Ankara'da faaliyet gösteren sürücü kurslarının, kurmuş oldukları Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği (Dernek) vasıtasıyla sürücü kurs fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası - Karar Sayı 09-29/605-145

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2009-4-118 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 09-29/605-145
Karar Tarihi : 18.6.2009

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI (Başkan V.)
Üyeler : Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı
KARAKELLE, Doç. Dr. Cevdet İlhan GÜNAY, Murat 10
ÇETİNKAYA

B. RAPORTÖRLER : Metin HASSU, Bekir KOCABAŞ, Muhammed
GÜNDOĞDU, Selvi KOCABAY

C. BAŞVURAN : Resen
D. KARŞI TARAF : Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği
Bayındır 1 Sk. No:22/14 Kızılay/Ankara
E. DOSYA KONUSU: Ankara’da faaliyet gösteren sürücü kurslarının, kurmuş
oldukları Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği (Dernek) vasıtasıyla 20
sürücü kurs fiyatlarını birlikte belirledikleri iddiası.

F. İDDİALARIN ÖZETİ: Bir başka ilgili pazara ilişkin şikâyet kapsamında
raportörlerce yapılan tespitler, Ankara’da faaliyet gösteren sürücü kurslarının
kurdukları dernek vasıtasıyla aralarında anlaşma yaparak kurs fiyatlarını birlikte
belirledikleri şüphesini doğurmuş olup, önaraştırma bu kapsamda açılmıştır.

G. DOSYA EVRELERİ: Konuya ilişkin olarak hazırlanan 6.4.2009 tarih ve 2009-4-
47/İİ-09-SK sayılı İlk İnceleme Raporu, 13.4.2009 tarih ve 09-14 sayılı Kurul
toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 30
4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin bir soruşturma açılmasına gerek olup
olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 09-14/312-M sayı ile karar verilmiştir.

İlgili karar uyarınca düzenlenen 2009-4-118/ÖA-09-MH sayılı Önaraştırma Raporu
5.6.2009 tarih, REK.0.08.00.00-110/175 sayılı Başkanlık önergesi ile 09-29 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
- Derneğin Ankara ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının uygulayacakları kurs 40
fiyatlarını belirlemesinin ve sürücü kurslarının belirlenen fiyatların altında kursiyer
kabul etmesini önlemeye yönelik faaliyette bulunmasının, 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında yasaklanan “teşebbüs birliği kararı” niteliğinde olduğu,
- Bu çerçevede, Derneğe yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal
edildiği iddiası ile bir soruşturma açılmasının mümkün olduğu,
- Bununla birlikte; ilgili pazarda, rekabetin kalıcı bir şekilde tesisi ve benzer
eylemlerin tekerrür etmesinin önlenmesi bakımından; 4054 sayılı Kanun’un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Derneğe ihlale ne şekilde son vereceğine
yönelik bir görüş gönderilmesinin ve buna paralel olarak ilgili pazarda rekabet
ihlallerine yol açan yapısal sorunların ortadan kaldırılmasına yönelik olarak T.C. 50
09-29/605-145
2
Milli Eğitim Bakanlığı’na ve İl Milli Eğim Müdürlüğü’ne yazı yazılmasının,
soruşturma açılması seçeneğine göre arzu edilen neticeyi daha kısa sürede ve
aynı etkinlikle sağlayacağı
görüşlerine yer verilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraf (Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği
Derneği)
Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği’nin merkezi Ankara’dadır. Dernek 60
Tüzüğü’nün 2. maddesinde söz konusu teşebbüs birliğinin amacının; “üyelerin
ortak sosyal, kültürel, ekonomik, mesleki, sportif, eğim-öğretim vb. ihtiyaçlarını
karşılamak, yardımcı olmak, kanun, yönetmelik ve ilgili mevzuata göre açılıp
faaliyete başlamış olan kurslar arasında belirli ve ortak gayeleri gerçekleştirmek …”
olduğu ifade edilmiştir. Derneğin çalışma konuları arasında motorlu taşıt sürücüleri
kursları arasında eğitim, öğretim ve diğer faaliyetler için ahenkli çalışma sistemi
sağlamak bulunmaktadır.
Derneğin 24.12.2008 tarihinde yapılan son olağan genel kurul toplantısına 28 kurs
temsilcisi katılmıştır. Toplantı Sonuç Bildirimi’ne göre Derneğin toplam üye sayısı
211’dir. Bunlardan 203’ü Ankara’da faaliyet göstermektedir. Dernek Yönetim 70
Kurulu şu kişilerden oluşmaktadır:
Tablo1: Dernek Yönetim Kurulu Üyeleri ve Üyelerin Görevleri
Adı ve Soyadı Görev Temsil ettiği MTSK
Vedat ŞAHİN Genel Başkan Özkızılay MTSK
Ali Osman TÜRKMEN Genel Başkan Yrd. Opera MTSK
Ömer Çetin SUDAN Genel Sekreter Emek-8 MTSK
Cafer YALDIZ Genel Sayman Yaldız MTSK
Leyla ARSLAN Teşkilatlanmadan Sorumlu Üye Gençler MTSK
Yakup DAŞTAN Teşkilatlanmadan Sorumlu Üye Kalaba MTSK
Ş. Ramazan AKPINAR Mevzuattan Sorumlu Üye Akkarınca MTSK
Hakan BERBER Mevzuattan Sorumlu Üye Asrüzgarlı MTSK
Abdullah DELİBAŞ Basın ve Halkla İlişkilerden Sorumlu
Üye
Trafik MTSK
Nuri BELKAYA İlçeler Arası Koordinasyondan Sorumlu
Üye
Akınlar MTSK
Selma KURTULMUŞ Sosyal İşlerden Sorumlu Üye Diyar MTSK
Tüzük’te Yönetim Kurulu’nun 7 asil ve 7 yedek üyeden oluştuğu, Dernek temsil
yetkisinin Yönetim Kurulu’na ait olduğu; ancak Kurul’un kendi üyelerinden bir veya
birkaçına bu yetkisini devredebileceği ifade edilmiştir.

I.2. İlgili Pazar

I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
2918 Karayolları Trafik Kanunu’nun 41. maddesinin (d) bendi uyarınca, Türkiye 80
Cumhuriyeti sınırları içerisinde motorlu taşıt kullanabilmek için sürücü kurslarında
eğitim almak ve eğitimden sonra düzenlenen sınavları başarı ile geçmek zorunlu
olduğundan, kurslar tarafından verilen bu hizmetin herhangi bir ikamesi
bulunmamaktadır. Bu çerçevede, ilgili ürün pazarı sürücü adaylarına yönelik özel
öğretim hizmetleri pazarı olarak belirlenmiştir.


09-29/605-145
3
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
Şikâyete konu teşebbüs birliğinin Ankara ilinde faaliyet göstermesi nedeniyle, ilgili
coğrafi pazar "Ankara ili" olarak tespit edilmiştir. 90

I.3. Yapılan Tespitler ve Deliller
I.3.1. Yapılan Görüşmelere İlişkin Bilgi Tutanakları
I.3.1.1. Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği ve Özkızılay Sürücü
Kursu
Raportörlerin görüştüğü, Özkızılay Sürücü Kursu yetkilisi de olan Dernek Yönetim
Kurulu Başkanı konuya ilişkin olarak;
- Sürücü kurslarının 5580 sayılı Özel Eğitim Kurumları Kanunu, Milli Eğitim
Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği, Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları
Yönetmeliği ve Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil 100
Yönetmeliği çerçevesinde faaliyetlerini yürüterek ücretlerini belirlediklerini; söz
konusu mevzuatın sürücü kurslarının ilan ettikleri ücretlere uymasını zorunlu
kıldığını; T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Genel Müdürlüğü’nün Ankara
Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne gönderdiği 20.11.2008 tarih ve 59128 sayılı
yazıda da “kurumlarca ilan edilen ücretin altında bir ücretle öğrenci/kursiyer
kaydının yapılmaması gerektiği”nin belirtildiğini; ayrıca ilan edilen tarifenin altında
kursiyer kaydının yapılması halinde, sürücü kursunun ilan ettiği ücretler ile vergi
matrahı arasında fark oluştuğunu; 2008 yılında T.C. Maliye Bakanlığının sürücü
kurslarını bu konuda şifahi olarak uyardığını; bununla birlikte, uygulamada sürücü
kurslarının ilan ettikleri ücretlere birebir uyduğunu söylemenin mümkün olmadığını; 110
- Sürücü kurslarının, ülkemizde trafik güvenliğinin sağlanmasında kilit rol
oynayabilecek kurumlar olduğunu; ancak sektörde var olan haksız rekabet ve
denetim eksikliğinin, kursların kendilerine biçilen görevi yerine getirmesini imkânsız
kıldığını; uzun süredir sektörde faaliyet gösteren kursların, eğitim kalitesinden ve
hatta uyulması zorunlu olan müfredattan taviz vererek maliyetlerini düşürmeye
çalıştığını, bunun sonucunda çok düşük ücretlerle kursiyer kaydı yapıldığını;
örneğin, mevzuata göre bir sürücü kursunun B sınıfı ehliyet eğitimi için her bir
kursiyere en az 20 saat direksiyon eğitimi vermesi gerekirken (bu kalem maliyetin
%50’sini oluşturmaktadır.) bu eğitimin yarısının dahi verilmediğini; böylece, gerekli
eğitimi tam olarak veren kuruşlarla eğitimde kısıtlama yapan kuruluşlar arasında 120
maliyet kaynaklı haksız rekabet ortamı oluştuğunu; istihdam ücretleri, SSK primleri
gibi diğer maliyet kalemlerinde de benzer durumların yaşandığını; İl Milli Eğitim
Müdürü’nün “her şeyin bir maliyeti var. Bu maliyetin altında yapmaya kalkıyorsan o
zaman ben hemen şunu düşünürüm: Acaba bunlar eğitim vermeden mi belge
verecekler? Acaba bizim bilmediğimiz başka şeyler yapacak da bu işi bu maliyetle
halledecek diye düşünürüm” şeklindeki ifadesini de dikkate alarak bir çalışma
yaptıklarını; Dernek olarak bir asgari fiyat tarifesinin yayımlanmasını, sektörde
asgari bir kalitenin tutturulabilmesi ve haksız rekabetin önlenebilmesine yönelik bir
çözüm olarak gördüklerini; ancak bültenlerinde yayımlanan fiyat tarifesinin,
Derneğin yetkili karar organları tarafından onaylanmadığını, kendisinin inisiyatifi ile 130
bültende yer aldığını; dolayısıyla tarifenin bütünüyle tavsiye veya haber niteliğinde
olup üyeler açısından hiçbir şekilde bağlayıcılığının bulunmadığını; nitekim
sektörden aldıkları duyumların, yayımlanan tarifenin üyeler üzerine etkili olmadığını
09-29/605-145
4
gösterdiğini; bunun üzerine Derneğin üyeler üzerinde yaptırım gücü de olmadığı
için yaklaşık bir ay süren bu çalışmalara son verdiklerini;
- Bu süreçte Derneğin, ilan ettikleri ücretlere uymayan sürücü kurslarını T.C. Milli
Eğitim Bakanlığına şikâyet ettiğini ve bunu yaparken bazı sürücü kurslarının
uyguladıkları fiyatları araştırdıklarını; ancak bu çalışmaların tamamen kursların
yasadan kaynaklanan yükümlülüklerine uymalarını temin etmeye ve böylece
haksız rekabeti engellemeye yönelik olduğunu 140
ifade etmiştir.
I.3.1.2. Oya Sürücü Kursu (Oya Eğitim Hizmetleri ve İnş. Tic. San. Ltd. Şti.)
Oya Sürücü Kursu yetkilisi konu hakkında, Oya Sürücü Kursu’nun Derneğe üye
olmadığını; dolayısıyla Dernek tarafından ilan edilen fiyatların kendileri için hiçbir
zaman bağlayıcı olmadığını; hâlihazırda 2008-2009 öğretim yılı içerisinde 2008 yılı
Mayıs ayında ilan ettikleri fiyat olan (….) TL. kurs ücretini uyguladıklarını; 2009-
2010 dönemi için de bu fiyata yakın bir ücret ilan etmeyi planladıklarını ifade
etmiştir. Buna ek olarak Dernek tarafından ilan edilen ücretlere uymayı
düşünmediklerini ve bu fiyatlara üyelerin uymasının da mümkün olmadığını
belirtmiştir. Yetkili, ayrıca motorlu taşıtlar sürücü kursu sektöründeki sorunların 150
ortadan kalkması için her şeyden önce sürücü ehliyet sınavlarının standardının
yükseltilmesinin gerektiğini, bu sorun çözülmedikçe sektörün yapısal sorunlarının
ortadan kalkmayacağını dile getirmiştir.
I.3.1.3. Özel Çankaya Yıldız Motorlu Taşıt Sürücü Kursu (Eren Eğitim İnş.
Emlak San. ve Tic. Ltd. Şti. )
Şirket yetkilisi önaraştırma konusuna ilişkin olarak,
- Derneğe üye olduklarını; 2008-2009 yılında Dernek tarafından hazırlanan tarife
doğrultusunda B sınıfı sürücü kursu için 640 ve 645 TL. kurs ücretleri ilan edildiğini;
ancak 2008-2009 yılında ortalamada (….) ile (….) TL. arasında fiyat uygulandığını,
örneğin, zaman zaman üniversite öğrencilerine (….) TL. fiyat uyguladıklarını; 2009-160
2010 yılına ilişkin fiyatları ilan etmediklerini; ücretlerin birkaç güne kadar Dernek
tarafından gazetede ilan edileceğini; Derneğin ilan ettiği tarife doğrultusunda kurs
ücretini (….) TL. olarak ilan etmeyi düşündüklerini; bununla birlikte ilan ettikleri
fiyatların ne geçmişte ne de bugün gerçekte uygulanan fiyatlar olmadığını;
öğrencilerinden aldıkları ücretlerin ilan edilen ücretlerin altında olduğunun
faturalardan tespit edilebileceğini; ilan aşamasında ortak hareket etmelerinin temel
sebebinin ilan ücretlerini düşürmek ve paylaşmak olduğunu;
- Geçtiğimiz yıllarda T.C. Maliye Bakanlığının ilan edilen ücretlerin altında fatura
kesilmemesi yönünde telkinde bulunduğunu; Ancak kendilerinin buna karşı
çıktıklarını ve müşteriden alınan ücreti faturaya yansıtacaklarını söylediklerini; 170
bunun üzerine anılan Bakanlığın ilan edilen ücretler üzerinden fatura kesilmesi
ısrarından vazgeçtiğini; ancak sürücü kurslarından Bakanlığın incelemelerinde
kullanabileceği belirli asgari bir fiyatta anlaşarak bu fiyatı ilan etmelerini istediğini;
ortak hareketin bir diğer sebebinin de bu olduğunu
belirtmiştir.


09-29/605-145
5
I.3.1.4. Özel Başkentliler Sürücü Kursu (Tek Başkent Eğitim İnş. Emlak
Turizm Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.)
Şirket yetkilisi, Derneğe üye olduklarını; ücret ilanlarını sürücü kursları adına 180
Derneğin yayımladığını; ancak ilan edilen fiyatlara uyulamadığını; kendilerinin
2008-2009 yılında ortalama (….-….) TL. fiyat uyguladıklarını söylemiştir.
I.3.1.5. Özel Bahçelievler Sürücü Kursu (Er-Tur-Has Eğitim Hizmetleri ve Tic.
Ltd. Şti.)
Kurs yetkilisi, dernek üyesi olduklarını; kurs ücreti ilanlarını daha önce şirket olarak;
3-4 yıldır ise Dernek vasıtasıyla verdiklerini; ilan edilen ücretlerin hiçbir zaman
uygulanamadığını bu konuda Derneğin yaptırım gücü olmadığını; 2008-2009 yılı
için ilan edilen ücretlerin B sınıfı için 545 TL. olduğunu; Mart 2009’da bir fiyat
birlikteliği oluşturmaya çalıştıklarını ve (….) TL. talep ettiklerini; bu fiyattan kayıt da
yaptıklarını ancak diğer kurslar 250 TL.’ye kadar inince yaklaşık 1 ay süren 190
birlikteliğin bozulduğunu ve fiyatlarını indirmek zorunda kaldıklarını; bu dönemde
kursların birbirini kursiyer gibi arayarak kontrol ettiklerini; fiyat indirimi yapanları İl
Milli Eğitim Müdürlüğüne şikâyet ettiklerini; ancak bu denetimin de uzun
sürmediğini; 2008-2009 yıllarında ortalama (….-….) TL. fiyat uyguladıklarını ifade
etmiştir.
I.3.1.6. Özel Balgat Sürücü Kursu
Derneğe üye olan Kurs’un yetkilisi, Derneğe üye olduklarını; ortalama (….-….) TL.
fiyat uyguladıklarını; Dernek tarafından ilan edilen ücretlere uyulmadığını
belirtmiştir.
200
I.3.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
Önaraştırma kapsamında Dernek ve sürücü kurslarında gerçekleştirilen yerinde
incelemeler sırasında alınan belgelerden edinilen bilgiler aşağıda özetlenmiştir:
- Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğünden Ankara Valiliği İl Milli Eğitim
Müdürlüğü’ne 20.11.2008 tarihinde gönderilen, 59128 sayılı ve “Uyulması Gereken
Hususlar” konulu yazıda 5580 sayılı Kanun’a göre kurumlarca ilan edilen ücretlerin
altında bir ücretle öğrenci/kursiyer kaydının yapılmaması, buna uymayan kursların
genel denetime alınması gerektiği vurgulanmıştır.
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından Özel Öğretim Kurumları Genel
Müdürlüğüne gönderilen 4.2.2009 tarih ve 2009/3 sayılı yazıda; 5580 sayılı Kanun, 210
Özel Öğretim Kurumları Yönetmeliği ve Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil
Yönetmeliği’nde özel öğretim kurumlarında ilan edilen ücretlerin usul ve esaslarının
belirtildiği, ancak bu ücret ilanından neyin amaçlandığı ve uymayanlar hakkında
neler yapılacağının açıklanmadığı belirtilmiştir. Konya’daki sürücü kurslarına
yönelik olarak Rekabet Kurulu tarafından yapılan soruşturmaya atıfla Özel Öğretim
Kurumları Genel Müdürlüğü Şube Müdürünün “ilan edilen fiyatların maksimum fiyat
olarak anlaşılması gerektiği, yani, kurumların ilan ettikleri ücretlerin altına
inmelerinin serbest olduğu, ancak üstüne çıkma gibi bir imkânlarının olmadığı”
şeklindeki ifadesi ile ilgili Bakanlığın 20.11.2008 tarih ve 59128 sayılı genelgesinde
yer alan ilan edilen ücretlerin altında kursiyer kaydının yapılmaması gerektiğine 220
ilişkin ifadenin çelişkili olduğu ifade edilmiştir. Bu nedenle ilan edilen ücretten
amacın ne olduğunun izahına, ilan edilen ücretin altında veya üstünde ücret alınıp
alınmayacağına açıklık getirilmesine, ilan edilen ücretlere uymayanlara ne gibi
09-29/605-145
6
yaptırımlar uygulanabileceğinin belirtilmesine, aynı ilde veya ilçede ilan edilen
ücretler arasında en fazla ne kadar fark olabileceğine dair bir ölçü getirilmesi
gereğine ihtiyaç duyulduğu bildirilmiştir.
- Dernek Yönetim Kurulu’nun 10.2.2009 tarih ve 26 sıra numaralı kararında,
20.2.2009 tarihinde Ankara Ticaret Odası (ATO)’nda toplantı yapılmasına,
toplantıya İl Milli Eğitim Müdürünün de davet edilmesine ve toplantıda ilan edilen
ücretlerin altında kayıt yapılamayacağının ilan edilmesine karar verilmiştir. Bunun 230
akabinde Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından Ankara İl Milli Eğitim
Müdürlüğüne gönderilen 13.2.2009 tarih ve 2009/5 sayılı “Sürücü Kursları
Toplantısı” başlıklı yazıda, ATO’da 20.2.2009 tarihinde “Kurslarımızın sorunları ve
ilan edilen ücretlerin altında kayıt alınmaması” konulu İl Milli Eğitim Müdürünün de
katılacağı bir toplantı düzenleneceği belirtilerek, Özel Eğitim’den sorumlu şube
müdürlerinin ve tüm sürücü kurslarının kurucu ve müdürlerinin de katılımının
sağlanması istenmiştir.
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından 23.2.2009 tarihinde Ankara İl Milli
Eğitim Müdürlüğüne gönderilen yazıda, Derneğe ilan edilen ücretlerin altında kayıt
alınması ile ilgili olarak gelen şikâyetlerin doğruluğunun araştırılabilmesi için 240
kursların ilan ettikleri ücretlerin miktarlarını bilmeleri gerektiği belirtilerek, kursların
2008-2009 öğrenim yılı için ilan ettikleri ücretler talep edilmiştir.
- 24.2.2009 tarihinde Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından üye sürücü
kurslarına gönderilen 2009/7 sayılı ve “İlan Edilen Ücretlerin Altında Kayıt
Alınmaması” konulu genelgede aşağıda yer alan ifadeler bulunmaktadır:
“Sayın Sürücü Kursu Kurucu ve Müdürleri,
Bildiğiniz gibi, kurslarımız büyük sıkıntı içindedir. İçinde bulunduğumuz ekonomik
krizin her geçen gün derinleşen etkisiyle, sıkıntımız daha da artacaktır. Dernek
yönetimi olarak, bir an önce ve hızla tedbir almak ve çözüm üretmek ihtiyacı
hissettik. Bu amaçla, Ankara’da 7 ilçemizde ayrı ayrı toplantılar düzenleyerek, 250
arkadaşlarımızın görüşlerini aldık. Diğer ilçelerimizdeki toplantılara da bu haftadan
itibaren devam edeceğiz. Toplantıya ilçelerdeki tüm sürücü kursu kurucularını
davet ettik ve gelenlerle toplantılarımızı gerçekleştirdik. Toplantıların sonucunda,
ortak kanat olarak, ilan edilen ücretlerin altında kayıt alınmaması kararlaştırıldı.
İl Milli Eğitim Müdürümüz, Müdür Yardımcımız ve İlçe Milli Eğitim Müdür ve Özel
Öğretim Şube Müdürlerimizle yaptığımız görüşmelerde de, yönetmeliklere
uyulması ve ilan edilen ücretlerin alınması gerekliliği özenle vurgulanmıştır.
20.2.2009 tarihinde, “ilan edilen ücretlerin altında kayıt alınmaması” gündemiyle,
ATO’da yapılan ve tüm sürücü kurslarının kurucu ve müdürlerini davet ettiğimiz
toplantıya, Sayın İl Milli Eğitim Müdürümüz Kamil Aydoğan Bey ile Müdür 260
Yardımcılarımız doğan İlhan ve Erdal Aşçı Beyler de katılmış ve konuşmalarıyla
bizlere olan güven ve desteklerini yenilemişler, bizlere güç vermişlerdir. Ayrıca,
Federasyon Başkanımız Musa Ayan ile Ticaret Odası Temsilcilerimizin, konuyla
ilgili destekleri de bizleri onurlandırmıştır.
Gündeme ilişkin konuları, ücretlerin uygulama biçimini, düşük ücretle kayıt alanlara
karşı ne tür yaptırımlar uygulanacağını, alınması gereken ücret miktarlarını, dernek
Başkanı ve Başkan yardımcımızın konuyla ilgili yazılarını, Dernek Başkanımızın
toplantıda yaptığı konuşma metni ve diğer faaliyetlerimizi
sitemizde bulabilirsiniz.
09-29/605-145
7
… 270
“Başkaları uymazsa ben zarar görürüm” düşüncesinde lütfen vazgeçin. Siz
uyarsanız herkes uyacaktır. %80-90 oranında uyarsak, emin olun, diğerleriyle
mücadele etmemiz ve onları da ikna etmemiz son derece kolay olacaktır.
Uygulamamız 25.2.2009 Çarşamba günü başlayacaktır. İlan edilen ücretler olarak,
Derneğimiz tarafından ilan edilmiş, bültenimizde ve sitemizde yayınladığımız
ücretler geçerlidir. Bazı arkadaşlarımızın, Ücret İlanlarında belirttikleri %40’lara
varan indirimlerin, yönetmeliğimiz açısından hiçbir geçerliliği yoktur. Bu indirimlerin
hiçbirini dikkate almayacağız. …
…
Ayrıca, haksız rekabetin önüne geçmek için, her türlü reklam, promosyon ve ücret 280
farklılığını çağrıştıracak uygulamalardan vazgeçmemiz gerekecek. …”
- Şubat 2009 sayılı Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları Birliği Derneği Bülteni’nde “İlan
Edilen Ücretlerin Alınması” başlıklı yazıda, Dernek Danışma Kurulu ve Yönetim
Kurulu’nun ortak olarak yaptığı çalışma sonucunda ilan edilen ücretlerin tahsilinde
uyulması gereken kuralların tartışıldığı ve genel anlamda yönetmelik hükümlerinin
dışına çıkılmamasına karar verildiği belirtilmiştir. Yazıda yer alan, 2008-2009 yılı 3.
dönem için ilan edilen ve 31.5.2009’a kadar geçerli olan ücretler aşağıdaki gibidir:
Tablo 2: 2008-2009 yılı 3. dönem için ilan edilen ücretler (TL)
Taksit Peşin
B sınıf 645 580
E sınıf 845 760
D sınıf 885 790
H sınıf 640 570
A2 sınıf 410 370
Yazının devamında bu ücretlerin altında kayıt alınmayacağı ve bu uygulamanın
25.2.2009 tarihinden itibaren başlayacağı, Kırıkkale gibi Ankara’ya yakın illerde de 290
buna uyulması için çalışmalar yapılacağı belirtilmiştir. Ayrıca, 2009-2010 dönemi
için ilan edilecek ücretler konusunda Derneğin çalışmalarını sürdürdüğü ifade
edilmiştir. İlan edilen ücretlerin altında kayıt alanlar veya belirlenen ücretlerin
dışında ek ücret alanların, kurslar ve Derneğin ilçe temsilcileri tarafından takip ve
tespit edilerek Dernek merkezine bildirileceği, Derneğin de gerekli çalışmaları
yapacağı ifade edilmiştir. Bunlara ek olarak yazıda; gazete dergi branda broşür
internet vs. ile yapılan tanıtım ve reklamlarda “kampanya, indirim, çekiliş, erken
kayıt indirimi” gibi ücretlerin farklılığını çağrıştıracak ifadelerin kullanılması
yasaklanmıştır.
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından İl Milli eğitim Müdürlüğü’ne gönderilen 300
27.2.2009 tarih ve 2009/12 sayılı yazıda, 31.5.2009 tarihine kadar ilan edilmesi
gereken 2009-2010 öğretim yılı ücretlerine zemin teşkil etmesi amacıyla, bir ücret
tespit komisyonu kurulmasına ve yönetmelik gereği minimum eğitimin maliyetinin
tespitine gerek duyulduğu belirtilerek; bu komisyonun İl Milli Eğitim Müdürlüğü
başkanlığında kurulması ve Dernek, Federasyon, ATO Eğitim Komisyonu, Sanayi
ve Ticaret İl Müdürlüğü, İstatistik Enstitüsü ile İl Milli Eğitim Müdürlüğü
temsilcisinden oluşması talep edilmiştir.
09-29/605-145
8
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından İl Milli Eğitim Müdürlüğüne gönderilen
3.3.2009 tarih ve 2009/14 sayılı yazıda, Derneğin 2 ay boyunca Ankara’nın tüm
ilçelerinde tespitler yaptığı ifade edilerek, kursiyer kayıtlarının ilan edilen ücretlerin 310
altında alınmaması ve alanlar hakkında İl Milli Eğitim Müdürlüğüne suç
duyurusunda bulunulmasının kararlaştırıldığı belirtilmekte, bu durumun tüm sürücü
kurslarına bildirildiği ifade edilmektedir. Yazıda ayrıca, 2.3.2009 tarihinde Dernek
ilçe temsilcileri tarafından kursların hangi ücretle kayıt yaptığının araştırıldığı
belirtilerek, düşük ücretle kayıt yapan kurslar hakkında, 20.11.2008 tarih ve 59128
sayılı Genelge’ye uymayarak haksız rekabete sebep olmalarından ve eğitimin
niteliğini düşürmelerinden dolayı işlem yapılması talep edilmiştir. Söz konusu
yazının ekinde ilçe temsilcilerinin yaptığı denetimler ile ilgili notlar bulunmaktadır.
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından imzalanan 7.3.2009 tarih ve 2009/15
sayılı, “İlan Edilen Ücretlerin Altında Kayıt Alınmaması”na ilişkin Genelge’de; Şubat 320
2009 tarihli Dernek Bülteni’nde 24.2.2009 tarih ve 2009/7 sayılı Genelge’de ilan
edilen ücretlerin altında kursiyer kaydı yapılmamasının, yapanlar hakkında
Bakanlığın 20.11.2008 tarih ve 59128 sayılı Genelge’si gereğince İl Milli Eğitim
Müdürlüğü’ne suç duyurusunda bulunulacağının ilan edildiği belirtilmiş ve bazı
kursların 25.2.2009 tarihinden itibaren bir hafta boyunca ilan edilen ücretler
üzerinden kayıt yaparken, yaklaşık 50 kursun düşük ücretlerle kayıt yapmaya
devam ettikleri ifade edilmiştir. Genelge’de ayrıca, 2.3.2009 tarihinde ilçe
temsilcileri aracılığı ile tüm kursların telefonla arandığı; 50 kurs hakkında İl Milli
Eğitim Müdürlüğüne suç duyurusunda bulunulduğu; ilan edilen ücretlerin altında
kayıt yapmayan kursların diğerleri tarafından mağdur edildiği; bu şekilde davranan 330
kursların 10.3.2009 tarihinden itibaren tekrar İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne şikâyet
edileceği ve ayrıca bültenin ileriki sayılarında teşhir edilecekleri belirtilmiştir.
- 16.3.2009 tarihinde Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından İlçe Milli Eğitim
Müdürlüklerine gönderilen ve Dernek Bülteni’nin Nisan 2009 sayısında yayımlanan
yazıda;
“Özel Öğretim Kurumları uyguladıkları program türüne göre ücretleri tespit ve ilan
ettikleri şekilde uygulamak zorundadırlar. Kurumlarca ilan edilen ücretin altında bir
ücretle öğrenci ve kursiyer kaydının yapılmaması gerekmektedir”
denilmektedir.
- 25.3.2009 tarihinde Ankara İl Milli Eğitim Müdür Yardımcısı tarafından Motorlu 340
Taşıtlar Sürücü Kursları Birliği Derneği’ne gönderilen “Öğrenci/Kursiyer Ücretleri”
konulu yazıda aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“İlimizde faaliyette bulunan Özel Öğretim Kurumları öğrenci kursiyer ücretlerini
Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği’nin 5. 6. ve
7. maddelerinde belirtilen hükümlere göre tespit, ilan ve tahsil edeceklerdir. Özel
Öğretim Kurumları uyguladıkları program türüne göre ücretleri tespit ve ilan ettikleri
şekilde uygulamak zorundadırlar. Kurumlarca ilan edilen ücretin altında bir ücretle
öğrenci ve kursiyer kaydının yapılmaması gerektiği, kurumların uygulayacakları
programlarda “Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil
Yönetmeliği” hükümlerine uyulmasının sağlanması, yanlış ve eksik iş ve işlem 350
yapılmaması hususunda 16.3.2009 tarih ve 23405 sayılı yazımızla ilçelerimize bilgi
verilmiştir…”
09-29/605-145
9
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı’nın bilgisayarından alınan bir başka belgede
2009-2010 yılı için ilan edilecek ücretleri belirlemek amacıyla ücret tespit
komisyonu tarafından yapılan çalışma sonunda bir fiyat listesi hazırlandığı, bu
çalışmayı tüm üyelerle tartışmak ve herkesin onayına sunmak üzere 31.3.2009
tarihinde bir toplantı yapılacağı bilgisi yer almaktadır.
- Nisan 2009 sayılı bültende yer alan bir yazıda, ilan edilen ücretlerden kayıtların
devam ettiği ve Derneğin fiyat kontrolünü sürdürdüğü ifade edilmiştir. Buna ek
olarak bültende yer alan Ankara merkez ve çevre ilçelerinde 1.4.2009 tarihinden 360
itibaren geçerli olacak motorlu taşıt sürücü kurslarının 2009-2010 öğretim yılı için
ilan edilen en düşük ücretleri başlıklı tablo aşağıdaki gibidir:
Tablo 3: 2009-2010 yılı için ilan edilen en düşük ücretler (TL)
Sertifika Sınıfı Dönemler Toplam Ücret
1. Dört Ay 380
2. Dört Ay 382
A1-A2
3. Dört Ay 385
1. Dört Ay 550
2. Dört Ay 552
B
3. Dört Ay 555
1. Dört Ay 750
2. Dört Ay 752
E
3. Dört Ay 755
1. Dört Ay 780
2. Dört Ay 782
D
3. Dört Ay 785
1. Dört Ay 680
2. Dört Ay 682
H
3. Dört Ay 685
- Dernek Yönetim Kurulu’nun 7.4.2009 tarih ve 27 sayılı kararında, ücret takibinden
Derneğin vazgeçmesine, İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün göreve davet edilmesine,
kursların güvenine dayalı hiçbir birliktelik için girişimde bulunulmamasına ve
herkesten teyit alınmadan ücret ilanının yayınlanmamasına karar verilmiştir.
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı’nın sürücü kursu kurucu ve müdürlerine
gönderdiği bir yazıda, Ankara içindeki ücret farklılıklarını ortadan kaldırmayı
planladıkları, ancak yapılan denetimlerde birçok sürücü kursunun 300-350 TL. fiyat 370
vererek ilan edilen fiyatlara uymadığı, uyan kurslardan birçok şikâyet geldiği ve
mağdur oldukları belirtilerek, Yönetim Kurulu kararıyla Derneğin ücret takibinden
şimdilik vazgeçerek, bu konuda Milli Eğitim Müdürlüklerinin göreve davet
edilmesine karar verildiği ifade edilmiştir. Yazının sonunda ise Sivas, Kars, Niğde,
Kırşehir ve Çankırı’da 700 TL.’ye kayıt yapılabilirken, bu illerden daha zengin olan
Ankara’da bunun mümkün olamadığından şikâyet edilmiştir.
09-29/605-145
10
- Dernek Yönetim Kurulu’nun 21.4.2009 tarih ve 28 sayılı kararında bültenlerin
taslağının 3 komisyon üyesi tarafından incelenmesi ve onayından sonra baskıya
verilmesine karar verilmiştir. Aynı kararda ayrıca, her ilde her sertifika sınıfı için
asgari maliyetlerin tespitine yönelik olarak Rekabet Kurumuna muafiyet 380
başvurusunda bulunulması ve muafiyet verilmesi durumunda ücret ilanlarının buna
göre yapılması karara bağlanmıştır.
- Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından 18.5.2009 tarihinde sürücü kurslarına
gönderilen bir yazıda ücret ilanlarının gazetede yayımlanmayacağı, 31 Mayıs’a
kadar İl ve İlçe Milli Eğitim Müdürlükleri Ağ Sistemi (İLSİS)’ne her kurumun kendi
ücretlerini gireceği belirtilmekte, Rekabet Kurumu’na valiliklerde oluşacak
komisyonlar kanalıyla en düşük maliyet tespiti yapılması ile ilgili verilen dilekçenin
cevabının beklendiği, bu cevabın 25 Mayıs’tan önce gelmesi durumunda en düşük
maliyetlerin tekrar tespit edilip, üzerine kâr konularak, ücretlerin ona göre girileceği;
cevap gecikirse her kurumun 26 Mayıs’tan itibaren en geç 31 Mayıs’a kadar 390
bültende yayımlanan referans ücretleri baz alarak kendilerinin İLSİS’e giriş
yapacağı bilgisi verilmiştir.
- Görevli raportörlerce sürücü kurslarında yapılan yerinde incelemelerde,
kurslardan 2009 yılının Ocak-Mayıs aylarına ait fatura örnekleri alınmıştır. Söz
konusu faturaların tarihi ve tahsil edilen ücretler her bir sürücü kursu için aşağıdaki
tablolarda gösterilmiştir:
Tablo 4: Başkentliler Sürücü Kursu’na ait faturalar
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih

Fiyat
(TL)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
1.1.2009 (…) 28.2.2009 (…) 3.3.2009 (…) 2.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
Tablo 5: Balgat Sürücü Kursu’na ait faturalar*
Tarih Fiyat (TL) Tarih Fiyat (TL) Tarih Fiyat (TL)
31.1.2009 (…) 4.4.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…) 20.4.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…) 25.4.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…) 29.4.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…) 23.5.2009
(…)
09-29/605-145
11
31.1.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…) 23.5.2009 (…)
31.1.2009 (…)
* Nisan ayına ilişkin faturalardaki rakamların diğer aylara göre belirgin şekilde düşük olmasının bir
sebebi, ücretsiz kursiyerler için de fatura kesme zorunluluğunun bulunmasıdır. Bir diğer sebebi ise, 400
kursiyerlerin taksitli ödemelerinde her bir taksit için fatura kesilmesidir.
Tablo 6: Özel Çankaya Yıldız Sürücü Kursu ‘na ait faturalar
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
8.1.2009 (…) 11.2.2009 (…) 25.3.2009 (…) 6.4.2009 (…) 2.5.2009 (…)
13.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 25.3.2009 (…) 6.4.2009 (…) 4.5.2009 (…)
17.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 11.4.2009 (…) 5.5.2009 (…)
17.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 17.4.2009 (…) 5.5.2009 (…)
19.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 18.4.2009 (…) 11.5.2009 (…)
19.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 18.4.2009 (…) 23.5.2009 (…)
20.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 30.4.2009 (…) 25.5.2009 (…)
21.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 25.5.2009 (…)
21.1.2009 (…) 12.2.2009 (…) 29.3.2009 (…) 25.5.2009 (…)
Tablo 7: Özel Bahçelievler Sürücü Kursu ‘na ait faturalar
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
Tarih Fiyat
(TL)
3.1.2009 (…) 8.2.2009 (…) 17.3.2009 (…) 5.4.2009 (…)
14.1.2009 (…) 8.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
20.1.2009 (…) 9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
21.1.2009 (…) 9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
29.1.2009 (…) 9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
9.2.2009 (…) 21.3.2009 (…)
9.2.2009 (…) 23.3.2009 (…)
- Yapılan yerinde incelemelerde, kursların uygulayacakları fiyatları kamuoyuna
bildirdikleri gazete ilanlarına ulaşılmıştır. 31.7.2007 tarihli bir gazetede Ankara’da
bulunan ve isimleri yazılı olan sürücü kurslarının 1.6.2007-31.5.2008 tarihleri
arasında uygulayacakları fiyat listesi yayımlanmış olup, verilen ilanda kursların bu
fiyatları uygulamaya mutabık kaldıkları ifade edilmiştir. 28.5.2008 tarihinde bir
siyasi gazetede 2008-2009 yılı için uygulanacak kurs ücretleri ilan edilmiştir.
Yapılan ilanda 184 adet sürücü kursunun ismi verilerek, bu kursların 1.6.2008-410
31.5.2008 tarihleri arasında belirtilen ücretleri uygulamakta mutabık kaldıkları
belirtilmiştir. Ayrıca, Hitit Deniz Sürücü Kursu’ndan Özel Çankaya Yıldız Motorlu
09-29/605-145
12
Taşıtlar Sürücü Kursu’na gönderilen bir faks mesajında, Ankara Basın İlan Kurumu
Müdürlüğüne gönderilen, içeriğinde kurslar tarafından uygulanacak 2009-2010
öğretim yılı ders saati ücretlerinin yazılı olduğu liste bulunmakta ve bu ücretlerin
ilan edilmesi talep edilmektedir.

I.3.3. Gerekçe ve Hukuki Dayanak

I.3.3.1. İnceleme Konusu Uygulamalar 420
Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgi ve belgelerin ışığında, ilgili pazarda 4054
sayılı Kanun kapsamında değerlendirilebilecek iki ayrı uygulamanın varlığından
söz etmek mümkündür. Bunlardan birincisi, Dernek Yönetim Kurulu’nun, 2008-
2009 öğretim yılının üçüncü dönemi için bir fiyat tarifesi belirlemesi ve Ankara ilinde
faaliyet gösteren sürücü kurslarının bu tarifeye uymalarını temin etmeye
çalışmasıdır. İkincisi ise, Derneğin 2009-2010 yılı için bir tarife yayımlayarak,
sürücü kurslarından 2009-2010 yılı için bu tarifeyi ilan etmelerini istemesidir.
Anılan uygulamalardan ilkine ilişkin çalışmalar, 2009 yılının başında başlamıştır.
Yukarıda da belirtildiği üzere, Sürücü Kursları Birliği Derneği Yönetim Kurulu,
10.2.2009 tarihinde bir karar alarak 20.2.2009 tarihinde ATO’da toplantı 430
yapılmasına, toplantıya İl Milli Eğitim Müdürü’nün de davet edilmesine ve söz
konusu toplantıda ilan edilen ücretlerin altında kayıt yapılmayacağının ilan
edilmesine karar vermiştir. Ardından da, Dernek Yönetim Kurulu Başkanı
tarafından üyelere yönelik bir genelge yayımlanarak, sürücü kursu yetkilileri ile
ilçelerde yapılan toplantıların ve son olarak İl Milli Eğitim Müdürünün de katılımıyla
ATO’da yapılan toplantının sonucunda, ilan edilen ücretlerin altında kursiyer kaydı
yapılmaması yönünde karar alındığı; ayrıca 31.5.2009 tarihine kadar uygulanacak
ücretlerin derneğin internet sitesinde yayımlandığı bilgisi üyelere iletilmiştir.
Derneğin Şubat 2009 tarihli bülteninde ise 31.5.2009 tarihine kadar uygulanacak
fiyat tarifesi yayımlanarak, ilan edilen ücretlere uyulması yönündeki çağrı 440
tekrarlanmıştır. Anılan genelgeye ve bültendeki ifadelere göre, ilan edilen ücretlerin
altında kursiyer kaydının yapılmaması yönündeki uygulama, 25.2.2009 tarihinden
itibaren başlamıştır. Bu tarihten sonra, Dernek üyelerinin bu karara uyup
uymadıklarını tespit etmek üzere, 2.3.2009 tarihinde, Dernek yetkilileri -müşteri
gibi- sürücü kurslarını telefonla aramış ve düşük fiyat uygulayan sürücü kursları
tespit edilmiştir. Ardından da Derneğin 3.3.2009 tarihli yazısı ile bu sürücü kursları
İl Milli Eğitim Müdürlüğüne şikâyet edilmiştir. Ancak İl Milli Eğitim Müdürlüğü
tarafından iddialara ilişkin somut belgelerin talep edilmesi üzerine yapılan şikâyet
sonuçsuz kalmıştır. Nihayet Dernek Yönetim Kurulu 7.4.2009 tarihli toplantısında,
ücret takibinden vazgeçilmesine, İl Milli Eğitim Müdürlüğünün göreve davet 450
edilmesine, kursların güvenine dayalı hiçbir birliktelik için girişimde
bulunulmamasına karar vermiştir.
Yukarıda da belirtildiği üzere, Derneğin 4054 sayılı Kanun kapsamında
değerlendirilebilecek bir diğer uygulaması, 2009-2010 yılı için bir fiyat tarifesi
yayımlayarak sürücü kurslarından bu tarifeyi ilan etmelerini istemesidir. Derneğin
bu faaliyeti, esasında ilgili pazarda geçmiş yıllardan beri devam ede gelen bir
uygulamanın sürdürülmesinden ibarettir. Şöyle ki, 11.2.2009 tarihli Resmi
Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “Özel Öğretim Kurumları Öğrenci Ücretleri
Tespit ve Tahsil Yönetmeliği” öncesinde uygulanan 4.6.1998 tarihli Yönetmelik
uyarınca, sürücü kurslarının tespit ettikleri tarifeleri basın yoluyla ilan etmeleri 460
gerekmekteydi. Bu süreçte sürücü kursları ayrı ayrı ilan vermek yerine, Dernek
09-29/605-145
13
aracılığıyla ortak ilan vermişlerdir. Böylece hem sürücü kursları arasında ilan edilen
fiyatlarda birliktelik sağlanmış, hem de ilan masraflarında tasarrufa gidilmiştir.
Ancak, 11.2.2009 tarihinde yeni Yönetmeliğin yürürlüğe girmesiyle birlikte, basın
yoluyla ilan zorunluluğu kalktığı için, sürücü kurslarının ortak bir tarife
yayımlamalarını temin etmek üzere Dernek tarafından girişimde bulunulması
ihtiyacı doğmuştur. Bu çerçevede, öncelikle Dernek Yönetim Kurulu Başkanı
tarafından İl Milli Eğitim Müdürlüğüne 27.2.2009 tarihinde bir yazı gönderilerek,
31.5.2009 tarihine kadar ilan edilmesi gereken 2009-2010 öğretim yılı ücretlerine
temel teşkil etmesi amacıyla, İl Milli Eğitim Müdürlüğü koordinasyonunda bir ücret 470
tespit komisyonunun kurulması ve bu komisyonun Yönetmelik gereği verilmesi
gereken minimum eğitim maliyetini tespit etmesi istenmiştir. Ancak İl Milli Eğitim
Müdürlüğünden bu çağrıya olumlu bir yanıt alınamaması üzerine, 2009-2010 yılı
fiyat tarifesi tespitine yönelik olarak mezkûr teşebbüs birliği bünyesinde bir çalışma
yapılmış ve belirlenen tarife, Derneğin Nisan 2009 tarihli bülteninde yayımlanmıştır.
Dernek Yönetim Kurulu Başkanı tarafından 18.5.2009 tarihinde sürücü kurslarına
gönderilen yazıda ise, ücret ilanlarının gazetede yayımlanmayacağı, 31 Mayıs’a
kadar İLSİS’e her kursun uygulayacağı ücreti kendisinin gireceği belirtilmiş; ayrıca
Rekabet Kurumu’na valiliklerde oluşacak komisyonlar kanalıyla en düşük maliyet
tespiti yapılması ile ilgili verilen dilekçenin cevabının beklendiği, bu cevabın 25 480
Mayıs’tan önce gelmesi durumunda en düşük maliyetlerin tekrar tespit edilip
üzerine kâr konularak, ücretlerin ona göre girileceği; cevap gecikirse her kursun 26
Mayıs’tan itibaren en geç 31 Mayıs’a kadar bültende yayınlanan referans ücretleri
baz alarak İLSİS’e veri girişi yapacağı ifade edilmiştir.

I.3.3.2. Dernek’in Uygulamalarının 4054 Sayılı Kanun’un 4. ve 5. Maddeleri
Kapsamında Değerlendirilmesi
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde;
“Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti
engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut 490
doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve
teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır…”
hükmüne yer verilerek amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya
bozma olan teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliği
kararlarına karşı genel bir yasaklama getirilmiştir.
4054 sayılı Kanun’un 2. maddesinde ise “teşebbüs birliği”; “teşebbüslerin belirli
amaçlar için oluşturduğu tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü
birlik” şeklinde tanımlanmıştır. Bu çerçevede, ilgili pazardaki sürücü kurslarının bir
araya gelmesi ile oluşturulan Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneği’nin, 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında bir “teşebbüs birliği” olduğu kanaatine 500
varılmıştır.
Derneğin inceleme konusu uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında değerlendirilebilmesi için öncelikle bu uygulamalarının bir “teşebbüs
birliği kararı” niteliğini haiz olması gerekmektedir. Yukarıda belirtilen
uygulamalardan ilki, yani sürücü kurslarının ilan edilen ücretlere uymasının
sağlanması yönünde çalışma yapılması kararı, Dernek Yönetim Kurulu’nun
10.2.2009 tarihli kararı ile hayata geçirilmiştir. İkinci uygulamaya, yani 2009-2010
öğretim yılı tarifesinin belirlenmesine ilişkin olarak ise Dernek Yönetim Kurulu
09-29/605-145
14
tarafından alınmış spesifik bir karar bulunmamaktadır. Bununla birlikte, Derneğin
Şubat 2009 tarihli bülteninde, anılan çalışmaların Dernek bünyesinde başlatıldığı 510
bilgisi yer almış; Nisan 2009 tarihli bülteninde ise belirlenen tarife yayımlanmıştır.
Ayrıca, Dernek Yönetim Kurulu’nun 21.4.2009 tarihli kararı ile Nisan 2009
bülteninin içeriğinin üç komisyon üyesi tarafından incelenip onaylandıktan sonra
yayımlanmasına karar verilmiştir. Dolayısıyla, anılan bültende yayımlanan tarife
Dernek bünyesinde hazırlanmış ve Dernek Yönetim Kurulu tarafından
yetkilendirilen kişilerin onayıyla ilan edilmiştir. Bu tespitler ışığında, Derneğin
yukarıda belirtilen uygulamalarının 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında,
“mal veya hizmetlerin satış fiyatlarının ve şartlarının belirlenmesine” yönelik bir
teşebbüs birliği kararı olduğu düşünülmektedir.
Bununla birlikte, inceleme konusu dosya bakımından dikkati çeken husus, Dernek 520
kararlarının üyeler üzerinde herhangi bir bağlayıcılığının bulunmamasıdır. Bu
noktada, bir teşebbüs birliği kararının üyeleri açısından salt tavsiye niteliğinde
olması halinde de Kanun’un ihlalinin söz konusu olup olmayacağı hususunun
açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.
Genel kabul gören anlayışa göre “karar” kavramının, “bağlayıcı ve etki doğurucu”
anlamı bulunmaktadır. Tavsiye ile karar arasındaki temel fark da, bağlayıcılık
noktasında ortaya çıkmaktadır. Kararda üyelerin uyma zorunluluğu bulunmasına
karşılık, tavsiye durumunda bu söz konusu değildir. Bununla birlikte, 4054 sayılı
Kanun’da ”teşebbüs birliği kararına” ilişkin bağlayıcı bir tanım yapılmamıştır.
Ayrıca Kanun’un 4. maddesi’nde rekabeti bozan teşebbüs birliği kararlarının 530
yanında, rekabeti bozabilecek nitelikteki teşebbüs birliği kararları da
yasaklanmıştır. Bu hususlar dikkate alındığında, “teşebbüs birliği kararı”
kavramının, bağlayıcı nitelikte olmayan teşebbüs birliği kararlarını da içerecek
şekilde geniş yorumlanması gerekmektedir. Nitekim ülkemiz rekabet hukuku
mevzuatına mehaz teşkil eden Avrupa Birliği rekabet hukuku uygulamasında da,
uyulması zorunlu nitelik arz etmeyen tavsiye mahiyetindeki teşebbüs birliği
kararlarının da 81. madde kapsamında değerlendirildiği görülmektedir.
İncelemeye konu işlem bu bağlamda değerlendirildiğinde, Derneğin sürücü
kurslarının ücretlerini belirlemesi ve kurslardan ilan edilen ücretin altında kursiyer
kaydı yapmamalarını istemesi, Dernek üyeleri açısından bağlayıcı nitelikte olmayıp 540
tavsiye niteliğindedir. Nitekim önaraştırma sürecinde kurslardan temin edilen fatura
örnekleri ve sürücü kursları temsilcileri ile yapılan görüşmeler de, Dernek
tarafından alınan kararların bağlayıcı olmadığını, Dernek üyelerinin de alınan
kararlara uymadığını açıkça ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, yukarıda sunulan
açıklamalar çerçevesinde, Dernek tarafından alınan tavsiye niteliğindeki bu
kararlar, uygulanmamış olsalar dahi ilgili pazardaki rekabeti bozma amacını
taşımakta olup, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yasaklanan
davranışlardandır.
Diğer taraftan inceleme konusu uygulamalar, piyasaya sunulan mal ve hizmetlerin
fiyat ve satış koşullarının belirlenmesine yönelik davranışlar olduğu için, rekabet 550
hukukunda “per se” yasak kabul edilmektedir. Dolayısıyla anılan uygulamaların
4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyetten yararlanması mümkün
değildir.
İnceleme konusu dosya kapsamında soruşturma açılıp açılmamasına karar
verilirken, rekabet hukukunun amacını ve bu kapsamda Rekabet Kurumunun görev
09-29/605-145
15
ve işlevini de dikkate alan daha geniş bir perspektiften değerlendirme yapmak
faydalı olacaktır.
Günümüzde rekabet hukukunun nihai amacının, iktisadi etkinliğin sağlanarak
refahın artırılması olduğu yönünde genel bir mutabakatın bulunduğunu söylemek
mümkündür. Dolayısıyla, rekabet hukuku uygulamalarının bir bütün olarak bu 560
amaca hizmet etmesi gerektiği kuşkusuzdur.
"Sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri pazarı" gibi, rekabet ihlallerinin
yoğun olarak yaşandığı pazarlardaki uygulamalar değerlendirilirken, olay bazında
Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespit edilerek salt “cezalandırıcı-caydırıcı” bir
yaklaşım çerçevesinde yaptırımların uygulanmasının ötesinde, pazarda “kronik
rekabet ihlallerine” yol açan faktörlerin tespit edilmesi ve bu tespitler çerçevesinde
kalıcı bir rekabet ortamının oluşmasına katkı sağlayacak iktisadi ve hukuki
tedbirlerin alınması gereklidir.
Bu genel açıklamaların ışığında inceleme konusu dosya değerlendirildiğinde,
sektörde yaşanan rekabet sorunları da dâhil olmak üzere sektörün sorunlarının 570
büyük çoğunluğunun temelde düzenleme ve denetim eksikliğinden kaynaklandığı
görülmektedir. Sürücü adaylarına yönelik özel öğretim hizmetleri, doğrudan
toplumun can güvenliğini etkileyen bir hizmet olduğu için belli standartlarda
verilmesi gerekmektedir. Bu yönüyle söz konusu hizmetin sunumunun sıkı bir
düzenleme ve denetime tabi olması önem arz etmektedir. Ne var ki, sektörü
düzenleyen mevzuat incelendiğinde, sektörün sağlıklı işleyişine imkân verecek
düzenleme ve denetim altyapısının bulunduğunu söylemek mümkün değildir.
Örneğin, sektördeki hizmet standartlarının önemine rağmen, ülkemizde sürücü
kurslarının açılmasının, oldukça kolay yerine getirilebilir şartlara bağlandığı
görülmektedir. Öte yandan, sunulacak eğitimle ilgili birtakım niceliksel standartlar 580
mevzuatta öngörülmüş olsa bile, bu eğitim sonrasında yapılan uygulama sınavının
(ehliyet sınavının) yeterince ölçücü olmaması, sürücü kursları tarafından verilen
eğitimin kalitesini olumsuz yönde etkilemektedir. Bu durum ise, sürücü adaylarının
daha ucuz fakat daha düşük nitelikli eğitim sunan sürücü kurslarını tercih
etmelerine yol açmakta ve böylece ilgili pazarda, “ters seçim” olarak adlandırılan
durumun oluşmasına neden olmaktadır.
İlgili pazara girişte yüksek hizmet standardını gerektiren şartların öngörülmemiş
olması, ülkemizde sürücü kursu sayısının aşırı bir şekilde artmasına yol açmış ve
bu durum pazarda arz fazlasının oluşmasını beraberinde getirmiştir. Normal pazar
koşullarında arz fazlası, tüketicilerin tercih seçeneklerini artırdığı ve fiyatları 590
düşürdüğü için tüketici refahı açısından tercih edilen bir durumdur. Ancak sürücü
kursları özelinde bu durum, denetim eksikliğinin de etkisiyle sağlıklı bir fiyat ve
hizmet rekabetine yol açmak yerine, yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde,
teşebbüslerin sundukları hizmeti ve eğitim kalitesini kısmalarına ve böylece
fiyatlarını düşürmelerine yol açmıştır. Tüketici tercihlerindeki “ters seçimin” de
etkisiyle bu durum, kaliteli hizmet sunan teşebbüsler açısından adil olmayan bir
rekabet ortamı doğurmuştur. Böylece, bu ortamdan kurtulmanın çaresini arayan
teşebbüsler, ortak bir fiyat tarifesi belirlemeyi ve belirlenen bu tarifeye uyulmasını
temin etmeyi bir çıkış yolu olarak görmüşlerdir. Nitekim önaraştırma sürecinde
yapılan görüşmelerde de sektör temsilcileri, Dernek tarafından yapılan çalışmaların 600
sektördeki bu sağlıksız rekabet ortamına son verme amacını taşıdığını ifade
etmişlerdir.
09-29/605-145
16
Sektöre ilişkin olarak belirtilmesi gereken bir diğer husus, mevzuatın ve ilgili
kurumların işlemlerinin yarattığı hukuki belirsizliktir. Nitekim Kayseri ilinde faaliyet
gösteren sürücü kurslarının kurmuş oldukları dernek vasıtasıyla sürücü kurs
ücretlerini birlikte belirlemesine yönelik olarak yürütülen soruşturma sonucunda
alınan 23.8.2007 tarih ve 07-68/838-309 sayılı Kurul Kararı’nın gerekçesinde,
sürücü kursları tarafından alınan kararların Kanun’un 4. maddesinin (a) bendine
uygunluk gösterdiği ve ihlal teşkil ettiği belirtilmiş; ancak konuya ilişkin Milli Eğitim
Bakanlığı uygulamalarının, mahkeme kararlarının ve müfettiş raporlarının 610
pazardaki fiyatların tespiti ve tespit edilen fiyatlar üzerinden indirim yapılmaması
hususunda teşebbüsleri yönlendirdiği belirtilmiş, bu nedenle Dernek ve
teşebbüslere ceza verilmesine yer olmadığı ifade edilmiştir.
Benzer şekilde Konya ilinde faaliyet gösteren sürücü kurslarının kurmuş oldukları
dernek vasıtasıyla sürücü kurs ücretlerini birlikte belirlemek suretiyle 4054 sayılı
Kanun’u ihlal ettikleri iddiası üzerine yürütülen soruşturma sonucunda Rekabet
Kurulu, Konya Motorlu Taşıtlar Sürücü Kursları Birliği Derneği ve 32 sürücü
kursunun 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerini tespit etmiş; ancak
anılan teşebbüslerin Kanun’un 16. maddesi uyarınca cezalandırılmasına gerek
olmadığına karar vermiştir. Karar gerekçesinde rekabet ihlalinin ortaya çıkmasında 620
teşebbüslerin yanı sıra Milli Eğitim Bakanlığı’nın yaptığı düzenleme ve
uygulamalardaki belirsizlikler ve yargı organlarının tereddüde yol açan kararlarının
da etkili olduğu, bu nedenle Dernek ve teşebbüslere ceza verilmesine gerek
olmadığı belirtilmiştir.
Söz konusu ifadelerde de açıkça görülebileceği üzere "sürücü adaylarına yönelik
özel öğretim hizmetleri pazarı"na ilişkin hukuki düzenlemelerde teşebbüslerin etkin
bir şekilde rekabet etmelerinin temini ve sağlıklı bir yasal zeminin tesisi açısından
önemli sıkıntılar bulunmaktadır. Yukarıda aktarılan Milli Eğitim Bakanlığı genelge
ve yönetmelik hükümlerinin yanı sıra günümüze kadar Rekabet Kurulu nezdinde
ilgili pazara ilişkin olarak alınan kararların sayısı ve bu kararlara dayanak teşkil 630
eden gerekçeler de bu hususun açık göstergeleri olarak değerlendirilmektedir.
İlgili pazarda hukuki alt yapı yetersizliğinin yanında sektöre yönelik denetimler
konusunda da ciddi eksikliklerin bulunması yapılan yerinde incelemelerde tespit
edilen ve rekabet değerlendirmeleri açısından önem arz eden bir başka husustur.
Nitekim maliyetin altında ücretlerle hizmet sunumunun gerçekleştirildiği bir pazarda
ciddi denetim eksikliklerinin bulunması bu pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler
arasında sağlıklı bir rekabet ortamının tesis edilmesi bakımından önemli bir engel
oluşturmaktadır.
Hukuki düzenlemelere ilişkin aksaklıklar ve sektöre yönelik denetimler konusundaki
sorunlar bir arada değerlendirilerek, böyle bir ortamda faaliyet gösteren 640
teşebbüslerin/Derneğin 4054 sayılı Kanun’un ihlali niteliğindeki uygulamalarına
istinaden teşebbüslere ve/veya Derneğe soruşturma açılmasının ilgili pazarda
sağlıklı ve kalıcı bir rekabet ortamının tesis edilmesi için en etkin bir yol olmayacağı
neticesine varılmıştır.
Ayrıca son olarak, ihlali oluşturan Dernek faaliyetlerinden ilkine, yani sürücü
kurslarının ilan edilen fiyatlara uymasının temin edilmesine yönelik çalışmalara
hâlihazırda son verildiğinin belirtilmesi gerekmektedir. Yukarıda da belirtildiği
üzere, Dernek Yönetim Kurulu’nun 7.4.2009 tarihli kararında, Dernek tarafından
ücret takibinden vazgeçilmesine, İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nün göreve davet
09-29/605-145
17
edilmesine, kursların güvenine dayalı hiçbir birliktelik için girişimde 650
bulunulmamasına ve herkesten teyit alınmadan ücret ilanının yayınlanmamasına
karar verilmiştir. Kaldı ki, 25.2.2009 tarihinde başlayıp, 7.4.2009 tarihinde sona
eren ilk karara Dernek üyeleri tarafından uyulmamış, sürücü kursları ilan edilen
ücretlere rağmen düşük ücretle kursiyer kaydı yapmaya devam etmişlerdir.
Bu çerçevede piyasada kısıtlı bir etki oluşturan dosya konusu olaya ilişkin olarak
soruşturma açılmasına gerek olmadığı, ancak Derneğin uygulamanın 4054 sayılı
Kanun uyarınca yasaklanan eylemler arasında olduğu hususunda uyarılmasının
yerinde olacağı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ 660
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1. Dosya konusu iddialar ile ilgili olarak Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği
Derneği hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığına,
2. Bununla birlikte, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bulunan sürücü
kurslarının uygulayacakları kurs fiyatlarını belirlemeye ve sürücü kurslarının
belirlenen fiyatların altında kursiyer kabul etmesini önlemeye yönelik her türlü
eyleme son verilmesi, bunun için gerekli işlemlerin işbu kararın tebliğinden itibaren
30 gün içinde yapılarak Rekabet Kurumuna tevsik edilmesi, aksi takdirde
haklarında 4054 sayılı Kanun çerçevesinde işlem başlatılacağının bildirilmesi 670
yönünde Motorlu Taşıt Sürücü Kursları Birliği Derneğine 4054 sayılı Kanun'un 9.
maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca görüş yazısı gönderilmesi hususunda
Başkanlığa yetki verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.






Full & Egal Universal Law Academy