKAYET EDİLEN: TAV Esenboğa Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş.
Beytepe Köyü No:5 Bilkent/Ankara
E. DOSYA KONUSU : Ankara Esenboğa Havalimanı otoparkına 27 saat
süresince aracını park etmesi sonrasında şikayetçiden istenen bedelin
yüksek olduğu iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayete ilişkin elektronik posta mesajında, şikayetçinin
aracını Ankara Esenboğa Havalimanı otoparkına 27 saat süresince park etmesi
karşılığında TAV Esenboğa Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. (TAV Esenboğa) 30
tarafından 40,50 TL. talep edildiği, uygulanan söz konusu fiyatın fahiş olduğu
iddia edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 14.1.2009 tarih ve 372 sayı ile giren
başvuru üzerine hazırlanan 3.2.2009 tarih ve 2009-4-10/BN-09-MOA sayılı Bilgi
Notu, 11.2.2009 tarih ve 09-06 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline
ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla,
Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 09-06/116-M sayı ile
karar verilmiştir. 40
İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.3.2009 tarih 2009-4-10/ÖA-09-MA sayılı
Önaraştırma Raporu 18.3.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/82 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 09-14 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
09-14/315-79
2
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da;
- Önaraştırma tarihi itibarıyla TAV Esenboğa tarafından işletilmekte olan
Esenboğa Hava Limanı otoparkının kapasite kullanım oranının ticaretin olağan 50
akışına tezat bir şekilde kayda değer ölçüde düşük seviyede bulunduğu ve
tüketici refahını ciddi ölçüde zedelediği;
- İlgili hizmetin “tekel” konumunu haiz bir teşebbüs tarafından işletildiği de göz
önünde bulundurularak tüketici refahındaki bu zedelenmenin 4054 sayılı Kanun
hükümleri çerçevesinde tetkik edilmesinin yerinde olacağı;
- Buna karşılık şikâyet edilen teşebbüsün ne fiyatların yüksekliğinden ne de
kapasite kullanım oranının düşüklüğünden kaynaklanan tüketici refahı kaybında
kusurunun bulunmadığı;
- Kati fiyatları belirleyen T.C. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü
(DHMİ)’nün ilgili hizmet pazarında hizmet pazarlayan bir birim olmaması 60
nedeniyle bir teşebbüs olarak kabul edilmesinin 4054 sayılı Kanun’un ilkeleriyle
uyarlı olmayacağı;
- Ancak idari otorite tarafından belirlenen kati fiyatın gözle görülür şekilde ilgili
hizmet piyasasında aksaklık oluşturduğu ve tüketici refahı kaybına neden olduğu
bulgusu üzerine DHMİ’ye kati fiyat değil azami fiyat belirlemesinin yerinde
olacağının bildirilmesinin gerektiği
görüşlerine yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
70
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarı “Havalimanı sahasında
sunulan otopark hizmeti” olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
Dosya konusu dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Ankara Esenboğa
Havalimanı” olarak tespit edilmiştir.
80
I.2. Yapılan Tespitler ve Deliller
Başlatılan önaraştırma sürecinde raportörler şikâyetçi Orhan DIRAMCA ile
görüşmüş ve şikâyetinin dilekçesinde yazılı olduğu görüşme tarihi itibarıyla ilave
edeceği bir hususun bulunmadığı bilgisi alınmıştır.
TAV Esenboğa tarafından şikâyete konu hizmet dalı (otopark işletmeciliği) için
talep edilen ücretler şeffaftır ve şirketin internet sitesi dâhil olmak üzere bazı
yollardan ilan edilmektedir. Hizmetin sunumunda fiyat farklılaştırması
uygulanmadığından fatura ve benzeri belgelerin ispat vesikası olarak teminine
09-14/315-79
3
gerek duyulmamış, önaraştırma süreci deklare edilen bedeller esas alınarak
yürütülmüştür. 90
J. GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK
Rekabet Hukuku’nun temel kavramlarından olan hakim durum 4054 sayılı
Kanun’un “Tanımlar” başlıklı üçüncü maddesinde “Belirli bir piyasadaki bir veya
birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek
fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme
gücü” olarak betimlenmiştir. İlgili coğrafi pazarda (Ankara Esenboğa Havalimanı)
TAV Esenboğa tekel olarak ilgili hizmeti (otopark hizmetleri) sunmaktadır. Açık bir
ifade ile TAV Esenboğa ilgili pazarda tekel konumundadır.
Bu noktada, anılan pazarın düzenlenen bir piyasa olması nedeniyle düzenlemeye 100
ilişkin değerlendirmenin de yapılmasında yarar bulunmaktadır. Ülkemizde
havaalanları Yap-İşlet-Devret modeli ile inşa edilmekte ve işletilmektedir. DHMİ
rekabetçi bir ihale süreci başlatır ve hangi ticari koşullarda işletileceği en ayrıntılı
şekilde deklare edilen havalimanının projesini katılımcılara sağlar. Projenin
hayata geçirilmesi ve tamamlanan havalimanının işletilmesine ilişkin maliyetlerini
hesaplayan katılımcılar hesapladıkları maliyeti ne kadar zamanda karşılayıp ticari
karlılık elde edebileceklerini münferit olarak belirledikten sonra işletme süresine
ilişkin tekliflerini idareye verirler. Esenboğa Havalimanı işletmesi bu usulde
yürütülen süreç sonunda TAV Esenboğa’ya devredilmiştir. İhale sürecinin
rekabetçi ve şeffaf olmasını teminen ticari parametreler bir veri olarak ve eşitlik 110
ilkesine göre katılımcılara sunulmuş olmalıdır. Bu doğrultuda otopark
kapasitesinin kaç araçlık olacağı ve hangi bedelden ücretlendirileceği taraflara
bildirilmiştir. İdare tarafından belirlenen bu hizmet bedellerinin ticari koşullara
göre % 25 aşağı yahut yukarı belirlenmesi işleticinin inisiyatifine bırakılmıştır.
Açıkça görülmektedir ki TAV Esenboğa elinde bulundurduğu imtiyaza ve pazar
hâkimiyetine karşın fiyat ve sunum miktarını belirleme erkinden yoksundur.
Otoparkın 4.040 araç kapasiteli olması Yap-İşlet-Devret Sözleşmesi’nin bir
gereğidir. Keza otopark ücretleri de belirli bir hareket serbestisi olsa dahi
Sözleşme ile belirlenmiştir. Bu çerçevede, TAV Esenboğa’nın ihaleye iştirak
etmekle kabul etmiş olduğu “Esenboğa Hava Limanı Yeni İç-Dış Hatlar Terminal 120
Binası ve Mütemmimlerine Ait İhale Şartnamesi” ve ekindeki DHMİ tarifeleri
uyarınca ilgili hizmetin fiyatını bir “veri” olarak aldığı kanaatine varılmıştır.
Esasen, “Fiyat onayı” ile “Fiyatın bir veri olarak kabul edilmesi” farklı olgulardır.
Dünya’nın birçok ülkesinde olduğu gibi Türkiye’de de çok sayıda mal ve hizmetin
(özel okullar, ekmek, ulaşım tarifeleri ve benzeri…) özel teşebbüslerce belirlenen
fiyatı kamu idaresinin onayına tabidir. Buna karşılık önaraştırma konusu vakada
kamu idaresi (DHMİ) fiyat denetimi icra etmemiş, hizmet bedelini bizzat
belirlemiştir. Bu çerçevede, TAV Esenboğa’nın 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
anlamında fiyat parametresini belirleyebilme gücünden söz edilemez.
Öte yandan, idare olarak karar veren DHMİ ile TAV Esenboğa arasında 130
akdedilen Sözleşme Kanun’un 4. maddesi kapsamında da değerlendirilemez.
Zira anılan Kanun maddesi teşebbüsler arası anlaşmaları içermektedir. Esasen,
Kurul tarafından alınan çeşitli kararlarda DHMİ 4054 sayılı Kanun kapsamında bir
09-14/315-79
4
“teşebbüs” olarak kabul edilmiştir. Önceki Kurul kararlarındaki maddi unsurların
tekrar ettiği vakalarda DHMİ’nin teşebbüs kabul edileceği muhakkaktır; ancak
tetkik konusu somut vakada DHMİ bir teşebbüs olarak değil bir düzenleyici olarak
rol oynamıştır.
K. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialarla ilgili 140
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek
olmadığına, şikayetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy