Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-3-31 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 05-36/484-115
Karar Tarihi : 26.5.2005
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN, Süreyya
ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER : Ali İhsan ÇAĞLAYAN, Neşe Nur YAZGAN.
C.ŞİKAYET EDEN : Şaban ÖZBUDAK
Yeni Ziraat Mah. 13. Sk. No:10-13 Dışkapı Ankara.
D. HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILAN :
Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
Kazım Karabekir Caddesi 06030 Ulus Ankara.
E. DOSYA KONUSU: Ankara Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü
(ASKİ)’nün tekel gücünü kullanarak aşırı fiyatlama yaptığı iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Şikayet dilekçesinde özetle; ASKİ’nin aylık 10 m3 sınırını
aşan su tüketimini su alanındaki tekel gücünü kullanarak daha yüksek fiyatla 10
faturalandırdığı, su tüketiminin görece kısıtlı olduğu geçmiş yıllarda belirlenen bu
sınır sebebiyle abonelere yüksek fiyatlar uygulandığı, mevcut durumda evlerde
su tüketiminin artmış olması nedeniyle söz konusu fiyatlandırma sınırının aylık en
az 30 m3’e çıkarılmasının gerektiği ifade edilerek gereğinin yapılması talep
edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 28.10.2004 tarih, 6041 sayı ile giren
başvuru üzerine, 7.1.2005 tarih ve 2004-3-131/BN-05-AİÇ sayılı Bilgi Notu
hazırlanmış ve söz konusu Bilgi Notu, Rekabet Kurulu'nun 13.1.2005 tarihli
toplantısında görüşülerek 05-05/37-M sayılı karar alınmıştır. Anılan kararda 20
başvuru konusu dosyanın rapora bağlanarak Kurul gündemine getirilmesi
öngörülmüştür. Konuya ilişkin alınan karar uyarınca 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun'un 4. maddesi uyarınca yapılan inceleme
sonucunda düzenlenen 20.5.2005 tarih, 2004-1-131/İİ-05-AİÇ sayılı İlk İnceleme
Raporu, 24.5.2005 tarih ve REK.0.07.00.00/90 sayılı Başkanlık önergesi ile
05-36/484-115
2
26.5.2005 tarih ve 05-36 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara
bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor'da; ASKİ tarafından uygulanan su
tarifelerinin, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında hakim durumun 30
kötüye kullanılması şeklinde değerlendirilemeyeceği sonuç ve kanaatine varıldığı,
bu bakımdan, ihlal niteliğinde görünmeyen dosya konusu şikayet hakkında 4054
sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem yapılmasına gerek olmadığı, ifade
edilmektedir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı 40
ASKİ, 1580 sayılı Belediye Kanunu ve bu kanuna dayanılarak çıkartılan 2560
sayılı İSKİ Kanunu ile su tesisatı kurmak ve işletmek konusunda
yetkilendirilmiştir. Bu yetki çerçevesinde, ASKİ tarafından sağlanan ve şebeke
suyu olarak nitelendirilebilecek su, içme, temizlik ve küçük çapta sulama
faaliyetleri gibi çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. İlgili ürün pazarı, su tesisatı
kurmak ve işletmek konusunda kanun ile yetkilendirilen belediyelere bağlı
teşebbüslerce sağlanan “şebeke suyu” olarak tanımlanmıştır.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar 50
ASKİ, büyükşehir belediye sınırları içerisinde, su tesisatı kurmak ve işletmek
konusunda yetkilendirilmiştir. Bu çerçevede, şebeke suyu bakımından ilgili
coğrafi pazar “Ankara Büyükşehir Belediyesi sınırları” dahili olarak belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
İnceleme konusu başvurunun değerlendirilebilmesi için öncelikle şikayet edilen
taraf olan ASKİ’nin, 4054 sayılı Kanun’un uygulanması bakımından 13.3.2001
tarih, 01-12/114-29 sayı ve 8.8.2002 tarih, 02-47/587-240 sayılı Rekabet Kurulu 60
kararlarında teşebbüs olarak kabul edildiğini belirtmek gerekmektedir. ASKİ’nin
teşebbüs olarak su satışı alanındaki konumu aşağıda değerlendirilmiştir.
2560 sayılı “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş Ve
Görevleri Hakkında Kanun”un (5.6.1986 tarih ve 3305 sayılı Kanun ile İSKİ
kuruluş kanununun diğer büyükşehir belediyelerine de uygulanacağı hükmü
getirilmiştir) 6. maddesinde, su satışı ile kullanılmış suların boşaltılmasına ilişkin
tarifeleri inceleyerek karara bağlama görevi, bu birimlerin genel kurullarına
verilmiştir. Dolayısıyla su fiyatları büyükşehir belediyesi olan illerde, su ve
kanalizasyon hizmetini yürütme amacıyla kurulmuş olan birimlerin (bu dosya 70
bakımından ASKİ) genel kurullarınca, büyükşehir belediyesi bulunmayan diğer
05-36/484-115
3
yerlerde ise 1580 sayılı “Belediye Kanunu”nun 70. maddesi uyarınca belediye
meclisince tespit edilmektedir. Su fiyatlarının belirlenme yöntemi hakkında 3009
sayılı Kanun’la değişik 2560 sayılı Kanun’un 23. maddesinde su satışı, atık
suların uzaklaştırılması ve septik çukurların boşaltılması hizmetleri için ayrı ayrı
tarifeler yapılması öngörülmüş, tarifeler yapılırken de yönetim ve işletme giderleri
ile amortismanları doğrudan gider yazılan yenileme, ıslah ve tevsi masrafları ile
%20’dan aşağı olmayacak bir oranda kar payının esas alınması hükme
bağlanmıştır. 1580 sayılı Kanun’da ise bu konuda herhangi bir düzenleme
bulunmamaktadır. Dolayısıyla belediyeler en az %20 kar payı koymak suretiyle, 80
su fiyatlarını serbestçe belirleyebilme olanağına sahip bulunmaktadırlar. Su
tarifeleri de belirlenirken, nüfus yoğunluğu, su kaynaklarının miktarı, belediyenin
mali durumu ve diğer konular dikkate alınarak bazı belediyeler meskenler için
kademeli bir tarife uygularlarken, bazıları ise kademesiz tarife uygulamasını
tercih etmektedirler.
Bu çerçevede, başvuru dilekçesinde yer alan şikayetin ASKİ’nin su tesisatı
kurmak ve işletmek alanında sahip olduğu hakim durum göz önüne alınarak
incelenmesi ve ASKİ’nin hakim durumunu aşırı fiyatlama yaparak kötüye kullanıp
kullanmadığının belirlenmesi gerekmektedir. 90
ASKİ’nin su satış miktar ve tutarları, tarife ortalamaları, birim su maliyetini
etkileyen işletme gelir ve giderleri 2000-2004 yılları için incelenmiş ve birim suyun
ortalama maliyet ve satış tutarları kıyaslanmıştır. Yapılan incelemeden birim
suyun maliyet ve ortalama satışı açısından, ASKİ’nin kar oranının sadece iki yılda
pozitif olduğu diğer yıllar için negatif olduğu anlaşılmıştır. ASKİ tarifeleri İstanbul
ve İzmir belediyelerince uygulanan tarifelerle karşılaştırıldığında, kademe ve
kademelere uygulanan fiyatların farklı olduğu, ancak ortalama bir miktar
alındığında her üç teşebbüs tarafından uygulanan tarifelerin birbirlerinden önemli
derecede farklı olmadığı görülmüştür. Dolayısıyla ASKİ’nin aşırı fiyatlama 100
yapmadığı, uygulanan su tarifelerinin, 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
kapsamında hakim durumun kötüye kullanılması şeklinde değerlendirilemeyeceği
sonucuna varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
başvuru konusu ile ilgili olarak 4054 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy