Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2011-4-237 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 11-62/1634-571
Karar Tarihi : 21.12.2011
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE,
Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Dr. Murat ÇETİNKAYA, 10
Reşit GÜRPINAR, Prof. Dr. Metin TOPRAK
B. RAPORTÖRLER : Özgür BAL
C. BAŞVURAN : Rennan AVŞAROĞLU
(Adresi tespit edilememiştir.)
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - Kamil Koç Otobüsleri A.Ş. (Kamil Koç)
Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi (AŞTİ) Ankara
- Ankara Metro Seyahat Turizm ve Taşımacılık Ltd. Şti. (Metro)
Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi (AŞTİ) Ankara
- Pamukkale Turizm Taşımacılık Tic. ve Ltd. Şti. (Pamukkale) 20
Ankara Şehirlerarası Terminal İşletmesi (AŞTİ) Ankara
E. DOSYA KONUSU: Ankara-Zonguldak hattında faaliyet gösteren otobüs firmalarının
fiyat birlikteliğine giderek rekabeti ihlal ettikleri iddiası.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda, Ankara-Zonguldak hattında faaliyet gösteren otobüs
firmalarının aralarında fiyat anlaşması yaptıkları; bu çerçevede, Kamil Koç, Metro ve
Pamukkale firmalarının aynı anda fiyat artırarak rekabeti ihlal ettikleri ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 02.08.2011 tarih ve 5570 sayı ile giren başvuru
üzerine hazırlanan, 26.08.2011 tarih ve 2011-4-237/İİ-11-377.SB sayılı İlk İnceleme Raporu,
14.09.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının belirlenmesi amacıyla, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 30
40/1. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına 11-47/1168-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.12.2011 tarih ve 2011-4-237/ÖA-11-259.ÖB sayılı
Önaraştırma Raporu, 16.12.2011 tarih ve REK.0.18.00.00-110.02.02/621 sayılı Başkanlık
Önergesi ile 21.12.2011 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Ankara-Zonguldak hattında faaliyet gösteren otobüs
firmalarının, karayolu taşımacılığı pazarında Kanun’un 4. maddesini ihlal eden uygulamalarda
bulunduğu yönünde bir bulguya rastlanılmadığı, bu nedenle 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı görüşüne yer verilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar 40
Şikâyetin konusunu, yolcu taşımacılığı yapan otobüs firmalarının uygulamaları
oluşturmaktadır. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı, “karayolu ile şehirlerarası yolcu taşımacılığı
11-62/1634-571
2
pazarı” olarak belirlenmiştir. Öte yandan, şikâyet konusu iddiaların Ankara-Zonguldak hattına
yönelik olduğu dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar “Ankara-Zonguldak güzergâhı” olarak tespit
edilmiştir.
I.2. Tespitler
Yapılan incelemede, şikâyete konu hatta Kamil Koç, Metro ve Pamukkale firmalarının
faaliyette bulunduğu tespit edilmiştir. Bu firmaların internet üzerinden işlem yaptıkları fiyatlar
23-27 TL arasında değişmektedir.
Önaraştırma döneminde raportörler tarafından şikâyetçi ile iletişim kurularak daha fazla bilgi 50
alınmaya çalışılmış, ancak şikâyetçiye ulaşılamamış, şikâyete konu iddiaları destekler nitelikte
herhangi bir bilgi ve belge elde edilememiştir.
I.3. Değerlendirme
Şikâyete konu Ankara-Zonguldak hattına yönelik olarak internet üzerinden uygulanan fiyatlar
incelendiğinde, tek bir fiyatın uygulanmadığı anlaşılmaktadır. Ayrıca firmaların anılan hatta
indirimli ve normal olmak üzere 2 ayrı fiyatları bulunmaktadır.
Öte yandan, şikâyete konu Ankara-Zonguldak hattı için Ocak-Mayıs 2010 döneminde geçerli
olan şehirlerarası otobüs taşımacılığı taban fiyatı 18 TL’dir. Mevcut durumda internet
üzerinden uygulanan indirimli fiyat ise 23-25 TL’dir (indirimsiz fiyatlar 25-27 TL arasındadır).
Üstelik bu fiyatlar herhangi bir üyeliğe sahip olmayan yolcu için geçerli olup firmaların çeşitli 60
yolcu sadakat indirimi programları, ekstra indirimler ve puan toplama yöntemleri ile çok çeşitli
bilet fiyatları oluşabilmektedir. Ayrıca, taban fiyatın öngörüldüğü 2010 yılı başından inceleme
dönemine kadar motorindeki fiyat artışının yaklaşık %25 olduğu dikkate alındığında, taban
fiyat ile uygulanan fiyatlar arasındaki farkın nedeni anlaşılmaktadır.
Bunun yanında, şikâyetin gerçekleştiği Ağustos ayı, yaz sezonu olması nedeniyle, talebin
canlandığı bir dönemdir. Sektörün yapısı gereği talebin canlandığı zamanlarda, kapasite sınırı
sebebiyle fiyatlarda eş zamanlı hareketler gözlenmesi iktisadi açıdan açıklanabilir bir
durumdur.
Öte yandan, ilgili pazarda verilen hizmet homojendir. Diğer bir ifadeyle otobüs firmalarının
benzer araçlarla, benzer ikramlarla aynı hareket noktasından kalkarak aynı varış noktasına 70
ulaştıkları görülmektedir. Bu durumda, yolcuların tercihlerini belirleyen temel unsur bilet
bedelleri olmaktadır. Teorik olarak kapasite kısıtı bulunmayan firmanın düşük fiyat vermesi
durumunda yolcuların tamamına hizmet vereceği söylenebilir. Bu durumda mevcut diğer firma
veya firmalar, aynı fiyat seviyesine inmek veya piyasadan çıkmak arasında seçim yapmak
zorunda kalmaktadırlar. Diğer bir ifadeyle, piyasanın oligopolistik yapısı nedeniyle ilgili
pazarda çok farklı fiyat seviyelerinin uygulanması mümkün değildir.
Özetle, tek fiyat uygulamasına ilişkin şikâyetler karayolu ile yolcu taşıma sektörünün
genelinde görülmekte olup, hizmet farklılaşmadığı sürece bu tür uygulamalara
rastlanabileceği neticesine varılmıştır.
Netice itibarıyla, önaraştırma döneminde yapılan yerinde incelemelerde, başvuru konusu 80
iddiaları destekler nitelikte herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamış olup, inceleme konusu
dönemdeki fiyatların 2010 yılı için öngörülmüş bulunan kanuni taban fiyattan çok
farklılaşmadığı, artışın yaz sezonunda talebin canlanmasından ve motorin fiyatındaki artıştan
kaynaklandığı, tek fiyat uygulamasının bulunduğuna dair bir tespitin de yapılamayacağı
anlaşılmıştır.
11-62/1634-571
3
Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler doğrultusunda, dosya konusu iddialara yönelik
olarak soruşturma açılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına, 90
şikâyetin reddine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy