Ankara ilinde ortodonti malzemelerinin satışı faaliyetinde bulunan teşebbüslerin, ürünlerin satış fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası - Karar Sayı 18-09/157-77

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2017-3-81 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 18-09/157-77
Karar Tarihi : 29.03.2018
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Ömer TORLAK
Üyeler : Arslan NARİN, Adem BİRCAN, Şükran KODALAK, Mehmet AYAN
B. RAPORTÖRLER: Necla SÜMER ÖZDEMİR, Çiğdem Gizem OKKAOĞLU,
Dilara Nur CANSU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Ortosistem Medikal Tıbbi Malzeme İthalat İhracat San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.
Meşrutiyet Cad. Konak Apt. No:12 D:18 Kızılay – Çankaya/Ankara
- Medifarm Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti.
Sağlık-1. Sok. No:44/2 Kolej Çankaya/Ankara
- Benlioğlu Dental İthalat İhracat İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş.
Tunalı Hilmi Cad. No:70/7 Neşe Apt. Kavaklıdere/Ankara
- Eksen Medikal Tıbbi Malzeme ve Gereçleri Pazarlama Turizm
İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti.
Meşrutiyet Mah. No:29 Alibey Apt. Kat:7 Daire:21 Kızılay/Ankara
- Medikodental Tıbbi Cerrahi ve Dişçilik Malzemeleri Tic. ve San. Ltd. Şti.
Ziya Gökalp Cad. No:7/7 D:27 Kızılay/Ankara
- Uysal Medikal Dişçilik ve Gıda Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti.
Meşrutiyet Mah. Konur Sok. Ergin İşhanı Kat:3 No:31/9 Kızılay -
Çankaya /Ankara
- Dnt Sağlık Hizmetleri Eğitim Bilgisayar Gıda Temizlik Turizm
İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş.
Bişkek Cad. 4. Sokak No:1/2 Emek Çankaya/Ankara
- MD Dental Klinik Ağız ve Diş Sağlığı Tic. Ltd. Şti.
Farabi Sok. No:22/A Çankaya/Ankara
- Modern Ortodonti
Atatürk Bulvarı Nemutlu İşhanı No:72/4 Kızılay/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Ankara ilinde ortodonti malzemelerinin satışı faaliyetinde
bulunan teşebbüslerin, ürünlerin satış fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası.

18-09/157-77
2/21

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Diş tedavisi için gidilen Başkent Üniversitesi Hastanesi’nde, hasta yakınına tedavi için
gerekli olan ortodonti malzemelerinin isimleri ile bu malzemelerin hangi firmalardan
tedarik edilebileceğine ilişkin bir listenin verildiği,
- Başvuru sahibi tarafından söz konusu listede adı geçen dokuz teşebbüsten fiyat
bilgisi talep edildiği, ulaşılan bütün teşebbüslerin başvuru sahibine 1350 TL fiyat
teklifinde bulundukları,
- Tedavinin tamamlanması için Dnt Sağlık Hizmetleri Eğitim Bilgisayar Gıda Temizlik
Turizm İnşaat İthalat İhracat San. ve Tic. A.Ş. (DNT SAĞLIK) ile iletişime geçilerek
indirim talep edildiği, teşebbüs yetkilisinin fiyatı 1330 TL’ye düşürmesine karşın
faturayı daha düşük kesemeyeceğini belirttiği ve faturanın 1350 TL tutarına göre
düzenlendiği,
- Şikâyetçi tarafından belirli bir ürün listesi için bu şekilde sabit fiyat belirlenmesinin
yasaya aykırı olduğunun belirtildiği,
- Söz konusu fiyat birlikteliğinin teşebbüsler arasında bir anlaşmaya işaret ettiği
ifade edilmiştir.
(3) Ayrıca yapılan görüşmede şikâyetçi tarafından;
- Ortodonti malzemeleri ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumunun herhangi bir
ödemesinin olmadığı, malzemelerin ticari mal olarak alınıp satıldığı,
- Malzeme listesi ile firma adlarının yazılı olduğu listeyi Başkent Üniversitesi
Hastanesi’nin vermiş olduğu, malzemelerle ilgili fiyat bilgisi almak için teşebbüsleri
aradığında kendisine kısa liste mi uzun liste mi diye sorulduğu, listenin uzun
olduğunun belirtilmesiyle tüm teşebbüslerin 1350 lira fiyat teklifinde bulundukları,
- Hastane tarafından verilen listede ürünlerin markalarının belirtilmediği ve
teşebbüslerce yapılan fiyat tekliflerinin de hangi marka için yapıldığı hakkında bir
bilgisinin bulunmadığı
belirtilmiştir.
(4) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 27.11.2017 tarihinde giren başvuru
üzerine hazırlanan 11.12.2017 tarihli ve 2017-3-81/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu’nun
görüşülmesi sonucunda, 21.12.2017 tarih ve 17-42/677-M sayı ile önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.03.2018 tarih ve 2017-
3-81/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; dosya konusu iddialara ilişkin olarak Ankara
ilinde ortodonti malzemelerinin satışı faaliyetinde bulunan teşebbüsler hakkında 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı ifade edilmiştir.

18-09/157-77
3/21

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Önaraştırma kapsamında Ankara ilinde ortodonti malzemelerinin satışı faaliyetinde
bulunan Ortosistem Medikal Tıbbi Malzeme İthalat İhracat San. ve Dış Tic. Ltd. Şti.
(ORTOSİSTEM), Medifarm Dış Tic. ve Paz. Ltd. Şti. (MEDİFARM), Benlioğlu Dental
İthalat İhracat İnşaat Turizm San. ve Tic. A.Ş. (BENLİOĞLU), Eksen Medikal Tıbbi
Malzeme ve Gereçleri Pazarlama Turizm İthalat İhracat Tic. Ltd. Şti. (EKSEN MEDİKAL),
Medikodental Tıbbi Cerrahi ve Dişçilik Malzemeleri Tic. ve San. Ltd. Şti.
(MEDİKODENTAL), Uysal Medikal Dişçilik ve Gıda Ürünleri San. Tic. Ltd. Şti. (UYSAL
MEDİKAL), DNT SAĞLIK, MD Dental Klinik Ağız ve Diş Sağlığı Tic. Ltd. Şti.1 (MD
DENTAL), Modern Ortodonti-Fethi Saban’da (MODERN ORTODONTİ) yerinde inceleme
yapılmıştır. Başkent Üniversitesi Ankara Hastanesi Ortodonti Anabilim Dalı yetkilileri ile
görüşme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca incelenen taraflardan talep edilen bilgi ve belgelere
istinaden Kurum kayıtlarına çeşitli tarihlerde cevabi yazılar intikal etmiştir. Buna ilaveten,
Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi, DNT SAĞLIK ve MD DENTAL
yetkilileri ile de telefon görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. MEDİFARM yetkilisi ve DNT
SAĞLIK yetkilisi tarafından fatura örnekleri dosyaya intikal ettirilmiştir.
I.1. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Taraflar
(7) ORTOSİSTEM, American Orthodontics isimli şirketin Türkiye temsilcisi olarak merkez
şubesi İstanbul olmak üzere toplamda dört şube ile ortodonti tedavi ürünleri pazarında
faaliyetlerini yürütmektedir.
(8) MEDİFARM, 1991 yılında 3M/Unitek isimli şirketin ortodonti malzemeleri temsilcisi olarak
ortodonti malzemelerinin ithalat, tanıtım ve dağıtımıyla faaliyetlerine başlamış ve 1993
yılından itibaren 3M’in dental ürünlerinin de tanıtım ve dağıtımını üstlenmiştir. 1995
yılından itibaren dental ürünler yelpazesini genişleterek 3M Espe Bayii, 3M Unitek,
Komet, Hammacher, Hager & Werken ve Pulpdent gibi markalarla yirmiyi aşkın firmanın
ithalatçısı ve Türkiye mümessilidir.
(9) BENLİOĞLU, 35 yıldır Dentaurum isimli ortodonti tedavisi ürünleri pazarında faaliyet
gösteren şirketin Türkiye temsilcisi olarak faaliyet göstermektedir.
(10) EKSEN MEDİKAL, ortodonti alanındaki faaliyetlerine 2002 yılında başlamış olup
halihazırda 10 marka ile faaliyetlerini yürütmektedir.
(11) MEDİKODENTAL, 1986 yılında ortodonti tedavi ürünleri pazarlama ve satışı faaliyetlerine
başlamıştır. Halihazırda Dentaurum ve Ledmax isimli markalar ile faaliyet göstermektedir.
(12) UYSAL MEDİKAL, 1999 yılında ortodonti tedavi ürünleri pazarında faaliyete başlamıştır.
Halihazırda G&H ve RMO isimli markalar başta olmak üzere 30’dan fazla küresel dental
firma ile İstanbul merkez şubesi olmak üzere toplamda üç şube ile faaliyetlerini
sürdürmektedir.
(13) DNT SAĞLIK Ankara merkezli çalışan iki şubeye sahip olup, ortodonti tedavi ürünleri
alanında faaliyet gösteren bir firmadır.


1 Yapılan başvuruda ve ilk incelemede Otm-OrtoDonti ve Diş Tedavi Tic. Ltd. Şti. ifade edilmekle birlikte,
yerinde incelemede söz konusu teşebbüsün incelenen alandaki faaliyetlerinin MD DENTAL tarafından
yürütüldüğü anlaşılmıştır.
18-09/157-77
4/21

(14) Otm-OrtoDonti ve Diş Tedavi Tic. Ltd. Şti. (OTM), ortodonti alanında kullanılan bir
malzeme satışında bulunmamakla birlikte, yalnızca diş tedavisinde klinik hizmet veren bir
firmadır. Firma, 27.10.2014 tarihine kadar ortodonti malzeme satışını kendi tüzel kişiliği
altında gerçekleştirmiş, Sağlık Bakanlığı tarafından klinik hizmetleri veren tüzel kişiliklerin
aynı zamanda malzeme satmasının yasaklanması üzerine söz konusu faaliyetleri
gerçekleştirmek amacıyla ayrı bir şirket kurmuştur. Halihazırda ortodonti malzemesi
satışları aynı ortaklık yapısına sahip MD DENTAL ticaret unvanı altında
gerçekleştirilmektedir.
(15) MODERN ORTODONTİ ise Ankara’da ortodontik tedavi malzemeleri pazarında faaliyet
gösteren bir diğer firmadır.
I.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler
(16) Önaraştırma kapsamında yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgelere aşağıda
yer verilmiştir.
(17) Belge 1: MODERN ORTODONTİ’nin çalışanları arasında gerçekleşen, bir şirket
çalışanının bilgisayarından elde edilen ve şirket GSM hattı üzerinden yapılan 28.12.2017
tarihli Whatsapp görüşmelerinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..):
1 Ocaktan itibaren sabit malzeme listesi fiyatı KDV dahil (…..)TL hareketli (…..) TL olarak
belirledik. Ayrıca yeni sistem olarak artık hastalara malzemeler elden teslim edilmeyecek
ve biri hastaya biri doktoruna verilmek üzere 2 nüsha fatura teslim edilecek daha sonra
hastanın bize getireceği fatura üzerinden karşılaştırmamızı yapacağız. Hastaya da
malzemelerini steril ettirip. Hastaya uygun ölçülere göre doktoruna göndereceğimizi
söyleyebilirseniz daha iyi olur.”2
(18) Belge 2: MODERN ORTODONTİ’nin çalışanları arasında gerçekleşen, bir şirket
çalışanının bilgisayarından elde edilen ve şirket GSM hattı üzerinden yapılan 02.12.2017
tarihli Whatsapp görüşmelerinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..):
-…Bu listeye bir bakalım fiyat veremeyeceğimiz var mı, Toplam ne tutar
(…..):
-Başkent listesi (…..) TL KDV dahil…”


2 Söz konusu belge ile MODERN ORTODONTİ’den ve diğer teşebbüslerden elde edilen belgeler bir arada
değerlendirildiğinde, yukarıda geçen ifadelerin Başkent Hastanesi’nin ifadelerinden alıntılandığı
anlaşılmaktadır.
18-09/157-77
5/21

(19) Belge 3: EKSEN MEDİKAL’in, müşterisi ile arasında gerçekleşen 12.02.2018 tarihli
Whatsapp yazışmalarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır3:
“Müşteri
-Merhaba. Listeyi gönderdim.
Eksen
Malzemelerinizin tamamı (…..) TL tutar. World ve Bonus karta pesin fiyatına 4 taksit
yapa(biliriz) Sağlıklı Günler
Müşteri
-direk nakit ödesem indirim yapabilir misiniz biraz
Eksen
Listeler sabit olduğu için maalesef üzerinde bir oynama yapamıyoruz
Müşteri
-anlamadım
Eksen
Listeler sabit fiyat olduğu için fiyatlar üzerinde herhangi bir değişiklik yapamıyoruz
maalesef
Müşteri
-dr un verdiği liste mi.
Eksen
Evet başkent üniversitesinin size vermiş olduğu bu listenin ücreti listede yer alan tüm
firmalarda sabit fiyattır
Müşteri
-anladım
Müşteri
-biraz yüksek benim için fiyat da, …, daha uygun bulma imkanım yok mu
Eksen
Anladım. Ancak olabilecek fiyatımız budur…”


3 (…..)
18-09/157-77
6/21

(20) Belge 4: EKSEN MEDİKAL’in müşterisi ile arasında gerçekleşen 15.01.2018 tarihli
Whatsapp yazışmalarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Eksen:
Malzemelerinizin tamamı (…..) TL tutar.
World ve Bonus karta pesin fiyatına 4 taksit yapa
Sağlıklı Günler
Müşteri:
-Yılbaşından önce sormuştuk (…..) lira denmişti 16 gün oldu
Zam mı geldi
Eksen:
(…..) TL hangi firma fiyat verdi?
Müşteri:
Sizinle gelip görüşme yapılmıştı
Eksen:
2017 yılında (…..) TL idi. Bu listeler sabit olduğu için hiçbir şekilde (…..)… TL fiyat
vermedik biz hastalara.2018 yılı itibariyle (…..) TL güncellendi fiyatlar
Tüm firmalarda rekabeti önlemek maksadıyla fakülte tarafından fiya.. sabitlenmiştir. Hiçbir
firma 10 TL bile aşağı vermemesi gerekir bu li..”4
(21) Belge 5: UYSAL MEDİKAL ile bir müşteri arasında gerçekleşen 13.12.2017 tarihli
Whatsapp yazışmalarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Müşteri:
[GÖRÜNTÜ]
(…..) hanım merhaba Başkent Üniversitesi (…..)'in selamı var. Size zahmet olmazsa
malzeme fiyatı alabilir miyim?
Uysal Medikal:
(…..)tl. kdv dahil bonus, wort, axess taksit kolaylığı yapabilirim.”
(22) Belge 6: MEDİFARM’ın bir müşteri ile arasında gerçekleşen ve bir şirket çalışanının
bilgisayarından elde edilen 02.10.2017 tarihli Whatsapp yazışmalarında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Müşteri:
[GÖRÜNTÜ]
Sabit telefonda konuştuğum kişi fiyat için sizin numaranıza malzeme listesini
göndermemizi istedi.
Medifarm:
Bu reçete (…..) tl kdv dahil. bilginize saygılar.”

4 Yazışmanın bir kısmı belgede görünmemektedir.
18-09/157-77
7/21

(23) Belge 7: MEDİFARM’ın bir müşteri ile arasında gerçekleşen ve bir şirket çalışanının
bilgisayarından elde edilen 28.12.2017 tarihli Whatsapp yazışmalarında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Müşteri:
[GÖRÜNTÜ]…
Medifarm:
Sabit liste (…..) TL ama ek malzeme bizde yok bilgilerinize”
(24) Belge 8: MEDİFARM’ın bir müşteri ile arasında gerçekleşen ve bir şirket çalışanının
bilgisayarından elde edilen 15.02.2018 tarihli Whatsapp yazışmalarında aşağıdaki
ifadeler yer almaktadır:
“Müşteri:
[GÖRÜNTÜ]
Merhaba (…..) Eczanesi (…..) ben lütfen listeyi fiyatlandırıp döner misiniz? Lütfen listeyi
ürün ürün ayrı fiyatlandırabilir misiniz?
Medifarm:
Merhaba
Bu listenin tamamı 1500 TL tutuyor.
Biz sadece ücretini alıyoruz, malzemeyi hastanenin talebine göre hastanın ihtiyacına göre
hastaneye gönderiyoruz
Bilgilerinize…”
(25) Belge 9: MEDİFARM’ın çalışanları arasında gerçekleşen ve bir şirket çalışanının
bilgisayarından elde edilen 28.12.2017 tarihli yazışmada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“(…..):
1 Ocaktan itibaren sabit malzeme listesi fiyatı KDV dahil (…..) TL hareketli (…..) TL olarak
belirledik. Ayrıca yeni sistem olarak artık hastalara malzemeler elden teslim edilmeyecek
ve biri hastaya biri doktoruna verilmek üzere 2 nüsha fatura teslim edilecek daha sonra
hastanın bize getireceği fatura üzerinden karşılaştırmamızı yapacağız. Hastaya da
malzemelerini steril ettirip, hastaya uygun ölçülere göre doktoruna göndereceğinizi
söyleyebilirseniz daha iyi olur.
Başkent (…..) hoca ve (…..) in iletisi…”
(26) Belge 10: MEDİFARM’ın çalışanları arasında gerçekleşen ve bir şirket çalışanının
bilgisayarından elde edilen 17.05.2016 tarihli yazışmada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“(…..):
Betül merhaba,
Eskişehir ADSM için (…..) Hanım’ın da dediği gibi, Gemini (…..) $ a, Victory set fiyatını
(…..) $ a, tüp fiyatlarını (…..) yada (…..) $ a düşürmenizi tavsiye ederim. Liste fiyatlarıyla
reçetenin bizde kalmasını bekleyemeyiz. Bu esnekliği lütfen diğer üniversitelerde de
gösterin. Bunun için kendi inisiyatifinizi kullanmanızı rica ediyorum. Reçetenin bizde
kalması için gereken neyse onu yapalım.”
18-09/157-77
8/21

(27) Yukarıdaki belgelere ek olarak, yerinde incelemelerde elde edilen çok sayıda reçete ve
firmaların reçete üzerine yazdığı fiyat bilgilerine aşağıdaki tabloya yer verilmiştir.
Tablo-1: Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Hastanesi’nin B Tipi Reçetelerine5 MODERN ORTODONTİ’nin
Fiyat Teklifleri (TL)
Tarih Fiyat Ödeme Şekli
15.10.2016 (…..) (…..)
17.01.2017 (…..) (…..)
03.03.2017 (…..) (…..)
15.03.2017 (…..) (…..)
29.03.2017 (…..) (…..)
16.05.2017 (…..) (…..)
19.05.2017 (…..) (…..)
18.08.2017 (…..) (…..)
25.09.2017 (…..) (…..)
25.09.2017 (…..) (…..)
10.10.2017 (…..) (…..)
18.10.2017 (…..) (…..)
18.10.2017 (…..) (…..)
21.11.2017 (…..) (…..)
21.12.2017 (…..) (…..)
26.01.2018 (…..) (…..)

Tablo-2: Başkent Üniversitesi Hastanesi Sabit Liste Reçetelerine6 Teşebbüslerin Verdiği Fiyat Teklifleri (TL)
Tarih Fiyat Ödeme Şekli Teşebbüs
02.12.2017 (…..) (…..) MODERN ORTODONTİ
12.02.2018 (…..) (…..) EKSEN
15.01.2018 (…..) (…..) EKSEN
13.12.2017 (…..) (…..) UYSAL MEDİKAL
02.10.2017 (…..) (…..) MEDİFARM
04.12.2017 (…..) (…..) MEDİFARM
15.02.2018 (…..) (…..) MEDİFARM
(28) Ayrıca, yerinde incelemede gerçekleştirilen görüşmede malzeme listesinin oluşturulma
şekline ilişkin olarak MODERN ORTODONTİ tarafından; “Bazı hastaneler kendilerinin
organize ettikleri malzeme listelerinde hasta özelinde gerekli malzemeleri işaretlemekte
(bazen marka da belirtmektedir) ve tavsiye firmaların bulunduğu bir reçeteyi hastaya
vermekte, hasta bizlere ulaşmakta, biz de o reçete üzerinden fiyat hesaplamaktayız. Bir
de Başkent Üniversitesi, Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi kimi
hastaneler kendi içlerinde bu işi kolaylaştırmak adına sabit (uzun)/hareketli (kısa),
A/B/C/D tipi gibi tip reçete ya da listeler oluşturmaktadır. Biz hastaneye tanıtıma
gittiğimizde hastaneler “hastaya daha uygun fiyat sağlanması bakımından” bizimle
pazarlık yapmakta, bunun sonucunda sabit bir fiyatta anlaşılmaktadır. Hastanenin diğer
tavsiye ettiği firmalarda da söz konusu fiyat uygulanır. Bu fiyattan şaşma olursa,
hastaneye giden faturalardan doktorlar tarafından anlaşılır. O halde, hastane söz konusu
firmayı listeden çıkarır ya da uyarır. İki yıl önce Başkent Hastanesi geçmişte adını
tarafımıza vermediği bir firmayı daha düşük fiyat uygulaması sebebiyle ve bunun da
haksız rekabet oluşturmasından dolayı tavsiye listesinden çıkardığını belirtmiştir. Daha

5 Söz konusu hastane tarafından A/B/C/D şeklinde sınıflandırılan tip reçete oluşturulmakta, bu reçeteler
üzerinden ortodonti malzemeleri satışıyla iştigal eden teşebbüslerle fiyat pazarlığı yapılmakta, böylelikle
her tip reçete için hastanın ödeyeceği bedel belirli bir dönem için sabitlenmektedir.
6 Söz konusu hastane tarafından sabit liste/hareketli liste şeklinde sınıflandırılan iki tip reçete
oluşturulmakta, bu reçeteler üzerinden ortodonti malzemeleri satışıyla iştigal eden teşebbüslerle fiyat
pazarlığı yapılmakta, böylelikle her tip reçete için hastanın ödeyeceği bedel belirli bir dönem için
sabitlenmektedir.
18-09/157-77
9/21

düşük fiyat uygulandığını firmalardan ziyade hastane kendi tespit etmektedir.” şeklinde
açıklamada bulunulmuştur.
I.3. Teşebbüslere Yöneltilen Bilgi Taleplerine İlişkin Cevaplar
(29) Teşebbüslere satışlarını hangi kanallar vasıtasıyla gerçekleştirdikleri sorulduğunda;
genel olarak ağız ve diş hastanelerine, serbest çalışan doktorların muayenehanelerine,
üniversitelere ve hastanelere satış yaptıkları belirtilmiştir. Hastanelere ihale yoluyla,
muayenehanelere firma temsilcilerinin doğrudan giderek tanıtım yapmasıyla, hastalara
ise hastanın firmaya reçete ile başvurmasıyla doğrudan satış yapıldığı açıklanmıştır.
Satışların toptan ya da perakende olarak gerçekleştirilebildiği de ifade edilmiştir.
(30) Teşebbüslere fiyatlarını ürün bazında mı yoksa hastanın getirdiği malzeme listesi bazında
mı belirledikleri sorulduğunda, bazı teşebbüs yetkilileri tarafından şirket politikası gereği
ürün bazlı fiyatlandırma yapıldığı belirtilmiştir. Kimi teşebbüs yetkilileri tarafından ise
genel olarak her iki usulün de uygulandığı, bazı hastanelerin kendi düzenledikleri
malzeme listesi üzerinden hasta özelinde gerekli malzemeleri işaretledikleri ve firmanın
da o reçete üzerinden fiyat hesapladığı; Başkent Üniversitesi Hastanesi, Osman Gazi
Üniversitesi Diş Hekimliği Fakültesi gibi hastanelerin kendi içlerinde hastaların ürün temin
süreçlerini kolaylaştırmak için hareketli/sabit şeklinde iki tip ya da A/B/C/D şeklinde dört
tip farklı liste oluşturduğu, firma yetkilileri tanıtım için hastaneye gittiklerinde hastane
yetkililerinin hastalara daha uygun fiyat sağlanması için firma temsilcileri ile pazarlık ettiği
ve bunun neticesinde de hastanenin listesindeki ürünler için sabit bir fiyat üzerinde
hastane ile anlaşıldığı, bu fiyatlardan sapma olduğu takdirde hastaneye ulaşan ürün
faturalarından bunun anlaşıldığı ve hastanenin faturaları kontrol etmek suretiyle liste
fiyatını sabit tutmak istediği ifade edilmiştir.
(31) EKSEN MEDİKAL’den gelen cevabi yazıda, aynı klinikte çalışan doktorların bile
hastaların tedavisinde farklı ürünler kullanabildiği, bu nedenle doktorun hastada
kullanmak istediği malzemelerin liste üzerine doktor tarafından işaretlenerek bu listenin
hastaya verildiği, gelen liste üzerinden her bir ürünün birim fiyatı esas alınarak toplam
reçete tutarının hesaplandığı belirtilmiştir. Ancak Başkent Üniversitesi Hastanesi’nin
kendi doktorları arasında oluşan farklı uygulamaların önlenmesi ve ortodonti ürünlerinin
ithal olması nedeniyle döviz kurlarındaki oynaklıktan ötürü hastaların mağdur olmaması
için, hastanenin talep ettiği ürün listesi için sabit bir fiyat belirlediği, bu sabit fiyattan
satmayı taahhüt eden firmalar ile çalıştığı ifade edilmiştir. Söz konusu liste için talep
edilen sabit fiyatın, her ürün bazında değerlendirildiğinde firmanın birim fiyatlarının altında
kaldığı, ancak bunun bir toplu alım gibi düşünüldüğü ve bu yaklaşımla Başkent
Üniversitesi Hastanesi’nden gelen hastalar için fiyat indiriminin kabul edildiği, söz konusu
fiyatlandırmanın firmanın olağan fiyatlandırma sistemi üzerinde etki doğurmayacak
derece küçük bir işlem olduğu; bu nedenle de firma tarafından bu indirimin tıpkı bir
hastaneye veya bir kuruma ürün satılırken özel bir fiyat uygulanması şeklinde ele alındığı
belirtilmiştir.
(32) Teşebbüslere fiyatların hastane ve hasta bazında farklılaşıp farklılaşmadığı
sorulduğunda; firma yetkilileri tarafından ürünlerin her birinin fiyatının belli olduğu, gelen
reçete üzerinde işaretlenen her bir ürünün ürün bedeli toplanarak liste fiyatının belirlendiği
ifade edilmiştir. Ancak satışın perakende ya da toptan olmasına, ödeme şekli ve vadesine
göre fiyatın değişebildiği de belirtilmiştir. İhale ile yapılan satışlarda ise ürün fiyatlarının
hastanenin özel ya da kamu hastanesi olmasına göre değişmediği, yapılan ihaleye toptan
satış fiyatları üzerinden teklif verildiği ifade edilmiştir.

18-09/157-77
10/21

(33) EKSEN MEDİKAL’den gelen cevabi yazıda, ortodonti ürünlerinin neredeyse tamamının
ithal ürünler olduğu, bu nedenle ürünlerin ABD Doları üzerinden fiyatlandırıldığı, toplu
alım yapan özel hekim ve klinikler için veya sürekli hastalar için liste fiyatları üzerinden
indirimler yapıldığı, yerinde incelemelerde elde edilen "Özel Hekim Fiyat Listesi" isimli
belgenin de toplu alımlar yapan hekimlere uygulanan indirimli fiyatları gösterdiği
belirtilmiştir. Ayrıca hastaneler ihale yoluyla toplu alım gerçekleştirdiklerinde de alımın
büyüklüğüne göre teklif yapıldığı ifade edilmiştir.
(34) Teşebbüslere hastaneler ile aralarındaki ticari ilişkinin nasıl başladığı, tanıtım
faaliyetlerinin nasıl gerçekleştirildiği sorulduğunda; teşebbüs yetkilileri tarafından
öncelikle firma tarafından satılan ürünlerin belirli ön koşulları sağlaması gerektiği
belirtilmiştir. Bu ön koşullar, firmanın satışını gerçekleştirdiği ürünlerin Türkiye Tıbbi İlaç
ve Cihaz Kurumunun Ürün Takip Sistemi’nde (ÜTS) kayıtlı olması, CE, ISO gibi kalite
kontrol sertifikalarına sahip bulunması, öngörülen tedavide etkin olması; firma ürün
çeşitliliğinin hastane beklentilerini karşılaması, firmanın fiyatlandırma politikası gibi
kriterlerin hastanelerin firmaları seçmesinde ve bahse konu listeye eklemesinde etkili
olduğu belirtilmiştir.
(35) Bahsi geçen ön koşulları sağlayan firmalar, hastaneden veya doktordan tanıtım için
randevu talep etmekte, ilgili sertifikalar ve belgeleri de bu tanıtım esnasında yetkililere
sunmaktadırlar. Sunum akabinde ise fiyat teklifi verilmektedir. Ek olarak firmalar, ortodonti
alanında düzenlenen kongre, seminer vb. aktivitelerde stand kurarak da tanıtımlarını
gerçekleştirebilmektedir. MEDİKODENTAL tarafından, hâlihazırda listesinde
bulundukları hastaneler için tanıtım faaliyetlerine ihtiyaç duymadıkları, bu sektörde 32
yıldır faaliyet gösteren bir firma oldukları için belirli bir firma bilinirliğine ulaştıkları, yalnızca
yeni açılan hastaneler ile kliniklere tanıtım faaliyetleri yaptıkları ifade edilmiştir.
BENLİOĞLU tarafından benzer şekilde; 32 yıldır sektörde faaliyet gösterildiği, sattıkları
Dentaurum marka ürünlerin 130 yıldır doktorlar arasında çok yüksek bilinirliğe sahip
olduğu, bu nedenle de tanıtım ve pazarlama faaliyetlerine ağırlık vermediği belirtilmiştir.
(36) Teşebbüslere hangi hastaneler ile çalıştıkları sorulduğunda; MEDİKODENTAL,
BENLİOĞLU, EKSEN MEDİKAL, DNT SAĞLIK tarafından Türkiye genelinde tüm kamu
hastaneleri ile özel hastanelere ve muayenehanelere satış yaptıkları ifade edilmiştir. MD
DENTAL, MEDİFARM, UYSAL MEDİKAL tarafından ise başta Ankara’daki üniversite
hastaneleri, eğitim ve araştırma hastaneleri ile ağız ve diş sağlığı merkezleri olmak üzere,
ağırlıklı olarak Eskişehir, Bolu, Kırıkkale olmak üzere İç Anadolu Bölgesi’nin çeşitli illerine
satış yaptıkları belirtilmiştir. Ayrıca; MEDİKODENTAL, DNT SAĞLIK gibi kimi
teşebbüslerin distribütörlük sistemi ile çalıştıkları, söz konusu teşebbüslerin İstanbul,
Ankara ve İzmir başta olmak üzere farklı illerde de satış merkezleri ya da şubeleri
bulunduğu anlaşılmaktadır.

18-09/157-77
11/21

(37) Teşebbüslere hastanenin ortodonti firmaları listesinden çıkarılmalarının söz konusu olup
olmadığı ve söz konusu ise hangi durumlarda listeden çıkarıldıkları sorulduğunda;
EKSEN MEDİKAL tarafından hastanelerin genellikle sorunlu, düşük kaliteli, tedavilerde
sonuç vermeyen ürünler satan firmaları ya da listeye dahil edilirken taahhüt ettikleri kalite
standartlarına sonradan ulaşamayan firmaları listeden çıkardıkları ifade edilmiştir.
MEDİKODENTAL tarafından, bugüne kadar hiçbir hastanenin listesinden çıkarılmadıkları
çünkü ürünlerinin ÜTS’de kayıtlı olduğu belirtilmiştir. DNT SAĞLIK tarafından ise;
hastanelerin firmaları listeden çıkarmasında; firma ürünlerinin ÜTS kayıtlarının
bulunması, CE, ISO gibi kalite kontrol sertifikalarının olması, firma ürün çeşitliliğinin hasta
ihtiyaçlarını karşılaması ve firmanın fiyat politikası gibi listeye dahil olurken dikkate alınan
kriterlerin firma tarafından sürdürülüp sürdürülmemesinin esas alındığı ifade edilmiştir.
MEDİFARM tarafından ise hastanelerin C belgesi, Avrupa Standartları Uyum Belgesi,
TSE belgesi olmayan firmaları listeye dahil etmediği belirtilerek, insan sağlığına zararlı
ürünler sattığı anlaşılan firmaların listeden çıkarıldığı, hastanelerin bu konuda risk almak
istemedikleri, bu nedenle geçmiş dönemlerdeki tecrübelerine dayanarak güvendikleri
firmalar ile çalıştıkları belirtilmiştir.
I.4. Başkent Üniversitesi Hastanesi ile Yapılan Görüşme
(38) Önaraştırma kapsamında Başkent Üniversitesi Ortodonti Ana Bilim Dalı Başkanı ve bir
Uzm. Dr. ile 28.02.2018 tarihinde görüşme gerçekleştirilmiştir. Söz konusu görüşmede;
- Hastanenin ihale veya hastaların firmalara tek tek gitmesi yoluyla malzeme temin
ettiği,
- ICON Skor Protokolü Endeksi’ne göre, belirli bir skorun üstünde olan hastaların
tedavi ödemelerinin SGK tarafından, tedavi malzemelerinin ise her halükarda hasta
tarafından karşılandığı, SGK tarafından tedavi masrafları karşılanmayan hastaların
oranının %40 olduğu,
- 10-15 yıl önce malzeme alımının hastanelerce gerçekleştirildiği ve malzeme
bedellerinin hastanelere ödendiği; ancak sonradan SGK tarafından malzemeleri
hastanın kendisinin almasına yönelik bir uygulama getirildiği,
- Hastaların malzeme temin ederken her bir firmayı tek tek dolaşmalarının ve
tedavinin 2-4 yıl sürmesi sebebiyle tedavi sürecinde döviz kurunun çok artmasının
hastaları mağdur ettiği, hastaların bu mağduriyetinin önüne geçmek için firmalarla
yıllık pazarlık yapıldığı ve firmalardan hastalara belirli bir fiyatın üzerine
çıkılmamasının rica edildiği, bu fiyatın altına inilmesine ise müdahale edilmediği,
- Daha önceki yıllarda kur artışı sebebiyle yılın ortasında firmaların bir kısmının
pazarlık yapılan fiyata ürün veremeyeceğini belirttiği, bu teşebbüslerin hastalara
ürün satmaya son verdiği, bunun üzerine yıl ortasında firmalarla yaptıkları pazarlığın
güncellendiği,
- Hastalar ürünleri satın aldıktan sonra ürünlerin doğru ürün olup olmadığı, listenin
tamamının alınıp alınmadığı ve alışverişin makul olup olmadığı açısından faturaların
kontrol edildiği,
- Tedavi sürecinde hastaya kullanılacak ürünlerin son kullanma tarihlerinin geçmesi
ya da farklı boy veya çeşitte ürün kullanımının gerekmesi hallerinde firma ile
bağlantıya geçildiği, ürünlerin değiştirilmesinin talep edildiği,

18-09/157-77
12/21

- 2018 Ocak ayı itibarıyla (…..) TL üzerinden pazarlık yapıldığı, standart listede geçen
sayıların tedavi için gereken minimum ürün miktarı olduğu, tedavi sürecinde ufak
tefek başka ürün kullanımının gerekmesi ve/veya hastanın ürünleri kırması
kaybetmesi halinde hastanenin yedek havuzunda olan ürünlerin kullanıldığı, bu
sebeple yedek havuzundaki tüm ürünlerin aynı standartta olmasının önemli olduğu,
- Hastaların firmalarla bire bir görüşerek malzeme alması halinde pazarlık konusu
fiyatın hastanenin pazarlık fiyatının üzerinde olduğu; zira hastanenin ürünlerin
kampanya, hekim ve ihale fiyatlarını bilmesi, ayrıca ürünler hakkında da teknik
bilgiye sahip olması sebebiyle firmaların hastaneye yaptığı indirimlerin daha fazla
olduğu, hasta adına pazarlık yapma uygulamasının döviz kurunun dalgalandığı son
2-3 yıl süresince gerçekleştiği,
- Firmaların zaman zaman rakiplerin gerçekleştirdiği indirim ve ödeme
kampanyalarına ilişkin üniversiteye şikayette bulunduğu ancak bu duruma
üniversitenin müdahale etmediği,
- Faturalardaki fiyatın pazarlık konusu fiyatın üzerinde veya altında olması halinde
üniversitenin firmaya müdahalesinin olmadığı, faturanın sadece doğru malzemenin
tedarik edildiğinin kontrolü açısından önem arz ettiği,
- Ayrıca hastanın tedaviyi yarım bırakması halinde kalan ürünlerin iadesi için veya
ürün değişikliğinin gerekmesi halinde değişikliğin yapılabilmesi için firmaların
faturayı talep ettiği; bu sebeple de faturanın önem arz edebildiği,
- Daha düşük fiyatlandırma yapılması sebebiyle herhangi bir malzeme iadesinin
gerçekleşmediği; ancak istenilen kalite ve standartlarda ürün temin edilememesi
halinde ilgili ürünün iade edilebildiği,
- İlgili dokuz firmanın dışında, özellikle şehir dışından gelen hastaların farklı
firmalardan ürün satın alabildiği, ürünler için aranan standartlar mevcut ise ilgili
ürünlerin kabul edildiği,
- Ankara’da Ulusal Bilgi Bankası (UBB) kodu olan her firmayla çalışıldığı, halihazırda
bu durumda olan dokuz firmanın tamamıyla çalışıldığı, OTM adlı firmanın bir süre
ürün tedarik edemediği, buna rağmen bu firmanın listeden çıkarılmadığı
belirtilmiştir.
I.5. Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Hastanesi ile Yapılan Görüşme
(39) Önaraştırma kapsamında, 14.02.2018 tarihinde, Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Diş
Hekimliği Fakültesi7 Bölüm Başkanı ile yapılan telefon görüşmesinde;
- 2000 yılındaki Sağlık Uygulama Tebliği’ndeki değişiklik ile ortodonti malzemelerinin
SGK tarafından karşılanmadığı, malzemenin doğrudan hastaya satın aldırıldığı,
- Malzemelerin Japonya, ABD, Avustralya gibi ülkeler ile AB ülkelerinden ithal edildiği,
hastaların reçetelerini 10-12 teşebbüsün bulunduğu bir listeden almalarını
önerdikleri,
- Bazı hastanelerin malzemelerin nereden temin edildiğine karışmadığı, bazılarının
ise tek bir firmaya yönlendirdiği,
- Aynı malzemenin 10 ABD Doları’na da temin edilebildiği, fakat malzeme kalitesinin
tedavi ve sağlık bakımından çok önemli olduğu,

7 Yerinde inceleme öncesi sektörün çalışma esasları hakkında bilgi edinmek üzere rastgele seçilerek
aranmıştır.
18-09/157-77
13/21

- Söz konusu malzemelerin distribütör veya bayiler aracılığıyla satıldığı, ancak
bayilerin uyguladığı fiyatlarda arada bir kar payı da olduğu için doğrudan
distribütörlerle çalışmanın tercih edildiği,
- Tedavi sırasında bir heyet toplantısı gerçekleştirilerek tedavide hangi malzemenin
tercih edileceği gibi hususlar değerlendirilerek bir reçete oluşturulduğu,
- Bu reçeteye yönelik hastanın 10-12 firmaya yönlendirildiği, ancak, bazı
teşebbüslerin malzemelerinin özellikli olduğu, o hallerde doğrudan söz konusu
firmaya yönlendirme yapılabildiği,
- Braketlerin8 hasta için özel olduğu, diğer bir deyişle her hastanın aldığı braketin o
hasta için kullanıldığı, ancak yay, lastik, tel gibi sarf malzemelerinin ortak
kullanıldığı, örneğin bir rulo lastiğin fiyatının 800 ABD Doları olduğu, ancak her
hastaya rulo aldırılmadığı, bir hastanın aldığı rulo lastikten kalan kısmın diğer
hastalara kullanıldığı, başka bir reçetede başka bir hastaya da yay veya tel vs.
aldırıldığı, bu malzemelerden oluşan havuzun ortak kullanıldığı,
- Hastanenin belirli tiplerde reçete düzenlediği, her tip reçete için de bir tutar
belirledikleri, örneğin B tipi reçetenin 400 ABD Doları fiyatı olduğu,
- Yaklaşık 400 ABD Doları tutan bir reçeteye A firması daha düşük fiyat verirken B
firmasının daha yüksek fiyat verdiği, ancak kendilerinin her hastaya eşit fiyat
verilmesini istedikleri,
- Bununla birlikte, hangi firmanın hangi fiyatta fatura kestiğini kontrol etmedikleri,
örneğin bir braket için 80 ABD Doları fiyat verilirken, bir başkasına 100 ABD Doları
fiyat verilebildiği, kendilerinin buna müdahale etmedikleri,
- B tipi reçetenin yaklaşık 400 ABD Doları ederinde olduğunu firmaların fiyat
listelerinden anladıkları,
- Özellikle bir firmaya yakınlıklarının bulunmadığı,
- Yeni kurulan bir bölüm oldukları, bu sebepten de firmaların hastalara verdikleri
fiyatların piyasa fiyatlarıyla uyumlu olması hususunun en hassas oldukları nokta
olduğu, örneğin bayilerin çok yüksek fiyatla satış yaptıkları, kendilerinin her hastanın
eşit tutardan malzeme almasını sağlamaya çalıştıkları
bilgileri elde edilmiştir.
I.6. Değerlendirme
I.6.1. Pazar Hakkında Bilgi
(40) Dosya kapsamında yapılan başvurunun temelini, ortodonti malzemelerinin satışı
faaliyetinde bulunan teşebbüslerin fiyatları birlikte belirledikleri iddiası oluşturmaktadır.
Ortodonti, bireyin alt-üst çenede veya dişlerde bulunan çapraşıklıkların teşhisi ve
beraberinde tedavisiyle de ilgilenen bir diş hekimliği dalıdır. Dişlerin her hastada tam ve
dengeli bir biçimde estetik ve fonksiyonel görevlerini yerine getirebilmesi için ortodonti
biliminden faydalanılmaktadır.


8 Metal, seramik, safir, plastik vs. malzemelerden üretilen, dişlerin üzerine zarar vermeyen özel
kimyasallarla yapıştırılan, dişlerdeki konum bozukluklarının düzeltilmesini sağlayan temel malzemedir.

18-09/157-77
14/21

(41) Ortodontik tedavi ise; dişlerdeki ortodontik problemin tipi ve derecesi, hastanın yaşı ve
hastada kullanılacak diş teli malzemelerine göre çeşitlilik gösteren bir süreçtir. Ortodonti
tedavisi yaklaşık olarak 1-3 yıl sürmektedir. Ortodontistler tedavi süreci boyunca 4-6 hafta
gibi aralıklarla dişlerin durumunu kontrol etmektedir.
(42) Diş telleri hastaya sabit veya hareketli olarak uygulanabilmektedir. Hareketli, sabit,
fonksiyonel ve ağız dışı olmak üzere temel dört tip ortodontik aparey9 bulunmaktadır.
Hareketli aparey ile çok basit diş hareketleri sağlanabilirken, sabit apareyler ile daha
karmaşık hareketler sağlanabilmektedir. Dişler için asıl tedavi, sabit braketler ile
sağlanmaktadır. Hareketli tedavi ise, hastanın uyurken çıkartabileceği, dişlerin sabit
tedavi sonrasındaki pozisyonlarını korumak amacıyla kullanılan diş telleridir.
(43) Braketsiz şeffaf plaklar, klasik braketler, lingual braketler, şeffaf porselen braketler ile
tedavi yapılabilmektedir. Ortodontik tedavi sürecinde en temel malzeme niteliği taşıyan
braketlerin yanı sıra tel, bant, lastik gibi ürünler de kullanılmaktadır. Ebat, kullanılan
malzeme, marka ve kaliteye göre değişkenlik arz eden bu ürünler, genellikle ABD,
Avustralya ya da Almanya menşeili olmakla birlikte, piyasada çok sayıda gerekli
standartlara sahip olmayan ürünler de dolaşmaktadır. Söz konusu ürünlerin Türkiye Tıbbi
İlaç ve Cihaz Kurumunda kayıtlı olması, ISO ve CE belgesinin bulunması gerekmektedir.
(44) Ortodontik tedavi ve malzeme ücretlerine ilişkin olarak ise, 2000 yılının başlarında diş teli
tedavisinin tamamı SSK tarafından karşılanmasına rağmen, daha sonra SGK tarafından
bu düzenleme değiştirilmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Uygulama Tebliği’nin10
(SUT) Bazı Tetkik ve Tedavi Yöntemlerinin Usul ve Esaslarına ilişkin 2.4.1. maddesinin
4. bendinde “18 yaşını doldurmuş kişilerin ortodontik diş tedavilerine ilişkin giderler
Kurumca ödenmez” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm uyarınca, halihazırda yalnızca 18
yaşın altındaki hastaların diş teli tedavisi SGK tarafından karşılanmaktadır. Ancak söz
konusu hastalar malzeme ücretlerini yine kendileri karşılamaktadır11.
I.6.2. İlgili Ürün Pazarı
(45) Dosya kapsamında yapılacak değerlendirmeyi değiştirmemesi nedeniyle ilgili ürün
pazarının tanımlanmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
I.6.3. İlgili Coğrafi Pazar
(46) Önaraştırma tarafı olan teşebbüslerin tamamı Ankara ilinde faaliyet göstermekte ve
satışlarını çoğunlukla Ankara’daki hastanelere yapmaktadırlar. Ancak MEDİKODENTAL,
EKSEN MEDİKAL, DNT SAĞLIK, Türkiye genelinde tüm kamu hastaneleri ile özel
hastanelere ve muayenehanelere satış yapmakta iken, MD DENTAL, MEDİFARM,
UYSAL MEDİKAL ise başta Ankara’daki üniversite hastaneleri olmak üzere, genellikle İç
Anadolu Bölgesi’nin çeşitli illerine satış yapmaktadır. Ayrıca; ORTOSİSTEM,
MEDİFARM, MEDİKODENTAL, UYSAL MEDİKAL, DNT SAĞLIK gibi kimi teşebbüsler
distribütörlük sistemi ile çalışmakta ve İstanbul, Ankara ve İzmir gibi farklı illerde de
şubeleri bulunmaktadır. Son olarak teşebbüslerin uzak mesafeler için kargo ile
göndermek suretiyle de satış yaptığı görülmektedir. Bununla birlikte, dosya kapsamında
yapılacak değerlendirmeyi değiştirmemesi nedeniyle ilgili coğrafi pazarın tanımlanmasına
gerek olmadığı kanaatine varılmıştır..

9 Aygıt, düzenek.
10 04.02.2018 tarih ve 30322 sayılı Tebliğ ile getirilen değişikliklerin de işlendiği son versiyon dikkate
alınmıştır.
11 Ayrıca, yapılan incelemelerden, SGK tarafından da her ortodontik tedavinin ücretinin karşılanmadığı,
ortodontik tedavi gerekliliğini gösteren ICON Skor Protokolü Endeksi’ne göre yalnız skor değeri 43’ün
üstünde olan hastaların tedavi ödemelerinin karşılandığı anlaşılmaktadır.
18-09/157-77
15/21

I.6.4. Hakkında Önaraştırma Yürütülen Teşebbüslerin Davranışlarının 4054 Sayılı
Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirilmesi
(47) Başvuru temel olarak, Başkent Üniversitesi Hastanesi tarafından kendisine verilen firma
listesinde adı geçen dokuz teşebbüsün aralarında anlaşarak malzeme listeleri/reçetelere
yönelik fiyat belirledikleri iddiası çerçevesinde şekillenmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesinin (a) bendinde “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan
maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi”
yasaklanmıştır. İlgili hükümden hareketle, başvuru konusu iddialar aşağıda
değerlendirilmiştir.
(48) Ortodonti malzemeleri satışları, ihale veya toplu alım yoluyla hastanelere, serbest
muayenehane işleten doktorlara ve hastalara olmak üzere üç kanaldan
gerçekleştirilmektedir12. Dosya konusu, doğrudan hastalara yapılan satışları
kapsamaktadır.
(49) Önaraştırma kapsamında söz konusu dokuz teşebbüste yapılan yerinde incelemelerde,
hastaya tedavisi için gerekli malzemelerin ortodontist tarafından işaretlendiği malzeme
listesi, ihtiyaç listesi, reçete gibi isimlerle adlandırılan listeler13 düzenlendiği görülmüştür.
Söz konusu reçeteler braket, tel, bant, lastik, vida, yapıştırıcı, ağız içi ve dışı aparey ve
ekipmanı14, tüpler gibi muhtelif başlıklar altında her bir ürünün cins, malzeme, model,
boyut, işlev, kullanım yeri vs. gibi birçok parametreye göre çeşitlilik arz eden kalemler
ihtiva etmektedir. Anılan kalemlerin çeşitliliği ve sayıca çokluğuna bir de her bir hastanın
teşhis, tedavi ve tercihinin farklılaşması, düzenlenen reçeteleri farklılaştıran etmenler
olarak karşımıza çıkmaktadır.
(50) Reçetelere ek olarak hastaya bu malzemeleri temin edebilecek firmaların ticari unvanları
ve iletişim bilgilerini içeren bir de liste sağlanmaktadır. Söz konusu firma listesi, hastane
tarafından firmaların C Belgesi, TSE Belgesi, Avrupa Standartları Uyum Belgesi olup
olmadığına ve firmaların ürünlerinin kalitesi ile satış sonrası sağladıkları hizmetlere göre
şekillendirilmektedir.
(51) Her ne kadar malzemeyi satın alan taraf olsa da, hastaların malzemelerin teknik nitelikleri
hakkında bilgi sahibi oldukları söylenemeyecektir. Özellikle ağız içerisinde uzun dönem
kullanılacak dosya konusu ürünlerin gerekli standartları taşımaması paslanma, bozulma
gibi sebeplerle ağız sağlığı ve tedavinin başarısı bakımından büyük risk oluşturmaktadır.
Dolayısıyla, hangi malzemenin kullanılacağına karar veren doktorların, söz konusu
malzemelerin nereden temin edilebileceği hususunda hastaları yönlendirmesinin de
olağan olduğu değerlendirilmektedir15,16.

12 Söz konusu kanalların satışlar içerisindeki dağılımına ilişkin olarak MODERN ORTODONTİ hastanelerin
payı ile muayenehanelerin payının yarı yarıya olduğunu belirtmiştir. Hastanelerin payına hem doğrudan
alımları hem de hastalara verilen reçeteler vasıtasıyla yapılan alımların dahil olduğu anlaşılmaktadır.
13 Bundan sonra reçete olarak anılacaktır.
14 Bunlar dışında bonding malzemeleri, interproksimal stripping malzemeleri, distalizasyon apareyleri,
retansiyon vs. şeklinde de birçok malzeme yer almaktadır.
15 Yapılan yerinde incelemelerde tavsiye edilen firma listelerinde genellikle hastanelerin dokuz teşebbüsün
adına da yer verdiği görülmüştür. Gerekli standartları sağlamaması veya ürün temin edememesi halinde
firmalar bu listeden çıkabilmektedir. Yalnız Ankara Hastanesi’nin MEDİKODENTAL, MEDİFARM ve
EKSEN olmak üzere üç firmaya yönlendirdiği görülmüştür. Bunun sebebi ise, MEDİKODENTAL tarafından
2006 öncesinde sekiz teşebbüs ile çalışan hastanenin düşük kaliteli ürünlerin satımının yol açtığı sıkıntılar
sonrasında yalnızca belli standartları taşıyan firmalarla çalışmak istemesi olarak açıklanmıştır.
16 MEDİFARM 1994 yılında pazarda yaklaşık dört firma olduğunu, o yıllarda teşebbüslerin kendi
hazırladıkları listeleri hastaneye bıraktığını, ancak listenin diğer firmalar tarafından imha edildiği, bu sebeple
tüm firmaların isminin bulunduğu bir liste oluşturma yoluna gidildiğini belirtmiştir.
18-09/157-77
16/21

(52) Reçete ile tavsiye firma listesini alan hasta, ortodonti malzemeleri satışıyla iştigal eden
teşebbüslerle iletişime geçmekte ve bu teşebbüslerden fiyat teklifi almaktadır. Fiyat teklifi
oluşturulmasına ilişkin olarak, yerinde incelemelerden teşebbüslerin reçetede işaretlenen
her bir ürün için ürün fiyat listelerinde yer alan fiyatları referans alarak reçetenin toplam
tutarını hesapladıkları anlaşılmaktadır. Söz konusu toplam tutar üzerinden ödeme şekline
vs. de bağlı olarak bir miktar iskonto yapılabilmektedir17.
(53) Bunun yanında, MEDİFARM, MEDİKODENTAL, ORTOSİSTEM, MODERN
ORTODONTİ, MD DENTAL, EKSEN MEDİKAL ve BENLİOĞLU’ndan elde edilen
belgelerden farklı hastanelerden gelen malzeme listelerine farklı fiyatlar verildiği
anlaşılmaktadır. Normal şartlar altında her bir hastanın şikayeti, tercihleri, tedavisi o hasta
özelinde farklılık arz ettiğinden uygulanan tedavi her bir hasta özelinde farklı malzemeler
gerektirmektedir. Diğer bir deyişle, genel olarak hastanenin hazırladığı kapsamlı bir
potansiyel ürün listesinden reçete yazılan hasta özelinde gerekli görülenlerin
işaretlendiği, dolayısıyla reçetelerin tedaviyi uygulayan hastane aynı olsa dahi farklılaştığı
tespit edilmiştir. Örneğin, MEDİKODENTAL tarafından Bülent Ecevit Üniversitesi
Hastanesi reçetelerinden birine (…..) TL fiyat verilirken, bir diğerine (…..) TL fiyat
verilmiştir. Keza, Necmettin Erbakan Üniversitesi Hastanesi reçetelerinden birine
MEDİKODENTAL tarafından (…..) TL fiyat verilirken, EKSEN MEDİKAL tarafından (…..)
TL fiyat verilmiştir.
(54) Bir hastanın aynı reçete için teşebbüslerden farklı fiyat teklifleri aldığını gösterir belgeler
de bu tespiti doğrulamaktadır. Örneğin, reçetesine fiyat araştırması yapan bir müşteriye
MEDİFARM tarafından KDV dahil (…..) TL fiyat verilirken, EKSEN MEDİKAL tarafından
(…..) TL fiyat verildiği anlaşılmaktadır.
(55) Nitekim, MEDİFARM’ın iç yazışmalarına yönelik, teşebbüslerin reçetenin kendilerinde
kalmasını sağlamak adına kendi liste fiyatlarına dahi bağlı kalmadıklarına, satış
sorumlularının gerektiğinde indirim yaptıklarına işaret eden Belge 10 rakiplerle ne şekilde
rekabet edildiğini göstermektedir. MEDİFARM ile MEDİKODENTAL gibi distribütörlük
sistemi ile çalışan teşebbüslerde ürün fiyatlarının merkez tarafından belirlendiği de ayrıca
belirtilmelidir.
(56) Dolayısıyla, söz konusu dokuz teşebbüste yapılan yerinde incelemelerde, teşebbüslerin
aralarında anlaşarak fiyat belirlediklerine işaret eder nitelikte rakipler arası iletişim de
dahil herhangi bir bulguya rastlanmamıştır. Bunun yanında, incelenen ürünlerin heterojen
olduğu anlaşılmış ve elde edilen belgelerde fiyat ve diğer satış koşullarının genel olarak
farklılaştığı tespit edilmiştir.
(57) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde, hakkında önaraştırma
yürütülen, ortodonti malzemeleri satışıyla iştigal eden teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un
4. maddesi çerçevesinde ortodonti malzemelerine yönelik satış fiyatını, fiyatı oluşturan
maliyet, kâr gibi unsurları veya herhangi bir satış şartını birlikte tespit ettiklerine işaret
eden herhangi bir bilgi, belge ya da bulguya ulaşılamamıştır.


17 Reçetedeki malzemelerin hastanın seçtiği firma stoklarında bulunmaması gibi hallerde teşebbüsler
arasında alışveriş de yapılabilmektedir.
18-09/157-77
17/21

I.6.5. Hastanelerin Sabit Fiyat Uygulamalarına Yönelik Değerlendirme
(58) Yapılan incelemelerde, başta Başkent Üniversitesi Hastanesi olmak üzere Eskişehir
Osman Gazi ve İnönü Üniversitesi Hastanelerinin18 tip reçete uygulamasına yöneldiği,
diğer bir deyişle hastalara verilen reçeteleri standartlaştırdığı tespit edilmiştir. Her bir tip
reçete için söz konusu hastanelerce ortodonti firmaları ile pazarlık sonucu bir yıl gibi belirli
bir döneme ilişkin sabit bir fiyat belirlenmektedir.
(59) Nitekim, yerinde incelemede elde edilen ve yukarıda yer verilen Belge 1 ve Belge 9,
Başkent Üniversitesi Hastanesi tarafından uygulanan tip reçetelere sabit fiyat
belirlendiğini, örneğin 1 Ocak 2018 tarihi itibarıyla sabit liste (uzun liste) fiyatının KDV
dahil (…..) TL19, hareketli (kısa) liste fiyatının KDV dahil (…..) TL olduğunu göstermektedir.
Belge 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8’den ise bu fiyatlara uygun olarak sırasıyla MODERN
ORTODONTİ, EKSEN MEDİKAL, UYSAL MEDİKAL, MEDİFARM’ın söz konusu sabit
fiyatlara riayet ettiği anlaşılmaktadır. Belge 3 ve 4, dokuz teşebbüsün tümünde aynı fiyatın
verileceğinden, söz konusu fiyattan indirim yapılamayacağından, firmalar tarafından farklı
fiyat verilmemesi gerekliliğinden bahsetmektedir.
(60) MODERN ORTODONTİ tarafından da, Başkent Üniversitesi, Osman Gazi Üniversitesi
Diş Hekimliği Fakültesi gibi hastanelerin kendi içlerinde hastaların ürün temin süreçlerini
kolaylaştırmak için hareketli/sabit ya da A/B/C/D gibi farklı tiplerde reçete oluşturduğu, bu
hastanelerin hastalara daha uygun fiyat sağlanması için firma temsilcileri ile pazarlık
yaptığı ve bunun neticesinde de sabit bir fiyat üzerinde hastane ile anlaşıldığı ifade
edilmiştir. Nitekim Başkent Üniversitesi Hastanesi yetkilileri ile yapılan görüşmede de söz
konusu sabit fiyat uygulaması doğrulanmıştır.
(61) Başkent Üniversitesi Hastanesi’ne yönelik yukarıda açıklanan belgelerin yanında, yerinde
incelemelerde Eskişehir Osman Gazi Hastanesi ile İnönü Üniversitesi Hastanesi’nin de
benzer uygulamalarının olduğu tespit edilmiştir. DNT SAĞLIK’tan elde edilen belgeler
arasında, üzerindeki telefon numarasından İnönü Üniversitesi’ne ait olduğu anlaşılan iki
reçete örneği bulunmakta, söz konusu reçeteler üzerinde A tipi reçetenin (…..), B tipi
reçetenin (…..), C tipi reçetenin (…..) TL (KDV dahil) olduğu notunun alındığı
görülmektedir. Ancak, DNT SAĞLIK söz konusu reçetelerin örnek olduğunu, bu reçeteleri
bir fiyat araştırması sonucu elde ettiklerini, adı geçen hastanenin listesinde yer
almadıklarını belirtmiştir.
(62) MODERN ORTODONTİ’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelerde ise,
Eskişehir Osman Gazi Üniversitesi Hastanesi tarafından düzenlenmiş çok sayıda reçete
görülmekte, B tipi reçetelere verilen ve Tablo 1’de özetlenen fiyat teklifleri incelendiğinde,
fiyatların 2017 Ocak ayı ile Eylül ayı arasında (…..) TL şeklinde seyrettiği, 2017 Ekim ile
2018 Ocak arasında ise (…..) TL arasında kaldığı anlaşılmaktadır. Söz konusu hastane
ile yapılan görüşmede de hastanelerinin her tip reçete için bir tutar belirledikleri, örneğin
B tipi reçetenin (…..) ABD Doları fiyatı olduğu, yaklaşık (…..) ABD Doları tutan bir
reçeteye A firması daha düşük fiyat verirken B firmasının daha yüksek fiyat verdiği, ancak
kendilerinin her hastaya eşit fiyat verilmesini istedikleri, bununla birlikte, hangi firmanın
hangi fiyatta fatura kestiğini kontrol etmedikleri, kendilerinin buna müdahale etmedikleri”
ifade edilmiştir.


18 İnönü Üniversitesi Hastanesi’ne ilişkin belgeler aşağıda değerlendirileceği üzere yalnızca DNT SAĞLIK’ın
pazar araştırmasından ve beyanlarından ibarettir.
19 2017 yılı için ise KDV dahil (…..) TL’dir.
18-09/157-77
18/21

(63) Başkent Üniversitesi Hastanesi, tip reçete uygulamasının gerekçesini “hastanın tedavinin
başında esas aldığı fiyatın ortodonti malzemelerini alacağı zamana kadar geçen iki üç
aylık süreç içerisinde artması yoluyla mağdur olmamasını sağlamak” hususuna
dayandırmıştır. Hastane 2-3 yıldan beri hastaların bu bakımdan mağduriyetlerinin önüne
geçmek için teşebbüslerle yıllık pazarlık yapıp belirli bir fiyatın üzerine çıkılmamasını rica
ettiklerini belirtmiştir. Eskişehir Osman Gazi Hastanesi de sabit fiyat uygulamasının
gerekçesini hastaların uygun ve eşit fiyata malzeme tedarik etmesini sağlamaya
dayandırmıştır.
(64) Son dönemlerde döviz kurlarında görülen dalgalanmalar hastanelerin öne sürdükleri
gerekçeleri destekler seyirdedir. Malzeme listelerinin teknik ve çok sayıda kalem
içermesi, malzemeyi temin edebilecek birden sayıda noktanın bulunması sebebiyle
hastalar özellikle malzeme fiyatı bakımından hastanelerin rehberliğine ihtiyaç
duymaktadır. Hastalar kendilerine verilen malzeme listesinin yaklaşık ne kadar tutacağını
hastaneye sorarak tedavi sürecine devam etmektedirler. Tedaviye devam etmeye karar
veren hastaların bir sonraki seans için ortalamada 3-5 ay beklemesi gerektiği ve tedavinin
2-4 yıllık bir sürece yayıldığı da dikkate alındığında, çoğunlukla ABD Doları ya da Euro
biriminden işlem gören malzemelerin fiyatlarının hastaları olumsuz etkilemesi muhtemel
görülmektedir.
(65) Dahası, Başkent Üniversitesi Hastanesi hastaların tek tek firmalarla görüşüp malzemeleri
almaya gittikleri zaman alacakları fiyatın kendilerinin pazarlık yaptığı fiyattan çok daha
yüksek olduğunu, hastaların bu bakımdan da menfaatini gözetmek adına firmalarla
pazarlık yaptıklarını belirtmiştir. MODERN ORTODONTİ de sabit fiyat uygulamasının
hastaların mümkün olan en uygun fiyata malzeme temin edebilmesini sağlamak adına
gerçekleştirildiğini, DNT SAĞLIK ise belirlenen bu fiyatlardan daha fazla indirim
yapılmasının teşebbüslerce zaten mümkün olmadığını, nakit ihtiyacı gibi sınırlı hallerde
daha fazla indirim yapıldığını ifade etmiştir.
(66) Söz konusu açıklamalar ışığında, sabit fiyat uygulamasının, hastanenin toplu alım gücünü
de kullanarak bir nevi hasta adına pazarlık yapması, hastaya perakende fiyatlardan
ziyade toptan satış fiyatlarına daha yakın olacak şekilde fiyat sunulması dolayısıyla
hastanın menfaatine bir uygulama olduğu anlaşılmaktadır.
(67) Bu aşamada, her ne kadar söz konusu üç hastane özelinde reçetelere yönelik bir
standartlaştırma uygulamasının bulunduğu görülmüş olsa da, söz konusu uygulama ile
ortaya çıkan fiyatların sabitlenmesi eyleminin tüketicilerin zararına olacak şekilde tekel
karının elde edilip rakipler arasında paylaştırılması gibi bir durum olmadığı, hastaların
mümkün olabilecek en uygun fiyatlara ulaşmasının sağlanmasına yönelik olduğu
anlaşılmaktadır.
(68) Ayrıca, yerinde incelemelerde Eskişehir Osman Gazi ve Malatya İnönü Hastaneleri
tarafından ortodonti firmalarının sabit fiyat uygulayıp uygulamadığının kontrol edildiğine
ve/veya belirlenen fiyattan daha düşük/yüksek fiyatlamalarının cezalandırıldığına veya
engellendiğine yönelik herhangi bir belge elde edilmediği de belirtilmelidir.

18-09/157-77
19/21

(69) Konuya ilişkin olarak MODERN ORTODONTİ tarafından, iki yıl önce Başkent Üniversitesi
Hastanesi’nin adını vermediği bir firmayı daha düşük fiyat uygulaması ve bunun da haksız
rekabet oluşturması sebebiyle tavsiye listesinden çıkardığı iddia edilmiştir. Buna karşın,
MODERN ORTODONTİ’nin tavsiye listesinden çıkarıldığından bahsettiği teşebbüs
olduğu anlaşılan MEDİKODENTAL, iddia edildiği şekilde bir durumun yaşanmadığını
belirtmiştir. Yalnız, 2013 yılında bir hastaya belirlenen fiyattan indirim yaptıkları20
gerekçesiyle hastane tarafından düşük fiyat vermemeleri konusunda uyarıldıkları, diğer
firmalarla rekabetin bozulduğunun belirtildiği açıklaması yapılmıştır.
(70) Bu bakımdan MODERN ORTODONTİ’nin iddialarının gerçeği yansıtmadığı anlaşılmıştır.
Nitekim önaraştırmada sabit fiyat uygulamasına riayet edilip edilmediğinin kontrol edilerek
uymayanlara yönelik bir cezalandırma sisteminin oluşturulduğuna işaret eden ve söz
konusu ifadeleri doğrular herhangi bir belgeye de erişilememiştir. Ayrıca teşebbüslere
tavsiye firma listesinden çıkarılma durumları ve bunun gerekçelerine yönelik soru
yöneltilmiş, genel olarak listeden çıkarılmadıkları, ancak gerekli standartları
sağlamamaları halinde çıkarılabilecekleri yönünde yanıt alınmıştır.
(71) Buna karşılık, başvuru sahibinin iddiasının temelini tüm ortodonti firmalarının aynı fiyatı
vermesinin yanı sıra, fiyatı (…..) TL’ye düşüren (…..)’ın faturayı yine sabitlenen fiyat olan
(…..) TL’den kestiği hususu oluşturmaktadır. Benzer şekilde, önaraştırma sürecinde
hasta olduğunu belirtip fiyat teklifi isteyen raportöre fiyatı (…..) TL’ye düşüren (…..),
faturayı yine (…..) TL’ye keseceğini belirtmiştir.
(72) Bununla birlikte, yerinde incelemede elde edilen belgelerden MEDİFARM’ın da 2017
Ağustos-Aralık döneminde sabitlenen fiyattan daha düşük fiyata satış yaptığı iki örnekle
karşılaşılmış, sonrasında teşebbüsten söz konusu satışlara ilişkin faturalar talep edilmiş
ve faturaya satış fiyatının yansıtıldığı görülmüştür. Bu bakımdan, sabitlenen fiyat
üzerinden yapılan indirimlerin faturaya yansıtılmamasının genel bir uygulama olmadığı
ortaya çıkmaktadır.
(73) Münferit birkaç uygulamadan ibaret olsa da, teşebbüsler tarafından daha düşük fiyat
verildiğinin gizlenmesinin gerekçesine yönelik hastane ve ilgili teşebbüslere soru
yöneltilmiştir. Bu bakımdan, Başkent Üniversitesi Hastanesi, hastanın makul bir alışveriş
yapıp yapmadığını, istenilen ürünlerin hepsinin sağlanıp sağlanmadığını, doğru
malzemenin alınıp alınmadığını, hasta tedaviyi bıraktığında kalan ürünlerin iadesinin nasıl
sağlanacağını vs. tespit etmek amacıyla faturaların kontrol ve muhafaza edildiğini, ancak
belirlenen fiyattan farklı fiyat uygulanıp uygulanmadığını takip etmedikleri, daha düşük
fiyat verilmesine müdahale de etmediklerini belirtmiştir. Hastane yetkilileri;
- Hastanın getirdiği braket setini hastaya kullandıkları, ancak tel ve bant gibi diğer
malzemelerin değişebildiği,
- İhaleyle alınan malzemeler ile hastanın reçetesinden gelen braket dışındaki
malzemelerin aynı standartta aynı marka olan malzemeler bir arada tutulmak üzere
bir havuzda muhafaza edildiği,
- Hastanın tedavisi sırasında bu havuzdan malzeme alınarak hastaya uygulandığı,
- Bu aşamada hastanın söz konusu malzemeleri kaybettiği veya kırdığı hallerde, yeni
malzeme satın aldırılmadığı, havuzdan yedek malzeme kullanıldığı,
- Hemen her hasta tedavisinde hastanenin firmadan ürün değiştirdiği,


20 Sabit fiyat 200 TL iken 178 TL indirimli fiyat verilmiştir.
18-09/157-77
20/21

- İndirim yapılan bir listede ürün değiştirme söz konusu olduğunda hastane olarak
daha yüksek tutardaki bir ürün için daha düşük fiyata fatura kesilmiş olması
sebebiyle daha az tutan ürün almış oldukları, bunun da hastanenin ürün havuzuna
hastaların farklı şartlarda katkıda bulunmuş olması anlamına geldiği, firmaların bu
eşitsizliği gidermek adına faturayı yine anlaşılan fiyata kesiyor olabilecekleri
yönünde ifadede bulunmuşlardır. Hastanenin bu açıklamaları, firmaların hastanenin
havuzuna belirlenen tutardan daha düşük değerde malzeme girmemesini sağlamak
adına, diğer bir deyişle üçüncü tarafların menfaati için, daha çok vergi ödemek yoluna
gittikleri yönündedir. Bu açıklamaların firmaların neden düşük fiyat verdiklerini gizlemeye
meylettikleri sorusunu açıklamaya yeterli olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(74) Bunun üzerine, düşük fiyat verip faturada bu durumu gizleyen iki teşebbüse yöneltilen
sorulara,
- (…..) tarafından indirim yaptıklarının duyulması halinde diğer firmalarla sorun
yaşamamak adına böyle bir uygulamaya gidildiği, ancak bu durumun bir ya da iki
kez yaşandığı, Başkent Üniversitesi Hastanesi’nden yılda sadece birkaç (en fazla
(…..)) hastanın geldiği, MEDİKODENTAL, MEDİFARM ve ORTOSİSTEM’in
piyasadaki en büyük oyuncular olduğu, (…..)’in ilgili pazarda faaliyetlerinin sınırlı
olduğu,
- (…..) tarafından hastanenin kendilerinden istediği fiyatın en iyi fiyat olduğu, bunun
altına indikleri durumların çok nadir, indirimlerin nakit ödeme halinde (…..) TL gibi
küçük miktarlarda olduğu, rakip firmalar tarafından ürünlerinin fiyatlarının
öğrenilmemesini sağlamak amacıyla sabit fiyattan farklılaştırılan satışların faturaya
yansıtılmadığı
belirtilmiştir.
(75) MEDİFARM’ın 2014 Eylül ayına ilişkin çalışmasında Ankara Üniversitesi Hastanesi’nden
gelen reçete sayısı (…..), Gazi Üniversitesi Hastanesi’nden gelen reçete sayısı (…..),
Kırıkkale Üniversitesi Hastanesi’nden gelen reçete sayısı (…..) iken, Başkent Üniversitesi
Hastanesi’nden gelen reçete sayısı (…..) olarak görülmektedir21. Bahsi geçen belge
Başkent Üniversitesi ortodonti hastalarının diğer hastanelerden gelen hastalarla
karşılaştırıldığında az sayıda kaldığını gösterir niteliktedir.
(76) Dolayısıyla, hastane ile firmaların gerekçeleri arasında tutarlılık bulunmamakla birlikte,
fiyat sabitleme uygulamasının tüm pazarın oldukça küçük bir parçasına sirayet ettiği,
sabitlenen fiyatların da zaten hastanın lehine olacak şekilde toptan fiyatlar referans
alınarak oluşturulduğu, bu fiyatların altına genellikle inilmediği, inildiği nadir hallerde ise
kimi firmaların indirilen fiyatı faturaya yansıtmıyorken, kimi firmaların yansıttığı, bu itibarla,
başvuruda şikayet edilen uygulamanın tüm firmalar için genellenemeyeceği, bahsi geçen
uygulamanın yalnız iki teşebbüsün birkaç satışına ilişkin olduğu tespit edilmiştir.


21 Söz konusu rakamlar fiyat araştırması için gelen hasta sayısına tekabül etmektedir, satışa dönüşen
reçete sayısı farklıdır. Ancak, hastaların fiyat araştırması yaparken çoğunlukla tüm firmalara ulaştıkları
varsayımı altında, söz konusu rakamların genel reçete/hasta sayısını daha çok yansıttığı
değerlendirilmektedir.
18-09/157-77
21/21

(77) Sonuç olarak, başvuru sahibinin iddia ettiği yönde Başkent Üniversitesi Hastanesi de
dahil olmak üzere üç hastanede tip reçete uygulaması paralelinde, tip reçete fiyatlarının
sabitlendiği, ancak bu uygulamanın hastanın lehine bir uygulama olduğu, aksi takdirde
hastanın daha yüksek fiyatlarla karşılaşmasının yüksek olasılık dahilinde bulunduğu, iki
hastanenin belirlenen sabit fiyatların ne şekilde uygulandığına yönelik bir kontrol
mekanizması oluşturduğuna işaret eden herhangi bir bilgi elde edilmediği, Başkent
Üniversitesi Hastanesi tarafından belirlenen fiyatlardan daha düşük fiyat uygulayan
teşebbüslerin listeden çıkarılması gibi bir durumun söz konusu olmadığı, bir teşebbüs
tarafından 2013 yılında bir kez yapılan indirim üzerine hastane tarafından söz konusu
satışın iptal ettirildiğinin iddia edildiği, ancak bu durumu hastanenin doğrulamadığı,
yalnızca (…..) ile (…..) nadir de olsa yaptıkları küçük miktarda indirimi faturaya
yansıtmaktan imtina ettikleri, bunun sebebinin, firmalar tarafından düşük fiyat
uygulamasını rakiplerin bilmesinin istenmemesi, hastane tarafından ise hastane
havuzuna sabitlenen tutardan daha düşük değerde ürün girilmemesini sağlamak şeklinde
açıklandığı, her ne sebeple olursa olsun söz konusu uygulamanın kapsamının yalnızca
bir hastanenin birkaç hastasına yönelik olarak iki teşebbüs tarafından gerçekleştirilmiş
olması sebebiyle oldukça kısıtlı kaldığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(78) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy