Ankara ilindeki öğrenci ve personel taşıma servis hizmetleri sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası - Karar Sayı 20-28/345-158

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-063 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 20-28/345-158
Karar Tarihi : 11.06.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Özgür BAL, Fatma ATAÇ, Hatice CESUR, Burcu OLGUN,
Elif Sıdıka SARI, Alican KORKMAZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Re’sen
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN LAR :
- AC Turizm Taşımacılık İnşaat ve Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Üniversiteler Mah. Bilkent Blv. (İhsan Doğramacı Blv.) No:5/A ODTÜ Kampüs
İçi ODTÜ Geliştirme Vakfı Koleji Yanı Ankara
- Ahiler İnşaat Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
Seyranbağları Mah. Seyran Cad. No:3/A Çankaya/Ankara
- Akbay1 Organizasyon Taşımacılık Turizm Temizlik Reklam İnşaat Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
Kazımkarabekir Mah. Şehit Hikmet Özer Cad. No:22/2 Etimesgut/Ankara
- Akbil Turizm Taşımacılık Sigorta Aracılık Hizmetleri ve Ticaret Ltd. Şti.
Aşağı Öveçler Mah. 1324. Cad. 25/7 Çankaya/Ankara
- Alemsa Turizm Seyahat Taşımacılık Temizlik Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti.
Oğuzlar Mah. 1377. Cad. No:15/C Balgat/Ankara
- Almila Taşımacılık A.Ş. adına vekili Av. Başak AK
Uğur Mumcu Cad. Kırçiçeği Sok. No:5/5 Gaziosmanpaşa Çankaya/Ankara
- Anıt-Tur Seyahat Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. İskitler Cad. No:52/5 Altındağ/Ankara
- Ankara Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası
Zübeyde Hanım Mah. Sulugöz Sok. No:14 İskitler/Ankara
- Arzu Taşımacılık Turizm Temizlik Bakım Hizmetleri Emlak Otomotiv İşçi
Sağlığı ve Güvenliği İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Yıldırım Beyazıt Mah. Altındağ Cad. No:34/1 Altındağ/Ankara
- Aşır Yılmazlar Turizm Taşımacılık Temizlik İnşaat İç ve Dış Ticaret Sanayi
Ltd. Şti.
Harbiye Mah. Dikmen Cad. No:166/10 Dikmen/Ankara
- Ayder Turizm Ticaret Ltd. Şti.
Ümit Mah. 2494/2 Sok. No:8 Çankaya/Ankara

20-28/345-158
2/59

- Azizoğlu Motorlu Araçlar İnşaat Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
Uğur Mumcu Mah. Fatih Sultan Mehmet Blv. No:312 Yenimahalle/Ankara
- Baltacı Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Kardeşler Koop. 189 Sok. No:1 06010 Etlik Keçiören/Ankara
- Başak Turizm Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Dikmen Cad. No:320 D:2 Çankaya/Ankara
- Başkent Okul Tur Ltd. Şti.
Bülbülderesi No:65, Tınaztepe 06660 Çankaya/Ankara
- Bektaşlar Turizm Ticaret Nakliyat A.Ş.
Hipodrom Cad No:1 06560 Yenimahalle/Ankara
- Beşeller Turizm Taşımacılık Filo Kiralama Otomotiv İnşaat Taahhüt Emlak
Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Aşağı Öveçler Mah. 1332 Sok. No:7 D: 11 Çankaya/Ankara
- Boss Ulaşım Turizm Filo Kiralama Ticaret A.Ş.
İvedik Cad. No:459/C Yenimahalle/Ankara
- Caner Aktaş-Caner Turizm Taşımacılık Oto Kiralama Tekstil ve Toptan Gıda
Ticareti
Ehlibeyt Mah. 1242. Cad. Aykon Plaza 18/29 Balgat/Ankara
- Çağrı Tur Nakliyecilik Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Turgut Özal Blv. 72 Altındağ/Ankara
- Çalıkıran Turizm Taşımacılık Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.
Yeni Batı Mah. 2402 Sok. 21 Yenimahalle/Ankara
- Çetinkaya Turizm Taşımacılık Güvenlik Sistemleri ve Hizmetleri Temizlik
Ticaret Ltd. Şti.
Oğuzlar Mah. Türkocağı Cad. No:66 D:3 Çankaya/Ankara
- Çınar Transfer Taşımacılık Filo Kiralama Turizm Temizlik İnşaat Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
Büyükesat Mah. Çehre Sok. No: 6/1 Çankaya/Ankara
- Çolakoğlu Turizm Sağlık Eğitim Basın Yayın Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Cihan Sok. No: 37/8 Sıhhiye/Ankara
- Demirhan Turizm Sanayi ve Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
Suadiye Cad. No:68 Yenimahalle/Ankara
Destina Turizm Taşımacılık Temizlik Bilgisayar Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Ergenekon Mah. Kordonboyu Cad. 15 Yenimahalle/Ankara
- Dost-Tur Temizlik Güvenlik ve Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Turgut Özal Bulvarı No: 78/6 İskitler/Ankara
- Dulkadiroğlu Turizm Nakliyat İnşaat Gıda Dekorasyon Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti.
Seyran Cad. Umut Mah. 106/8 Çankaya/Ankara
- Elanur Turizm Nakliyat İnşaat Emlak Tekstil Besicilik ve Gıda Sanayi Ticaret
Ltd. Şti.
Aydınlar Mah. Hürriyet Cad. 141 D: 3 Dikmen Çankaya/Ankara

20-28/345-158
3/59

- Erdoğmuş Turizm Nakliyat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Subayevleri Mah. Fahrettin Altay Cad. Güzin Sok. No: 31/A
Keçiören/Ankara
- Erdoğmuşlar Turizm Seyahat Nakliyat Gıda İnşaat Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Yıldırım Beyazıt Mah. Altındağ Cad. No: 34/1 Altındağ/Ankara
- Etimesgut Seyahat İnşaat Turizm Emlak Gıda Ticaret Ltd. Şti.
Kazım Karabekir Mah. Ş. Hikmet Özer Cad. No: 22/3 Etimesgut/Ankara
- Final Grup Taşımacılık Otomotiv Temizlik İnşaat Kuyumculuk Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Çamlıdere Sok. 23/A İskitler, Altındağ/Ankara
- Genol Gıda İnşaat Turizm Hayvancılık Nakliyat Taşımacılık Tekstil Dayanıklı
Tüketim ve Otomotiv Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Hürriyet Caddesi No:151/A Dikmen Çankaya/Ankara
- Global Grup Ulaşım Hizmetleri Ltd. Şti.
Esat Cad. No:109/A-4 K.Esat Çankaya/Ankara
- Güldenler Turizm Taşımacılık Nakliyat Dağıtım İnşaat Taahhüt Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
Çamlıca Bulvarı Sitesi 431. Sok. E Blok D:5 Çayyolu/Ankara
- Gültekintur Turizm İnşaat ve Ticaret Ltd. Şti.
Ayvalı Mah. Gazze Cad. No: 28 Keçiören/Ankara
- Gümüşsoy Turizm Taşımacılık İnşaat Sağlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti.
Ayvalı Mah. Gazze Cad. 44/D Keçiören/Ankara
- Güneş Turizm İnşaat Taşımacılık Eğitim Organizasyon Ticaret Sanayi Ltd. Şti.
Yunus Emre Cad. No:1/6 Aşağıeğlence Keçiören/Ankara
- Güvence Turizm İnşaat Taşımacılık Emlakçılık İletişim Sistemleri İthalat
İhracat ve Sigorta Aracılık Hizmetleri Ticaret Ltd. Şti.
Emek Mah. (Bişkek ) 8. Cad. 3. Sok. No:1/3 Çankaya/Ankara
- Hakkıoğlu Turizm Taşımacılık Temizlik Oto Kiralama Akaryakıt Bilgisayar
Yazılım Pazarlama Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Huzur Mah. Cevizlidere Cad. No: 135/9 Dikmen/Ankara
- Hilal-Tur Seyahat Turizm Ticaret Ltd. Şti.
Eti Mah. Birecik Sk. Gazi İş Merkezi 1/24 Maltepe Çankaya/Ankara
- İpekyolu 1 Tur Turizm Taşımacılık Temizlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Atatürk Mah. Lale Cad. 32 D:2 Sincan/Ankara
- Kaan Bey Taşımacılık Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.
Atatürk Mah. Ankara Cad. Ankaralılar Psj Apt. No:2/49 Sincan/Ankara
- Kaya Seyahat Turizm Sanayi ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
Ragıp Tüzün Mah. İvedik Cad. No:198/1 Yenimahalle/Ankara
- Kazak Taşımacılık Temizlik Turizm İnşaat Ticaret Ltd. Şti.
Yukarı Öveçler Mah. 1286 Sok. No:7/B D:2 Çankaya/Ankara
- Koçlar Turizm Taşımacılık Petrol İnşaat Gıda Hayvancılık İthalat İhracat
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Plevne Mah. Babür Cad. No: 20 Altındağ/Ankara
20-28/345-158
4/59

- Koru Tur Servis Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.
Eskişehir Yolu 15. Km. Üstün Deko City No:348 K:4 D78 Etimesgut/Ankara
- Köker Turizm Taşımacılık ve Ticaret A.Ş.
Zübeyde Hanım Mahallesi 655 Cad. No:23/A Altındağ/Ankara
- Likra Turizm Seyahat Temizlik Pazarlama Sanayi İç ve Dış Ticaret Ltd. Şti.
İvedik Cad. No:459/C Yenimahalle/Ankara
- Mavera 1 Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
Saime Kadın Mah. Görgülü Sok. No:21/9 Mamak/Ankara
- Mert Mümessillik Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Seçim Cad. No:45/B Altındağ/Ankara
- Mesnevi Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Çetin Emeç Blv. 1314. Cad. 1309. Sok. Mesnevi Apt. No:2/3 Aşağı Öveçler
Çankaya/Ankara
- Nobel Tur Taşımacılık Turizm İnşaat Otomotiv Gıda Besicilik İthalat İhracat
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Çamlıdere Sok. No:17 İskitler/Ankara
- Olguntur Taşımacılık Otomotiv İnşaat Turizm Petrol Tarım ve Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Turgut Özal 1 Blv. Altın Han Apt. No:78/7
Altındağ/Ankara
- Onural Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Farabi Sok. No:3/3 Çankaya/Ankara
- Orca Lojistik Taşımacılık Turizm Nakliyat Ticaret Ltd. Şti.
Eryaman Mah. Emiryaman Cad. No:10/A Etimesgut/Ankara
- Öz Hacaloğlu Turizm Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
Harbiye Mah. Salkım Söğüt Sok. No:32 Dikmen/Ankara
- Öz Üstün Turizm-Taşımacılık-Otomotiv-İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Erler Mah. Dumlupınar Blv. Üstün Dekocity AVM No:348/57 K:3
Etimesgut/Ankara
- Özçelikbir Turizm Taşımacılık İnşaat Gıda Temizlik Sanayi Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Tesviyeciler Cad. 638 Sok. No:10/4 İskitler
Altındağ/Ankara
- Özer Tur Taşımacılık İnşaat Kuyumculuk Sigorta Aracılık Otomotiv Sanayi
Ticaret İthalat ve İhracat Ltd. Şti.
Basınevleri Mah. 15. Cad. 17. Sok. No:2/A-13 Keçiören/Ankara
- Özgün-Tur Seyahat ve Ticaret Ltd. Şti.
Emek Mah. 8. Cad. 21. Sok. 40 Çankaya/Ankara
- Öztürkcan Turizm Otomotiv İnşaat Nakliye İthalat ve İhracat Sanayi Ticaret
Ltd. Şti.
Yıldırım Beyazıt Mah. Altındağ Cad. No:8/8 Altındağ/Ankara
- Özyaren Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Turgut Özal Blv. No: 54/11 İskitler/Ankara
- Real Temizlik Otomotiv İnşaat Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Sancaktepe Mah. 1586/2 Sok. No:1/5 Keçiören/Ankara
20-28/345-158
5/59

- Sedat Demirok-Demsa Turizm Taşımacılık
Ergenekon Mah. Nişantaşı Cad. 41/B Yenimahalle/Ankara
- Sedat-Bey Turizm İnşaat Taşımacılık Ticaret Ltd. Şti.
Balgat Mah. 1416 Sok. 14 Derepınar Apt. D:5 Çankaya, Ankara
- Ses Grup Taşımacılık Turizm İnşaat Gıda Otomotiv Kuyumculuk Emlak
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Sulugöz Sok. No:20/A Altındağ/Ankara
- Şen-Dem Turizm Otomotiv Nakliye Taahhüt Ticaret Ltd. Şti.
Çetin Emeç Blv. Cevizlidere Cad. No:3/3 Yukarı Öveçler/Ankara
- Tekman Otomotiv Turizm İnşaat Nakliye Temizlik Gıda Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti.
Zübeyde Hanım Mah. Turgut Özal Blv. No: 54/4 Altındağ/Ankara
- Uncuoğlu Turizm Taşımacılık İnşaat Otomobil Temizlik Hizmetleri Sanayi ve
Ticaret Ltd. Şti.
Demetgül Mah. 418. Cad. Doğan Apt. No:1/B Yenimahalle/Ankara
- Ülger Taşımacılık Turizm Emlak İnşaat Otomotiv Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Birlik Mah. 467 Sok. 12/B Çankaya/Ankara
- Yalçınkaya Turizm Nakliyecilik Taşımacılık İnşaat Taahhüt Ticaret Sanayi
Ltd. Şti.
Öveçler Mah. Tevfik Fikret Cad. No:26/6 Çankaya/Ankara
- Yardımer Turizm Taşımacılık Temizlik İnşaat İç ve Dış Ticaret Sanayi Ltd. Şti.
Bağlıca Mah. 1095. Sok. No:5/11 Etimesgut/Ankara
- Yeni Angora Turizm Taşımacılık Otomotiv İnşaat Gıda Ticaret Ltd. Şti.
Harbiye Mah. Hürriyet Cad. 82/A Dikmen Çankaya/Ankara
- Yeni Metkan Turizm Taşımacılık Otomotiv İnşaat Taahhüt Emlak Gıda
Temizlik Hizmetleri Kuyumculuk Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
Sancak Mah. Cidde Cad. No:25/A Çankaya/Ankara
- Yeni Nesil Taşımacılık Turizm Otomotiv Temizlik İnşaat Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti.
30 Ağustos Mah. 2096. Cad. 3/A Etimesgut/Ankara
- Yiğit Tur Turizm Ticaret Ltd. Şti.
Aşağı Öveçler Mah. 1314. Cad. 13 D:4 Dikmen Çankaya/Ankara
- Yumuş Turizm İnşaat Taahhüt ve Ticaret Ltd. Şti.
Huzur Mah. Cevizlidere Cad. 135/C Dikmen Çankaya/Ankara
(1) E. DOSYA KONUSU: Ankara ilindeki öğrenci ve personel taşıma servis hizmetleri
sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettikleri
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Önaraştırma, Ankara ili öğrenci ve personel taşıma servis
hizmetleri pazarında rekabetin ihlal edilip edilmediğinin belirlenmesi amacıyla
yapılmıştır.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Dosya konusuna yönelik olarak hazırlanan 03.10.2019 tarih ve
2019-4-63/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, 03.10.2019 tarihli Kurul toplantısında
görüşülmüş ve 19-34/515-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
20-28/345-158
6/59

(4) Anılan karar çerçevesinde hazırlanan 12.11.2019 tarih ve 2019-4-063/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu Kurulun 22.11.2019 tarihli toplantısında görüşülmüş, 19-41/680-
Mİ sayılı karar ile ek çalışma yapılmasına karar verilmiştir.
(5) İlgili karar uyarınca düzenlenen 05.06.2020 tarih, 2019-4-063/BN-02 sayılı Bilgi Notu ve
12.11.2019 tarih, 2019-4-063/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu 11.06.2020 tarih, 20-28
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
(6) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslere 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığı; bununla birlikte, sektördeki C plaka tahdit
uygulamasından kaynaklanan rekabetçi endişelerin giderilmesi amacıyla Ankara
Büyükşehir Belediyesi Ego Genel Müdürlüğüne ve Ankara Valiliği İl Trafik Komisyonuna
görüş gönderilmesinin faydalı olacağı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
(7) Dosya konusu temelde, personel servis taşımacılığı hizmeti ve öğrenci servis
taşımacılığı hizmeti ile ilgilidir. Bu durumda ilgili ürün pazarının “personel taşımacılığı
pazarı” ve “öğrenci taşımacılığı pazarı” veya daha geniş bir şekilde “servis taşımacılığı
hizmetleri pazarı” olarak belirlenmesi mümkündür. Bununla birlikte dosya kapsamında
tanımlanabilecek alternatif pazar tanımları çerçevesinde değerlendirme
farklılaşmayacağından, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafı
çerçevesinde ilgili ürün pazarı tanımı yapılmamıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
(8) Dosya kapsamında incelenen tarafların personel ve/veya öğrenci taşımacılık
faaliyetlerinin Ankara ili sınırları içerisinde gerçekleştiği, dolayısıyla ilgili coğrafi pazarın
il bazında Ankara olarak belirlenebileceği anlaşılmakla birlikte, İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafı dikkate alınarak, dosya kapsamında
tanımlanabilecek alternatif pazar tanımları çerçevesinde değerlendirme
farklılaşmayacağından ilgili coğrafi pazarı tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
I.2. Yapılan Tespitler
I.2.1. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(9) Yerinde incelemelerden elde edilen belgelerde dikkat çeken ilk husus, hakkında
inceleme yapılan bazı firmalar arasında öğrenci ve personel taşımacılığı hizmetinin
sunulması bakımından iş birliği doğuracak nitelikte uygulamalara başvurulduğudur.
Nitekim Beşeller Turizm Taşımacılık Filo Kiralama Otomotiv İnşaat Taahhüt Emlak
Sanayi ve Ticaret A.Ş.’den (BEŞELLER) elde edilen ve BEŞELLER ile Yeni Nesil
Taşımacılık Turizm Otomotiv Temizlik İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (YENİ NESİL)
arasında akdedilen “İş Ortaklığı Beyannamesi” ile 2019 yılına ait Tapu ve Kadastro
Genel Müdürlüğünün personel taşıma hizmet alım ihalesine müşterek teklif verilmesinin
ve işin bu firmalar üzerinde kalması halinde ortaklık sözleşmesinin Tapu ve Kadastro
Genel Müdürlüğüne verileceğinin kararlaştırılmış olduğu aşağıda yer verilen söz konusu
sözleşmenin ilgili kısmından anlaşılmaktadır:
“…(…..)...”
(10) Benzer şekildeki örneklerden biri olan Özyaren Turizm Taşımacılık Petrol Ürünleri
İnşaat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ÖZYAREN) ve Çağrı Tur Nakliyecilik Sanayi Ticaret
20-28/345-158
7/59

Ltd. Şti. (ÇAĞRI) arasındaki 2017 yılına ait Makina ve Kimya Endüstrisi Kurumunun
ihalesine ilişkin “İş Ortaklığı Beyannamesi”nin akdedilmesinin ardından, ihalenin bu
taraflar üzerinde kalmasını takiben ilgili idareye ihaleye konu hizmet süresince hizmetin
ÖZYAREN ve ÇAĞRI ortaklığında sunulacağını belirten “Adi İş Ortaklığı Sözleşmesi”
sunulmuştur. Yine bahsi geçen iş ortaklığı sözleşmesine benzer hükümler içermekle
birlikte, farklı olarak bu ortaklığın adının, merkezinin ve ortaklarının sundukları
sermayesine karşılık belli bir hissedarlık oranının bulunduğu başka bir iş birliği şekli Öz
Üstün Turizm-Taşımacılık-Otomotiv-İnşaat Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.
(ÖZÜSTÜN), Olguntur Taşımacılık Otomotiv İnşaat Turizm Petrol Tarım ve Ticaret Ltd.
Şti. (OLGUNTUR) ve Güldenler Turizm Taşımacılık Nakliyat Dağıtım İnşaat Taahhüt
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (GÜLDENLER) arasında akdedilen “Adi Ortaklık (İş Ortaklığı)
Sözleşmesi”nde görülmüştür.
(11) Yapılan yerinde incelemelerde, sektördeki hizmetin sunumu noktasında karşılaşılan bir
başka iş birliği örneği, Çınar Transfer Taşımacılık Filo Kiralama Turizm Temizlik İnşaat
Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’de (ÇINAR) yapılan yerinde incelemede elde edilen ve Orca
Lojistik Taşımacılık Turizm Nakliyat Ticaret Ltd. Şti.’nin “işveren” ve ÇINAR’ın ise
“yüklenici” konumunda olduğu, 01.01.2018-31.07.2018 tarihleri arasında geçerli
“Personel Taşıma Hizmet Alımı Sözleşmesi”nde görülmektedir. Bu sözleşmede farklı
olarak sözleşme kapsamı belli bir kamu kurumunun hizmet alım ihalesi ile
sınırlandırılmamakta, kamu ve özel sektördeki personelin taşınması işinin işverenin
belirleyeceği nicelikte sunulması öngörülmektedir. Taraflar aralarında sözleşme
süresince kiralanacak araçların özelliklerini, sözleşme süresince yapılacak tahmini
kilometreyi ve kilometre başına birim fiyatı belirlemek suretiyle tahmini bir toplam tutar
üzerinden anlaşma sağlamıştır.
(12) Bu şekilde hizmetin alt yükleniciler aracılığıyla sunulmasının sektörde oldukça yaygın
olduğu dosya kapsamında yerinde inceleme yapılan birçok firmadan elde edilen
“puantaj” adlı tablolardan görülebilmektedir. Sözü edilen tablolardan, alt işveren
tarafından öğrenci veya personel taşıma hizmetinin yerine getirilmesinde çalışan kişi
veya yüklenicilerin araç plakası ile saat ya da gün bazında çalışma süreleri, çalışılan
güzergâh, çalışma karşılığı vb. hususların kayıt altına alındığı görülebilmektedir. Bunun
yanında, yerinde incelemelerde, personel veya öğrenci taşıma hizmetinin sunumu
karşılığında servis hizmeti veren firmalar arasında düzenlenen faturalar da tespit
edilmiştir.
(13) Yerinde incelemelerde elde edilen belgelerin bir kısmında ayrıca, Ankara Ticaret Odası
(ATO) tarafından öğrenci ve personel taşımacılığına ilişkin azami fiyat tarifesinin de yer
aldığı görülmektedir. Sözü edilen fiyat tarifeleri yerinde inceleme yapılan çeşitli
firmalarda görülmüştür. Örnek olarak, Uncuoğlu Turizm Taşımacılık İnşaat Otomobil
Temizlik Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’de yapılan yerinde incelemede elde edilen
ve Ankara Toplu Taşımacılar Derneği (ANTAD) tarafından üyelerine gönderilen aşağıda
yer verilen yazışmanın ekinde 14.09.2018 tarihli ATO fiyat tarifesi yer almaktadır:
“Sayın Üyemiz,
2018-2019 Eğitim Öğretim yılı ATO fiyat tarifesi ekte bilgilerinize sunulmuştur.
Aşağıdaki tabloda Yönetim Kurulumuzun detaylı olarak yapmış olduğu bir çalışmadır.
Fiyat verirken tarifenin alt kısmındaki yıldızlı açıklamaları iyi kontrol etmeniz
durumunda bir sıkıntı yaşamayacağınızı umuyor ve yeni başlayan eğitim öğretim
döneminde tüm üyelerimize başarılar diliyoruz.
ANTAD YÖNETİM KURULU”
20-28/345-158
8/59

(14) Baltacı Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’den (BALTACI) alınan belgelerde
yer alan, ATO Meslek Komiteleri Müdürlüğü çalışanı (…..) tarafından BALTACI Yönetim
Kurulu Başkanı (…..)’ya 10.10.2019 tarihinde gönderilen “Fiyat Tarifeleri” konulu
yazışmanın ekinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“A-) ÖĞRENCİ TAŞITI ÜCRET TARİFESİ (KDV DAHİL)
(2014-2015 Yılı Öğretim Dönemi)
(Öğrenci Taşıma Şartlarına Uygun Araçlar İçin)
0 Km.' den - 3 Km.' ye kadar Yıllık ₺1.260,00
3 Km.' den - 6 Km.' ye kadar Yıllık ₺1.377,00
6 Km.' den - 10 Km.' ye kadar Yıllık ₺1.665,00
10 Km.' den - 15 Km.' ye kadar Yıllık ₺1.980,00
15 Km.' yi aşan her Km. için Yıllık ₺37,00
 Ücretler gidiş dönüş olup dönüş için ayrıca ücret alınmaz. Metropol hudutlarını
aşan taşımalarda özel fiyat anlaşmaları geçerlidir.
 2014-2015 Eğitim ve Öğretim yılı MEB' nın 30.05.2014 Tarih ve 2014/11 Sayılı
genelgesiyle Belirlemiş olduğu 180 günlük eğitim öğretim gününe göre yıllık
olarak belirlenmiştir. Yıl içerisinde gün sayısında Resmi tatiller, sömestre (yarıyıl)
tatili hesaplamalara ve fiyatlara dâhil edilmemiştir.
 Okul öncesi, ilkokul ve ortaokullarda; rehber personel giderlerine katkı olarak
araçta taşınan her öğrenci için aylık azami ₺55,00 tarifeye ek ücret alınır.
 Taşıma ücretleri yıllık peşin ödenebileceği gibi 15 Eylül - 15 Mayıs tarihleri
arasında eşit taksitler halinde de ödenebilir. Yıllık peşin ödemelerde % 10 indirim
uygulanır.
 Okullarda etüt programlarına kalan öğrencilerin okul giriş ve çıkış saatleri dışında
yapılan geliş veya dönüş servisleri için ek olarak taşıma ücretinin 1/4 oranında
ücret alınır.
 Hafta sonları ilave gün eğitim öğretim veren okulların servis ücretlerine ek olarak
taşıma ücretinin 1/5 oranında ücret alınır.
 Mevzuatla zorunlu tutulan standart özellikler dışında araca dair isteğe bağlı
konfor ve ek özellikler (Model-marka sınırlaması, motor gücü, iç döşeme, özel
tasarım, özel hizmet, takip paketi vb.) talep edilmesi halinde Bu fiyatlar % 10 ile
% 20 oranında artırılarak uygulanır.
B-) PERSONEL ÜCRET TARİFESİ ( KDV HARİÇ)
ARAÇ CİNSİ İLK KALKIŞ HER KM. İÇİN
Otobüs (36 ve üzeri) ₺280,00 ₺3,00
Midibüs (26-35) ₺250,00 ₺2,56
Midibüs (18-25) ₺180,00 ₺2.50
Minibüs (9-17) ₺145,00 ₺2,17
 Ücretler gidiş ve dönüşü kapsar. Dönüş için ayrıca ücret alınmaz.
 Mevzuatla zorunlu tutulan standart özellikler dışında araca dair isteğe bağlı
konfor ve ek özellikler (Model-marka sınırlaması, motor gücü, iç döşeme, özel
tasarım, turizm paketi vb.) talep edilmesi halinde Bu fiyatlar % 10 ile % 20
oranında artırılarak uygulanır.
 Metropol hudutlarını aşan taşımalarda özel fiyat anlaşması geçerlidir.

A-) ÖĞRENCİ TAŞITI ÜCRET TARİFESİ (KDV DAHİL)
(2015 - 2016 Yılı Öğretim Dönemi)
(Öğrenci Taşıma Şartlarına Uygun Araçlar İçin)
20-28/345-158
9/59

0 Km.' den - 3 Km.' ye kadar Yıllık 1.375,00
3 Km.' den - 6 Km.' ye kadar Yıllık 1.500,00
6 Km.' den - 10 Km.' ye kadar Yıllık 1.815,00
10 Km.' den - 15 Km.' ye kadar Yıllık 2.160,00
15 Km.' yi aşan her Km. için Yıllık 40,00
 Ücretler gidiş dönüş olup, dönüş için ayrıca ücret alınmaz ve km hesabında tam
sefer (gidiş-dönüş) esas alınır. Metropol hudutlarını aşan taşımalarda özel fiyat
anlaşmaları geçerlidir.
 2015-2016 Eğitim ve Öğretim yılı MEB'in genelgesiyle belirlenmiş olan eğitim
öğretim gün sayısına göre yıllık olarak belirlenmiştir. Yıl içerisinde gün sayısında
Resmi tatiller, sömestre (yarıyıl) tatili hesaplamalara ve fiyatlara dâhil
edilmemiştir.
 Okul öncesi, ilkokul ve ortaokullarda; rehber personel giderlerine katkı olarak
araçta taşınan her öğrenci için aylık azami 60,00 TL tarifeye ek ücret alınır.
 Taşıma ücretleri yıllık peşin ödenebileceği gibi 15 Eylül - 15 Mayıs tarihleri
arasında eşit taksitler halinde de ödenebilir. Yıllık peşin ödemelerde % 10 indirim
uygulanır.
 Okullarda etüd programlarına kalan öğrencilerin okul giriş ve çıkış saatleri
dışında yapılan geliş veya dönüş servisleri için ek olarak taşıma ücretinin 1/4
oranında ücret alınır.
 Hafta sonları ilave gün eğitim öğretim veren okulların servis ücretlerine ek olarak
taşıma ücretinin 1/5 oranında ücret alınır.
 Mevzuatla zorunlu tutulan standart özellikler dışında araca dair isteğe bağlı
konfor ve ek özellikler (Model-marka sınırlaması, özel tasarım, özel hizmet, takip
paketi vb.) talep edilmesi halinde bu fiyatlar % 10 ile % 20 oranında artırılarak
uygulanır.
 Tam gün öğrenim veren okullarda oluşan toplam bedel üzerine %20 ilave edilir.

B-) PERSONEL ÜCRET TARİFESİ (KDV HARİÇ)
ARAÇ CİNSİ İLK KALKIŞ HER KM. İÇİN
Otobüs (31 ve üzeri) 265,00 2.91
Midibüs (26-31) 235,00 2.43
Midibüs (18-22) 170,00 2.36
Minibüs (9-17) 136,00 2.06
 Ücretler gidiş ve dönüşü kapsar, dönüş için ayrıca ücret alınmaz ve km
hesabında tam sefer (gidiş-dönüş) esas alınır.
 Mevzuatla zorunlu tutulan standart özellikler dışında araca dair isteğe bağlı
konfor ve ek özellikler (Model-marka sınırlaması, motor gücü, iç döşeme, özel
tasarım, turizm paketi vb.) talep edilmesi halinde bu fiyatlar % 10 ile % 20
oranında artırılarak uygulanır.
 Metropol hudutlarını aşan taşımalarda özel fiyat anlaşması geçerlidir.”
(15) Edinilen bilgilere göre, ATO, öğrenci ve personel taşımacılığı faaliyeti gösterebilmek için
mevzuat gereği gerekli olan C plakların ihale yoluyla satışının zamanına ve satışa
çıkarılacak plaka sayısına ilişkin Ankara Büyükşehir Belediyesine görüş vermektedir.
Buna ilişkin olarak, Çalıkıran Turizm Taşımacılık Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş.’de
(ÇALIKIRAN) yapılan yerinde incelemede elde edilen “Ankara Servis Koordinatör”
başlıklı WhatsApp grubuna ait yazışmalarda Nobel Tur Taşımacılık Turizm İnşaat
Otomotiv Gıda Besicilik İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. yetkilisi ve ATO Meclis
20-28/345-158
10/59

Üyesi olan (…..) tarafından grup üyelerine gönderilen mesajda aşağıdaki ifadelerin yer
aldığı görülmektedir:
“Arkadaşlar değerli servis esnafı kardeşlerim sosyal medyada çeşitli asılsız yorumlar
yapılmakta 500 plaka satılması kararına ukome alt komisyonunda (…..) şahitliğinde
itiraz ettim ve şerh yazdım satış talebimiz yok illaki satılacak ise sadece 7200 içinden
iptal edilen fiilen sistemde olmayan sayıda yaklaşık (130-150 arası)satışının kabul
edilebileceğini belirttim
ŞU AN Aldığım bilgi bu yönde kararın değiştirileceği yani sadece 150 adet eksik plaka
satışı yapılacağı yönündedir hayırlı olsun saygılar
(…..)
Nobel tur
ato meclis üyesi”
(16) Yapılan yerinde incelemelerde görülen bir diğer durum, sektörde faaliyet gösteren
teşebbüslerin kamu kurumlarının ihaleleri esnasında diğer öğrenci/personel taşımacılığı
yapan firmalarca verilen teklifleri takip etmesidir. Söz konusu durumun tipik bir örneği
olarak, Anıt-Tur Seyahat Turizm ve Ticaret Ltd. Şti.’de (ANIT-TUR) yapılan yerinde
incelemede elde edilen ajanda da ANIT-TUR tarafından 2017 ve 2019 yıllarındaki
ihaleler bakımından aşağıdaki şekilde notların alındığı görülmüştür:
HALK SAĞLIĞI
25.02.2019
Yaklaşık Maliyet: 15.637.484,21 TL
Hilal Tur Teşekkür
Boss Tur Teklif yok – Teminat yok
Güven Turizm 15.541.335,00 TL
Etimesgut – Özçelikbir 14.979.600,00 TL
Mavera1 Turizm Teşekkür
AC Turizm 7.989.120,00 TL
Güldenler – Özüstün – Olgun 8.779.710,00 TL
Özyaren – Yeni Nesil – Ülger 9.149.820,00 TL
Metkan Turizm 12.524.610,00 TL

SAĞLIK BAKANLIĞI
21.02.2019
Yaklaşık Maliyet: 22.641.059,50 TL
Kaya Seyahat 21.961.320,00 TL
Acarlar Teşekkür
Hilal Tur Teşekkür
Genol Teşekkür
Global Teşekkür
Özüstün – Olgun Tur – Güldenler 21.338.484,00 TL
Demirhan – Mavera1 Tur 21.714.288,00 TL
Elanur – Çetinkaya – Başak-Köker 21.714.288,00 TL
…
“İDARENİN ADI: T.C. GÜMRÜK VE TİCARET BAKANLIĞI
İŞİN ADI: PERSONEL SERVİS HİZMET ALIMI
İHALE KAYIT NO: 2017/337690
İSTENİLEN ARAÇLAR: 8 ADET 16 KİŞİLİK, 47 ADET 17-21 KİŞİLİK
47 ADET 27 KİŞİLİK, 4 ADET 27 KİŞİLİK RİNG SERVİS ARACI
İŞİN SÜRESİ: 01.01.2018 / 31.12.2018 – 251 İŞ GÜNÜ
İHALE TARİHİ: 17.08.2017 İHALE SAATİ: 15.00
İHALEYE KATILAN FİRMALAR
S.NO FİRMA ADI VERİLEN TEKLİF
20-28/345-158
11/59

1 Yumuş/Hakkıoğlu 6.627.655,00
2 Hilal Tur 5.149.265,00
3 Etimesgut Tur 6.385.440,00
4 Koçlar Turizm 5.774.004,00
5 Çınar Turizm 6.282.530,00
6 Elanur Turizm TEŞEKKÜR
7 Kaya Sey. 5.589.017,00
8 Global Tur TEŞEKKÜR
9 Ayder Turizm 5.540.072,00
10
Yeni Nesil / Güvence
Beşeller/ Kayaburun
5.488.366,00
YAKLAŞIK MALİYET 6.442.668,00
SINIR DEĞER HESABI (TEKLİFLERİN
ORTALAMASI*0,85)

NOT: 1. Sıradaki Yumuş/Hakkıoğlu Ort. girişinde toplam 23 araba sunulmuş. 17/6
3. Sıradaki Etimesgut Tur. Sunmuş olduğu araçların bazılarının modelleri
tutmuyor.
4. Sıradaki Koçlar Tur. Araçların modelleri tutmuyor. 25 Adet araç ruhsatı koymuş.
İncelenecek.
10. Sıradaki ortak girişim yapan firmalar toplam 20 civarı araç teklif dosyasına
koymuşlar.”
(17) Yerinde incelemelerde ayrıca, kamu kurumlarının hizmet alım ihalelerine ilişkin idari ve
teknik şartnamelerinden örnekler alınmıştır. Alınan şartnamelerde genel olarak benzer
hükümlerin yer aldığı, idari şartnamelerde ihaleye konu iş, ihaleye katılım şartları ve
ihale sürecine ilişkin düzenlemelere yer verildiği, teknik şartnamelerde ise ihale konusu
iş özelinde birtakım fiziki/teknik düzenlemelerin getirildiği görülmektedir. Örnek olarak,
Onural Turizm Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.’de (ONURAL) yapılan yerinde
incelemede alınan Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü (DHMİ)
tarafından, personelinin 2018 ve 2019 yıllarında taşınması işi ile ilgili olarak hazırlanan
İdari Şartname’de;
 İhale konusu işe ilişkin bilgiler,
 İhaleye ilişkin tekliflerin verilme zamanı ve verilen tekliflerin zeyilname
düzenlenmesi hali hariç herhangi bir sebeple geri alınamayacağı,
 İhale dokümanının erişimi,
 İhaleye katılım için gerekli belgeler,
 Ekonomik ve mali yeterliliğe ilişkin belgeler,
 Özmal kriteri,
 İhaleye katılamayacak olanlar,
 Teklif ve sözleşme türüne ilişkin açıklamalar,
 Teklifin geçerlilik süresi,
 Geçici ve kesin teminat miktarı,
 Sınır değerin belirlenmesine ilişkin hükümler,
 Ekonomik açıdan en avantajlı teklife ilişkin açıklamalar,
 Sözleşme yapılmasında isteklinin ve idarenin görev ve sorumlulukları
yer alırken, Teknik Şartname’sinde ise şu hususlara yer verildiği görülmektedir:
 Araç tipi,
 Araç ve sefer sayısı,
 Kalkış ve varış saatleri,
 Araçların model, motor gücü vb. durumlarına ilişkin hükümler,
20-28/345-158
12/59

 Sürücülere ilişkin sürücü belgesi süresi, yaş ve bir takım hukuki ve kişisel
kriterler,
 Güzergâh uzunluğu ve idarenin değişiklik hakkına ilişkin bilgiler,
 Araçların ve sürücülerin sigortalarına ilişkin hükümler.
İhalenin sonuçlanmasının ardından DHMİ ve ONURAL arasında akdedilen Hizmet Alım
Sözleşmesi’nde ise genel hatlarıyla şu hükümler yer almaktadır:
 Sözleşme tarafları,
 İşin tanımı,
 Sözleşmenin türü ve bedeli,
 Sözleşme bedeline dahil olan giderler,
 İşin süresi,
 İşin yapılma yeri, işyeri teslim ve işe başlama tarihi,
 Teminata ilişkin hükümler,
 Yüklenicinin ve idarenin sözleşmeyi feshetmesine ilişkin hükümler.
(18) Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, idarelerin genel olarak ihaleye ilişkin araç sayısı,
sefer sayısı vb. temel bilgileri idari şartnamede belirttiği, söz konusu araçlara veya araç
sürücülerine ilişkin hükümlere ise teknik şartnamede yer verildiği söylenebilecektir.
Bununla birlikte, önaraştırma kapsamında sektör oyuncuları tarafından sıklıkla dile
getirilen özmal kriteri idari şartnamelerde yer almaktadır. Söz konusu kriter idare
tarafından açılan ihalede işi üstlenecek firmanın işi yerine getirirken kullanacağı
araçlarının belli bir oranın/sayısının bu firmanın mülkiyetinde olma koşulunu ifade
etmektedir. Sektör oyuncuları tarafından dile getirilen ve yerinde incelemelerde elde
edilen belgelerde de görülen husus ihale idari şartnamelerinde getirilen özmal, araç
yaşı, motor gücü gibi kriterlerin ihalelerdeki rekabeti kısıtladığıdır. Nitekim Yardımer
Turizm Taşımacılık Temizlik İnşaat İç ve Dış Ticaret Sanayi Ltd. Şti.’de (YARDIMER)
yapılan yerinde incelemelerde, teşebbüs tarafından çeşitli kurumlara ve T.C
Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne (CİMER) kurumların yaptıkları ihaleler ile ilgili
şikâyetlerin iletildiği görülmüştür. Aşağıda YARDIMER’in kurumlara yapmış olduğu söz
konusu şikâyet dilekçelerinden bazılarına yer verilmektedir:
“HAKİMLER VE SAVCILAR (KURULU) GENEL SEKRETERLİĞİ
İDARİ VE MALİ İŞLER BÜROSU
Şikâyet konusu işlem ve şikâyet nedenleri
2018/548236 ikn. no'lu ihalenizin şartnamesini inceledik. Şartname’nin madde 7.5.2
de istekli olabilecek firmalardan 10 adet öz mal istemektesiniz. Firmamız ihalenize
katılım sağlamak istemektedir, öz malımız yetersiz kalmaktadır. 4734 sayılı kanunun
şartnameler madde 12'de şartnameler ile ilgili belirlenecek kriterler, verimliliği ve
fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacaktır, rekabeti engelleyici hususlar
içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlanacaktır denilmektedir.
2013-2014-2015-2016-2017 personel taşıma ihalelerinizi hep aynı firma almış ve
katılımların da ne kadar az olduğu anlaşılmaktadır. Öz malın kaldırılıp rekabet
ortamının artmasını, teklif fiyatlarının da daha düşük seviyelerde sunulacağı
kanaatindeyiz. Ayrıca 2017/525629 ikn. no'lu ihalenizde istemiş olduğunuz 7 adet öz
malın da hizmet işinizde çalıştırılmamaktadır.
Sonuç: Sizden ricamız öz malın kaldırılarak rekabet ortamının sağlanması ihalenize
katılmamızın önünün açılmasını istemekteyiz.”

20-28/345-158
13/59

“ADALET BAKANLIĞI
İDARİ VE MALİ İŞLER BAŞKANLIĞINA ANKARA
Konu: Personel Taşıma Servis Hizmeti Hakkında
İdarenizin 08.12.2017 tarihinde 2017/567003 ikn. nolu ihalenizi incelememiz
neticesinde idari şartnamenin 7.5.2. maddesinde; İsteklinin teklif vereceği araç
sayısının % 20'sinin kendilerine ait olduğunu gösterir (Otobüs, Midibüs ve minibüsler
için ayrı ayrı) araç ruhsatlarının aslı veya 'Aslı Gibidir' yaptırılarak suretlerini ibraz
edeceklerdir, denilmektedir. Firmamızın envanterine kayıtlı aracımızın
bulunmamasından dolayı ihalenize katılmak istememize rağmen katılamadık. Kamu
ihale genel tebliği madde 9'da; İhale Uygulama Yönetmeliklerinin tesis, makine,
teçhizat ve diğer ekipmana ilişkin belgeleri düzenleyen maddelerinde kendi malı
olma şartının aranmamasının esas olduğu hükme bağlanmıştır. Ayrıca hizmet alımı
ihaleleri uygulama yönetmeliğinin madde41-(1) İşin yapılabilmesi için gerekli görülen
makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına ve niteliğine dokümanda yer verilir.
Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır. Ancak
idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu isin yapılabilmesi için adaya
veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik
kriteri olarak belirleyebilir. Bu durumda, makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik
kriterlerine yönelik olarak dokümanda düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik
belgelerin de başvuru veya teklif kapsamında sunulması zorunludur, denilmektedir.
Öz mal istemenizden dolayı ihalenize katılmamız engellenmektedir. Hem de
ihalenizin üstündeki yükleniciye işin yapılabilmesi için gerekli öz mallar
çalışmamaktadır. Öz mallar çalışmayacaksa neden ihalenizde isteklilerden öz mal
istenmiştir.
Sayın yetkili; ihalelerinizde öz mal istemeleriniz sonucunda katılım sağlayan firma
sayıları 2, 3 firma ile sınırlı kalmakta, sunulan teklifler de yüksek fiyatlardan
sunulmaktadır. 2017/567003 ikn. no'lu şartnamenizde istekliden % 20 öz mal istemiş
ve bu da ortalama 16 adet araç yapmaktadır. Şu anda yüklenicinin bu kadar aracı
hizmet işinizde çalışmamaktadır. Sizden ricamız kontrol teşkilatını uyarmanız ve
çıkacak olan yeni ihalelerinizde öz malı kaldırmanızdır.
Saygılarımızla.”
“TÜRK DİL KURUMU BAŞKANLIĞINA
Şikayet konusu işlem ve şikayet nedenleri;
Sayın yetkili 2018 / 588736 ikn. lu idari şartnamenizi e-kap üzerinden 22.11.2018
tarihinde indirdik ve ihalenize katılım sağlamak için incelememiz neticesinde, teknik
şartnamenizin madde 4 a) Söz konusu iş en az 14+1 kişilik midibüs ve minibüslerle
yapılacaktır. Araçlar 2016 veya daha üst model ve C plakalı olacaktır. Madde 4 c)
isteklinin en az 2 adet aracın kendi öz malı olduğunu gösteren belgeleri, Hizmet
Alımları İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 41. maddesine uygun olarak teklif ekinde
sunacaktır, denilmektedir. Ankara'daki kamu kurumlarda personel taşıma
hizmetlerinin şartnamelerinin incelenmesi neticesinde, SGK 230 araç TRT 120 araç
Tarım Kırsal 41 araç, bunun gibi birçok sayabilirim, öz mal istemezken sizin 7 adet
araçlık taşıma işinize öz mal istemeniz ve araç modellerini 2016 model istemeniz çok
manidardır. 4734 sayılı kanunda genelde rekabeti engelleyici unsurların ortadan
kaldırarak şartnamelerin hazırlanmasından bahsetmektedir, madem öz mal
konuluyor 4734 sayılı kanunda da sizin de bildiğiniz üzere işin yapılabilmesi için
denilmektedir. 2017/649472 ikn. lu ihalenizde de öz mal istemiş takiplerimiz
sonucunda istemiş olduğunuz öz malların çalıştırılmadığı aynı zamanda istemiş
20-28/345-158
14/59

olduğunuz modellere uyulmadığı tarafımızdan tespit edilmiş kayıt altına alınmıştır.
Öz mal isteyip çalıştırmamanızda manidardır. Ülkemizin bu zor günlerinde
ihalelerinizi ne kadar düşük fiyatlara yaptırarak maddi yönden devletimizin menfaati
olacağı kanaatindeyiz. Sizden ricamız çalıştırmadığınız öz malı şartnamenizde zeyil
yaparak kaldırmanız, araç modellerini de uygun modellere düşürmenizdir,
saygılarımızla.”
(19) YARDIMER’in kurumların dışında CİMER’e yaptığı başvuruda yer verilen hususlar ise
aşağıdaki gibidir.
“…değerli büyüklerim sayın Cumhurbaşkanım, Ankarada personel ve öğrenci servis
hizmetleri yapan bir firmada bulunmaktayım aynı zamanda kamu kuruluşları personel
taşıma servis ihalelerine katılım sağlamaktayım. Bazı kamu kurumları ihale
şartnamelerine özmal isteyerek ihalelere katılım sağlamamız bir anlamda
engellenmekte ve 3, 5 tane firmalar da ihalelere girip çok yüksek fiyatlardan işlerini
almakta ve karı paylaşmaktadırlar aynı zamanda da bu özmal isteyen kamu
kuruluşlarında da özmallarını çalıştırmamakta idarelerde buna göz yummaktadırlar.
Mesela bir firmanın 20 adet özmalı var ihaleyi alıyor bu firma başka aynı saatlerde
diğer bir kurumunda işlerini alıyor araçlarını diğer hizmet işinde kullanamıyor teklif
fiyatları da piyasa ortamına göre çok yüksekten gitmektedir. Sağlık Bakanlığı, eski
adıyla aile ve sosyal politikalar bakanlığı, Diyanet İşleri Başkanlığı, Orman ve Su İşleri
Bakanlığı, Orman Bak. Adalet Bakanlığı bazı askeriyeler daha bir çok sizden ricam
özmalla yapılan ihaleleri birde rekabeti artırıcı bizim gibi firmalarında katılacağı
ihaleleri araştırmanız sonucunda fiyat farkını anlayacaksınız. Örneğin en son olan
Sağlık Bak. ihalesi bir önceki sene 11 milyon bile çokken bu seneki teklif 24 milyon
civarıdır, ben şahsen bu ülkenin evladı olarak devletten çıkan bu paralara üzülerek
size yazmayı görev bilmişimdir ihalelerinde özmal isteyen kamu kuruluşlarından
özmalları kaldırttıraraktan rekabeti engelleyici hususların ortadan kaldırıp düşük
fiatlara gideceği inancındayım saygılarımla.”
(20) YARDIMER’in yukarıdaki CİMER başvurusuna ilişkin olarak Kamu İhale Kurumu (KİK)
Düzenleme Dairesi Başkanlığının cevap yazısında ise aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Sayın ilgili,
Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer ekipmana
ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41'inci maddesinde,
“İşin yapılabilmesi için gerekli görülen makine, teçhizat ve diğer ekipmanın sayısına
ve niteliğine dokümanda yer verilir. Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma
şartının aranmaması esastır. Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale
konusu işin yapılabilmesi için adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü
makine, teçhizat ve diğer ekipmanı yeterlik kriteri olarak belirleyebilir. Bu durumda,
makine, teçhizat ve diğer ekipmanın, teknik kriterlerine yönelik olarak dokümanda
düzenleme yapılmış ise, bu niteliğe yönelik belgelerin de başvuru veya teklif
kapsamında sunulması zorunludur.” düzenlemesi yer almaktadır.
İdareler kendi ihtiyaçlarını göz önünde bulundurarak, takdir yetkileri kapsamında
ihale dokümanlarına “kendi malı olma” şartını ekleyebilmektedir. Kamu İhale Kurumu
uygulamayı yönlendirme görevini, 4734 sayılı Kanuna ve Kamu ihale Sözleşmeleri
Kanunu’na ilişkin bütün mevzuatı, standart ihale dokümanlarını ve tip sözleşmeleri
hazırlamak ve ihale sürecinde gerçekleştirilen işlemler hakkında şikâyet ve itirazken
şikâyet yolları işletilerek Kuruma iletilen hukuka aykırılık iddialarını incelemek
suretiyle yerine getirmektedir.
20-28/345-158
15/59

Bu çerçevede ülkemiz kamu ihale sisteminde, kamu ihale mevzuatına aykırı
olamamak koşulu ile her bir idare ihtiyaçları doğrultusunda ihale şartlarını belirlemek
hususunda takdir yetkisine sahiptir. İlgililer tarafından bu sorun itirazen şikâyet
başvurusu yoluyla Kurumumuza iletildiği takdirde, somut ihalenin koşulları
çerçevesinde bahse konu şartname düzenlemesinin rekabeti bozucu etki doğurup
doğurmadığı Kurul tarafından incelenebilecektir. 4734 sayılı Kanunun 54, 55 ve 56
ncı maddeleri ile 4734 sayılı Kanunun temel ilkelerine ve ihale mevzuatına aykırılık
teşkil ettiği değerlendirilen ihale dokümanlarına karşı başvurulacak şikâyet ve itirazen
şikâyet yollarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Bilgilerinize saygıyla sunar,
esenlikler dileriz.”
(21) YARDIMER’in yukarıda yer verilen yazışmalarından anlaşılacağı üzere, ihale idari
şartnamelerinde getirilen öz mal, araç yaşı, motor gücü gibi kriterler, firmaların ihalelere
girmelerini engellediği gerekçesiyle şikayete konu olmuş, somut olay bazında KİK
tarafından konu incelenerek sonuçlandırılmıştır.
I.2.2. Taraflardan Elde Edilen Yazılı Bilgiler
(22) Önaraştırma kapsamında taraflardan ihaleye katılım sürecinde göz önünde
bulundurdukları kriterlere ilişkin açıklamalar talep edilmiştir. Taraflardan gelen
cevaplarda genel olarak şu kriterlerin dikkate alındığı belirtilmiştir:
 Güzergah uzunluğu,
 Kurumun bulunduğu bölge,
 Çalışma saatleri (kurumların mesai saatleri),
 Çalışacak araç sayısı ve araç özellikleri (koltuk sayısı, motor hacmi vb.),
 İşin süresi,
 İhaleye katılım için istenen özmal sayısı,
 İhaleye katılım için istenen iş bitirme şartının sağlanıp sağlanamaması,
 Araç giderleri (yakıt, araç bakım onarım giderleri, sigorta ve şoför giderleri),
 Sözleşme masrafları (damga vergisi, karar pul bedeli ve KİK payı),
 Mevcut işlerle çakışıp çakışmadığı,
 İhaleye katılım için gereken geçici ve kesin teminat tutarları,
 Alt yüklenici çalıştırmaya izin verilip verilmemesi,
 Geçmişte veya halihazırda o kurum ile çalışılıyor olması,
 Şartnamelerde yer alan cezai şartlar.
(23) Önaraştırma taraflarına ayrıca ihalelere katılmadan önce birim fiyat hesabı yapılırken
göz önüne alınan faktörler de sorulmuş olup, taraflarca aşağıdaki hususlar dile
getirilmiştir:
 İşin niteliği (personel taşıma, araç kiralama, sürücülü araç kiralama vb.),
 İşin süresi,
 Güzergah uzunluğu,
 Araç tipi (minibüs, otobüs vb.),
 Çalışma saatleri (kurumların mesai saatleri),
 Akaryakıt fiyatları,
 Kasko, sigorta ve muayene giderleri,
 Araç bakım onarım ve amortisman giderleri,
 Şoför giderleri,
 Alt yüklenici çalıştırılacak ise buna ilişkin giderler,
 Yıllık belediye ruhsat harçları,
 Araç fiyatları,
20-28/345-158
16/59

 Şartnamelerde fiyat farkı öngörülüp görülmediği,
 Öngörülemeyen giderler (güzergah değişikliği, akaryakıttaki fiyat artışları vb.).
(24) Teşebbüsler tarafından, bu kriterlere göre oluşturulan fiyatın üzerine belirli bir kar payı
konulmak suretiyle teklif verildiği ifade edilmiştir.
I.2.3. Ankara Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odasından (Oda) Elde Edilen Bilgiler
(25) Oda tarafından gönderilen yazıda, Esnaf ve Sanatkarlar Meslek Kuruluşları Kanunu
hükümleri çerçevesinde Bakanlık izni ile kurulmuş bir ihtisas odası oldukları, mevzuat
hükümleri kapsamında servis aracı işletmeciliği yapan gerçek kişi esnafların Oda’ya üye
olmasının zorunlu olduğu ve Oda’nın 11 Yönetim Kurulu üyesi ve üç Denetim Kurulu
üyesi tarafından yönetildiği belirtilmiştir. Ayrıca, halihazırda Oda’ya kayıtlı üye sayısının
3.872 olduğu, Oda’ya kayıtlı 4.646’sı C plakalı toplam 4.674 araç bulunduğu, esnaf ve
sanatkârların sicile kayıtları yapılmadıkça Oda’ya kaydının yapılamadığı belirtilmiştir.
Oda’ya üye olmak için aranan şartlar ise şu şekilde sıralanmıştır:
 Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak veya yabancı devletler tabiiyetinde
bulunmakla beraber Türkiye'de sanat ve ticaret yapıyor olmak,
 Vergi mükellefi olmak ya da vergiden muaf olmak,
 Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği bünyesindeki odalara kayıtlı olmamak,
 SGK kaydı olmak,
 Ehliyeti olmak,
 Üzerine C plakalı tahditli araç kaydı olmak,
 Sabıka kaydı temiz olmak (yüz kızartıcı suç işlememiş olmak).
(26) Bununla birlikte, Oda’ya kayıtlı üyelerin hangi ihaleleri kazandığı bilgisinin Oda’ya
bildirilmediği ifade edilmiştir. Öte yandan Oda tarafından, Kamu Kurum ve Kuruluşları
Hizmet Yönetmeliği'nde 19 yaşına kadar araçların kullanılabileceği hükmü bulunmasına
rağmen, ihale şartnamelerinde konulan iki-üç yaş gibi kriterlerin hem ihaleye girenlerin
yüksek fiyat vermesine sebep olduğu hem ihaleye girecek kişileri azalttığı hem de
rekabetin engellenmesine neden olduğu ifade edilmiştir.
I.2.4. Ankara Toplu Taşımacılar Derneğinden (ANTAD) Elde Edilen Bilgiler
(27) ANTAD yetkilileri tarafından, derneğin kuruluş amacının, Ankara içinde toplu taşıma,
personel, turizm ve öğrenci taşımacılığı yapan firma personeli arasında yardımlaşmayı
ve dayanışmayı sağlamak, toplu taşıma faaliyetine uygun etkinlik ve katkılarla kültürel,
sosyal ve mesleki dayanışma faaliyetlerinde bulunmak olduğu belirtilmiştir. Dernek
Tüzüğü’nde iki çeşit üyelik düzenlendiği, bunlardan ilkinin Ankara içinde toplu
taşımacılık, personel, turizm ve öğrenci taşımacılığı yapan bir işletmeye malik olan,
ortak olan veya böyle bir işletmede yönetici olarak faaliyet gösteren, medeni hakları
kısıtlanmamış 5253 sayılı Dernekler Kanunu'nda belirlenen dernek üyesi olmaya mani
hali olmayan herkesin olabileceği asli üyelik, diğerinin ise derneğe maddi veya manevi
yardımda bulunacak kimselere Yönetim Kurulu kararı ile verilen fahri üyelik olduğu
iletilmiştir. Dernek Tüzüğü’ne göre faaliyetler;
a-) Toplu taşımacılık, personel, turizm, öğrenci taşımacılığı yapan firmalar arasındaki
işbirliği ve koordinasyonu sağlamak,
b-) Toplu taşımacılık, personel, turizm, öğrenci taşımacılığı konuları ile ilgili yayın
faaliyetlerinde bulunmak,
c-) Üyeler arasında bilimsel, mesleki ve sosyal bağlantılar kurmak, üyelerin mesleki
güvencesini sağlamak için çalışmalarda bulunmak,
20-28/345-158
17/59

d-) Derneğin amacına uygun olarak toplantılar tertip etmek, geceler düzenlemek,
kültürel faaliyetlerde bulunmak, üyelerin niteliklerini geliştiren öğretici kurslar
düzenlemek, geziler yapmak,
e-) Üyeler için çeşitli kooperatifler kurmak,
f-) Satın alma veya kiralama yolu ile gayrimenkuller, muhtelif araçlar, vasıtalar
edinmek, edinilen gayrimenkulleri kısmen veya tamamen satmak, kiraya veya
işletmeye vermek,
g-) Toplu taşımacılık personel, turizm, öğrenci taşımacılığı ile ilgili kanuni
düzenlemelerde ilgililere yardımcı olmak,
h-) Derneğin gelişmesine ve üyelerin yararına uygun düşen faaliyetlerde bulunmak,
bu amaçla yeni çalışma alanları bulmak ve uygulamak
şeklinde düzenlenmiştir.
(28) Bununla birlikte, derneğin faaliyetleri arasında tavsiye fiyat listesi gönderilmesi gibi bir
uygulamanın olmadığı ve dernek üyelerinin katıldıkları veya kazandıkları ihalelere ilişkin
bilgilerin kayıt altına alınmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, araç model yılının mevzuatta
azami 20 yaş olarak belirlenmiş olmasına rağmen, idarelerce üç-beş yaşında araçların
talep edilmesinin ve özmal sayısının fazla istenmesinin rekabet edecek firma sayısında
azalmaya neden olduğu belirtilmiştir.
I.2.5. Ankara Ticaret Odasından (ATO) Elde Edilen Bilgiler
(29) ATO’dan elde edilen bilgilerde, ATO’nun kuruluş ve işleyişine ilişkin esasların 5174
sayılı Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği ile Odalar ve Borsalar Kanunu (TOBB Kanunu)
ile düzenlenen tüzel kişiliğe sahip kamu kurumu niteliğinde bir meslek kuruluşu olduğu
belirtilmiştir. Söz konusu Kanun’un 13. maddesinde ATO organlarının Meslek
Komiteleri, Meclis, Yönetim Kurulu ve Disiplin Kurulu şeklinde belirlendiği ifade
edilmiştir. ATO’ya kayıtlı toplam üye sayısının 149.066 olduğu, 49.39.03 NACE Kodu
[Şehir içi, banliyö ve kırsal alanlarda kara yolu ile personel, öğrenci, vb. grup taşımacılığı
(şehir içi personel ve okul servisleri vb.)] ile faaliyet gösteren üye sayısının ise 972
olduğu belirtilmiş olup, üyelere ilişkin envanter kayıtları tutulmadığından kaç üyenin C
plaka araca sahip olduğu bilgisine sahip olmadıkları ifade edilmiştir.
(30) TOBB Kanunu’nun 9. maddesinde Oda kayıtlarına ilişkin “Ticaret siciline kayıtlı tacirler
ve 5. maddeye göre sanayici ve deniz taciri sıfatını haiz tüm gerçek ve tüzel kişiler ile
bunların şubeleri ve fabrikaları, bulundukları yerdeki odaya kaydolmak zorundadırlar.”
şeklinde bir hüküm bulunduğu, anılan Kanun hükmü kapsamına giren personel ve
öğrenci servis taşımacılığı yapan şirketlerin Oda üyesi olduğu, şahıs işletmelerinin ise
Türkiye Esnaf ve Sanatkârları Konfederasyonuna bağlı Odalara kaydolduğu
belirtilmiştir.
(31) Bununla birlikte, ATO’nun tavsiye fiyat yayımlama yetkisine ilişkin olarak yapılan
açıklamada; TOBB Kanunu’nun 01.06.2004 tarihinde yayımlandığı ve Kanun’un
“Odaların Görevleri” başlıklı 12. maddesinin (ı) bendinde “Gerektiğinde 507 sayılı Esnaf
ve Küçük Sanatkârlar Kanununun 125 inci maddesinde sayılan mal ve hizmetlerin
azamî fiyat tarifelerini, kendi üyeleri için, Bakanlıkça çıkarılacak yönetmeliğe uygun
olarak tespit etmek ve onaylamak” hükmünü haiz olduğu belirtilmiştir. Buna ilişkin,
düzenlemelerin 15.12.2004 tarih ve 25671 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Tacir ve
Sanayiciler Tarafından Üretilen Mal ve Hizmetlerin Azami Fiyat Tarifesinin
Düzenlenmesi Hakkında Yönetmelik’te yer aldığı belirtilmiştir. İlgili Yönetmelik’in 4, 11
ve 12. maddelerinde sırasıyla; “Odalar, tarifeleri serbest bırakamaz ve tarife vermekten
20-28/345-158
18/59

kaçınamaz. Tarifelerde yer alan fiyatlar azami hadleri gösterir.”, “Bu Yönetmeliğe göre
düzenlenen tarifelerin bulundurulması gerekli yerlerde bulundurulup bulundurulmadığı
ve bu tarifelere uyulup uyulmadığı üyenin kayıtlı bulunduğu oda tarafından denetlenir.”
ve “Bu Yönetmelik hükümlerine aykırı hareket edenler hakkında 5174 sayılı Kanunun
86, 87, 88, 89, 90, 91 ve 92inci maddelerinde öngörülen disiplin cezalarına ilişkin
hükümler ile 93 üncü maddesinde belirlenen para cezalarına ilişkin hükümler uygulanır.”
hükümlerinin yer aldığı iletilmiştir.
(32) Öte yandan konuya ilişkin olarak, mezkur Yönetmelik'in 5. maddesinde “Odalar, üyelerin
talebi üzerine veya doğrudan, tarifesi yapılacak mal ve hizmetler için, varsa bir önceki
dönemde tespit edilmiş olan tarifedeki hadler üzerinden, gerekli maliyet hesaplarını
yaparak yeni döneme ait tarifeleri hazırlar. Odalar, tarifelerin hazırlanmasında uzman
kişi ve kuruluşların görüşlerine başvurabilir. Odalar, çalışma alanı içerisinde bulunan
yerleşim yerlerinin ekonomik ve sosyal göstergelerini dikkate alarak ayrı ayrı tarifeler
hazırlayabilir. Meclisçe onaylanan tarifeler aynı gün içinde yürürlüğe girer. Onaylanan
tarifeler, en geç on gün içinde o yer belediye ve mülki idare amirliği ile esnaf ve
sanatkârlar odaları birliğine bildirilir.” hükmünün yer aldığı ifade edilmiştir.
(33) ATO üyelerinin girdikleri ihalelere ilişkin olarak ise Oda tarafından TOBB Kanunu'nun
26. maddesine istinaden üyelerin talepleri doğrultusunda, 4734 sayılı Kamu İhale
Kanunu’nun 10. maddesinin (g) bendi kapsamında düzenlen “İhale Durum Belgesi”nin
verildiği, ancak Oda’nın ihale konusunda yetkileri, ilgili madde ile sınırlı olduğundan
üyelerin hangi ihalelere katıldıkları veya hangi ihaleleri kazandıklarına dair herhangi bir
kayıt tutulmadığı ifade edilmiştir.
I.2.6. Kamu İhale Kurumundan (KİK) Elde Edilen Bilgiler
(34) KİK’ten elde edilen bilgilerde, mevzuat hükümleri1 uyarınca ekonomik ve malî yeterlik
ile mesleki ve teknik yeterliklerin belirlenmesine ilişkin olarak bazı belgelerin ihalelere
katılabilmek için istenebileceği, ancak yeterlik değerlendirmesi için istenecek belgelerin
ve yeterlik değerlendirmesinde aranacak kriterlerin, ihale veya ön yeterlik ilanı ile idari
şartnamede veya ön yeterlik şartnamesinde ya da davet yazısında belirtilmesinin
zorunlu olduğu, ihale konusu işin teknik ayrıntılarına ve şartlarına ise teknik
şartnamelerde yer verilmesi ve belirlenecek teknik kriterlerin verimliliği, fonksiyonelliği,
bütün istekliler için fırsat eşitliğini sağlamaya yönelik olması ve rekabeti engelleyici
hususlar içermemesi gerektiği belirtilmiştir. Bununla birlikte, ihale konusu işin niteliğine,
türüne ve yaklaşık maliyetine göre yeterlik değerlendirmesi veya sözleşmenin
yürütülmesi sürecine ilişkin istenebilecek belgeler idarelerce hazırlanan ihale
dokümanları kapsamında belirlendiği; istenen kriterleri belirleme konusunda mevzuatta
ve EKAP’ta öngörülen zorunlu alanların dışında idarelerin takdir hakkı bulunduğu ifade
edilmiştir.
(35) KİK tarafından gönderilen yazıda idare tarafından, ihale konusu işin yapılabilmesi için
aday veya istekliye ait olmasının gerekli görüldüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanın
yeterlik kriteri olarak belirlenebileceği, bununla birlikte idarelerin gereksinimlerini Kamu
İhale Kanunu’nun 5. maddesinde yer alan temel ilkeleri doğrultusunda belirlemekle
yükümlü olduğu, ihtiyacı olan hususların tespiti noktasında da belli bir serbestilerinin
bulunduğu, ancak yeterlik değerlendirmesinde belirlenen kriterlerin ve teknik
şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin ihaleye katılımı ve rekabeti engelleyici
sonuç doğuracak şekilde de tespit edilmemesi gerektiği ifade edilmiştir.

1 Kamu İhale Kanunu’nun 10. maddesi, aynı Kanunun “Şartnameler” başlıklı 12. maddesi ve Hizmet Alımı
İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Teknik şartname” başlıklı 16. maddesinde yer verilen hükümlere atıf
yapılmıştır.
20-28/345-158
19/59

(36) KİK’ten elde edilen bilgilere göre; Kamu İhale Kanunu’nun 36. maddesinin ikinci fıkrası
ile İhale Uygulama Yönetmelikleri’nin “Yaklaşık maliyete ilişkin ilkeler” başlıklı maddesi
uyarınca yaklaşık maliyet; ihale komisyonu tarafından teklif zarflarının incelenmesinin
ardından, teklif zarfları açılmadan önce açıklanmakta, aynı Kanun’un 21. maddesine
göre pazarlık usulüyle yapılan ihalelerde ise yaklaşık maliyet son yazılı fiyat teklifleri ile
birlikte açıklanmaktadır. Ayrıca ihale usulüne göre ilgili oturumda istekliler ve teklif
ettikleri fiyatların duyurularak tutanak düzenlenmesi ve bu tutanakların komisyon
başkanınca onaylanmış suretlerinin, isteyenlere imza karşılığı verilmeden oturumun
kapatılmaması gerekmektedir.
(37) Bu hususların yanı sıra 2018 ve 2019 yılları içerisinde KİK tarafından yürütülen
çalışmalarla kamu ihale süreçlerinin elektronik ortama taşınarak kamu tedarik sürecinin
dijitalleşmenin sağlanmasına yönelik e-ihale ve e-eksiltme uygulamalarının devreye
alındığı, ayrıca 19.06.2018 tarih ve 30453 mükerrer sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan
mevzuat değişiklikleri ile elektronik araçların kullanımının daha da genişletildiği
belirtilmiştir.
(38) Ayrıca, Kamu İhale Kanunu’nun 40. maddesi uyarınca ekonomik açıdan en avantajlı
teklifin, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte işletme ve bakım maliyeti, maliyet
etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat dışındaki unsurların da dikkate
alınarak belirlenebildiği, ekonomik açıdan en avantajlı teklif sahibinin hangi yöntem
kullanılarak belirlenebileceği hususunun ise idarelerce ihale dokümanında düzenlendiği
ifade edilmiştir. Dolayısıyla ihtiyaçların niteliği de dikkate alınarak en avantajlı teklifin
belirlenmesinde fiyat dışı unsurların kullanılıp kullanılmayacağı, kullanılacaksa hangi
unsurların değerlendirmede dikkate alınacağı hususunda takdir ve yetkinin ihtiyaç
sahibi idarelerde olduğu vurgulanmıştır.
I.3. Değerlendirme
I.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(39) Ankara’daki öğrenci ve personel taşımacılığı faaliyetiyle iştigal eden teşebbüslerin 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlaline sebebiyet veren davranışlarının olup olmadığının
tespit edilmesi için ilgili sektörde faaliyet gösteren 79 firmada yerinde inceleme yapılmış;
yapılan incelemelerde ayrıca bu firmaların 2016-2019 döneminde sundukları öğrenci ve
personel taşımacılığı hizmetine ilişkin bilgiler ile ihalelere katılımda dikkate aldıkları
kriterler hakkında bilgi talep edilmiş ve bazı sektör oyuncularıyla görüşmeler
gerçekleştirilmiştir. Bunun yanında; öğrenci ve personel taşımacılığı hizmet alım
ihalelerine ilişkin detaylı bilgi almak adına KİK ile görüşme gerçekleştirilmiş; ardından
dosya kapsamında değerlendirilmek üzere KİK’ten 2015-2019 yıllarında yapılmış olan
öğrenci ve personel taşımacılığı ihaleleri ile bu ihalelere yönelik ilgili mevzuat ve KİK’in
yetkilerine ilişkin ayrıntılı bilgi istenmiştir.
(40) Önaraştırma kapsamında birçok firmada yapılan yerinde incelemelerde, sektördeki
yasal düzenlemelerin ve yapısal özelliklerin sonucunda gelişen uygulamaları ortaya
koyan, yukarıda detayları yer alan yazışmalar ile belgelere rastlanılmıştır.
(41) Yerinde inceleme belgelerinden öncelikle, iş ortaklığı beyannamesi, adi iş ortaklığı, adi
ortaklık sözleşmesi ve benzeri adlarla düzenlenen sözleşmelerle öğrenci ve/veya
personel taşımacılığı hizmetinin firmalar arasında ortaklaşa sunulmasının ya da
taraflardan birinin işveren ve diğerinin yüklenici olduğu sözleşmeler kapsamında bu
hizmetin yerine getirilmesinin sektörde yaygın bir uygulama olduğu anlaşılmıştır. İlk
durumda, çeşitli sözleşmelerle ortaklık ilişkisi kuran firmalar tarafından aynı ihaleye
birlikte teklif verildiği görülmektedir. Kamu İhale Kanunu’nun 14. maddesinde yer alan
“Ortak Girişimler” başlıklı bölümdeki, “Ortak girişimler birden fazla gerçek veya tüzel kişi
20-28/345-158
20/59

tarafından iş ortaklığı veya konsorsiyum olarak iki türlü oluşturulabilir. İş ortaklığı üyeleri,
hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak üzere, konsorsiyum üyeleri ise,
hak ve sorumluluklarını ayırarak işin kendi uzmanlık alanlarıyla ilgili kısımlarını yapmak
üzere ortaklık yaparlar. İş ortaklığı her türlü ihaleye teklif verebilir.” hükümleri
doğrultusunda, sektörde faaliyet gösteren firmaların bahsi geçen sözleşmeler
aracılığıyla konsorsiyum ve/veya ortak girişim kurdukları ve bu yolla ihalelere birlikte
teklif vermelerinin mevzuat açısından uygun olduğu anlaşılmaktadır. Taraflardan birinin
işveren diğerinin yüklenici olduğu ikinci durum ise, ihaleyi açan kurumun idari veya
teknik şartnamesinde alt yüklenici çalıştırmanın açıkça engellenmediği işler bakımından
geçerli olmaktadır.
(42) Bununla birlikte, mevcut ya da potansiyel rakipler arasında yapılan bu tür iş birliği
anlaşmaları “yatay” bir niteliğe sahiptir. Yatay iş birliği anlaşmaları, özellikle, birbirini
tamamlayıcı faaliyet, beceri veya varlıkları bir araya getirdiği zaman önemli ekonomik
faydalar ortaya çıkarabilmektedir. Ayrıca, yatay iş birliği; risk paylaşmak, maliyet
tasarrufu yapmak, yatırımları artırmak veya hizmet kalitesini artırmak için bir araç
olabilmektedir. Öte yandan, yatay iş birliği anlaşmaları; tarafların, fiyat, üretim, dağıtım
veya arz miktarlarını belirlemek üzere anlaşmasına ya da tarafların pazar gücü elde
etmesine, pazar gücünü korumasına ya da artırmasına ve böylelikle, fiyat, üretim
miktarı, ürün kalitesi veya ürün çeşitliliği gibi hususlar üzerinde olumsuz etkilerin ortaya
çıkmasına da yol açabilmektedirler. Bununla birlikte, sözü edilen sözleşmelerin içerikleri
incelendiğinde, sözleşme kapsamının işin birlikte yüklenilmesinden ibaret olduğu, bu
bakımdan tarafların fiyat, üretim, dağıtım veya arz miktarlarını birlikte belirleme gibi
hedeflerinden bahsedilemeyeceği değerlendirilmiştir.
(43) Sektöre yönelik yürütülen önaraştırmada, Ankara’da öğrenci ve kamu personeli servis
taşımacılığı yapabilmek için C plakaya sahip olunması gerektiği, bu uygulamanın da
03.05.1986 tarihli ve 19096 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 86/10553 sayılı
Bakanlar Kurulu kararı ile başladığı tespit edilmiştir.
(44) Her ne kadar sektörden gelen talep doğrultusunda Ulaşım Koordinasyon Merkezi
(UKOME) kararıyla C plaka satışına karar veriliyor olsa da, bu kararların düzenli ve
öngörülebilir zaman aralıklarıyla alınmadığı, nitekim her yıl C plaka satışı yapılmadığı,
2018 yılından önce C plaka satışlarının 2015 ve 2011 yıllarında yapıldığı görülmektedir.
UKOME, başta ATO olmak üzere sektörün ilgili temsilcilerinden gelen talepler
doğrultusunda C plaka satışı kararı verecekse de, sektördeki mevcut faaliyet gösteren
öğrenci/personel taşımacılığı yapan firmaların sektöre yeni girişlere imkân tanıyabilecek
şekilde C plaka satış sayısının artırılması yönünde bir güdüye sahip olmayabilecektir.
Zira ÇALIKIRAN’da yapılan yerinde incelemede elde edilen, ATO yetkilisi tarafından
dile getirilen,
“…sosyal medyada çeşitli asılsız yorumlar yapılmakta 500 plaka satılması kararına
ukome alt komisyonunda Başkan (…..) şahitliğinde itiraz ettim ve şerh yazdım satış
talebimiz yok illaki satılacak ise sadece 7200 içinden iptal edilen fiilen sistemde
olmayan sayıda yaklaşık (130-150 arası)satışının kabul edilebileceğini belirttim. ŞU
AN Aldığım bilgi bu yönde kararın değiştirileceği yani sadece 150 adet eksik plaka
satışı yapılacağı yönündedir hayırlı olsun…”
şeklindeki ifadeler bu durumu desteklemektedir. Yazışmalarla paralel bir şekilde, 2018
yılında Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından duyurulan 500 adet C plakadan 150
adedinin satışı yapılmış, bununla birlikte hâlihazırda kalan miktara ilişkin herhangi bir
ihale gerçekleşmemiştir.
20-28/345-158
21/59

(45) C plaka tahdit kararı, aynı zamanda, sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin
kapasitesinden fazla iş aldığı durumlarda ilave plaka maliyetine katlanmak yerine
sektörde faaliyet gösteren diğer firmalar ile iş birliğine giderek hizmet verme yöntemine
başvurmasına neden olmuştur. Ayrıca, hizmet yüklenicisi teşebbüslerin hizmeti yerine
getirmek için yeterli sayıda araçlarının bulunmamasının yanı sıra, firmaların ihale
sonucunda üstlendiği işi yerine getirememesi halinde teknik ve idari şartnamede yer
alan cezai şartlarla karşılaşmak istememesi de sektördeki firmaların çeşitli iş birliği
yöntemlerini tercih etmelerine neden olmaktadır.
(46) Sektördeki iş birliği yöntemlerine yönelik eğilimin başta, kamu kurum ve kuruluşlarının
ihale şartnamelerinde aranan, “özmala sahip olma” ve/veya aracın model yılının düşük
olması gibi koşullardan da kaynaklı olduğu anlaşılmaktadır. Keza ihaleye katılmak
isteyen ancak ihale şartnamelerinde aranan sayıda kendi aracına veya düşük modelli
araca sahip olma kriterini karşılayamayan firmalar, bu kriterleri karşılayabilmek için
sektördeki diğer firmalar ile iş ortaklığı beyannamesi, adi iş ortaklığı, adi ortaklık
sözleşmesi ve benzeri adlarla düzenlenen sözleşmelerle, iş birliği yöntemlerine
başvurmaktadırlar.
(47) İhale şartnamelerinde aranan kendi aracı olma veya araç model yılı gibi kriterlerin
firmalar arasında ihalelere katılma noktasında rekabeti kısıtladığı hususuna ilişkin
olarak, YARDIMER’den elde edilen yerinde inceleme belgelerinde, anılan teşebbüs
tarafından, Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Sekreterliğine, Adalet Bakanlığına, Türk
Dil Kurumu Başkanlığına ve CİMER’e yukarıda metinlerine yer verilen şikâyetler iletildiği
görülmektedir. Vatan Taşımacılık-Yusuf ARIDURU tarafından Kurumumuza iletilen
yazıda da ihale şartlarındaki başta özmal çalıştırma zorunluluğu, araç beygir gücü,
aracın markası ve modeli gibi şartların koyulmasının ihalelerdeki rekabet ortamını
ortadan kaldırıldığı ve bu ihalelerin belli başlı gruplaşmış firmalar tarafından kendi
aralarında paylaşıldığı, bunların ihale bedellerinin yükselmesine yol açtığı belirtilmiştir.
Ankara Servis Aracı İşletmecileri Esnaf Odası tarafından da, Kamu Kurum ve
Kuruluşları Hizmet Yönetmeliği'nde 19 yaşına kadar araçların kullanılabileceği hükmü
bulunmasına rağmen, ihale şartnamelerinde konulan 2-3 yaş gibi kriterlerin hem ihaleye
girenlerin yüksek fiyat vermesine sebep olduğu hem ihaleye girecek kişileri azalttığı
hem de rekabetin engellenmesine neden olduğu ifade edilmiştir.
(48) Öte yandan, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Makine, teçhizat ve diğer
ekipmana ilişkin belgeler ve kapasite raporu” başlıklı 41. maddesinde yer alan,
“…Makine, teçhizat ve ekipman için kendi malı olma şartının aranmaması esastır.
Ancak idare, işin niteliğinin gerektirdiği hallerde, ihale konusu işin yapılabilmesi için
adaya veya istekliye ait olmasını gerekli gördüğü makine, teçhizat ve diğer ekipmanı
yeterlik kriteri olarak belirleyebilir...” hükmünden hizmet alım ihalelerini açan kamu
kurum ve kuruluşlarının ihale şartnamelerinde “özmala sahip olma” kriteri getirmesinin
mümkün olduğu ve bu kriterin getirilmesinde idarenin takdir yetkisi olduğu
anlaşılmaktadır. Bunun yanında, Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin
“Yeterliğin belirlenmesinde uyulacak ilkeler” başlıklı 28. maddesinde, ekonomik ve mali
yeterlik ile mesleki ve teknik yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme
kriterlerinin ve istenecek belgelerin rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemeyeceği
düzenlenmiştir. Madde hükmünden, KİK’in, idareler tarafından getirilen kriterlerin
ve/veya istenecek belgelerin rekabeti engelleyip engellenmediğinin ve bu kapsamda
ihale sürecinde getirilen kriterler hakkında şikâyetlerin ve itirazların incelenmesinde
yetkili olduğu anlaşılmaktadır.
(49) Yerinde incelemelerde görülen bir diğer durum ATO’nun öğrenci ve personel
taşımacılığına ilişkin yayımladığı fiyat tarifeleridir. Normal şartlarda, piyasa
20-28/345-158
22/59

ekonomisinde teşebbüslerin ürettikleri mal veya hizmetlerin fiyatlarını piyasa şartlarına
göre belirlemesi beklenmektedir. Ancak bazı hallerde fiyatlar düzenleme konusu
olabilmekte ve bu düzenleme kapsamında doğrudan veya dolaylı yoldan asgari ya da
azami fiyatların tespiti ya da doğrudan fiyatın tespiti söz konusu olabilmektedir.
Mevzuata göre, Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde özel servis araçları ile
taşımacılık faaliyetinde bulunan teşebbüslerin ATO’nun yayımladığı güzergâha göre
belirlenen fiyat tarifelerine uymaları gerektiği anlaşılmaktadır. ATO’nun öğrenci ve
personel taşımacılığına ilişkin ayrı fiyat tarifeleri olduğu görülmekle birlikte, personel
taşımacılığından farklı olarak öğrenci taşımacılığında fiyat tarifelerine uyulması
gerekmektedir.
(50) Yerinde incelemelerde görülen bir diğer durum, sektörde faaliyet gösteren firmaların
kamu kurumlarının ihaleleri esnasında diğer öğrenci/personel taşımacılığı yapan
firmalarca verilen teklifleri takip etmesidir. Söz konusu duruma örnek niteliğinde ANIT-
TUR’da yapılan yerinde incelemede teşebbüs yetkilisinin ajandasından elde edilen
notlara yukarıda yer verilmiştir. İhaleye verilen teklifler, firmalar tarafından ihale
öncesinde bilinmemekte olup, ihale esnasında verilen tekliflerin duyurulması yoluyla ya
da ihale günü idareden talep edilerek yazılı halde öğrenilebilmektedir. Yerinde
incelemede elde edilen belgelerden, söz konusu bilginin ihale günü teklifler açıldıktan
sonra öğrenildiği görülmekte olup ihale öncesinde firmalar arasında tekliflerin
paylaşıldığına dair bulguya rastlanılmamıştır. Bu bağlamda, ihale esnasında açıklanan
fiyatların takibi ile sektördeki rakiplerinin rekabetçi konumunu ve piyasadaki
davranışlarını yakından takip edildiği söylenebilecektir. Bu durumu, firmaların pazar
araştırması yapmayı ve işin bir sonraki ihalesinde rekabetçi konumlarını güçlendirmeyi
hedefledikleri şeklinde yorumlamak mümkündür.
(51) Yukarıda belirtilmiş olduğu üzere, yerinde incelemelerde; hizmetin firmalar arasında
ortaklaşa sunulmasına ya da taraflardan birinin işveren ve diğerinin yüklenici olmasına
yönelik iş ortaklığı beyannamesi, adi iş ortaklığı, adi ortaklık ya da benzeri adlarla
düzenlenen sözleşmelerle ilgili belgeler elde edilmiştir. Ayrıca firmalar tarafından
ihalelerdeki rakiplerin teklif bilgilerinin ve kamu kurumlarının ihale şartnamelerindeki
şartlara ilişkin sektördeki şikâyetlerin tutulduğu görülmüştür. Söz konusu uygulamaların
Kamu İhale Kanunu’na uygun ve sektörün yapısı gereği yaygın olduğu anlaşılmış olup
elde edilen belgelerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlale işaret eden
deliller olmadığı değerlendirilmektedir.
(52) Keza yerinde incelemelerde ihale esnasında açıklanan fiyatlar ile sektördeki rakiplerin
konumunun ve piyasadaki davranışlarının yakından takip edildiğine yönelik şirket içi
belgeler elde edilmiş, ancak bunların da önaraştırma konusu iddiaları destekleyecek
nitelikte olmadıkları anlaşılmıştır. Sonuç olarak dosya kapsamında yapılan yerinde
incelemelerde Ankara ilinde öğrenci ve personel taşımacılığı yapan firmaların 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine işaret edebilecek herhangi bir belge ve
bilgiye ulaşılamamıştır. Bununla birlikte, KİK’ten alınan ihale bilgileri ve okullardan
alınan bilgiler çerçevesinde öğrenci ve personel taşımacılığı hizmetini veren firmaların
davranışlarını ele almak gerekmektedir.
(53) Dosya kapsamında personel taşımacılığı ve öğrenci taşımacılığı faaliyetlerinde bazı
temel farkların olduğu değerlendirilmektedir. Bu farkların başında öğrenci ve personel
taşımacılığı hizmetinin farklı düzenlemelere tabi olması gelmektedir. Öğrenci servis
taşımacılığı hizmeti verenler Okul Servis Yönetmeliği ve Okul Servis Araçlarının
Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar’a tabi iken, personel servis taşımacılığı hizmeti
veren teşebbüsler ise Personel Taşıma Yönetmeliği’ne tabi olup bu iki taşıma türüne
ilişkin kriterler tabi oldukları mevzuatlara göre şekillenmektedir. Personel ve öğrenci
20-28/345-158
23/59

servis taşımacılığı bakımından bir diğer fark ise hizmet alım süreçlerinde ortaya
çıkmaktadır. Personel servis taşımacılığı için ihaleye çıkılırken, öğrenci servis
taşımacılığında ise taşımacıyı tespit komisyonu kurulmak suretiyle taşıma işi için ilana
çıkılmakta ya da komisyonun belirlediği kişilerle sözleşme yapılmaktadır. Sonuç olarak,
personel servis taşımacılığı ile öğrenci servis taşımacılığının birbirinden farklı özellikler
taşıması sebebiyle personel ve öğrenci servis taşımacılığının ayrı ayrı değerlendirilmesi
gerekmektedir. Aşağıda sırasıyla bu iki taşıma türüne ilişkin bilgilere ve ulaşılan
sonuçlara yer verilecektir:
I.3.1.1. Öğrenci Servis Taşımacılığına İlişkin Değerlendirme
(54) Öğrenci taşıma hizmetine ilişkin usul ve esaslar Okul Servisi Yönetmeliği’nde
düzenlenmiştir. Yönetmelik’te, öncelikle taşıtlarda ve taşımacılarda aranacak şartlar
sayılmıştır. Yönetmelik’te aynı zamanda hem özel hem de devlet okulları bakımından
servis taşıma hizmetinin nasıl alınacağı da düzenlenmiştir. Nitekim Yönetmelik’in “Okul
servis araçlarının çalıştırılması” başlıklı 8. maddesinde,
“(1) Okul servis araçlarının çalıştırılması taşımacıyı tespit komisyonunun kararı ile
yapılır. Okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinin bir eğitim öğretim yılını
kapsayacak şekilde yapılması esastır. Ancak taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması
ve maliyet avantajı sağlanması amacıyla, faaliyet azami üç eğitim öğretim yılını
aşmayacak şekilde yaptırılabilir.
(2) Taşımacıyı tespit komisyonunun kararları mahalli mülki idare amirlerinin onayı ile
yürürlüğe girer.
(3) Gerçek ve tüzel kişiler, birlikte taşıma hizmeti yapabilirler. Ancak bu durumda
taşımacının taşımayı gerçekleştireceği taşıtların üçte birinin taşımacıların adlarına
tescilli olması zorunludur.
(4) Veliler, istemeleri halinde çocuklarını bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıması
kaydıyla herhangi bir taşımacı ile anlaşarak da taşıtabilirler. Bu hakkın kullanılması
halinde taşımacı; bu Yönetmelikte istenen belge ve bilgileri okul yönetimine bildirir.
Okul yönetimi bu bilgi ve belgeleri incelenmek üzere il ve ilçe milli eğitim müdürlüğüne
gönderir. Bu şekildeki taşımaya mülki idare amirliklerinin onayı ile izin verilebilir.
İlgililerine/yararlananlara okul alanının kullandırılmasında farklı muamelede
bulunulamaz.”
ifadelerine yer verilmiştir. Madde hükmünden anlaşıldığı üzere, taşıma hizmetinin
kimden alınacağı taşımacıyı tespit komisyonu tarafından mülki idare amirlerinin onayı
ile tespit edilmektedir. Bununla birlikte, maddenin dördüncü fıkrası ile velilere
Yönetmelik’le belirlenen koşulları taşıyan herhangi bir taşımacı ile anlaşma serbestisi
de getirilmiş olup taşımacının uygunluğu yine mülki idare amirlerinin onayına tabi
kılınmıştır. Bahsi geçen taşımacıyı tespit komisyonu aynı Yönetmelik’in 3. maddesinde,
“Her yıl ilgili okul müdürünün başkanlığında, okul aile birliği başkanı, öğretmenler
kurulu toplantısında belirlenecek bir öğretmen (bir asıl, bir yedek üye), öğrencisi
servisle taşınan veliler arasından okul idaresinin belirleyeceği iki velinin (iki asıl, iki
yedek üye) ve varsa okul eğitim vakfı yönetim kurulunca belirlenecek bir temsilcinin
katılımıyla oluşturulacak komisyonu”
olarak tanımlanmıştır. Bununla birlikte, 09.02.2012 tarih ve 28199 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan Milli Eğitim Bakanlığı Okul-Aile Birliği Yönetmeliği’nde,
“Özel ilkokul, ortaokul ve ortaöğretim okullarında okul aile birliği kurulur. Okul öncesi
eğitim kurumlarında ise velilerin veya okul yönetimlerinin istemesi halinde kurulur.
20-28/345-158
24/59

Aynı kurucuya ait ve aynı bina veya kampüste bulunan okullar için tek okul aile birliği
kurulabilir. Kurum yönetimince izin verilmesi halinde okulun bölümlerinin kiraya
verilmesi, işletilmesi, öğrenci servis hizmetleri ve benzeri görevleri de yürütür.”
hükmüne yer verilmiştir. Söz konusu ifadeden anlaşılacağı üzere, servis iş ve
işlemlerinin okul aile birliğince yürütülmesi kurum yönetiminin (kurucu) iznine
bağlamıştır.
(55) Taşımacıyı tespit komisyonun çalışma esasları ise 30.05.2018 tarihinde Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından yayımlanan “Okul Servis Araçlarının Çalıştırılmasına İlişkin Usul
ve Esaslar”da düzenlenmiş olup bahse konu husus Usul ve Esaslar’ın 4. maddesinde
aşağıdaki şekilde ele alınmıştır:
“Taşımacıyı tespit komisyonu okul müdürünün başkanlığında toplanır, komisyon
kararları çoğunlukla alınır. Oyların eşit olması hâlinde başkanın bulunduğu taraf
çoğunlukta kabul edilir. Kararlarda çekimser kalınamaz. Muhalif kalan üye karşı oy
gerekçesini kararın altına yazarak imzalamak zorundadır. Komisyon başkan ve
üyeleri, oy ve kararlarından sorumludurlar. Komisyon kararları mahalli mülki idare
amirinin onayıyla yürürlüğe girer. Komisyonlar gerekçesini belirtmek suretiyle servis
sözleşmesi işini yapıp yapmamakta serbesttir.”
(56) Aynı düzenlemede okul servis aracı olarak çalıştırılacakların tespitinin usulü ile tespitte
dikkate alınacak kriterlere yer verilmiştir. Sözü edilen durum “Okul Servis Araçlarının
Çalıştırılmasına İlişkin Usul ve Esaslar”ın 8. maddesinde,
“(1) İlanda belirtilen dosyaların açılma saati gelince, komisyon isteklilerin belgelerini
inceleyerek eksik belge nedeniyle değerlendirmeye alınmayacakları tespit eder. Bu
işlemler, istekliler önünde bir tutanakla tespit edilir. Tutanaktan sonra, okul servisi
taşıma işine katılamayacak olanlar salondan çıkartılır.
(2) Komisyon karar verirken; isteklilerin araç yaşı, özmal durumları, okulun bulunduğu
il/ilçe sınırları içerisinde gerçek kişilerde ikametgâhının, tüzel kişiliklerde ise şubesi
ve/veya merkezinin bulunması, aynı okulda daha önce servis taşıma işi yapıp
yapmadığı ve servis taşıma işine başladığı tarihi dikkate alır. Belirtilen kriterlere göre
yaptığı değerlendirme sonucunda uygun bulduğu istekliye okul servis taşıma işini
yaptırmaya karar verir.
(3) İsteklilerin itirazda bulunması veya yeni açılan okullarda servis taşıma işinin ilk
defa yapılacak olması halinde EK-3’deki kriterlere uygun puanlama yapılarak karar
verilir.
…”
şeklinde düzenlenmiştir. Maddenin ikinci fıkrasında yer alan hususlara bakıldığında
daha önce taşıma hizmeti vermiş olmanın, taşıma hizmetine başlama tarihinin, özmal
sayısının taşıma hizmetinin kimden alınacağına karar verilirken dikkate alındığı
anlaşılmaktadır. Maddenin takip eden fıkrasında ise söz konusu karara itiraz edilmesi
veya yeni açılan bir okul olması halinde aşağıda yer verilen tablodaki kriterlere göre
puanlama yapılacağı belirtilmiştir.
Tablo 1: Tekliflerin Değerlendirilmesinde Kullanılan Puanlama Tablosu
Okul Servis Çalıştırma İşinde İsteklilerin Değerlendirilmesine İlişkin Puanlama Kriterleri
1) İsteklilerin araç yaşı;
1-3 yaş olması halinde 5 puan,
4-6 yaş olması halinde 3 puan,
7-12 yaş olması halinde 1 puan,
*Tüzel kişiler için gerekli sayıdaki bildirilen özmal taşıtların yaşı dikkate alınır.
20-28/345-158
25/59

2) İsteklilerin özmal araç listesi;
Özmal olması durumunda 5 puan,
Kiralık olması halinde 1 puan;
3) İsteklilerin okulun bulunduğu il/ilçe sınırları içerisinde; gerçek kişilerde ikametgâhının, tüzel
kişiliklerde ise şubesi ve/veya merkezinin bulunması durumunda;
İlçe sınırları olursa 5 puan,
İl sınırları olursa 3 puan,
4) İsteklinin taşıma işini yaptığı aynı okula teklif vermesi halinde 5 puan,
5) İsteklinin öğrenci servis taşıma işindeki hizmet süresi;
1-3 yıl arasında ise 1 puan,
4-6 yıl arasında ise 3 puan,
7 yıl ve üzeri ise 5 puan.
Kaynak:
(57) Tabloda verilen kriterler ve bu kriterlerin puanları dikkate alındığında, taşıyıcının küçük
yaşta araçlara ve özmala sahip olmasının, okul ile aynı ilçe sınırları içerisinde olmasının,
aynı okula daha önce ve toplamda uzun süredir taşıma hizmeti vermesinin hizmet alım
kararında öncelikli etkisinin olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla sayılan koşulları
karşılayan veya aynı koşullara sahip taşıyıcılar arasından daha önce okula taşıma
hizmeti veren kişilerin karar sürecinde öne çıktığı söylenebilecektir.
(58) Dosya kapsamında öğrenci servis taşımacılığı hizmetine ilişkin Ankara ilinin farklı
bölgelerinde bulunan ve öğrenci kapasitesi görece büyük olan 18 adet özel okuldan ve
11 adet devlet okulundan bilgi talep edilmiştir. Gelen cevaplardan taşıma hizmetinin
genel olarak Tablo 1’de belirtilen kriterlere göre değerlendirme yapılması suretiyle ihale
veya sözleşme yoluyla alındığı görülmektedir2. Gelen bazı cevaplardan Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından belirlenen kriterlere ilave koşullar getiren okulların da bulunduğu
görülmektedir. Bu ilave koşullar genel olarak özmal sayısı, araç yaşının belli bir yaş altı
olması zorunluluğu veya araç modelleri şeklinde olduğu anlaşılmaktadır. Bu
örneklerden biri olarak, Evrensel Koleji tarafından taşıyıcı firmanın ilgili güzergahta
öğrenci sayısını götürebilecek kapasitede araç bulundurmasının, araç kapasitesinin
üstünde öğrenci almamasının ve taşıma yapacak araçların eski model olmamasının
zorunlu tutulduğu, sayılan bu son kriterin taşıyıcı firma seçiminde soruna yol açabildiği
belirtilmiştir.
(59) Bununla beraber, bilgi talep edilen okullardan biri olan TED Ankara Koleji tarafından
hizmet sağlayacak firmaların özellikle kendi araçlarına sahip olma kriterinin
aranmasının, Ankara'da C plakanın tahditli olması nedeniyle firmalar tarafından
güçlükle karşılanabilmesine neden olduğu belirtilmiştir. Benzer şekilde Yükselen Koleji
tarafından C plakanın piyasadaki el değiştirme bedelinin 500.000 TL civarında olduğu,
öğrenci servisi standartlarını karşılayan 19-20 kişilik bir servis aracının satın alma
değerinin ise yaklaşık 250.000 TL olduğu, bu çerçevede, bir adet öğrenci servis aracının
edinme bedelinin toplam 750.000 TL civarında olduğu, dolayısıyla yüksek maliyetler
nedeniyle özmal sayısı fazla olan firmaların az olduğu belirtilmiştir. Ayrıca C plaka
sayısının Ankara’da yetersiz kaldığı, bu nedenle, taşıma firmalarının taahhüt altına
aldıkları taşıma işleri için, çok sayıda C plakalı araç sahibi esnaf ile alt sözleşmeler
yaparak işleri yürüttükleri, firmaların indirme/bindirme saatleri ve lokasyon noktasında,
birbirini tamamlayacak 2-3 taşıma işini almaya gayret gösterdikleri, dolayısıyla C plaka
sahibi kişi ya da şirketlerin, bir sonraki işe yetişememeleri sebebiyle ortalama bindirme
ve indirme süresi 40-45 dakikayı aşan güzergâhlarda çalışmayı istemedikleri, en fazla
işi yapabildikleri kısa süreli hatlarda çalışmak istedikleri belirtilmiştir. Özel Nesibe Aydın

2 İsmail Erez İlkokulu ve Sakarya Ortaokulu’ndan gelen cevaplarda okullarında taşıma hizmeti alınmadığı
belirtilmiştir.
20-28/345-158
26/59

Okulları tarafından ise, Ankara’da yer alan C plakalı araç sayısının mevcut öğrenci
sayısına yetmediği, bu kapsamda Öğrenci Taşıma Yönetmeliği’ndeki koşulları
sağlayan, C plakalı, ekonomik olarak veliler için uygun 3-4 firma arasından pazarlık
usulü ile anlaşma yapıldığı belirtilmiştir.
(60) Bazı okulların ise teklif istenecek taşıyıcıları kendi belirlediği anlaşılmaktadır. Bunlardan
biri olan Tema Koleji ve Yükselen Koleji öğrenci taşımacılığı yapan tecrübeli firmaların
okula davet edildiğini ve en uygun şartları sağlayan firma ile sözleşme yapıldığını
belirtmiştir. Özel ABC Okulları ise, öğrenci servis hizmeti için okulun bulunduğu bölgede
servis hizmeti veren firmalardan açık teklif alındığını dile getirmiştir.
(61) Dosya kapsamında edinilen bilgiler, yukarıda sayılan yöntemlerden farklı şekillerde de
hizmet alımının söz konusu olduğunu göstermektedir. Nitekim Necip Fazıl İlkokulu
tarafından Okul Servisi Yönetmeliği’nin 8. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan
“Veliler, istemeleri halinde çocuklarını bu Yönetmelikte belirtilen şartları taşıması
kaydıyla herhangi bir taşımacı ile anlaşarak da taşıtabilirler.” hükmü doğrultusunda
veliler ile firmalar arasında sözleşmeler imzalandığı belirtilmiştir. Jale Tezer Koleji
tarafından ise, pazarlık usulüyle hizmeti sağlayan mevcut firma ile tekrar anlaşma
yapıldığı belirtilmiştir.
(62) Okullardan gelen cevapların önemli bir kısmında daha önce hizmet alınmış firmaların,
sunmuş oldukları hizmetlerin niteliğine ve kalitesine bağlı olarak öncelikle tercih edildiği
belirtilmiştir. Nitekim ODTÜ Geliştirme Vakfı Özel İlkokulu tarafından sunulan bilgilerde,
düzenli olarak “Veli Memnuniyet Anketi” yapıldığı, anket sonuçlarına göre velilerin
ulaşım hizmetinden memnun olmaları ve verilen hizmetin bedeli konusunda firma ile
anlaşma sağlanması sonucunda aynı firmadan hizmet alımına devam edildiği
belirtilmiştir. Bilfen İlköğretim Kurumları tarafından da servis taşımacılığı kapsamında
istenilen kriterlere uygun taşıma firması bulma hususunda sorunlar yaşandığı, bu
nedenle önceki senelerde servis taşımacılığı sözleşmesi düzenlenen ve sunmuş
oldukları hizmetlerden memnun kalınan taşıma şirketi ile yeniden sözleşme
yapılmasının tercih edildiği belirtilmiştir. Bu bakımdan taşıma hizmetinin verilebilmesi
için aranan koşulların, ihaleye katılım ya da sözleşmeye istekli ve aynı zamanda okul
tarafından tercih edilecek taşıyıcı sayısının az olmasında ve dolayısıyla önceki
senelerde hizmet alınan firmalarla yeniden sözleşme yapılmasında önemli bir rol
oynadığı söylenebilecektir.
(63) Ankara Büyük Şehir Belediyesinden edinilen bilgilere göre, UKOME tarafından alınan
2015/04 sayılı karar ile okul öncesi eğitim kurumlarının, kreşlerin, gündüz bakım
evlerinin, çocuk yuvalarının, etüt merkezlerinin ve özel okulların servis taşımacılığının
yalnızca C plakalı servis araçları ile yapılması gerekmektedir. Mezkûr karar öncesinde
özel okulların öğrenci taşımacılığını kendi araçlarıyla yapması ve dolayısıyla veliler
tarafından ilave bir ücret ödenmemesi mümkün iken, karar sonrası öğrenci taşıma
hizmetinin C plakalı ve ilgili mevzuatta aranan diğer koşulları yerine getiren
taşıyıcılardan alınması gerekli olmuştur. Bu durumun öğrenci taşımacılığında C plakalı
araçlara yönelik talebin ve sektördeki yeterli sayıda taşıyıcı bulma konusundaki
sorunların artmasına yol açtığı söylenebilecektir.
(64) Mevcut durumda öğrenci taşıma hizmetinde, hizmet alım süreci genel olarak yukarıda
aktarıldığı şekilde okullar tarafından yürütülürken, hizmet bedelini ödemeye yükümlü
olanlar hizmetten yararlanan velilerdir. Daha önce de belirtildiği üzere, Ankara
Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisinde yapılan öğrenci taşımacılığı için ATO
tarafından güzergâha göre belirlenen Servisçiler Azami Fiyat Tarifesi yayımlanmaktadır.
Bununla birlikte ATO ile yapılan görüşmede, “ATO olarak Servisçiler Azami Fiyat
20-28/345-158
27/59

Tarifesi yayınlanmaktadır. Ancak bu tarifelerin uygulandığını söylemek pek de mümkün
olmamaktadır. Okul idarelerinin servisçilerden talep etmiş olduğu ilave hizmet ücretlerini
servis ücretlerine yansıtma mecburiyetinde kalınmaktadır. Bu durum ise öğrenci velileri
tarafından sıklıkla şikayete konu olmaktadır. Odamızca yayımlanan Servisçiler Azami
Fiyat Tarifesi; enflasyon oranı, araç maliyetleri, yakıt ve işçilik giderleri gibi birçok
unsurun dikkate alınmasıyla belirlenmektedir.” ifadelerine yer verilmiştir. Bu ifadeler
doğrultusunda öğrenci taşımacılığında ATO tarafından belirlenen fiyat tarifelerine
uyulmadığı durumların mevcut olduğu anlaşılmakla birlikte, bilgisine başvurulan
okulların cevaplarından hizmet alımlarında genel olarak söz konusu tarifelerin esas
alındığı anlaşılmaktadır.
(65) Özetle; öğrenci servis taşımacılığı faaliyeti bakımından okulların servis taşımacılığını
yapacak olan teşebbüsü/gerçek kişiyi seçmeye yetkili olduğu, genel olarak Milli Eğitim
Bakanlığı tarafından belirlenen araç yaşı, özmal durumu, hizmet süresi, okul ile aynı
ilçede olma ve daha önce aynı okula hizmet verme kriterlerinin taşıyıcı firmanın
seçiminde belirleyici olduğu, sözü edilen koşulları karşılayabilen az sayıda firmanın
bulunduğu, bu koşulları sağlayan firma sayısının az olmasında C plakanın tahditli
olmasının ve öğrenci taşımacılığının yalnızca bu araçlar ile yapılabilmesinin de etkisi
olduğu, bunların yanında okulların kendi tercihlerine ve önceliklerine göre seçim
kriterlerinin ve hizmet alma yöntemlerinin değişebildiği, bazı okulların kendi tercihleri ile
tek bir firma ile çalıştığı ya da teklif alacakları firmaları kendi seçtiği anlaşılmaktadır.
Özetle; sektördeki okulların hizmet taleplerine az sayıda firmanın cevap vermesinde
veya çalıştıkları firmaların yıllar itibarıyla aynı olmasında sayılan bu hususların etkili
olduğu; fiyatların ATO tarafından yayımlanan Servisçiler Azami Fiyat Tarifesi
çerçevesinde oluştuğu anlaşılmaktadır.
(66) Sonuç olarak dosya kapsamında Ankara ilinde öğrenci taşımacılığı hizmetlerinde
faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine
yönelik herhangi bir bilgi, belge ya da bulguya ulaşılamamıştır.
I.3.1.2. Personel Servis Taşımacılığına İlişkin Değerlendirme3
(67) Personel Taşıma Yönetmeliği’nin "Personel Servis Hizmetinin İhdası ve Personel Servis
Araçlarının Kiralanması” başlıklı 5. maddesine göre, kamu kurum ve kuruluşları
personelini işbaşına götürüp getirmek amacıyla kiralama yoluyla veya kendi özmal
araçları ile taşıma işlemini yapabilmektedir. Kamu kurum ve kuruluşlarının personelinin
taşınması için hizmetin kiralama yoluyla üçüncü kişilerden alınması yöntemini tercih
etmesi halinde kamu kurum ve kuruluşları tarafından hizmet alım ihalesi
düzenlenmektedir.
(68) Kamu İhale Kanunu kapsamında düzenlenen kamu personeli taşıma hizmeti alım
ihalelerinde, ihale onay belgesi düzenlenmeden önce ilk olarak, ihale konusu işin KDV
hariç yaklaşık maliyetinin hesaplanması gerekmektedir. 04.03.2009 tarih ve 27159
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 8.
maddesinde yer alan ifadelere göre, yaklaşık maliyete ilişkin fiyatların tespitinde, kamu
kurum ve kuruluşlarınca işin niteliğine göre belirlenmiş fiyatlar, ihaleyi yapan idare veya
diğer idarelerce gerçekleştirilmiş aynı veya benzer işlerdeki fiyatlar, ilgili odalarca
belirlenmiş fiyatlar, ihale konusu işi oluşturan iş kalemlerine veya gruplarına ilişkin
olarak piyasadan yapılacak fiyat araştırması kapsamında elde edilecek fiyat tekliflerinin
aritmetik ortalaması alınmak suretiyle ya da konusunda uzman bilirkişi ve

3 Personel taşımacılığı, özel kurumlarda çalışan personel taşımacılığı hizmeti ve kamu kurum ve
kuruluşlarının personel taşımacılığı şeklinde ayrılmakla birlikte bu başlık altında yalnızca kamu kurum ve
kuruluşlarının personellerine yönelik servis taşıma hizmeti ele alınmıştır.
20-28/345-158
28/59

ekspertizlerden soruşturularak oluşturulan fiyatlar, ihale konusu işe ilişkin olarak Bütçe
Uygulama Talimatlarında ve/veya Sağlık Uygulama Tebliği’nde yer alan fiyatlardan KDV
veya farklı nitelikteki diğer giderler indirilmek suretiyle bulunan fiyatlar esas
alınmaktadır.
(69) İhale dokümanında; isteklilere talimatları da içeren idari şartname, sözleşme tasarısı ve
teknik şartname ile gerekli diğer belge ve bilgilerin bulunması gerekli olduğundan
ihalenin ilan edilmesinden önce bunların hazırlanması gerekmektedir. İdari şartnamede
idare tarafından uygulanacak ihalenin usulü, ihaleye katılabilecekler, yeterlilik
değerlendirmesi için istenecek belgeler ve aranılacak kriterler belirtilmektedir. Ön
yeterlik şartnamesinde veya idari şartnamede yeterlilik kriteri olarak belirlenmeyen,
ancak sözleşmenin yürütülmesi aşamasında işin yerine getirilmesi için gerekli olduğu
öngörülen mesleki ve teknik yükümlülüklere yönelik düzenlemeler ise teknik
şartnamelerde yer almakta olup Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin 16.
maddesinde teknik şartnameler aşağıdaki şekilde açıklanmıştır:
“(1) İşin teknik ayrıntılarını ve şartlarını gösteren bir teknik şartname hazırlanarak
ihale dokümanına dahil edilir. Teknik şartnamelerde belirlenecek teknik kriterlerin,
verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olması, rekabeti engelleyici hususlar
içermemesi ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlaması zorunludur.
(2) Teknik şartnamede, varsa ulusal ve/veya uluslararası teknik standartlara
uygunluğu sağlamaya yönelik düzenlemeler de yapılır. Bu şartnamede teknik
özelliklere ve tanımlamalara yer verilir. Belli bir marka, model, patent, menşei, kaynak
veya ürün belirtilemez ve belirli bir marka veya modele yönelik özellik ve
tanımlamalara yer verilemez. Ancak, ulusal ve/veya uluslararası teknik standartların
bulunmaması veya teknik özelliklerin belirlenmesinin mümkün olmaması hallerinde
"veya dengi" ifadesine …”
(70) Hizmet Alımı İhaleleri Uygulama Yönetmeliği’nin “Yeterliğin Belirlenmesinde Uyulacak
İlkeler” başlıklı 28. maddesinde yer alan, “Ekonomik ve mali yeterlik ile mesleki ve teknik
yeterliğin saptanması amacıyla öngörülecek değerlendirme kriterleri ve istenecek
belgeler, rekabeti engelleyecek şekilde belirlenemez.” şeklindeki hüküm de dikkate
alındığında, ihaleyi düzenleyen kamu kurum ve kuruluşları tarafından ihale teknik ve
idari şartnameleri ile özel şartlar getirilebilse bile, bu şartların rekabeti engelleyecek
şekilde belirlenmemesi gerekmektedir.
(71) 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun “Şartnameler” başlıklı 12. maddesinde de idareler
tarafından hazırlanan idari ve teknik şartnamelerin rekabeti engelleyici hususlar
içermeyecek şekilde olması gerektiği aşağıdaki şekilde ifade edilmiştir:
“İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin her türlü özelliğini belirten
idari ve teknik şartnamelerin idarelerce hazırlanması esastır. Ancak, mal veya hizmet
alımları ile yapım işlerinin özelliği nedeniyle idarelerce hazırlanmasının mümkün
olmadığının ihale yetkilisi tarafından onaylanması kaydıyla, teknik şartnameler bu
Kanun hükümlerine göre hazırlattırılabilir.
İhale konusu mal veya hizmet alımları ile yapım işlerinin teknik kriterlerine ihale
dokümanının bir parçası olan teknik şartnamelerde yer verilir. Belirlenecek teknik
kriterler, verimliliği ve fonksiyonelliği sağlamaya yönelik olacak, rekabeti engelleyici
hususlar içermeyecek ve bütün istekliler için fırsat eşitliği sağlayacaktır.
...”
(72) İhale dokümanlarının hazırlanmasının ve ihalenin ilan edilmesinin ardından, ihale
şartlarını sağlayan kişiler ihaleye teklif vermektedir. Kişiler ihaleye tek başına teklif
20-28/345-158
29/59

verebildikleri gibi iş ortaklıkları veya konsorsiyum şeklinde de teklif verebilmektedirler.
Personel Taşıma Yönetmeliği’nin “Ortak Girişimler” başlıklı ikinci bölümünde 32. madde
kapsamında “iş ortaklığı”,
“(1) Birden fazla gerçek veya tüzel kişi iş ortaklığı oluşturmak suretiyle her türlü
ihaleye katılabilir.
(2) İş ortaklığını oluşturanlar, hak ve sorumluluklarıyla işin tümünü birlikte yapmak
üzere ortaklık yapar.
(3) İş ortaklığı, başvuru veya teklifiyle birlikte pilot ortağın da belirlendiği İş Ortaklığı
Beyannamesini vermek zorundadır.
(4) İş ortaklığında en çok hisseye sahip ortak, pilot ortak olarak gösterilmek
zorundadır. Ancak bütün ortakların hisse oranlarının eşit olduğu veya diğer ortaklara
göre daha fazla hisse oranına sahip ve hisseleri birbirine eşit olan ortakların
bulunduğu iş ortaklığında ise bu ortaklardan biri pilot ortak olarak belirlenir. Ortakların
hisse oranları İş Ortaklığı Beyannamesinde gösterilir.
(5) İş ortaklıklarının ihaleye katılabilmek için sunacakları belgelerin belirlenmesinde
ve yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmede, bu Yönetmeliğin İkinci Kısmında yer
alan düzenlemeler esas alınır.
(6) İhalenin iş ortaklığı üzerinde kalması halinde iş ortaklığı tarafından, sözleşmenin
imzalanmasından önce noter onaylı ortaklık sözleşmesinin idareye verilmesi
zorunludur. Bu sözleşmede, ortakların hisse oranları ve pilot ortak ile diğer ortakların
işin yerine getirilmesinde müştereken ve müteselsilen sorumlu olduğu açıkça
belirtilir.”
şeklinde düzenlenmekte iken, 33. maddesinde “konsorsiyum”lar ise aşağıdaki şekilde
düzenlenmiştir:
“(1) İdare, konsorsiyumların ihaleye katılıp katılamayacağını, katılabilecekleri
ihalelerde ise işin farklı uzmanlık gerektiren kısımlarını ön yeterlik şartnamesinde
veya idari şartnamede belirtir.
(2) Konsorsiyum, başvuru veya teklifiyle birlikte koordinatör ortağın da belirlendiği
Konsorsiyum Beyannamesini vermek zorundadır.
(3) Konsorsiyumların ihaleye katılabilmek için sunacakları belgelerin belirlenmesinde
ve yeterlik kriterlerine ilişkin değerlendirmede bu Yönetmeliğin İkinci Kısmında
yapılan düzenlemeler esas alınır.
(4) İhalenin konsorsiyum üzerinde kalması halinde konsorsiyum tarafından,
sözleşme imzalanmadan önce noter onaylı konsorsiyum sözleşmesinin idareye
verilmesi zorunludur. Bu sözleşmede, konsorsiyumu oluşturan gerçek veya tüzel
kişilerin işin hangi kısmını taahhüt ettikleri ve işin yerine getirilmesinde, koordinatör
ortak aracılığıyla aralarında koordinasyonu sağlayacakları belirtilir.”
(73) Toplanan tekliflerin ardından belirtilen ihale tarih ve saatinde ihale komisyonu
tarafından, teklif zarfları isteklilerle birlikte hazır bulunanlar önünde alınış sırasına göre
açılmakta, işin yaklaşık maliyeti açıklanmakta ve teklifleri değerlendirmek üzere oturum
kapatılmaktadır. Teklifler ihale komisyonu tarafından değerlendirildikten sonra, ihale
komisyonu ilgili kurum veya kuruluş tarafından belirlenen yönteme göre sınır değeri
hesaplamaktadır. Bu değerin altında olan teklifler doğrudan reddedilebileceği/kabul
edilebileceği gibi teklif sahiplerinden teklifte önemli olduğunu tespit ettiği bileşenler ile
ilgili ayrıntıların yazılı olarak istenmesi de söz konusu olabilmektedir. İhale komisyonu
20-28/345-158
30/59

tarafından ekonomik açıdan en avantajlı teklif, fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte
fiyat dışındaki unsurlar (işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve
teknik değer vb.) da dikkate alınarak belirlenmektedir. İhale süreci sonucunda, en
avantajlı teklifi vermiş olan kişi ile ihaleyi düzenleyen kamu kurum ve kuruluşu arasında
sözleşme imzalanmakta ve süreç tamamlanmaktadır.
(74) İhale sürecinde ilgili idare tarafından önceden belirlenen kriterler doğrultusunda ihaleye
katılmaya hak kazanan teşebbüslerin kendi aralarında rekabet etmesi ve böylece ihaleyi
düzenleyen idarenin en uygun fiyatlı teklifi seçme olanağının bulunması
beklenmektedir. En uygun fiyatın oluşumunda önemli unsurlardan birisi ihaledeki istekli
sayısıdır. İhaledeki istekli sayısı arttıkça ihale sürecinde istekliler arasındaki rekabet de
artmakta ve böylece ihalenin konusunu oluşturan mal ya da hizmet alımı veya yapım işi
daha uygun fiyatla yaptırılabilmektedir.
(75) ATO’dan elde edilen bilgilere göre, 49.39.03 NACE Kodu (Şehir içi, banliyö ve kırsal
alanlarda kara yolu ile personel, öğrenci, vb. grup taşımacılığı (şehir içi personel ve okul
servisleri vb.)) ile faaliyet gösteren 972 tüzel kişi üye bulunmaktadır. Ankara Servis Aracı
İşletmecileri Esnaf Odasından elde edilen bilgilere göre ise Odaya kayıtlı 3.871 gerçek
kişi üye bulunmaktadır. KİK’ten alınan ihale bilgiler çerçevesinde, 2015-2018
döneminde Ankara ilinde kamu kurumlarının personel taşıma hizmetine ilişkin alınan
ihale sayısına ve ihalelerin sözleşme bedellerine göre ilk yirmi teşebbüsün pazar payı
bilgilerine aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:
Tablo 2: Kamu Kurumlarının Personelinin Taşınması Hizmetinde Alınan İhale Sayısına Göre Pazar
Payları (2015-2018)
Sıra
Alınan İhale Sayısına Göre Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2015 2016 2017 2018
1 KAYA (…..) (…..) (…..) (…..)
2 DEMİRHAN (…..) (…..) (…..) (…..)
3 ÖZER (…..) (…..) (…..) (…..)
4 YUMUŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
5 KOÇLAR (…..) (…..) (…..) (…..)
6 HİLAL (…..) (…..) (…..) (…..)
7 GÜLDENLER (…..) (…..) (…..) (…..)
8 ELANUR (…..) (…..) (…..) (…..)
9 ETİMESGUT (…..) (…..) (…..) (…..)
10 GÜVENCE (…..) (…..) (…..) (…..)
11 BEŞELLER (…..) (…..) (…..) (…..)
12 ÖZYAREN (…..) (…..) (…..) (…..)
13 SES (…..) (…..) (…..) (…..)
14 ÇAĞRI (…..) (…..) (…..) (…..)
15 AC TURİZM (…..) (…..) (…..) (…..)
16 GÜMÜŞSOY (…..) (…..) (…..) (…..)
17 ÇINAR (…..) (…..) (…..) (…..)
18 OLGUN (…..) (…..) (…..) (…..)
19 ÖZ ÜSTÜN (…..) (…..) (…..) (…..)
20 MAVERA (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: KİK’ten gelen veriler




20-28/345-158
31/59

Tablo 3: Kamu Kurumlarının Personelinin Taşınması Hizmetinde Sözleşme Bedellerine Göre Pazar
Payları (2015-2018)
Sıra
Sözleşme Bedellerine Göre Pazar Payları (%)
Teşebbüs 2015 2016 2017 2018
1 KAYA (…..) (…..) (…..) (…..)
2 DEMİRHAN (…..) (…..) (…..) (…..)
3 KOÇLAR (…..) (…..) (…..) (…..)
4 ÖZER (…..) (…..) (…..) (…..)
5 ÖZYAREN (…..) (…..) (…..) (…..)
6 YUMUŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
7 HİLAL (…..) (…..) (…..) (…..)
8 GÜVENCE (…..) (…..) (…..) (…..)
9 ETİMESGUT (…..) (…..) (…..) (…..)
10 BEŞELLER (…..) (…..) (…..) (…..)
11 ELANUR (…..) (…..) (…..) (…..)
12 ÇAĞRI (…..) (…..) (…..) (…..)
13 ÖZ ÜSTÜN (…..) (…..) (…..) (…..)
14 OLGUN (…..) (…..) (…..) (…..)
15 GÜLDENLER (…..) (…..) (…..) (…..)
16 SES (…..) (…..) (…..) (…..)
17 KÖKER (…..) (…..) (…..) (…..)
18 ÇINAR (…..) (…..) (…..) (…..)
19 AC TURİZM (…..) (…..) (…..) (…..)
20 ÇETİNKAYA (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: KİK’ten gelen veriler
(76) Tablolar incelendiğinde, genel olarak yıllar itibarıyla hem ihale sayısı hem de sözleşme
bedeli bakımından teşebbüslerin pazar paylarında değişmeler olduğu; 2018 yılına
gelindiğinde ise %5’in üzerinde olan tek bir taşıyıcı firmanın olduğu, dolayısıyla pazarın
çok sayıda küçük firmalardan oluştuğu anlaşılmaktadır. Tablodaki bilgiler doğrultusunda
pazarın yoğunlaşmış veya bir ya da birkaç firmanın domine ettiği bir yapıda olmadığı
söylenebilecektir. Söz konusu bilgiler sektörde çok sayıda teşebbüsün faaliyet
gösterdiğini ima etse de düzenlenen ihalelere katılım oranına da bakmak yerinde
olacaktır. Bu kapsamda aşağıdaki grafikte 2016-2018 döneminde yıl içerisinde
düzenlenen toplam ihale sayısı ve ihalelere verilen toplam teklifler gösterilmektedir:
Grafik 1: Ankara İlinde Yıllara Göre Toplam İhale Sayısı ve Toplam Teklif Sayısı

Kaynak: KİK’ten gelen veriler
0
200
400
600
800
1000
1200
1400
1600
1800
2015 2016 2017 2018
Toplam Teklif Sayısı Toplam İhale Sayısı
20-28/345-158
32/59

(77) Grafiğe göre, hem ihale sayısı bakımından hem de toplam teklif sayısı bakımından yıllar
itibarıyla bir azalış olduğu, 2018 yılına gelindiğinde ihale sayısında bir artış yaşanmış
olmakla birlikte toplam teklif sayısındaki azalışın devam ettiği görülmektedir. İhale
başına ortalama kaç teklif verildiğine bakmak ihalelere katılım oranını daha net ortaya
koyacaktır. Bu çerçevede aşağıdaki grafikte 2016-2018 döneminde yıl içerisinde
düzenlenen ihalelere verilen ortalama teklif sayısı gösterilmektedir:
Grafik 2: Ankara İlinde Yıllara Göre İhale Başına Düşen Ortalama Teklif Sayısı

Kaynak: KİK’ten gelen veriler
(78) Her ne kadar sektörde faaliyet gösteren teşebbüs sayısı fazla olsa da grafikten ihalelere
verilen teklif sayısının yaklaşık üç ilâ beş arasında değiştiği görülmektedir. Sunulan
hizmetin homojen bir özellik gösterdiği söylenebilecekse de kamu kurumlarının idari ve
teknik şartnamelerde aradığı kriterler ihaleye katılımda teşebbüs sayısını
etkileyebilmektedir. Dosya kapsamında bahse konu hususa ilişkin taşıyıcı firmalar
tarafından yapılan açıklamalarda; kamu kurumları veya okullar tarafından getirilen
teknik şartnamelerdeki birtakım şartların sağlanamaması nedeniyle az sayıda ihaleye
teklif verebildikleri, sahip oldukları araç sayısı göz önüne alındığında aynı anda hizmet
verilebilecek okul veya kamu kurumu sayısının kısıtlı olduğu ifade edilmiştir. C plakanın
tahditli olması da firmaların ihale koşullarını sağlayabilecek yeterlilikte araca sahip
olmasını ve dolayısıyla iş kapasitesini etkilemektedir. Nitekim Sermaye Piyasası
Kurumu tarafından C plakanın tahditli olmasından kaynaklı olarak ihalelere girebilen
firma sayısının kısıtlı olduğu belirtilmiştir.
(79) Sektör oyuncularından elde edilen bilgilerden de aynı anda çok sayıda araç
çalıştırmanın bir takım zorlukları olduğu ifade edilmiş ve ihaleye katılımda dikkate
aldıkları kriterleri aşağıdaki şekilde sıralamışlardır:
 Güzergâh uzunluğu,
 Kurumun bulunduğu bölge,
 Çalışma saatleri (kurumların mesai saatleri),
 Çalışacak araç sayısı ve araç özellikleri (koltuk sayısı, motor hacmi vb.),
 İşin süresi,
 İhaleye katılım için istenen öz mal sayısı,
 İhaleye katılım için istenen iş bitirme şartının sağlanıp sağlanamaması,
 Araç giderleri (yakıt, araç bakım onarım giderleri, sigorta ve şoför giderleri),
 Sözleşme masrafları (damga vergisi, karar pul bedeli ve KİK payı),
 Mevcut işlerle çakışıp çakışmadığı,
 İhaleye katılım için gereken geçici ve kesin teminat tutarları,
 Alt yüklenici çalıştırmaya izin verilip verilmemesi,
 Geçmişte veya hâlihazırda o kurum ile çalışılıyor olması,
5,00
3,76
4,87
4,59
3,21
0,00
1,00
2,00
3,00
4,00
5,00
6,00
2014 2015 2016 2017 2018
20-28/345-158
33/59

 Şartnamelerde yer alan cezai şartlar.
(80) Sayılan bu kriterler içerisinde yer alan kurumun çalışma saatleri ve mevcut işlerle
çakışma olup olmadığı hususları özellikle yeterli kapasitede aracı bulunmayan firmalar
açısından bu ihalelere girilmemesi yönünde bir etken olabilecek niteliktedir. Bunun
yanında kurumun bulunduğu bölge ve güzergâh uzunluğu da ihaleye katılımda
belirleyici kriterlerden biri konumundadır. Keza teşebbüslerden edinilen bilgilere göre,
gün içinde birden fazla kurum veya okula taşımacılık hizmeti sunulduğu, bu kurumlar
arasındaki yakınlığın da ihaleye teklif sürecinde etkili olduğu, yakın mesafelerde
bulunan ve aynı çalışma saatlerine sahip kurumların ihalelerine girmenin makul
olmadığı belirtilmiştir. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı tarafından gönderilen
bilgilerde binalarının Pursaklar ilçesinde bulunması ve servis güzergâhlarının uzun
olması nedeniyle ihaleye katılan isteklilerin bu ihtiyaca cevap vermekte sıkıntı yaşadığı
dile getirilmiştir. Yükselen Koleji tarafından, Ankara genelinde merkez ilçelerin
tamamına hizmet sunan büyük eğitim kurumlarının okula nispeten uzak bölgelerden
öğrenci taşıyacak servis aracı bulmakta zorluklar yaşadıkları, servis araçlarının bir
sonraki işe yetişemedikleri gerekçesi ile merkeze uzak hatlarda hizmet vermedikleri
belirtilmiştir.
(81) KİK tarafından gönderilen bilgi ve belgeler arasından, kamu kurumları tarafından
düzenlenen son iki yıla ait ihalelerde dört ve altında teklif alan ihaleler seçilmiş olup
ihalelerin yaklaşık maliyetleri, teşebbüsler tarafından iletilen teklifler ve kabul edilen
tekliflere4 ilişkin tablo aşağıda verilmiştir:
Tablo 4: Kamu Kurumlarının 2017 Yılında Düzenledikleri, En Fazla Dört Teklif İletilen İhaleler
İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
SERMAYE PİYASASI
KURULU
İMZA TUR 543.816
569.631
ER TEKS GÖL KENT SEYAHAT 615.888
TURLAND TURİZM 492.660
ÇALIKIRAN TURİZM 589.680
ETİ MADEN İŞLETMELERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ÜLKÜ TUR 1.812.096 1.820.882
HACETTEPE ÜNİVERSİTESİ
CİHAN OTOMOTİV TAŞIMACILIK
TURİZM
2.782.888
2.868.726 PLATFORM TURİZM 2.587.832
ŞEN-DEM TURİZM 2.619.395
KEÇİÖREN İLÇE MİLLİ
EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
ÇETİNKAYA TURZİM 3.922.515
3.655.283
TEKMAN OTOM. TURİZM 3.630.915
BEYLER SEYAHAT 3.630.915
GÜMÜŞSOY TURİZM 3.630.915
TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ
KURUMU
ÖZER TUR 2.973.786
3.002.700
ETİMESGUT SEYAHAT 2.996.920
KARAYOLLARI GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
(4. BÖLGE)
ÇAĞRI TUR 1.595.900
1.812.681 ÖZYAREN TURİZM 1.571.620
MAVERA 1 TURİZM 1.631.250
MADEN TETKİK VE ARAMA
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AYDER TURİZM 5.986.350
5.859.457
YİĞİT TUR 4.676.130
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI KAYA SEYAHAT TURİZM 1.585.382 1.642.382

4 Kabul edilen teklifler tabloda kalın (bold) olarak işaretlenmiştir.
20-28/345-158
34/59

İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
CAN OTOMOTİV 1.978.372
GLOBAL GRUP 1.978.372
AYDER TURİZM 1.533.808
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(ANKARA TED.BLG.BŞK.)
KALYONCUOĞULLARI TURİZM 521.642
512.509 ÖZYAREN TURİZM 452.500
KALFAT-TUR 567.435
POLİS AKADEMİSİ
ÖZER TUR 3.608.000
3.577.000
GLOBAL GRUP 3.537.500
YUSUF ARIDURU 3.537.500
BEŞELLER TURİZM 3.567.500
MAKİNA VE KİMYA
ENDÜSTRİSİ KURUMU
TURİST TURİZM 1.559.740
1.790.895 MASİVA TURİZM 1.494.944
ASYA EĞİTİM TURİZM 1.554.393
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(AKARYAKIT İKMAL VE NATO
POL TESİSLERİ İŞLETME
BAŞKANLIĞI MERKEZ
TEŞKİLATI)
YÖN TURİZM 677.700
631.524 CANDOSTLAR TAŞIMACILIK 591.858
YUMUŞ TURZİM 621.225
DEVLET OPERA VE BALESİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KALYONCUOĞULLARI TURİZM 1.937.100
2.143.121 HARPUT TUR 1.945.680
TEKMAN 1.998.678
KAMU GÖZETİMİ,
MUHASEBE VE DENETİM
STANDARTLARI KURUMU
HAS GRUP TEMİZLİK TAŞIMACILIK 669.919
672.680
ARZU TAŞIMACILIK TURİZM 665.150
ÖZTÜRKCAN TURİZM 667.660
HARPUT TUR 670.170
HAKİM VE SAVCILAR
KURULU
DEMİRHAN TURİZM 1.579.292 1.975.872
MAKİNA VE KİMYA
ENDÜSTRİSİ KURUMU
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
TAÇBEN TURİZM 537.500
559.000 SES GRUP TAŞIMACILIK 482.500
ALMİLA TAŞIMACILIK 550.000
CEZAEVİ MÜDÜRLÜĞÜ
(SİNCAN AÇIK CEZA İNFAZ
KURUMU)
KAYA SEYAHAT 3.304.439
3.788.982 AYDER TURİZM 3.246.499
CAN OTOMOTİV 2.885.159
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
(2. AKŞAM SANAT OKULU)
ÖZER TUR 1.119.711
956.310
ANIT-TUR SEYAHAT 1.123.225
TÜTÜN VE ALKOL PİYASASI
DÜZENLEME KURUMU
KOÇLAR TURİZM 1.082.312
822.276
AC TURİZM 681.716
ANAYASA MAHKEMESİ
KAYA SEYAHAT 1.540.387
1.601.393 HAKKIOĞLU TURİZM 1.634.010
GÜVENCE TURİZM 1.599.623
ÖZER TUR 2.890.014 3.561.848
20-28/345-158
35/59

İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
ENERJİ VE TABİİ
KAYNAKLAR BAKANLIĞI
ÇAĞRI TUR 2.795.136
YÜKSEK SEÇİM KURULU LİKRA TURİZM 593.110 598.703
KAMU DENETÇİLİĞİ
KURUMU
GÜLDENLER TURİZM 565.008 546.878
Kaynak: KİK’in Cevabi Yazısı
Tablo 5: Kamu Kurumlarının 2018 Yılında Düzenledikleri, En Fazla Dört Teklif İletilen İhaleler
İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
YÜKSEKÖĞRETİM KURULU
ÖZER TUR 2.861.400
2.606.394 GÜLDENLER TURİZM 3.074.750
DEMİRHAN TURİZM 2.890.265
TÜRKİYE BİLİMSEL VE
TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA
KURUMU
ARZU TAŞIMACILIK 998.478
909.756 ÖZTÜRKCAN TURİZM 975.637
HARPUT TUR 1.171.417
DEVLET SU İŞLERİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
GÖK-ER TAŞIMACILIK 1.296.276
1.788.105 VASFİ DEĞİRMEN 1.726.365
ÇELİKER TAŞIMACILIK 1.519.870
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KONVOY GRUP TURİZM 1.228.910
815.054 SUŞEHRİ MİNİBÜSÇÜLER
KOOPERATİFİ
792.700
ALTINDAĞ İLÇE MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜ
ÇAĞDAŞ TURİZM 5.693.682
5.784.517
DEMİRHAN TURİZM 5.758.492
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
KONVOY GRUP TURİZM 914.995
698.231
GÖL TURİZM 659.165
ÖZ AKBOZ İNŞAAT NAKLİYAT 684.000
ÇİL TAŞIMACILIK 599.255
MİLLİ PİYANGO İDARESİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
YENİ İKİZLER TURİZM 982.414
1.199.666
GENOL GIDA İNŞAAT TURİZM 1.277.590
ÖZYAREN TURİZM 1.085.575
ESERBEY TURİZM 1.038.136
MAMAK İLÇE MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜ
DEMİRHAN TURİZM 4.303.914
4.120.109
ANIT-TUR 4.303.914
BEYLER SEYAHAT 4.054.388
TEKMAN OTOM. TURİZM 4.054.388
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(ANKARA TED.BLG.BŞK.)
D-B TEMİZLİK TAŞIMACILIK TURİZM 881.253
1.484.689
CANER AKTAŞ 1.311.471
AC TURİZM 992.277
06 SEYAHAT TURİZM 1.189.396
MADEN TETKİK VE ARAMA
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
AYTEKİN GRUP TURİZM 5.670.975
6.164.182
AYDER TURİZM 6.648.300
AYBÜKE ÇİLEK TAŞIMACILIK 5.670.975
YİĞİT TUR 5.682.180
20-28/345-158
36/59

İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(TOPÇU VE FÜZE OK.K.)
ANIL TURİZM 831.509 834.858
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(11. İKMAL MERKEZİ K.LIĞI)
KAYA SEYAHAT TURİZM 2.876.241
2.935.860
GÜVEN ÇAYIR TURİZM 3.126.240
GÖLBAŞI İLÇE MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜ
BEŞELLER TURİZM 347.278
758.659
YENİ-TUR 753.118
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT
ÜNİVERSİTESİ
LİKRA TURİZM 847.000 955.929
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(HV.LOJ.K.LIĞI, MAHALLİ)
KAYA SEYAHAT TURİZM 1.769.000
2.092.917
AYDER TURİZM 1.622.989
DEMİRCİOĞLU TUR 1.019.535
YUMUŞ TURİZM 1.865.000
TÜRKİYE ELEKTROMEKANİK
SANAYİ ANONİM ŞİRKETİ
ÇAĞDAŞ GÜVEN YER HİZMETLERİ
TURİZM
1.243.968
1.059.069 GÜLDENLER TURİZM 700.080
AC TURİZM 1.249.920
OLGUNTUR 1.130.880
NÜFUS VE VATANDAŞLIK
İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
ÖZ SAMET İNŞAAT TURİZM 2.133.070
2.984.250
ÇINAR TRANSFER 1.940.264
BOSS ULAŞIM 2.213.520
GENOL GIDA İNŞAAT TURİZM 2.382.338
KARAYOLLARI GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
(4.BÖLGE MÜDÜRLÜĞÜ)
KAYABURUN TURİZM 1.737.900
1.741.024
SELİNDA TURİZM 1.735.120
ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
S.S.95 NOLU ÇAN İŞÇİ VE ÖĞR. SERV.
HİZM. MOT. TAŞ. KOOP.
2.200.120 2.234.818
YARGITAY
KOÇLAR TURİZM 5.233.998
5.184.412
KÖKER TURİZM 5.986.365
DEMİRCİOĞLU TUR 4.393.620
ÖZYAREN TURİZM 6.107.640
YÜKSEKÖĞRETİM
KURUMLARI
KOÇLAR TURİZM 588.885
605.873
DEMİRCİOĞLU TUR 479.325
OLGUNTUR 570.708
UFUK TURİZM 512.940
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(4. KOR.K.LIĞI)
KAYA SEYAHAT 2.438.613
2.991.206 GÜVEN ÇAYIR TURİZM 2.732.025
YİĞİT TUR 2.833.322
POLİS AKADEMİSİ
CİHAN OTOMOTİV TAŞIMACILIK 1.901.000
2.032.905
KÖKER TURİZM 1.847.500
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(EDOK K.LIĞI)
KOÇLAR TURİZM 3.599.340
2.300.000 KÖKER TURİZM 2.891.520
ÖZYAREN TURİZM 2.911.600
20-28/345-158
37/59

İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(4. KOR.K.LIĞI)
GÜMÜŞSOY TURİZM 1.485.024
1.499.784
TEKMAN OTOM. TUR. 1.491.012
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(KARA HVCL.K.LIĞI)
KAYA SEYAHAT 2.617.575
3.125.025
YUMUŞ TURİZM 2.698.410
ANKARA YILDIRIM BEYAZIT
ÜNİVERSİTESİ
AK TURİZM 699.690
835.007
BOSS ULAŞIM TURİZM 766.920
HAZİNE VE MALİYE
BAKANLIĞI
KÖKER TURİZM 3.363.243
3.577.988 ÇETİNKAYA TURİZM 2.990.490
GÜVENCE TURİZM 2.761.908
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
KAYA SEYAHAT 1.791.574
2.260.570
AYDER TURİZM 1.791.773
ÖLÇME SEÇME VE
YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞI
ÇINAR TRANSFER TAŞIMACILIK 2.421.525
2.817.850
GÜVENCE TURİZM 2.421.525
YİĞİT TUR 2.193.690
AC TURİZM 3.234.510
TARIM VE KIRSAL
KALKINMAYI DESTEKLEME
KURUMU
AŞIR YILMAZLAR TURİZM 1.891.155
3.128.685 HİLAL-TUR 2.126.460
MAVERA 1 TURİZM 2.161.320
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(ANKARA TED. BLG. BŞK.)
KOÇLAR TURİZM 787.400
785.781 BAYRAM TURİZM 690.680
ÇAĞRI TUR 736.500
ÇALIŞMA VE SOSYAL
GÜVENLİK BAKANLIĞI
AZİZOĞLU MOTORLU ARAÇLAR 948.192
1.240.020 HİLAL-TUR 988.530
YARDIMER TURİZM 1.032.105
DIŞİŞLERİ BAKANLIĞI,
AVRUPA BİRLİĞİ
BAŞKANLIĞI
AC TURİZM 1.115.520
1.072.641 MAVERA 1 TURİZM 1.115.520
UFUK TURİZM 954.168
ETİ MADEN İŞLETMELERİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
HAKKI KÖMÜRCÜ 2.446.483
2.443.281 DERVİŞOĞLU SEYAHAT 2.419.804
ALTINZADE TAŞIMACILIK 2.439.881
TÜRKİYE ATOM ENERJİSİ
KURUMU
ÖZER TUR 3.797.850
3.891.455
GÜLDENLER TURİZM 3.855.425
ŞEN-DEM TURİZM 3.878.735
DEMİRHAN TURİZM 3.830.425
HAKİM VE SAVCILAR
KURULU
DEMİRHAN TURİZM 2.109.030 2.320.406
ÖZELLEŞTİRME İDARESİ
BAŞKANLIĞI5
YİĞİT TUR 697.200
3.511.000
ALMİLA TAŞIMACILIK 722.100

5 Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından düzenlenen söz konusu ihale kısmi ihaledir.
20-28/345-158
38/59

İHALEYİ AÇAN KURUM TEKLİF VEREN FİRMALAR
TEKLİF
FİYAT (₺)
YAKLAŞIK
MALİYET (₺)
CUMHURBAŞKANLIĞI
STRATEJİ VE BÜTÇE
BAŞKANLIĞI
ÖZER TUR 1.937.718
1.928.250
DEMİRHAN TURİZM 2.104.050
MESLEKİ YETERLİLİK
KURUMU
SES GRUP TAŞIMACILIK 877.725
838.370
06 SEYAHAT TURİZM 835.001
BAŞBAKANLIK DİYANET
İŞLERİ BAŞKANLIĞI
YENİ METKAN TURİZM 4.125.805
4.757.837
HİLAL-TUR 3.678.975
YUMUŞ TURİZM 3.703.626
ŞEN-DEM TURİZM 3.828.624
KOSGEB
YİĞİT TUR 1.666.557
2.097.049
UFUK TURİZM 1.721.337
ANKARA ÜNİVERSİTESİ SES GRUP TAŞIMACILIK 711.891 783.810
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(ANKARA TED.BLG.BŞK)
KALYONCUOĞULLARI TURİZM 4.690.212
6.353.878
ELANUR TURİZM 4.240.690
SES GRUP TAŞIMACILIK 4.270.680
AC TURİZM 4.164.138
MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI
(2. AKŞAM SANAT OKULU)
ÖZER TUR 1.217.610
1.408.244 GÜLDENLER TURİZM 1.497.735
ÇALIKIRAN TURİZM 1.251.225
ANAYASA MAHKEMESİ
KOÇLAR TURİZM 1.948.425
2.814.215 ÇAĞRI TUR 1.962.120
ŞEN-DEM TURİZM 2.274.117
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(ANKARA TED.BLG.BŞK)
D-B TEMİZLİK TAŞIMACILIK TURİZM 617.232
826.412
AC TURİZM 543.312
ETİMESGUT SEYAHAT 580.272
06 SEYAHAT TURİZM 688.512
MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
(TSK SHH.İK.BAK.MRK.K)
ÖZER TUR 894.640
870.375 KALYONCUOĞULLARI TURİZM 884.512
KALFAT-TUR TURİZM 945.280
Kaynak: KİK’in Cevabi Yazısı
(82) KİK’ten elde edilen verilerin incelenmesi sonucunda, kamu kurumları tarafından 2017
yılında düzenlenen 192 ihaleden 23’ünde, 2018 yılında düzenlenen 246 ihaleden
48’sinde sunulan teklif sayısının dört ve altında olduğu görülmektedir. Bununla beraber
bu ihalelerden 2017 yılı bakımından dördünde; 2018 yılı bakımından ise beşinde teklif
sayısının bir olduğu dikkate alındığında kamu kurumlarının ihalelerine teklif veren
teşebbüs sayısının genel olarak ortalama teklif sayısına yakın olduğu söylenebilecektir.
Söz konusu ihalelerde verilen teklifler incelendiğinde tekliflerin birbirinden farklılaştığı
görülmekle birlikte bu teklifler birbirinden çok farklı seviyede gerçekleşmemektedir.
Personel servis taşımacılığı hizmetinde kamu kurumlarının ihale konusu iş için geçmiş
sözleşme bedelleri, sektördeki firmaların teklifleri, maliyet faktörleri ve ilgili odanın fiyat
tarifesi gibi unsurları dikkate alarak yaklaşık maliyet hesabı yaptığı göz önüne
alındığında teşebbüslerin bu yaklaşık maliyetten çok fazla uzaklaşması
beklenmeyecektir. Bununla birlikte, kabul edilemez tekliflerin sınırlı sayıda olduğu ve
genelde yaklaşık maliyetin belirli bir oranda altında teklifler verildiği görülmektedir. Bu
20-28/345-158
39/59

çerçevede, teklifler arasındaki fiyat farklılıklarının olağan olmayan bir seviyede olmadığı
gözlenmiştir.
(83) Dosya kapsamında teklif bedellerinin seyri de incelenmiştir. 2015-2018 döneminde
sektördeki tüm teklif bedellerinin toplam teklif sayısına oranını gösteren aşağıdaki
grafiğe bakıldığında, 2016 yılında ortalama teklif bedelinde önemli bir azalış söz konusu
iken takip eden yıllarda ortalama teklif bedellerinde istikrarlı bir artış görülmektedir:
Grafik 3: Yıllara Göre Ortalama Teklif Bedeli

Kaynak: KİK’ten gelen veriler
(84) Aşağıdaki grafikte ise 2015-2018 döneminde sektördeki sözleşme bedellerinin yaklaşık
maliyete oranına yer verilmiştir:
Grafik 4: Sözleşme Bedellerinin Yaklaşık Maliyete Oranı

Kaynak: KİK’ten gelen veriler
(85) Grafiğe göre, toplam sözleşme bedellerinin toplam yaklaşık maliyete oranı, Grafik 3’teki
ortalama teklif bedellerindeki seyre paralel bir şekilde, 2016 yılında yaklaşık %70
düzeyine düşmüşken 2017 yılında yaklaşık %77’ye ve 2018 yılında yaklaşık %81’e
yükselmiştir. Bu noktada belirtilmesi gereken husus, aşağıda detaylarına yer verileceği
üzere, 2016 yılında gerçekleşen ortalama teklif bedellerinin ve toplam sözleşme
bedellerinin toplam maliyete oranındaki düşüşün 2015 yılında UKOME kararıyla 400
₺0,00
₺500.000,00
₺1.000.000,00
₺1.500.000,00
₺2.000.000,00
₺2.500.000,00
₺3.000.000,00
₺3.500.000,00
₺4.000.000,00
2015 2016 2017 2018
72,36%
69,93%
76,83%
80,74%
65,00%
70,00%
75,00%
80,00%
85,00%
₺0,00
₺100.000.000,00
₺200.000.000,00
₺300.000.000,00
₺400.000.000,00
₺500.000.000,00
2015 2016 2017 2018
Toplam SozlesmeBedeli
Toplam YaklasikMaliyeti
Toplam SozlesmeBedeli/Toplam YaklasikMaliyeti
20-28/345-158
40/59

plaka satışının yapılmasının ardından gerçekleşmiş olmasıdır. 2015 yılından sonra
2018 yılına dek UKOME kararıyla C plaka satışı gerçekleştirilmemiştir.
(86) Yukarıda verilen bilgilerin yanı sıra, KİK’ten elde edilen veriler çerçevesinde, 2016-2019
döneminde kurumların ihalesini kazananların aynı teşebbüsler olup olmadığı da
incelenmiştir. Bahse konu dönem içerisinde düzenlenen ihale sayısı dikkate
alındığında, sadece 17 kamu kurumu tarafından düzenlenen ihalelerin aynı teşebbüsler
tarafından en az üç kez kazanıldığı görülmüştür. Aşağıda ilgili ihaleleri düzenleyen 17
kuruma ve ihaleleri kazanan teşebbüslere yer verilmiştir.
Tablo 6: Kamu Kurumları Tarafından Düzenlenen İhaleyi En Az Üç Yıl Alan Teşebbüsler
KAMU KURUMU
İHALEYİ ALAN
2016
İHALEYİ ALAN
2017
İHALEYİ ALAN
2018
İHALEYİ ALAN
2019
REKABET KURUMU
ALMİLA
TAŞIMACILIK
ALMİLA
TAŞIMACILIK
ALMİLA
TAŞIMACILIK
ÇAYYOLU TUR
BAŞBAKANLIK
DİYANET İŞLERİ
BAŞKANLIĞI
HİLAL-TUR
SEYAHAT
HİLAL-TUR
SEYAHAT
HİLAL-TUR
SEYAHAT
-
BAŞBAKANLIK AFET
VE ACİL DURUM
YÖNETİMİ
BAŞKANLIĞI
ÖZGÜN-TUR
SEYAHAT
KARAHAN
KARDEŞLER
SEYAHAT
ÖZGÜN-TUR
SEYAHAT
ÖZGÜN-TUR
SEYAHAT
ÇALIŞMA VE SOSYAL
GÜVENLİK EĞİTİM VE
ARAŞTIRMA MERKEZİ
GÜLDENLER
TURİZM
GÜLDENLER
TURİZM
-
GÜLDENLER
TURİZM
HAKİM VE SAVCILAR
KURULU
DEMİRHAN
TURİZM
DEMİRHAN
TURİZM
DEMİRHAN
TURİZM
-
JANDARMA VE SAHİL
GÜVENLİK
AKADEMİSİ
BAŞKANLIĞI
-
ETİMESGUT
SEYAHAT
ETİMESGUT
SEYAHAT
ETİMESGUT
SEYAHAT
KARAYOLLARI GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
(4. BÖLGE)
SELİNDA
TURİZM
SELİNDA
TURİZM,
ÖZYAREN
TURİZM
SELİNDA
TURİZM
-
MİLLİ SAVUNMA
BAKANLIĞI
(ANKARA
TED.BLG.BŞK)
DEMİRHAN
TURİZM
AC TURİZM AC TURİZM
AC TURİZM,
BOSS ULAŞIM
TURİZM
MİLLİ PİYANGO
İDARESİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
ASAFTUR
TURİZM
SEYEHAT
TUZEY TURİZM
TUZEY TURİZM,
YENİ İKİZLER
TURİZM
TUZEY TURİZM
TÜRK PATENT VE
MARKA KURUMU
BEŞELLER
TURİZM
BEŞELLER
TURİZM
BEŞELLER
TURİZM
-
ULAŞTIRMA VE
ALTYAPI BAKANLIĞI
YUMUŞ TURİZM YUMUŞ TURİZM YUMUŞ TURİZM -
TÜRKİYE BİLİMSEL VE
TEKNOLOJİK
ARAŞTIRMA KURUMU
ÖZTÜRKCAN
TURİZM
ÖZTÜRKCAN
TURİZM
ÖZTÜRKCAN
TURİZM
ÖZTÜRKCAN
TURİZM
SERMAYE PİYASASI
KURUMU
ÖZGÜN-TUR
SEYAHAT
KARAHAN
KARDEŞLER
SEYAHAT
ÖZGÜN-TUR
SEYAHAT
ÖZGÜN-TUR
SEYAHAT
HACETTEPE
ÜNİVERSİTESİ
KOÇLAR TURİZM KOÇLAR TURİZM KOÇLAR TURİZM -
YÜKSEKÖĞRETİM
KURULU
ÖZER TUR
TAŞIMACILIK
ÖZER TUR
TAŞIMACILIK
ÖZER TUR
TAŞIMACILIK
ÖZER TUR
TAŞIMACILIK
ANKARA
ÜNİVERSİTESİ
SES GRUP
TAŞIMACILIK
SES GRUP
TAŞIMACILIK
SES GRUP
TAŞIMACILIK
-
20-28/345-158
41/59

KAMU KURUMU
İHALEYİ ALAN
2016
İHALEYİ ALAN
2017
İHALEYİ ALAN
2018
İHALEYİ ALAN
2019
ANKARA YILDIRIM
BEYAZIT
ÜNİVERSİTESİ
LİKRA TURİZM
SEYAHAT
LİKRA TURİZM
SEYAHAT
LİKRA TURİZM
SEYAHAT
-
Kaynak: KİK’in Cevabi Yazısı
(87) Yukarıdaki tabloda yer alan kamu kurumlarından ihale idari ve teknik şartnamelerine
ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş, iletilen cevabi yazılarda kamu kurumları tarafından
düzenlenen teknik ve idari şartnamelerin araç modeli ve yaşı ile belli bir sayıda özmala
sahip olma gibi özel şartlar getirildiği, bu şartların işin aksamadan yürütülmesi için
gerekli olduğu belirtilmiştir. Örneğin gelen cevaplar içerinde Hâkimler ve Savcılar
Kurulunun teknik şartnamesinde servis araçlarının en az 10 tanesinin; Türk Patent ve
Marka Kurumunun teknik şartnamesinde araçlardan en az sekiz tanesinin yüklenicinin
kendi özmalı olması ve Sermaye Piyasası Kurumunun ve Türk Patent ve Marka
Kurumunun teknik şartnamesinde araçların 2013 ve üzeri model olması şartının
getirildiği görülmüştür. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu tarafından
ihalelerinin birden fazla kez aynı teşebbüs tarafından kazanılmasının nedeni olarak; işi
alan firmanın kurumun güzergâhlarına, süreçlerine (özellikle ödemelerin zamanında
yapılması) aşina olduğu ve ilgili firmanın ihale kapsamında çalıştırması zorunlu özmal
(beş adet servis aracı) şartını sağladığı belirtilmiştir.
(88) Özmal şartı ile birlikte ihalede istenen araç sayısı ve araç modeli gibi unsurların taşıma
hizmeti veren tüm teşebbüslerce sağlanamaması sebebiyle ihaleye katılım şartlarını
sağlayan ve ihaleyi kazanan teşebbüsün bir sonraki yılda aynı ihaleyi kazanmasının
kolaylaştığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, dosya kapsamında bilgisine
başvurulan kamu kurumları tarafından ihaleye katılımın yeterli seviyede gerçekleştiği
belirtilmiş olup söz konusu kurumların ihalelerine teklif verenlerin sayısına bakıldığında
genel olarak ortalama teklif sayısı seviyesinde veya üzerinde olduğu görülmüştür.
(89) Özetle; kamu kurumları tarafından personel taşıma hizmetini gerçekleştirecek olan
teşebbüslerin ihale düzenlenerek seçildiği, personel taşımacılığı hizmeti veren çok
sayıda ve küçük ölçekte firma bulunduğu, ancak kurumlar tarafından teknik ve idari
şartnamelerde getirilen ihaleye katılım koşullarının ve C plaka sınırlamasının ihalelere
katılımın az olmasına sebep olduğu, bunların yanında firmalar tarafından ihalelere
katılımda dikkate alınan kriterlerin bu firmaların iş kapasitesi ve araç sınırlaması
karşısında makul olduğu, ayrıca aynı firmalarla çalışan kurum sayısının sınırlı olduğu
anlaşılmaktadır. Sonuç olarak dosya kapsamında Ankara ilinde personel taşımacılığı
hizmetlerinde faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal
ettiklerine yönelik herhangi bir bilgi, belge ya da bulguya ulaşılamamıştır.
I.3.2. 4054 sayılı Kanun’un 6. Maddesi Kapsamında Değerlendirme
(90) Önaraştırmanın konusunu Ankara ilinde öğrenci ve personel taşımacılığı yapan
teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmedikleri oluşturmaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde yapılan inceleme ve değerlendirmelere yukarıda yer
verilmiştir.
(91) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde; “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek
başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye
kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan kanun maddesi
kapsamında incelenen bir davranışın ihlal teşkil edebilmesi için davranışı gerçekleştiren
20-28/345-158
42/59

teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması ve davranışın bir kötüye kullanma
niteliği taşıması gerekmektedir.
(92) Kanun’un 3. maddesinde ise hâkim durum; “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla
teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmıştır.
Hâkim durum değerlendirmesi yapılırken esasen incelenen teşebbüsün rekabetçi
baskılardan ne ölçüde bağımsız davranabildiği araştırılmakta ve bu kapsamda
incelenen teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki konumu, pazara giriş ve pazarda
büyüme engelleri, alıcıların pazarlık gücü gibi unsurlar incelenmektedir.
(93) Genellikle incelenen teşebbüsün pazardaki konumunun birincil göstergesi, teşebbüsün
sahip olduğu pazar payıdır. İncelenen teşebbüsün sahip olduğu pazar payının yanı sıra
bu payın zaman içerisindeki istikrarı, faaliyet gösteren rakiplerin sayısı ve payları da
dikkate alınmaktadır. Ancak özellikleri gereği, ihale pazarları ile hızlı büyüyen ve yeni
oluşmakta olan pazarlarda, teşebbüslerin payları sürekli bir dalgalanma
gösterebildiğinden, bir süreklilikten bahsedilememekte ve dolayısıyla pazar payı
teşebbüsün pazardaki konumu hakkında güvenilir bir gösterge olmayabilmektedir.
(94) Yapılan önaraştırma kapsamında, Ankara ilinde öğrenci ve personel taşımacılığı
bağlamında C plakaya sahip toplam 7.329 aracın bulunduğu, bu araçlardan 4.611
adedinin gerçek kişilere, 2.590 adedinin personel ve öğrenci taşımacılığı faaliyetinde
bulunan tüzel kişilere ait olduğu tespit edilmiştir. Personel taşımacılığı, özel kurumlarda
çalışan personel taşımacılığı hizmeti ve kamu kurum ve kuruluşlarının personel
taşımacılığı şeklinde ayrılmakta, özel kurumlarda çalışan personel taşımacılığından
farklı olarak kamu personelinin taşıma hizmetinin sağlanabilmesi için taşıma
faaliyetinde bulunan kişinin kamu kurum ve kuruluşları tarafından düzenlenen personel
taşıma ihalelerine katılmaları gerekmektedir. Diğer yandan, öğrenci taşımacılığı hizmeti
kapsamında ise hizmet alıcısı okullar tarafından taşımacıyı tespit komisyonu kurularak
ilana çıkıldığı bilgisi edinilmiştir. Dolayısıyla öğrenci ve personel taşımacılığı
hizmetlerinin büyük bölümünün ihaleler yoluyla gerçekleştirildiği, bu nedenle
teşebbüslerin pazar paylarının hakim durumun tespiti bakımından sağlıklı bir kriter
olmayacağı değerlendirilmektedir. Aynı zamanda, sektörde teşebbüslerin herhangi bir
ihaleye birlikte teklif vermeleri, birbirlerinden araç kiralamaları veya gerçek kişilere ait
araçları kiralamaları gibi uygulamaların varlığı da göz önünde bulundurulduğunda,
teşebbüslerin girdikleri ihalelerin bedelleri, araç sayısı vb. kriterler de teşebbüslerin
pazar paylarının doğru bir şekilde ortaya konmasını güçleştirmektedir. Öte yandan,
öğrenci ve personel taşımacılığı faaliyeti gösteren teşebbüs sayısı ve personel
taşımacılığı bakımından Tablo 2 ve Tablo 3’teki taşıyıcıların pazar payları göz önüne
alındığında, herhangi bir teşebbüsün tek başına rakipleri ve müşterilerinden bağımsız
hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücüne sahip olmadığı değerlendirilmektedir.
(95) Hâkim durum değerlendirmesinin ikinci adımı pazara yeni teşebbüslerin girmesinin ya
da pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin büyümesinin önünde engeller bulunup
bulunmadığının incelenmesidir. Girişin ya da büyümenin önündeki engeller, ilgili pazarın
özelliklerinden, incelenen teşebbüsün özelliklerinden ya da davranışlarından
kaynaklanabilmekte; kamu tekelleri, yetkilendirme ve lisanslama gereklilikleri, fikri
mülkiyet hakları gibi yasal ve idari engeller ya da batık maliyetler, ölçek ve kapsam
ekonomileri, şebeke etkileri, tüketicilerin başka bir sağlayıcıya geçiş maliyetleri gibi
ekonomik engeller gibi çeşitli şekillerde ortaya çıkabilmektedir.
20-28/345-158
43/59

(96) Ankara ilinde servis taşımacılığı yapmak isteyen bir teşebbüsün öncelikle Ankara Valiliği
İl Trafik Komisyonunun almış olduğu plaka tahdit kararına göre Ankara Emniyet
Müdürlüğü Trafik Tescil Şube Müdürlüğünde C plaka kaydı bulunan bir araca sahip
olması gerekmektedir. Teşebbüsler C plakaları ya Ankara Büyükşehir Belediyesi
tarafından düzenlenen satış ihalesine girmek yoluyla ya da internet üzerinden verilen
ilanlar aracılığıyla ikinci el olarak temin edebilmektedirler. Ancak, UKOME kararlarının
düzenli ve öngörülebilir zaman aralıklarıyla alınmadığı, nitekim her yıl C plaka satışı
yapılmadığı, 2018 yılından önce C plaka satışlarının 2015 ve 2011 yıllarında yapıldığı
görülmektedir. Özel servis araçları ile taşımacılık hizmeti yapılabilmesi için C plakaya
sahip olanların ayrıca her yıl Ankara Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğü
Ulaşım Dairesi Başkanlığından özel servis aracı çalışma izin belgesi alması
gerekmektedir. Bu kapsamda, C plaka şartının ve yıllık çalışma izninin öğrenci ve
personel taşımacılığı faaliyeti göstermek için en temel koşul olduğu görülmektedir.
(97) Bununla birlikte, idarenin tahdit kararına göre, zaman içinde az sayıda C plakanın satışa
çıkarılması sebebiyle C plakaların piyasa değerinin oldukça yüksek olduğu bilgisi
edinilmiştir. Dolayısıyla, C plaka tahdit uygulamasının piyasaya girişte zorluk yaratan
bir husus olduğu değerlendirilmektedir.
(98) Bir teşebbüsün ilgili pazardaki davranışları üzerinde etkili olan unsurlar mevcut ve
potansiyel rakiplerle sınırlı değildir. İncelenen teşebbüsün müşterileri görece büyük,
alternatif temin kaynakları hakkında yeterince bilgili ve makul bir süre içerisinde başka
bir sağlayıcıya geçmek ya da kendi arzını yaratmak imkânına sahip ise bu müşterilerin
pazarlık gücüne, bir başka deyişle alıcı gücüne sahip olduğu söylenebilecektir. Bu
durumda müşterilerin alıcı gücü, incelenen teşebbüsün davranışlarını sınırlayan
rekabetçi bir unsur olarak ortaya çıkacak ve teşebbüsün hâkim durumda olarak
değerlendirilmesini engelleyebilecektir.
(99) Dosya konusu faaliyetleri gösteren teşebbüsler kamu kurumlarına hizmet verebilmek
için her bir kamu kurumu tarafından açılan ihalelere katılmaktadır. Öğrenci
taşımacılığında ise ihale yerine okullar ilana çıkmakta, taşıma işini gerçekleştirecek
kişilerle anlaşma yaparak bu hizmeti satın almaktadırlar. Hem özel okullar hem de
devlet okulları taşımacıyı Milli Eğitim Bakanlığı tarafından yayımlanan usul ve esaslara
göre belirlemektedir. Kamu kurumlarınca düzenlenen ihalelerde idarenin belirlediği
yaklaşık maliyet fiyatların oluşumunda belirleyiciyken, öğrenci servis taşımacılığında
ATO tarafından yayımlanan fiyat tarifelerinin esas alınması gerekmektedir. Dolayısıyla,
servis taşımacılığı hizmetinin alıcısı konumunda bulunan idarelerin hizmet fiyatları
üzerinde dolaylı da olsa etkilerinin bulunduğundan bahsedilebilecek, bu durumun,
Ankara ilinde personel ve öğrenci taşımacılığı alanında faaliyet gösteren teşebbüslerin
müşterileri konumunda olan kamu kurumlarının ve okulların alıcı gücünün varlığına
yönelik güçlü emare teşkil ettiği söylenebilecektir. Bu nedenle, söz konusu alıcı gücünün
varlığının hâkim durumun oluşmasını engelleyebileceği değerlendirilmektedir.
(100) Sonuç olarak, Ankara ilinde personel ve öğrenci servis taşımacılığı faaliyeti gösteren
teşebbüslerin sayıca çokluğu, alıcı gücünün varlığı ve sektördeki çeşitli düzenlemeler
sebebiyle herhangi bir teşebbüsün rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket
ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme
gücüne sahip olmadığı, bu nedenle ilgili pazarın olası en dar tanımında dahi herhangi
bir teşebbüsün hâkim durumundan bahsedilemeyeceği değerlendirilmektedir.
(101) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un 7. paragrafında “Kanun’un 6.
maddesi kapsamında incelenen bir davranışın ihlal teşkil edebilmesi için davranışı
20-28/345-158
44/59

gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması ve davranışın bir kötüye
kullanma niteliği taşıması gerekmektedir. Kurul, bu iki temel unsurdan birinin
bulunmadığının açıkça gösterilebildiği durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer
vermeyebilir.” ifadesine yer verilmiştir. Yapılan inceleme ve değerlendirmeler
neticesinde ilgili pazarın olası en dar tanımında dahi, herhangi bir teşebbüsün hâkim
durumda bulunmadığı değerlendirildiğinden, kötüye kullanma analizine de yer
verilmesine gerek görülmemiştir.
I.3.3. C Plaka Tahdidinin Sektördeki Etkisinin Değerlendirilmesi
(102) 03.05.1986 tarih ve 19096 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 86/10553 sayılı Bakanlar
Kurulu kararı ile vatandaşın ulaşım ihtiyacını karşılamak üzere toplu taşımacılığın
geliştirilmesi, plaka karaborsacılığının ve korsan taksiciliğin önlenmesi, fiilen çalışmakta
olan şoför esnafının haklarının korunması maksadıyla taksi, dolmuş, minibüslere ve
umum servis araçlarına verilecek ticari plakaların sayısı ile verilme usul ve esasları
düzenlenmiştir. Sözü edilen kararla birlikte karar ekinde bulunan “Ticari Plakaların
Verilmesinde Uyulacak Usul ve Esaslar Hakkında Karar” (Ticari Plaka Kararı) da
yürürlüğe girmiştir. Ticari Plaka Kararı’nın 2. maddesinde, “Bu Karar, 2918 sayılı
Karayolları Trafik Kanununun 12 nci maddesi hükümlerine göre, il trafik komisyonlarınca
plaka tahdidi kararı alınan illerde uygulanır.” şeklindedir6.
(103) Öğrenci ve personel taşımacılığı için ticari plaka verilecek kişilerde aranacak şartlar söz
konusu Usul ve Esaslar’ın 3. maddesinin ikinci fıkrasında; “Ticari plaka verilebilmesi
için; … 2) Umum Servis Araçlarında; Şoförlük mesleğini geçim kaynağı olarak seçtiğini
beyan etmiş ve Şoförler Odasına üye olmak veya Ticaret Odalarına kayıtlı taşımacı
şirketlerce, şehir içinde taşımacılık yapmak şartı aranır.” şeklinde düzenlenmiştir. Ticari
plaka sayısının tespiti ise mezkûr kararın 4. maddesinde,
“Nüfus artışı ve şehrin ulaşım planı dikkate alınmak suretiyle o il veya ilçenin toplu
taşıma ihtiyacı, trafik komisyonu tarafından düzenlenecek bir raporla İçişleri
Bakanlığına bildirilir.
Halen plaka tahdidi uygulanan illerde, taksi, dolmuş, minibüs ve umum servis araçları
için tespit edilen ticari plaka sayısının arttırılması, iade edilenler ile henüz tahsis
edilmemiş olanlar dâhil, bunların trafik komisyonlarınca dağıtılması, İçişleri Bakanının
onayına tabidir…”
şeklinde düzenlenerek plaka sayısının artırılması il trafik komisyonlarının kararına
bağlanmıştır. Kararın “Ticari Plakaların Verilme Usul ve Esasları” başlıklı 5. maddesinde
plakanın bedeline ve satışına ilişkin aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir:
“a) İlin ihtiyacı dikkate alınarak dağıtılacak ticari plaka sayısı trafik komisyonunca
tespit edilecek ticari plakanın serbest piyasadaki tahmini bedelinin % 80’ine tekabül
eden muhammen bedeli, müracaat şekli, süresi, ihale zamanı ve diğer hususlar
mahalli vasıta ve/veya en az iki gazete ile kamuoyuna duyurulur.
b) Tespit edilen ticari plakalar ikişer aylık dönemlerde bir yılda altı defa verilebilir.
…”
(104) 2014 yılında yürürlüğe giren 6360 sayılı “On Dört İlde Büyükşehir Belediyesi ve Yirmi
Yedi İlçe Kurulması ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik

6 Söz konusu hüküm 08.06.1991 tarih, 91/1780 sayılı ve 04.06.1998 tarih, 98/11158 sayılı Bakanlar
Kurulu kararları ile değişmiş olup değişiklik öncesi “Bu karar; Adana, Ankara, Bursa, Eskişehir, İstanbul,
İzmir, Kocaeli, Konya, Sakarya ve Samsun illerindeki (ilçeler dahil) taksi, dolmuş ve minibüslere verilecek
ticari plakaların veriliş esas ve usulleri ile bu illerde çalışan şoför esnafını kapsar.” şeklindedir.
20-28/345-158
45/59

Yapılmasına Dair Kanun” (6360 sayılı Kanun) ile ulaşım hizmetleri Büyükşehir
Belediyesinin yetki ve sorumluluğuna girmiştir. Bahsi geçen düzenlemeler kapsamında
ülkemizde personel ve öğrenci taşıma hizmeti veren özel servis araçları bakımından
plaka tahdit uygulaması bulunduğu tespit edilerek bilgi talep edilen Ankara, Antalya,
Bursa, Eskişehir, Gebze, İstanbul, İzmir, Kocaeli ve Konya illerinin belediyelerinden
gelen cevaplar kapsamında bu illerdeki plaka tahdidi uygulamalarına ilişkin bilgilere
aşağıda yer verilmektedir7:
(105) Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen yazıda; 17.03.1999 tarihinde
Antalya’nın beş merkez ilçesinde öğrenci ve personel taşıma işinin tahdit kapsamına
alındığı, ardından 6360 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesiyle, 30.12.2015 tarihinde
plaka tahdidinin Antalya’nın 14 ilçesini kapsadığı, dokuz ilçenin talebi doğrultusunda
2017 yılında 202 adet C plaka; 2018 yılında ise üç ilçenin talebi ile 15 adet plaka
dağıtıldığı belirtilmiştir. Aşağıdaki grafikte Antalya’da 2000-2019 yılları arasındaki
toplam nüfus ve C plaka sayısına ilişkin grafiğe yer verilmiştir.
Grafik 5: Antalya Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Antalya Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(106) Grafikten, Antalya’nın beş ilçe ile başlayan plaka tahdidi uygulamasının 14 ilçesini
içerecek şekilde genişletildiği 2015 yılından sonra plaka sayısında önemli bir artış
olduğu, takip eden yıllarda nüfus artış hızı yavaşlamış olmakla birlikte plaka sayısındaki
artışın devam ettiği görülmektedir.
(107) Bursa Büyükşehir Belediyesinden gelen yazıda; 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu
kararının ardından plaka tahdit uygulamasına geçildiği, 6360 sayılı Kanun’un yürürlüğe
girdiği 30.03.2014 tarihine kadar bu uygulamanın merkez bölgede geçerli olduğu, bu
tarihten sonra Bursa Büyükşehir Belediyesinin merkez bölge dışındaki ilçelerde de
tahdit uygulama yetkisine sahip olduğu ve bu doğrultuda merkez bölge dışında
Mudanya ve Gemlik ilçelerinde de tahsis uygulamasına başlandığı, tahdit kapsamına

7 Dosya kapsamında Manisa Büyükşehir Belediyesinden de bilgi talep edilmiş olup gelen yazıda, il
sınırları içerisinde servis hizmeti yürütecek umum servis araçlarına J plaka grubu ayrılarak Manisa
Büyükşehir Belediye Meclisince çıkartılan J Plaka Tahsisli Umum Servis Araçları Çalışma Usul ve
Esaslarına Dair Yönetmelik hükümlerine göre tahsis işlemleri yapıldığı ve plaka tahdidi uygulaması
olmadığı belirtilmiştir.
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
500 000
1 000 000
1 500 000
2 000 000
2 500 000
3 000 000
TO
P
LA
M
C
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam Tahditli Plaka Sayısı
20-28/345-158
46/59

alınan bölgelerde 2005-2014 yılları arasında değişik tarihlerde plaka tahsisi yapıldığı
ifade edilmiştir.
(108) Yazının devamında; 2014 yılı yerel seçimler sonrasında nüfus ve ulaşım
hareketliliğindeki artışlar ve Bursa Büyükşehir Belediye sınırının bütün şehir olması
nedeniyle 2015/72 ve 2016/102 sayılı kararlar ile plaka satışına karar verildiği, ancak
2016/102 sayılı karar hakkında verilen Bursa 3. İdare Mahkemesinin 2016/832 E.-
2016/930 K. sayılı kararı ile 59 adet plakanın satışının iptal edildiği, bu karara ilişkin
temyiz süreçlerinin devam etmesi nedeniyle 2018/43 Kurul kararı ile bu plakaların
satışının durdurulduğu ifade edilmiştir. 2016/102 sayılı karara ilişkin olarak ise
mahkeme kararı doğrultusunda 2016/851 sayılı karar ile kalan 441 adet "S" plakanın
satışına devam edilmesi kararı alındığı, fakat bu plakaların satışına devam edilmesine
2018/334 sayılı karar ile ara verilerek merkez bölgedeki ihtiyacın diğer ilçelerdeki fazla
"S" plakası kapasitesinin merkez bölgeye devri ile çözülmesine karar verildiği ifade
edilmiştir. Sonrasında, ilçelerden merkez bölgeye toplam 337 araç devredilerek merkez
bölgeye tescili yapıldığı ve bu devir sonrası merkez bölgede ihtiyacı karşılamak üzere
2019/167 sayılı karar ile yeniden plaka satış kararı alındığı belirtilmiştir.
(109) Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen yazıda ayrıca, il genelinde personel
ve servis taşımacılığında sadece "S" serisinden tahditli araçlar kullanıldığı, bununla
birlikte “Bursa Büyükşehir Belediyesi Taksi-Dolmuş-Minibüs-Servis Araçları ve Özel
Toplu Taşıma Araçları Yönetmeliği”nin 15. maddesi hükmünce kendi öğrencilerini kendi
özmal araçları ile taşıyan kurumlar için A (özel okul, yurt, kreş vb.) ve A1 (rehabilitasyon
merkezleri vb.); kendi personelini kendi öz mal aracı ile taşıyan firmalar için ise C yetki
belgeleri verildiği belirtilmiştir. Aşağıdaki grafikte Bursa ilinde 2000-2018 yılları
arasında, toplam nüfusa göre S plaka sayısının seyrine yer verilmiştir.
Grafik 6: Bursa Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Bursa Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(110) Bursa’da plaka tahdidi uygulaması 1998 yılında başlamış olmakla birlikte, ilgili
belediyeden gelen cevap kapsamında yıllar içerisindeki toplam tahditli plaka sayısının
değişimine ilişkin bilgi sağlanamamış olup, yukarıda yer alan grafikte 2018 yılında
toplam tahditli plaka sayısına yer verilmiştir. Grafiğe bakıldığında 2001 yılından 2018
yılına kadar nüfusun sürekli arttığı görülmektedir. Bursa Büyükşehir Belediyesi
tarafından gönderilen cevabi yazıda tahditli plakaya sahip araçların çevre ilçelerden
merkeze kaydırılmak suretiyle sayının artırıldığı ifade edilmiştir.
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
500 000
1 000 000
1 500 000
2 000 000
2 500 000
3 000 000
3 500 000
TO
P
LA
M
S
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam Tahditli Plaka Sayısı
20-28/345-158
47/59

(111) Eskişehir Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen cevabi yazıda; 25.01.2006
tarihinde tahdit uygulamasının getirildiği, öğrenci ve personel servis taşımacılığı
alanında faaliyet gösteren araçların bedelsiz, sınırsız ve süresiz olarak tahdit
kapsamına alındığı ifade edilmiştir. Aşağıdaki grafikte Eskişehir’de 2000-2018 yılları
arasındaki toplam nüfusa göre S plaka sayısının seyrine yer verilmiştir.
Grafik 7: Eskişehir Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Eskişehir Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(112) Grafikten, Eskişehir’de yıllar itibarıyla nüfus artış hızının bölüm içerisinde verilen diğer
illerin nüfus artışından daha az olduğu anlaşılmaktadır. C plaka sayısının ise tahdit
kararının alındığı 2006 yılından, plaka satışına karar verildiği 2018 yılına kadar sabit
devam ettiği görülmektedir. Bununla birlikte, 16.10.2019 tarihinde 1.329 olan S plaka
sayısının 332 adet arttırılmasına karar verildiği, tahdit kapsamına alınan 332 adet S
plakanın kullanım hakkı süresinin 10 yıl olarak belirlendiği de ifade edilmiştir.
(113) İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen cevabi yazıda; 11.06.2019
tarihinde İstanbul genelinde yalnızca okul ve personel servis taşımacılığı yapan araçlar
bakımından plaka tahdit uygulamasına geçildiği, 34 LAA 001-34 LZZ 999 sona eren
plaka kombinasyonlarına sahip plakaların tahditli hale geldiği belirtilmiştir. Bununla
birlikte, tahdit öncesi yaklaşık 20.000 TL olan 10 yıllık Servis Taşımacılığı Kartı
bedellerinin, Servis Taşımacılığı Kartının süresiz olması ile beraber 150.000 TL'ye
kadar değer kazandığı da dile getirilmiştir. İstanbul’da tahditli okul ve personel servis
taşıtı sayısının 56.440 olduğu ve bu taşıtların 39.908'inin şahıslara; 16.532'sinin tüzel
kişilere ait olduğu belirtilmiştir8. Aşağıda yıllar itibarıyla İstanbul’un toplam nüfusuna
göre plaka tahditli araç sayısının seyrine yer verilmiştir.








8 İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından iletilen cevabi yazıdan mevcut tahditli plaka sayısının tahsis
edilebilecek toplam plaka sayısını aşmadığı anlaşılmaktadır.
0
200
400
600
800
1000
1200
1400
100 000
200 000
300 000
400 000
500 000
600 000
700 000
800 000
900 000
1 000 000
TO
P
LA
M
S
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam Tahditli Plaka Sayısı
20-28/345-158
48/59

Grafik 8: İstanbul Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: İstanbul Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(114) İstanbul bakımından tahdit kararı henüz 2019 yılında alınmış olduğundan bu plakaların
tahdide alınmasıyla birlikte tahditli plaka sayısı 2019 yılında görünen seviyesine
ulaşmıştır.
(115) İzmir Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen yazıda, İzmir sınırları içerisinde
servis taşımacılığında kullanılan S plakaların 1999 yılında tahdit altına alındığı ve bu
tarihten sonra ilk olarak S plaka sayısının 2009 yılı “İzmir Ulaşım Ana Planı” çalışmaları
kapsamında 1.000 adet arttırılmasına karar verildiği belirtilmiştir. Alınan karar ile birlikte,
2010 yılında 700 adet, 2016 yılında ise 300 adet S plaka ihalesi yapılarak Ulaşım Ana
Planı kapsamında karar altına alınan 1.000 adet plaka dağıtımı yapılmıştır. Aşağıda
İzmir’in yıllar içerisinde toplam nüfusuna göre tahditli plakalı araç sayısının seyrine yer
verilmektedir.
Grafik 9: İzmir Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: İzmir Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(116) İzmir’de plaka tahdidi uygulaması 1999 yılında başlamış olmakla birlikte, ilgili
belediyeden gelen cevap kapsamında grafikte 2009 yılı sonrasına ilişkin bilgilere yer
verilmiş olup grafikten 2009 ve 2015 yılında yapılan plaka satışları doğrultusunda plaka
0
10000
20000
30000
40000
50000
60000
2 000 000
4 000 000
6 000 000
8 000 000
10 000 000
12 000 000
14 000 000
16 000 000
TO
P
LA
M
C
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam C Plaka Sayısı
0
1000
2000
3000
4000
5000
6000
7000
500 000
1 000 000
1 500 000
2 000 000
2 500 000
3 000 000
3 500 000
4 000 000
4 500 000
5 000 000
TO
P
LA
M
C
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam Tahditli Plaka Sayısı
20-28/345-158
49/59

sayısında bir miktar artış olduğu, söz konusu yıllar haricinde plaka sayısının sabit
kaldığı, nüfus artış hızının ise son yıllarda düştüğü görülmektedir.
(117) Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen cevabi yazıda9; 11.07.2007
tarihinde “P” plaka tahdidinin getirildiği ifade edilmiştir. Ayrıca, plaka tahdit uygulaması
sayesinde, öğrenci ve personel servis taşımacılığının kontrol altına alındığı, buna bağlı
olarak uydu takip sistemi uygulamasının sorunsuz yapılabildiği, servis araçlarının
kullanacakları güzergâhlar planlanarak ulaşım ve trafik alışkanlığı sorunlarının da
kontrol edilebilir hale getirildiği ve 86/10553 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı gerekçesinde
yer alan faydaların sağlandığı belirtilmiştir. Aşağıda Kocaeli’nde 2000-2018 yılları
arasındaki toplam nüfusa göre P plaka sayısının seyrine yer verilmiştir.
Grafik 10: Kocaeli Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Kocaeli Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı (Belge-209)
(118) Kocaeli’nde plaka tahdidi uygulaması 2007 yılında başlamış olmakla birlikte, ilgili
belediyeden gelen cevap kapsamında grafikte 2011 yılı sonrasına ilişkin bilgilere yer
verilmiş olup grafikten 2011 yılından 2016 yılına kadar nüfus artışı devam etse de plaka
sayısının sabit kaldığı, 2016 yılından sonra plaka sayısında önemli bir artış yaşandığı
ve bu artışın 2018 yılında da devam ettiği görülmektedir.
(119) Konya Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen cevabi yazıda, 86/10553 sayılı
Bakanlar Kurulu kararı ile plaka tahdit uygulamasının başladığı, bu doğrultuda toplu
taşımacılığın geliştirilmesi, disiplin altına alınması, korsan taşımacılığın önlenmesi,
şehir içi trafiğin düzenli ve güvenli hale getirilmesi, fiilen çalışan esnafların da haklarının
korunması amacıyla 05.06.2000 tarihinde 740 adet (C plaka) umum servis aracı tahsis
edildiği belirtilmiştir. Daha sonra, 5216 sayılı Büyükşehir Belediyeleri Kanunu ile birlikte,
Büyükşehir Belediyesi sorumluluk alanlarının genişlemesi, nüfusun artması ve servis
araçlarından hizmet alan sektörlerin açılması (kreş, öğrenci yurtları, tarım işçileri vs.)
nedeni ile 450 adet umum servis aracı daha ilave edilerek toplam sayı 1.190'a
çıkarılmıştır. Aşağıda Konya’da 2000-2018 yılları arasındaki toplam nüfusa göre tahditli
plaka sayısının seyrine yer verilmiştir.




9 Gebze Büyükşehir Belediyesinden gönderilen cevabi yazıda, personel ve öğrenci taşıma servisleri ile
ilgili her türlü düzenleme yapma yetkisinin Kocaeli Büyükşehir Belediyesinde olduğu belirtilmiştir.
5620
5640
5660
5680
5700
5720
5740
5760
5780
5800
5820
500 000
1 000 000
1 500 000
2 000 000
2 500 000
TO
P
LA
M
P
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam Tahditli Plaka Sayısı
20-28/345-158
50/59

Grafik 11: Konya Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Konya Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(120) Konya’daki nüfus ve toplam tahditli plaka sayısına ilişkin yıllar içindeki değişime
bakıldığında nüfus artışının işbu dosya kapsamında yer verilen diğer illere göre az
olduğu, tahditli plaka sayısının 2005-2016 yılları arasında sabit olduğu ve 2017 yılında
bu sayının arttığı görülmektedir.
(121) Ankara Büyükşehir Belediyesi tarafından gönderilen cevabi yazıda ise Bakanlar
Kurulunun 1998/11158 sayılı kararında belirtilen usul ve esaslar çerçevesinde umum
servis araçları için plaka tahdidi uygulamasının mümkün hale geldiği, anılan Bakanlar
Kurulu kararına dayanılarak Ankara Valiliği İl Trafik Komisyonunca 07.10.1998 tarih ve
1998/189 sayılı karar ile, Ankara merkez ilçelerin mülki hudutları dâhilinde servis
taşımacılığı yapan umum servis araçlarına tahdit getirilerek tahdit kapsamına alınma
şart ve usulleri ile müracaat şeklinin düzenlendiği ifade edilmiştir. Yazıda ayrıca, Ankara
Büyükşehir Belediyesi EGO Genel Müdürlüğü Özel Servis Araçları Yönetmeliği’nin
“Aranan Şartlar” başlıklı 8. maddesinde “…özel servis araçları Okul Servis Araçları
Hizmet Yönetmeliği ve/veya Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis İkamet
Yönetmeliği kapsamında aranan nitelikleri, hizmet verdikleri süre içinde sürekli olarak
sağlamak zorundadırlar.” düzenlemesinin bulunduğu ve C plakalı tahdit kapsamındaki
servis araçlarının üst norm niteliğindeki yönetmeliklerde getirilen kriterleri sağlamak
zorunda olduğu, mevcut tahditli araç sayısının artırılmasına yönelik taleplerin UKOME
tarafından toplandığı ve tahditli plaka dağıtımının ihale usulüyle yapıldığı
belirtilmektedir. Bu kapsamda UKOME tarafından,
 1998/189 sayılı kararla 5.614 adet servis aracının tahdit kapsamına alındığı,
 2002/40 sayılı kararla mevcut araç sayısının 750 adet artırıldığı, ancak 568
adedinin alıcı bulduğu,
 2011/28 sayılı kararla mevcut sayının %10 (618) artırılmasına karar verildiği,
 2015/05 sayılı kararla 400 adet artırılmasına karar verildiği,
 2018/08 sayılı kararla 150 adet artırılmasına karar verildiği, ancak 129 adedinin
satıldığı
belirtilmiş ve mevcut durumda 7.200 adet C plakalı servis aracı kaydının bulunduğu,
ancak bu araçların bir kısmının plaka tahsislerinin gerçekleşmediği, bir kısmının da
çeşitli nedenlerle plakalarının iptal edilmiş olduğu ve ayrıca özel nedenlerle de
çalışmayan araçların bulunduğu ifade edilmiştir. Aşağıdaki grafikte Ankara’da 2000 ile
0
500
1000
1500
2000
2500
3000
3500
500 000
1 000 000
1 500 000
2 000 000
2 500 000
TO
P
LA
M
C
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam C Plaka Sayısı
20-28/345-158
51/59

2018 yılları arasındaki toplam nüfusa göre plaka tahditli araç sayısının seyrine yer
verilmektedir.
Grafik 12: Ankara Nüfus ve Toplam Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesinin cevabi yazısı
(122) Grafikten Ankara’nın nüfusunun sürekli arttığı, tahditli plakaya sahip araç sayısının ise
düzenli olmayan aralıklarla artış gösterdiği, nitekim 2002 yılında yapılan artıştan dokuz
yıl sonra 2011 yılında artış yapıldığı, bu tarihten sonra daha az miktarlarda olmakla
birlikte 2015 ve 2018 yıllarında artış yapıldığı görülmektedir.
(123) Ankara Büyükşehir Belediyesinden gelen bilgilerde plaka sayısı Ankara il nüfusuna göre
bu şekilde verilmiş olmakla birlikte, C plaka tahdidi Ankara’nın merkez ilçelerinde
uygulanmaktadır. Bu doğrultuda Ankara merkez ilçeler ve diğer plaka tahdit uygulaması
bulunan iller bakımından yıllar içindeki kişi başına düşen plaka sayısında yaşanan
değişimi gösteren toplulaştırılmış grafiğe aşağıda yer verilmiştir:
Grafik 13: Kişi Başına Düşen Tahditli Plaka Sayısı Karşılaştırması10

Kaynak: Belediyelerden gelen bilgiler

10 Ankara için merkez ilçe nüfusu dikkate alınmıştır.
5500
5700
5900
6100
6300
6500
6700
6900
7100
7300
7500
3 000 000
3 500 000
4 000 000
4 500 000
5 000 000
5 500 000
TO
P
LA
M
C
P
LA
K
A
SA
YI
SI
N
Ü
FU
S
Nüfus Toplam C Plaka Sayısı
0,550
1,050
1,550
2,050
2,550
3,050
3,550
2015 2016 2017 2018 2019
K
İŞ
İ B
A
ŞI
N
A
D
Ü
ŞE
N
T
A
H
D
İT
Lİ
P
LA
K
A
S
A
YI
SI

(X
1
0
0
0
)
Ankara İstanbul İzmir Bursa Antalya Eskişehir Kocaeli Konya
20-28/345-158
52/59

(124) Grafikten kişi başına en düşük plaka sayısının İzmir olduğu, İzmir’den sonra Konya ve
ardından Ankara’nın geldiği görülmektedir. Bununla birlikte, yıllar itibarıyla söz konu
illerin bir kısmında plaka tahdidinin uygulandığı bölgelerin kapsamı genişlemiş
olduğundan, aşağıdaki grafikte 2019 yılında illere göre kişi başına düşen plaka sayısına
yer verilmiştir.
Grafik 14: 2019 Yılı Kişi Başına Düşen Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Belediyelerden gelen bilgiler
(125) Yukarıda yer alan grafikten, kişi başına düşen tahditli plaka sayısı bakımından
kıyaslama yapılan yedi il arasında en yüksek sayının bu uygulamaya 2019 yılında
başlayan ve nüfusu söz konusu yedi il içerisinde en yüksek olan İstanbul iline ait olduğu
görülmektedir. Konya dışında, uygulamaya görece yeni başlamış olan Antalya ve
Kocaeli’nde de kişi başına düşen tahditli plaka sayısının diğer illere göre yüksek olduğu
dikkat çekmektedir. Plaka tahdit uygulamasını ilk uygulayan şehirlerden olan İzmir ve
Ankara’nın kişi başına düşen tahditli plaka sayısının ise kıyaslanan yedi il içerisinde en
düşük iller arasında olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, Ankara’da C plakaya sahip
araçlar merkez ilçeler dışında çevre ilçelerde de hizmet verebilmektedir. Bu bakımdan
aşağıdaki grafikte 2007 yılından itibaren Ankara il nüfusuna ve merkez ilçelerin
nüfusuna göre kişi başına düşen C plakalı araç sayısına yer verilmektedir.
Grafik 15: Ankara’da 1998-2018 Yılları Arası Kişi Başına Düşen Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesinden gelen bilgiler
1,502
3,746
1,346
2,069
2,244
1,526
3,074
1,441
0,000
0,500
1,000
1,500
2,000
2,500
3,000
3,500
4,000
K
İŞ
İ B
A
ŞI
N
A
D
Ü
ŞE
N
T
A
H
D
İT
Lİ
P
LA
K
A
S
A
YI
SI

(X
1
0
0
0
)
Ankara İstanbul İzmir Bursa Antalya Eskişehir Kocaeli Konya
1,15
1,2
1,25
1,3
1,35
1,4
1,45
1,5
1,55
Kişi Başına Düşen Tahditli Plaka Sayısı (x1000)
20-28/345-158
53/59

Grafik 16: Ankara’nın Merkez İlçelerinde 2007-2018 Yılları Arası Kişi Başına Düşen Tahditli Plaka Sayısı

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesinden gelen bilgiler
(126) Yukarıda yer alan Grafik 15 ve Grafik 16’dan, 2007 yılından itibaren Ankara’da kişi
başına düşen tahditli plaka sayısının genel olarak azaldığı, bu azalışın 2010 yılında en
yüksek seviyesine ulaştığı, 2010 yılından sonra zaman zaman plaka satışları ile beraber
kişi başına düşen plaka sayısında artışlar yaşansa da daha önceki seviyelerin altında
seyretmeye devam ettiği anlaşılmaktadır. Grafiklerden ayrıca, Ankara il nüfusuna göre
kişi başına düşen plaka sayısının merkez ilçe nüfusuna göre daha düşük olduğu
görülmektedir. Nitekim grafiğe göre 2018 yılında Ankara il nüfusu bakımından kişi
başına (x 1000) düşen plaka sayısı yaklaşık 1,31 seviyesinde iken merkez ilçe nüfusu
bakımından yaklaşık 1,50 seviyesindedir.
(127) Ankara Büyükşehir Belediyesinden elde edilen bilgilere bakıldığında, UKOME kararıyla
C plaka satışına karar veriliyor olsa da bu kararların düzenli ve öngörülebilir zaman
aralıklarıyla alınmadığı, zira 2018 yılından önce C plaka satışlarının 2002, 2011 ve 2015
yıllarında yapıldığı görülmektedir. Mevcut durumda Ankara’da olan plaka sayısı ve bu
plakaya sahip araçların taşıma kapasitesi UKOME’nin 11.07.2019 tarih ve 2019/49
sayılı kararı ile yayımlanan “Özel Servis Araçları 2018 Yılı Faaliyet Raporu”nda
aşağıdaki şekilde verilmiştir:
Tablo 7: 2018 Yılında Ankara’daki C Plakalı Araç Sayısı ve Bu Araçların Yolcu Taşıma Kapasitesi
Araç
Grupları
Yolcu
Kapasitesi
Ruhsatlandırılan
Araç Cins ve Sayısı
Taşıdığı
Ortalama Yolcu
Sayısı
Bir Seferde
Taşınan Yolcu
Sayısı
Beş Günde
Taşınan Yolcu
Sayısı
1. Grup 36-57 413 47 19.411 97.055
2. Grup 25-35 1.579 29 45.791 228.955
3. Grup 10-24 5.225 17 88.825 444.125
TOPLAM - 7.217 154.027 770.135
Kaynak: UKOME’nin 11.07.2019 tarih ve 2019/49 sayılı kararı
(128) Yukarıdaki tabloda C plakaya sahip araçların sayısı ve taşınabilen ortalama yolcu sayısı
dikkate alınarak bir seferde taşınabilen yolcu sayısına yer verilmiştir. Ankara İl Milli
Eğitim Müdürlüğünün 2017-2018 Yılı Eğitim İstatistikleri adlı istatistiklerine bakıldığında
Ankara ilinde bulunan anaokulu, ilkokul, ortaokul ve liselerde toplam 976.972 öğrenci
bulunduğu görülmektedir. Dolayısıyla, tabloda verilen bilgiler çerçevesinde, bir
taşıyıcının sabah üç ve akşam üç olmak üzere günlük toplam altı kez servis hizmeti
verdiği durumda dahi toplam taşınan yolcu sayısının 924.162 olduğu dikkate
alındığında, özel ve kamu kurumlarının personelleri olmaksızın mevcut tahditli plakalı
1,4
1,45
1,5
1,55
1,6
Kişi Başına Düşen Tahditli Plaka Sayısı (x1000)
20-28/345-158
54/59

araçların tek seferlik taşıma kapasitesinin potansiyel öğrenci sayısına ancak denk
gelebildiği görülmektedir.
(129) Dosya kapsamında edinilen bilgiler de tahditli plaka sayısının ihtiyacı karşılamakta
yetersiz kaldığına ilişkindir. Nitekim Özel Nesibe Aydın Okulları tarafından Ankara'daki
mevcut C plakalı araç sayısının, mevcut öğrenci sayısına yetmediği, tüm araçların aynı
anda öğrenci taşımacılığı yaptığı kabul edilse dahi yaklaşık 7.000 servis aracının
ortalama koltuk kapasitesinin 175.000 olduğu, servisten yararlanan tahmini öğrenci
sayısının ise yaklaşık 1.000.000 olduğu, mevcut kapasite ile uygun koşullarda taşıma
yapılmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir. Benzer şekilde Yükselen Koleji
tarafından da C plakalı araç sayısının, Ankara ilinin ihtiyaçları açısından yetersiz kaldığı,
Ankara’da 10 yıl önce özel okul öğrenci sayısının yaklaşık %2 olduğu, şu anda bu oranın
%15 seviyesine yaklaştığı, öğrenci sayısındaki artışa oranla belediye tarafından
çıkarılan C plaka sayısının ihtiyaç oranında arttırılmadığı belirtilmiştir. ATO ile yapılan
görüşmede de Ankara'da yaklaşık 7.340 adet C plakalı aracın faaliyet gösterdiği ve bu
sayının Ankara'nın ihtiyacını karşılayacak seviyede olmadığı, ancak Ankara Büyükşehir
Belediyesi tarafından yapılması beklenen C plaka satışının sektörde bir rahatlama
yaratabileceği ifade edilmiştir.
(130) UKOME tarafından 2015/04 sayılı karar ile okul öncesi eğitim kurumları, kreş, gündüz
bakım evi, çocuk yuvaları, etüt merkezleri, özel okullar servis taşımacılıklarının yalnız
tahditli C plakalı servis araçları ile yapılması gerektiğine karar verilmiş ve böylece özel
okulların kendi araçları ile servis taşımacılığı yapmasının önüne geçilmiştir. Sayılan bu
husus da 2015 yılından itibaren C plakaya olan ihtiyacın artmasında rol oynayan bir
diğer unsur olabilecektir.
(131) Açıklamalar çerçevesinde Ankara’daki plaka sayısının sınırlandırılmasının plaka
bedellerine olan etkisine de bakmak faydalı olacaktır. Aşağıdaki grafikte Ankara’da
2011-2018 döneminde C plakanın serbest piyasa fiyatı11 ile ihaleye çıkış bedelinin12
seyrine yer verilmiştir.
Grafik 17: Ankara C Plaka Bedelleri

Kaynak: Ankara Büyükşehir Belediyesinden gelen bilgiler
(132) Grafik 17’de görüldüğü üzere, C plakanın ihaleye çıkış bedeli ile serbest piyasa
bedelinde 2011’den 2015 yılına kadarki dönemde önemli ölçüde yükseldiği, 2015
yılından sonra söz konusu bedellerde bir miktar düşüş yaşandığı görülmektedir. C plaka
bedellerinin bu seviyede yüksek olması, ihaleye çıkıldığı dönemlerde plaka alıcılarının

11 C plaka alıcıları ve satıcılarının bir araya geldiği çeşitli platformlarda oluşan satış fiyatı.
12 Ankara Büyükşehir Belediyesinin C plaka satışı ihalelerine çıkarken oluşturduğu fiyat.
0
200000
400000
600000
800000
1000000
1200000
2011 2015 2018
C Plaka Bedeli
Serbest Piyasa Bedeli İhaleye Çıkış Bedeli
20-28/345-158
55/59

sayısının azalmasına da yol açabilecektir. C plaka bedellerinin yüksekliğinin bir sonucu
olarak servis taşımacılığı yapan teşebbüslerin maliyetlerinin artması ile birlikte
taşımacılık ücretlerinin artması da kaçınılmaz olacaktır. Nitekim Grafik 4 kamu
kurumlarının personel taşımacılığına ilişkin toplam sözleşme bedellerinin toplam
yaklaşık maliyete oranının yıllar itibarıyla bir artış trendinde olduğunu göstermektedir.
(133) Dosya kapsamında edinilen bilgiler çerçevesinde, Ankara’daki C plaka tahdidinin
merkez ilçeleri kapsamasından kaynaklı sorunlara da değinmek yerinde olacaktır.
04.02.2020 tarihinde Çubuk Şoförler ve Esnaf Odası, Polatlı Şoförler ve Otomobilciler
Esnaf Odası ile yapılan görüşmede;
- C plaka uygulamasının merkez ilçeler ile sınırlı tutulduğu, bu kapsamın dışına
çıkarılan çevre ilçelerde 2007 yılı itibarıyla servis hizmetini sunan araçların yeşil
kuşak adı altında Büyükşehir Belediyesinden çalışma ruhsatı alarak faaliyet
gösterdiği,
- Yeşil kuşaklı araçlarda tahdit uygulamasının olmadığı, yeşil kuşaklı araçlar ve ilçe
sınırları içindeki tahditli olan, ancak C plakalı olmayan araçların merkeze taşıma
yapamadıkları, bununla birlikte, gerek öğrenci taşımacılığı gerekse de personel
taşımacılığı açısından yeşil kuşaklı servisler ile C plakalı servislerin ilgili mevzuat
kapsamında aynı kriterleri karşılamak zorunda olduğu,
- Çevre ilçeler bakımından ilçe sınırları içerisinde yer alan servislerin ilçe sınırlarının
dışında hizmet vermelerinin ilgili düzenlemeden itibaren sınırlandırılırken, Ankara
merkezindeki C plakalı araçların çevre ilçelere servis hizmeti sunmasının
sınırlandırılmadığı, C plakalı araçların merkez ve çevre ilçeler olmak üzere daha
geniş alanda hizmet sunma imkânlarının bulunduğu, bu uygulama neticesinde,
konum olarak merkez ilçe sınırları içerisinde olan ancak, çevre ilçelere daha yakın
olan yerlere, çevre ilçelerden taşıma yapılamadığı, örnek olarak Sarayköy'de yer
alan Çocuk Esirgeme Kurumunun Çubuk'a çok yakın olduğu, ancak ilçe sınırları
(Çubuk sınırı) içerisinde olmadığı için bu kurumun taşıma hizmetini yapamadıkları,
Bu bölgelerde ancak C plakalı araçların hizmet sunabilmesinden kaynaklı olarak
hizmet maliyetlerinde artış yaşandığı, hâlbuki aynı hizmetin çevre ilçelerden yarı
fiyatına alınmasının mümkün olduğu, bu uygulamanın kamu zararı doğurduğu, aynı
şekilde bölgede yeşil kuşaklı araçların bulunduğu ilçede yer alan Ülker’in, merkez
ilçede yer alan Devlet Su İşlerinden çok daha ucuza bu hizmeti aldığı,
- Tahditli plakaya ilişkin en iyi örneğin Bursa'da uygulandığı, Bursa’da merkeze belirli
bir sayıda plaka verildiği, bunun yanında ilçelere de belli plaka numaralarının
verildiği, bu çerçevede İnegöl ilçesindeki servis firmasının ikameti İnegöl’de bulunan
yolcuyu, merkezdeki bir noktaya bırakabildiği, bu düzenlemenin Ankara'ya gelmesi
halinde ilçelerdeki servis firmalarının da merkeze yolcu taşıyabileceği, böylece,
Ankara ilindeki servis ihtiyacının çevre ilçelerdeki araçların da dâhil olmasıyla
giderilebileceği, bu durumda Belediyenin de yeni plaka satışı yapmasına gerek
kalmayacağı ve plaka maliyetlerinin düşmesinin yolunun açılacağı
hususları ifade edilmiştir.
(134) Yapılan görüşme neticesinde, diğer ilçelerdeki durumu anlamak adına Ankara’nın çevre
ilçelerindeki odalardan13 bilgi talebinde bulunulmuştur. Bu kapsamda Beypazarı
Şoförler ve Esnaf Odası tarafından gönderilen yazıda ilçede yalnızca öğrenci
taşımacılığı yapıldığı ve servis araçlarının sarı kuşaklı olduğu, C plaka ile çalışan araç

13 Ankara’nın çevre ilçeleri; Akyurt, Ayaş, Bala, Beypazarı, Çamlıdere, Çubuk, Elmadağ, Güdül,
Haymana, Kalecik, Kahramankazan, Kızılcahamam, Nallıhan, Polatlı, Şereflikoçhisar’dır.
20-28/345-158
56/59

olmadığı, öğrenci servis taşıma ücretleri sabah-akşam 160 TL, sabah-öğle-akşam ise
180 TL olduğu, plaka bedelinin ise 100.000 TL civarında olduğu belirtilmiştir.
(135) Çubuk Şoför ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından gönderilen cevabi yazıda,
UKOME'nin 2007/48 sayılı kararı ile yapılan düzenleme sonucunda ilçede bulunan
servis araçlarının yeşil kuşak izin belgeli olduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte, C plaka
tahdit uygulamasının Ankara merkez ilçelerdeki servis araçlarına verilmiş olduğu, bu
araçların çalışma bölgeleri Ankara mülki idare sınırları iken Büyükşehir Belediye
Kanunu’nun yeniden düzenlenerek tüm ilçeleri metropol ilçe statüsüne alması ile
UKOME'nin aldığı karar sonrası C plakalı araçlara hiçbir sınır uygulanmadan Ankara
mücavir alan sınırlarında çalışma izni verildiği, ilçelerdeki taşıyıcıların ise ilçe sınırlarının
dışına çıkmadığından ilçelerin çalışma bölgelerinin kısıtlanmış olduğu ifade edilmiştir.
Ayrıca, bu uygulama ile ilçelerde bulunan servis araçlarının hem kazançlarının hem de
plaka değerlerinin düşmesine ve aynı zamanda vatandaşların ve kamunun servis
hizmetini daha yüksek fiyatlarla almalarına sebep olduğu vurgulanmıştır. Çubuk
ilçesinde öğrenci servis taşımacılığı fiyatının 100 TL olduğu, Ülker fabrikasına yeşil
kuşaklı araçlarla yapılan taşımaların ücretinin 110 TL olduğu, ancak Ülker fabrikasının
hemen yanında olan Devlet Su İşlerine C plakalı araçlar ile yapılan taşımacılık ücretinin
ise 230 TL olduğu, Çubuk-Saray Çocuk Esirgeme Kurumuna yapılan taşımacılık
ücretinin C plaka ile 350 TL iken, aynı kurumun temizlik personelinin kendi imkânları ile
anlaştığı yeşil kuşaklı servis aracının ücretinin 140 TL olduğu belirtilmiştir. Son olarak,
yeşil kuşaklı servis aracının plaka değerinin de 55.000 TL civarında olduğu ifade
edilmiştir.
(136) Kahramankazan Şoförler ve Kamyoncular Esnaf Odası tarafından gönderilen cevabi
yazıda, odaya kayıtlı araçların yeşil kuşaklı olduğu, bu araçların tahditli değil tahsisli
olduğu ve tahsisin UKOME Şube Müdürlüğünce 2009/8 sayılı kararı ile verildiği, alınan
karar doğrultusunda ilçe dışına çıkışın yasaklanmasının aynı yol güzergâhı içerisinde
bulunan ilçelerin de personel ve öğrenci taşıma hizmetlerinde sorunlara yol açtığı, söz
konusu sınırlamanın komşu ilçe sınırları bakımından kaldırılmasının uygun olacağı dile
getirilmiştir. Ayrıca söz konusu kısıtlamanın servis araçlarının plaka değerlerini de
etkilediği belirtilmiştir.
(137) Taşımacılık ücretinin Kahramankazan sınırları içerisinde;
 0-15 km: 170 TL
 15 km ve üzeri: 230 TL,
Ankara merkezde ise;
 0-3 km: 225,55 TL
 3-6 km: 250 TL
 6-10 km: 290,33 TL
 10-15 km: 337,33 TL
olduğu belirtilmiştir. Ankara merkezdeki ücretlerin UKOME Şube Müdürlüğü ile Ankara
Esnaf ve Sanatkârlar Birliğince belirlendiği, ilçeler içinse bir fiyat tarifesinin bulunmadığı,
ilçelerdeki talep ve potansiyel yaşam şartları göz önünde bulundurularak servis
işletmecileri ile odalar ve İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü arasında yapılan görüşmeler
neticesinde fiyatların tespit edildiği dile getirilmiştir. Bunun yanı sıra, ilçedeki yeşil
kuşaklı plakaların bedelinin C plakanın değerinin yaklaşık %35’i kadar olduğu
belirtilmiştir. Sonuç olarak, yeşil kuşaklı araçların ilçe sınırı dışına çıkamaması
uygulamasının kaldırılmasının, merkezde olduğu gibi ilçelerde de fiyat tarifesi
belirlenmesinin uygun olacağı ifade edilmiştir.
20-28/345-158
57/59

(138) Kızılcahamam Şoförler ve Otomobilciler Odası tarafından gönderilen cevabi yazıda,
ilçedeki servis araçlarının UKOME’nin 2015/44 sayılı kararı uyarınca yeşil kuşaklı
olduğu, ilçe içerisinde öğrenci servis taşımacılığı ücretinin 110 TL olduğu, yeşil kuşaklı
araçların plaka değerinin 30.000-35.000 TL arasında değiştiği, C plakalı araçların plaka
değerinin ise 500.000 TL civarında olduğu, C plakalı araçların çalışma alanının
Büyükşehir mücavir alan sınırlarına taşırılması, ilçelerdeki araçların ise kendi ilçe
sınırları dışına çıkamamasının rekabeti ortadan kaldırdığı, C plakanın mecburi tutulması
ile hem vatandaşların daha yüksek ücretler ödemek zorunda kaldığı hem de kamunun
zarara uğradığı ifade edilmiştir. Yazıda ayrıca ilçelerdeki servis araçlarının o ilçede
ikamet eden öğrenciler veya kamu personelini merkezde tek bir noktaya bırakmasına
ilişkin bir düzenleme yapılmasının ve kamu kurumlarının ihalelerinde tahditli plaka
zorunluluğunun kaldırılmasının yerinde olacağı belirtilmiştir.
(139) Polatlı Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından gönderilen cevabi yazıda,
ilçede faaliyet gösteren servis araçlarının Polatlı Belediye Başkanlığının 2011/814 sayılı
kararı ile ilçe tahditli olup ilçe sınırları içerisinde faaliyet gösterdiği belirtilmiştir. İlçe
sınırları içerisinde faaliyet gösteren servis araçlarının ücretinin 2019-2020 öğretim
döneminde, Ankara Esnaf ve Sanatkarlar Odasının 19.08.2019 tarih ve 111/1345 sayılı
yazısı ile yıllık 1.350 TL olarak belirlendiği, bu tutarın dokuz eşit taksit ile 150 TL olarak
ödendiği, tahditli servis araçlarına ait plaka değerlerinin 150.000-200.000 TL arasında
olduğu ifade edilmiştir.
(140) Elmadağ Umum Şoförler Otomobilciler ve Nakliyeciler Odası tarafından gönderilen
cevabi yazıda, ilçedeki servis araçlarının UKOME’nin 2007/48 sayılı kararı ile yeşil
kuşaklı olarak çalıştığı, ilçede öğrenci servis taşımacılığı ücretinin ortalama 140 TL, ilçe
sınırları içerisindeki fabrikalara taşıma ücretinin ise 130-150 TL arasında olduğu, öte
yandan, Roketsan A.Ş. fabrikasına yeşil kuşaklı araçların 100-120 TL’ye taşıma
yaptıkları, söz konusu fabrikaya merkezden gelen C plakalı araçların ise 450-500 TL
ücretle taşıma yaptıkları ifade edilmiştir. Yazıda, ilçedeki yeşil kuşaklı servis araçlarının
plaka değerinin 150.000 TL, C plakalı servis araçlarının plaka değerinin ise 550.000 TL
civarında olduğu belirtilmiştir. Cevabi yazıda ayrıca, C plakalı araçların çalışma alanının
Büyükşehir mücavir alan sınırlarına taşırılması, ilçelerdeki araçların ise kendi ilçe
sınırları dışına çıkamamasının rekabeti ortadan kaldırdığı, C plakanın mecburi tutulması
ile hem vatandaşların daha yüksek ücretler ödemek zorunda kaldığı hem de kamunun
zarara uğradığı, ilçelerdeki servis araçlarının o ilçede ikamet eden öğrenciler veya kamu
personelini merkezde tek bir noktaya bırakmasına ilişkin bir düzenleme yapılmasının ve
kamu kurumlarının ihalelerinde tahditli plaka zorunluluğunun kaldırılmasının yerinde
olacağı ifade edilmiştir.
(141) Ayaş Şoförler ve Otomobilciler Esnaf Odası tarafından gönderilen cevabi yazıda,
ilçedeki servis araçlarının yeşil kuşaklı olduğu, öğrenci servis taşıma ücretinin sabah-
akşam 120 TL, sabah-öğle-akşam ise 170 TL olduğu, ilçedeki servis araçlarının
ortalama değerinin 70.000 TL olduğu belirtilmiştir.
(142) Nallıhan Şoförler ve Otomobilciler Odası Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi
yazıda, odaya kayıtlı araçların plaka tahditli ve sarı kuşaklı olduğu ifade edilerek,
öğrenci servis taşımacılığı ücretinin sabah-öğle-akşam 190 TL, ilçedeki tahditli
plakaların değerinin ise yaklaşık 100.000 TL olduğu, ilçelerdeki araçların da merkeze
taşıma yapabilmesinin yerinde olacağı belirtilmiştir.
(143) Kalecik Otomobilciler Otobüsçüler Kamyoncular Minibüsçüler ve Şoförler Odası
tarafından gönderilen cevabi yazıda, ilçedeki servis araçlarının yeşil kuşaklı olduğu,
ilçede öğrenci servis taşımacılığının İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından belirlenen
20-28/345-158
58/59

fiyatlar üzerinden yapıldığı, ilçedeki yeşil kuşaklı araçların plaka değerinin 15.000 TL,
yeşil kuşaklı servis araçlarının değerinin ise 40.000-70.000 TL arasında değiştiği ifade
edilmiştir.
(144) Çamlıdere Ulaştırma Hizmetleri Esnaf Odası Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi
yazıda, ilçedeki servis araçlarının plaka tahditli ve yeşil kuşaklı olduğu, C plakalı
araçlara hiçbir sınır olmadan çalışma izni verilmesinin ilçelerde bulunan servis
araçlarının kazançlarının azalmasına ve plaka değerlerinin düşmesine sebep olduğu,
ilçedeki yeşil kuşaklı araçların plaka değerinin 25.000-30.000 TL olduğu, plaka tahditli
araçların plaka değerinin ise 120.000-130.000 TL civarında olduğu ifade edilmiştir.
Cevabi yazıda ayrıca, C plakalı araçların çalışma alanının büyükşehir mücavir alan
sınırlarına taşırılması, ilçelerdeki araçların ise kendi ilçe sınırları dışına çıkamamasının
rekabeti ortadan kaldırdığı, C plakanın mecburi tutulması ile hem vatandaşların daha
yüksek ücretler ödemek zorunda kaldığı hem de kamunun zarara uğradığı ifade edilmiş
olup ilçelerdeki servis araçlarının o ilçede ikamet eden öğrenciler veya kamu personelini
merkezde tek bir noktaya bırakmasına ilişkin bir düzenleme yapılmasının ve kamu
kurumlarının ihalelerinde tahditli plaka zorunluluğunun kaldırılmasının yerinde olacağı
ifade edilmiştir.
(145) Ankara’nın çevre ilçelerinden elde edilen bilgilerden, uygulamada bir yeknesaklığın
bulunmadığı, bazı ilçelerde yeşil/sarı kuşak uygulamasının olduğu, bazı ilçelerde hem
tahdit hem kuşak uygulamasının olduğu anlaşılmıştır. Öte yandan, C plakalı araçların
hem merkez hem çevre ilçelerde çalışabilmesi ancak çevre ilçelerdeki servis araçlarının
sadece kayıtlı oldukları şoför ve esnaf odasının bulunduğu ilçe sınırları içerisinde
faaliyet göstermesinin çevre ilçelerdeki araçların merkezdeki C plakalı araçlarla
rekabetini sınırlandırdığı değerlendirilmektedir. Bunun yanında, C plakanın tahditli
olmasından kaynaklı olarak çevre ilçelerdeki araçların plaka değerlerinden çok daha
yüksek bir değere sahip olduğu ve yine C plakalı araçların hizmet bedellerinin çevre
ilçelere nazaran çok daha yüksek kaldığı anlaşılmaktadır.
(146) Sonuç olarak, Ankara ilinde mevcut tahditli plaka sayısının ihtiyacı karşılamakta yetersiz
kaldığı, tahdit uygulamasının hizmet kullanıcılarının yeterli nitelikte ve sayıda taşıyıcı
bulmasında sıkıntılara yol açtığı, tahdit uygulamasının bir sonucu olarak plaka
bedellerinin emsallerinin oldukça üzerinde ve piyasaya giriş engeli yaratacak nitelikte
olduğu, plaka maliyetlerinin artmasının da hizmet bedellerinin artmasını beraberinde
getirdiği, çevre ilçelerdeki taşıyıcıların faaliyet alanlarının bulundukları ilçe ile sınırlı
tutulmasının ve C plakalı araçların tüm Ankara ili sınırları içerisinde faaliyet
gösterebilmesinin bu araçlar arasındaki rekabeti olumsuz yönde etkilediği
değerlendirilmektedir. Sayılan nedenlerle tahdit uygulamasının yol açtığı rekabetçi
sorunlara ilişkin olarak Ankara Büyükşehir Belediyesi Ego Genel Müdürlüğü ve Ankara
Valiliği İl Trafik Komisyonuna görüş gönderilmesi gerekmektedir.

20-28/345-158
59/59

J. SONUÇ
(147) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1- Dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca
soruşturma açılmasına gerek olmadığına,
2- Sektördeki C plaka tahdit uygulamasından kaynaklanan rekabetçi endişelerin
giderilmesi amacıyla Ankara Büyükşehir Belediyesi Ego Genel Müdürlüğüne ve
Ankara Valiliği İl Trafik Komisyonuna görüş bildirilmesi için Başkanlığın
görevlendirilmesine
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy