1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Ş.Y.-00/4 (İlk İnceleme)
Karar Sayısı : 00-32/338-192
Karar Tarihi : 29.08.2000
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof.Dr. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, İsmet CANTÜRK,
Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, R.Müfit SONBAY,
Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: Şefkat YÜKSEL, Bülent GÖKDEMİR
C- ŞİKAYET EDEN: ... (İsmin gizli tutulması isteniyor.)
D- HAKKINDA İLK İNCELEME YAPILANLAR: Ankara İli Keçiören ve Yenimahalle
ilçelerinde faaliyet gösteren bazı fırıncılar
E- DOSYA KONUSU: Ankara'da faaliyet gösteren bazı fırınlar tarafından 4054
sayılı Kanun'un ihlal edildiğine ilişkin şikayet.
F- İDDİALARIN ÖZETİ: Ankara ili Keçiören ilçesinde faaliyet gösteren bir bakkal
tarafından gönderilen 24.05.2000 tarihli başvuruda özetle; ihtiyacı olan ekmeği
Baget Ekmek Fırını'ndan aldığı, ancak söz konusu fırının ekmeği düzensiz getirmesi
ve daha önce verilen kar payının geri çekilmesi sebepleriyle başka bir fırından
ekmek almak istediği, bu amaçla başvurduğu daha önce çalıştığı fırın sahiplerince,
ekmek üreticilerinin birleşerek ekmek verilen bakkal ve marketleri paylaşmaları
nedeniyle, bir fırın tarafından başka bir fırının müşterisine ekmek satılamayacağının
kendisine ifade edildiği ve benzer durumda başka bakkalların da bulunduğu iddia
edilmektedir.
G- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.05.2000 tarih ve 2040 sayı ile intikal
eden başvuru; 05.02.1998 tarih ve 51-365 sayılı Kurul Kararı uyarınca, 21.06.2000
tarih ve 84 sayılı önerge ekinde Kurul’a havale edilmiş ve Kurul tarafından alınan 00-
24/250-135 sayılı karar ile konunun ilk inceleme raporuna bağlanmasına karar
verilmiştir.
Raportörler tarafından düzenlenen 23.08.2000 tarih ve D3/1/Ş.Y-00/04 sayılı
İlk İnceleme Raporu, 29.08.2000 tarih, 00-32 sayılı Kurul toplantısında karara
bağlanmıştır.
H- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Ankara’da faaliyet gösteren şikayete konu ekmek
üreticisi firmalar hakkında, aralarında anlaşma ya da uyumlu eylem olarak
nitelendirilebilecek bir ortak davranış bulunmaması ve bu teşebbüslerin ilgili pazarda
çok küçük bir pazar payına sahip olmaları nedenleriyle bir önaraştırma yapılmasına
ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığı düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
İ- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I- İlgili Ürün Pazarı
Temel gıda maddesi olan ekmeğin diğer gıda maddeleri ile ikame edilemediği
göz önüne alınarak ilgili ürün pazarı ekmek pazarı olarak belirlenmiştir.
II- İlgili Coğrafi Pazar
Ekmek, kolay bayatlayan bir ürün olması nedeniyle yerleşim birimleri
arasında kolayca taşınamamaktadır, bununla birlikte her ne kadar Ankara ili sınırları
içinde ekmek ticareti yapılabilmekte ise de bakallar ve marketler yönünden, ekmeğin
günün belli saatlerinde temin edilmesinin zorunlu olması ve uzak bölgelerden temin
edilmesinin ek taşıma maliyetlerini beraberinde getirmesi hususlarının da coğrafi
pazarın belirlenmesinde göz önünde tutulması gerekmektedir.
Bu bağlamda ilgili coğrafi pazar, şikayetçi tarafların faaliyet gösterdiği ve
rekabet koşullarının, ilgili ürünün günün belli saatlerinde temin edilmesinin zorunlu
olması ve uzak bölgelerden temin edilmesi halinde ek taşıma maliyetleri yaratması
bakımından homojen olduğu bölge olan Ankara İli Keçiören ve Yenimahalle İlçelerini
içeren coğrafi alan olarak belirlenmiştir.
III- Değerlendirme
Şikayetçi tarafından ileri sürülen iddialara konu olan teşebbüs davranışlarının
4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi kapsamında değerlendirilip
değerlendirilemeyeceği belirlenmelidir. İlgili madde; “Belirli bir mal veya hizmet
piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da
kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan
teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar
ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır” şeklindedir.
Başvuru dilekçesinde şikayetçinin ileri sürdüğü iddialar göz önüne alındığında
teşebbüsler arasında rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma ya da uyumlu eylemin
varlığından bahsetmek oldukça güçtür. Zira söz konusu iddialara göre rekabet
ihlalini gerçekleştiren firmalar arasında iktisadi anlamda geniş tabanlı ve piyasadaki
rekabeti etkileyebilecek seviyede bir pazar paylaşımı bulunmamakta, daha çok bir
kaç fırının kendilerinden mal almaktan vazgeçen satış birimlerini, diğer fırınlarla olan
yakın ilişkilerini kullanarak, bunun mümkün olmadığı bazı durumlarda ise söz konusu
satış birimine veya onun müşterilerine ya da ekmeği satın aldığı fabrikaya baskı
yapmak suretiyle cezalandırması söz konusu olmaktadır.
Nitekim dosya mevcudu bilgi ve belgelerden şikayetçinin söz konusu yılın
beşinci ayının sonundan itibaren ihtiyaç duyduğu miktarda ekmeği yine Yenimahalle
semtinde faaliyet gösteren başka bir fırından hiçbir güçlükle karşılaşmaksızın elde
edebildiği anlaşılmaktadır.
Diğer taraftan şikayete konu olan az sayıda firmanın aralarında
gerçekleştirecekleri bir anlaşma ya da uyumlu eylemin ilgili pazarda rekabeti
kısıtlayıcı etki doğurması mümkün görünmemektedir. İlgili coğrafi pazarda faaliyet
gösteren fırın ve ekmek fabrikalarının toplamının 77 olduğu, bunlardan 24’ünün
Keçiören, 53’ünün de Yenimahalle’de faaliyet gösterdiği dosya mevcudu bilgi ve
belgelerden anlaşılmaktadır. Şikayetçinin iddialarında ise ekmek üretim kapasiteleri
3 REKABET KURUMU
bakımından ortalama büyüklükte oldukları ifade edilen üç ya da dört fırının adı
geçmektedir. Dolayısıyla, ilgili pazarın yaklaşık %5’ine sahip olan firmalar tarafından
gerek nihai tüketici, gerekse yeniden satıcı bakkal ve marketler bakımından ürünün
elde edilmesi yönünde herhangi bir kısıtlamanın yaratılması olası değildir.
Şikayetçinin dönem dönem maruz kaldığı kısıtlama, genellikle kendisine yakın
bölgelerde yer alan fırınların, şikayete taraf olan firmalarca yapılan adli
soruşturmaya konu olabilecek baskılar sonucu mal vermeyi reddetmeleri sonucu
ortaya çıkmıştır.
J- SONUÇ
Ankara ili Keçiören ve Yenimahalle ilçelerinde faaliyet gösteren şikayete konu
bazı ekmek üreticisi firmalar hakkında, 4054 sayılı Kanun’un 4 üncü maddesi
anlamında bir rekabet kısıtlamasının olmaması nedeniyle bir önaraştırma
yapılmasına ya da soruşturma açılmasına gerek olmadığına OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy