T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/120 Esas
KARAR NO: 2018/820
DAVA: Sözleşmenin İptali
DAVA TARİHİ: 19.06.2013
KARAR TARİHİ: 27/11/2018
Mahkememizin ... tarih ve .../... esas .../... karar sayılı kararı Yargıtay ... Hukuk Dairesince bozulmuş bozma kararına karşı davalılar vekilinin karar düzeltme talebi Yargıtay ... Hukuk Dairesince ... gün ve .../... esas .../... karar sayılı kararı ile reddedilerek gelmiş olmakla yukarıdaki esas sayısına kaydı yapılan dava dosyasının yapılan açık yargılamaları sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekilini Antalya ...Asliye Hukuk Mahkemesi'ne verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin dava konusu bononun keşide edildiği tarihte minibüs sahibi olduğunu, davalı gerçek kişinin ise halk otobüsü sahibi olduğunu, Antalya Büyükşehir Belediyesi Ulaşım Koordinasyon Kurulu'nun aldığı ... tarihli bağlayıcı kararla yetersiz olan “...” seri plakalı 14+1 oturma kapasiteli minibüslerin yerine 18+9 yolcu kapasiteli otobüslere geçilme kararı alındığını, Koordinasyon Kurulu kararının Antalya ... İdare Mahkemesi kararıyla iptal edildiğini, dava devam ederken üyeleri temsilen ...Kooperatifi arasında protokol ve tutanaklar düzenlendiğini, bu protokoller çerçevesinde 38.100,00 TL miktarlı senet keşide edilerek oda başkanına teslim edildiğini, oda başkanı tarafından da ... Kooperatifi Başkanı aracılığıyla davalı gerçek kişiye teslim edildiğini, daha sonra bono bedelinin davacı tarafından ödenerek geri alındığını, protokollerde ön görülen amaçların ortadan kalktığını, protokolün karşı tarafa olan kooperatif ve üyelerinin edimlerini yerine getirmediğini, bu nedenle sözleşmeden dönme hakkını kullandıklarını, karşı tarafın aldığını iade etmek zorunda olduğunu ileri sürerek 38.100,00 TL 'nin faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Antalya ... Asliye Hukuk Mahkemesi ... tarih .../...-... esas ve karar sayılı ilamı ile görevsizlik kararı verilmiş, verilen karar davacı vekilince temyiz edilmiş ve Yargıtay ...Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve .../...-... esas ve karar sayılı ilamı ile onanarak, dava dosyası mahkememize tevzi edilmiştir.
Davalı vekili duruşmada alınan beyanında; Belediye Kanunun 67.maddesine göre, iki ayrı hat alındığı belirtilmiş ise de; iki odanın birleşip tek çatı altında toplandığını ve tüm üyelerin hat alımı konusunda yeni yönetime yetki verdiğini savunarak, davanın reddini talep etmiştir.
Dava; Tarafların üyesi oldukları minibüs odası ile, ... Koopeartifi arasında düzenlen anlaşma ve protokollerin geçersizliğinin tespiti ile geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdaden tahsili istemiyle açılan alacak davası niteliğindedir.
Taraflar arasında yapılan protokol ve anlaşmalar kapsamında 38.100,00.-TL bedelli senet düzenlendiği, senet bedelinin davalıya ödendiği, ve senedin davalıya ödendiği hususları ihtilafsızdır uyuşmazlık senet verilmesine ilişkin anlaşma ve protokollerin geçerli bulunup bulunmadığı, dolayısıyla ödenen bedelin iadesi gerekip gerekmediği hususlarındadır.
Davacı minibüs esnafı olup, Antalya şehir merkezinde minibüsçülük yaptığı, minibüs kapasitesinin 14+1 olduğu, Antalya Büyükşehir Belediyesinin ... tarih ve .../...-... sayılı kararı ile, minibüs sahipleriyle otobüs sahiplerinin tek çatı altında toplanmasının amaçlandığı ve bu karar uyarınca 14+1 kapasite çalışan minibüs esnafının yolcu taşıma kapasitesinin artırılarak 2007 yılından itibaren bu şekilde çalıştıkları anlaşılmaktadır.
...'nin aldığı kararın ... Kooperatifini zarara uğratacağından bahisle, dava dışı ... tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine dava açıldığı, yapılan yargılamada davaya konu kararda kamu yararı ve hukuka uygunluk bulunmadığından iptaline karar verildiği, yine aynı kararın iptali için Antalya ... İdare Mahkemesine de ... tarafından açılan davanın feragat ile sonuçlandığı anlaşılmıştır.
Antalya Büyükşehir Belediyesi ... Genel Kurulun aldığı karar ile, toplu taşımacılık yapan ... Kooparatifi ile, ... plakalı minibüslerle ilgili ... sayılı kararda, minibüs sahiplerine normal seride plakalı otobüs sınıfı araç sahibi olma imkanı tanındığı, bu karara istinaden minibüsçülerin ... kooperatifi gibi taşıma yaptıkları, 2007 yılından itibaren de halen bu karar doğrultusunda faaliyette bulundukları, ... sayılı karar ile de, ... plakalı minibüslerin plakalarının ve ruhsatlarının iptal edilerek idarenin ve ... Genel Kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu + 1 şofor oturma ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli normal plakalı otobüslerle değiştirilmesine karar verildiği, bu karar doğrultusunda değiştirilen minibüs araçlarına AB harf grubundan plaka tescili yapıldığı, ...'nin ... sayılı kararının Antalya ... İdare Mahkemesince iptaline karar verildiği, ...'nin ... tairhli .../... karar sayılı kararı ile, AB plakalı otobüslerin günlük 440 adedinin çalıştırılarak bir plakanın 2 gün çalışıp bir gün çalıştırılmamasına ve bunun uygulamasının ne şekilde yapılacağına dair karar verildiği,
Her iki oda başkanı tarafından imzalanan ... tarihli ön protokolde tarafların anlaşma koşullarının belirlendiği, tarafların belediyeye karşı açtıkları elektronik ücret toplama sistemine ilişkin davalardan ve birbirlerine karşı açtıkları tüm davalardan feragat edilmesi, minibüs esnaf odasının 72 adet minibüsün mülkiyetini ... kooperatifine geçirmesi, tüm mülkiyetler devredilinceye kadar 72 araçtan devredilmeyenlerin gelirlerinin ... tarafından belirlenecek tarihten itibaren ödenmesi yönünde karar aldıkları,
... tarihli ön protokolde ise; bir önceki protokoldeki belirlenen hususlara ilaveten ...'nin belirleyeceği koşullara uygun olarak esas protokolde havuz sistemi ve aktarma sisteminin çalışma koşullarını belirleyerek devreye alacaklarının eklendiği,
... tarihli uzlaşma protokolünde ise; her iki tarafın üyesi bulunduğu yönetimlerin imzaladıkları protokolde " her iki tarafça kabul gördüğü üzere minibüslerin kapasite arttırımı yapmış olması sonucunda özel halk otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere minibüsçüler odası tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün ön protokol kapsamında özel halk otobüsüne verileceği" hususunun 1. Maddede düzenlendiği, ... tarihli protokolde ise; bir önceki protokole atıfta bulunularak özel halk otobüslerine verilecek 72 araç için başı 339.000,00.-TL'nin bedel olarak belirlendiği ve üyelerin 01/07/2011 ödeme tarihli senetler vereceğinin kararlaştırıldığı, verilecek senet miktarına avukatlık ücretininde eklenerek 662 üye için kişi başına 38.100,00.-TL ödeme yapılmasının kararlaştırıldığı,
... tarihli tutanakta ise; ... tarihli ve ... tarihli protokol gereklerinin ifası için tarafların bir araya geldiği, tutanağın imzalanması ile birlikte 575 adet senedin ...'a teslim edildiğine, senetler ödendiğinde İdare Mahkemesindeki dosyalardan feragat edileceğinin kararlaştırıldığı ayrıca her iki kurulunda tek çatı altında toplanması yönünde yapılacak çalışmalar yönünden karar alındığı,
... tarihli protokolde ise; araçların aktarmalarda nasıl ücret alacaklarının kararlaştırıldığını,... tarihli tutanakta önceki protokollere atıfta bulunularak, ifası amacıyla minibüsçülerin kooperatife 29/11/2011 tarihinde 8 adet senet teslim ettiklerini, 30/04/2012 tarihli senetleri haricindeki senetler ödendiğinde davalardan feragat edileceği hususunun kararlaştırıldığı,
... tarihli taahhütnamede de ; protokolle kapsamında AB plakaya dönüşüm yapan minibüsler ve dönüşüm yapmayan ancak sisteme katılacak minibüslerin her biri tarafından ödenecek 38.100,00.-TL'ler yönünden düzenleme yapıldığı,
... tarihli protokolde; 72 araca karşılık protokolün düzenlendiği tarihe kadar 510 ruhsat sahibinin senetlerini kooperatiften geri aldıkları, ayrıca 10 adet araç sahipleri adına ödeme yapılıp senetlerin alındığını, ödeme yapmayanlarında senetlerini tahsil için işlem yapılmasına, Antalya Otobüsçüler Esnaf ve Sanatkarlar Odası aracılığında protokolün düzenlendiği anlaşılmıştır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Antalya Büyükşehir Belediyesi ...'nin aldığı karar doğrultusunda ... plakalı minibüslerin taşıma kapasitesinin artırılarak AB sınıfına geçirilip, ... ile aynı statüde çalışmaya başladıkları, (200 yılından itibaren) alınan kararlar doğrultusunda ... plakalı minibüslerin fazla kapasitede yolcu taşıması yaptıkları, kooperatif üyeleri tarafından ... kararlarının iptali için dava açıldığı ve bunun sonucunda İdare Mahkemesi tarafından alınan kararın iptal edildiği, minibüsçülerin iptal kararının uygulamaya geçildiği takdirde bu kapasitede çalışamayacakları ve protokoller kapsamında kooperatif üyelerinin davadan da feragat etmedikleri, taraflar arasındaki yapılan protokoller, dosyada bulunan tüm yazışmalar, getirtilen belgeler, benzer dosyadaki belge örnekleri birlikte değerlendirildiğinde, minibüsçüler ile özel ... sahiplerinin bir araya geldikleri ve Antalya Otobüsçüler Esnaf Odasını kurdukları, odanın faaliyete geçtiği, oda yönetiminde minibüsçüler odasından da kişilerin bulunduğu, sonuçta birleşmenin sağlandığı, taraflar arasında düzenlenen 01/03/2011 tarihli uzlaşma protokolünün icra safahatinde minibüsçülerin özel halk otobüslerinin görmüş olduğu zarara karşılık olmak üzere oda tarafından bedeli karşılanarak 72 adet otobüsün verilmesinin kararlaştırıldığı, 72 adet otobüs verilemediğinden, bunların değeri belirlenerek, belirlenen değerin üye sayısına bölünmesiyle, bulunan miktar olan araç başına 38.100,00.-TL'lik senetlerin minibüs odası tarafından ... kooperatifi üyelerine verilmek üzere düzenlendiği, minibüs odası üyeleri tarafından senetler imzalanarak yapılan protokoller kapsamında ... kooperatifine üyelerine dağıtılmak üzere verildiği, bir kısım senet bedellerinin ödenmediği, Antlaya Mahkemelerinde menfi tespit davalarına konu edildiği, bir kısım senet bedellerinin de ödenip istirdat davalarına konu edildiği anlaşılmış olup, eldeki dava dosyasında da verilen senet bedeli ödenerek senet iade alınmış, her ne kadar davacı taraf yapılan anlaşmaların ve protokollerin geçerli olmadığını ileri sürmüş ve geçersizliğinin tespitini talep etmiş ise de verilen senetlerin ve bu senetlere mahsuben yapılan ödemelerin 2007 yılından itibaren minibüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, halk otobüslerine doğmuş zararlarına istinaden ödendiği sonuç ve kanaatine varılmakla, sübuta ermeyen davanın reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki hüküm kurulmuştur. Gerekçesi ile mahkememizden verilen kararın Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... tarihli, .../... Esas, .../... Karar sayılı ilamı ile "
1- Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre davacı vekilinin aşağıdaki bendin kapsamı dışında kalan diğer temyiz itirazlarının reddi gerekmiştir.
2- Dava, davacının üyesi olduğu Minibüs Odası ile davalı ...'ın üyesi olduğu diğer davalı Kooperatif arasında düzenlenen anlaşma ve protokollerin geçersizliğinin tespiti ile geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdatı istemine ilişkin olup, dava konusu senedin dosya arasında bulunan anlaşma, çeşitli protokoller çerçevesinde davacı tarafından keşide edildiği dosya kapsamı ile sabittir. Taraflar arasındaki temel uyuşmazlık, senedin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı noktasında toplanmakta olup, mahkemece dava konusu senedin davalı kooperatif ortaklarının doğmuş zararlarına ilişkin verildiği kabul edilerek yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verilmiştir.
Oysa, yukarıda özetten de anlaşılacağı üzere davacının da içerisinde olduğu minibüsçülerin araçlarının kapasitesinin artırımına ve dava konusu senedin davacı tarafından keşide edilmesine dayanak yapılan 2007 tarihli ... genel kurulu kararının mahkemece iptal edilmesi karşısında, iptal kararına rağmen anılan ... kararının fiilen uygulamasının devam edip etmediği, davalı tarafın 2007 tarihli ... kararının alınmasından iptal edilinceye kadarki süre zarfında zarara uğrayıp uğramadığı, uğramışsa ne miktar zarara uğradığı, bu bağlamda senedin keşide edilme nedeninin ortadan kalkıp kalkmadığı ya da ne oranda ortadan kalktığı hususları mahkemece yeterince irdelenip iptal edilen ... kararı yerine alınan yeni karar dahi dayanak anlaşma ve protokoller ile birlikte değerlendirilerek sonucuna göre bir karar verilmek gerekirken, yeterli dayanağı da gösterilmeden dava konusu ödemenin 2007 yılından itibaren minibüslerin fazla kapasitede çalışmaları nedeniyle, ... ortaklarının doğmuş zararlarına istinaden yapıldığı gerekçesiyle davanın reddedilmesi doğru görülmemiş, kararın bu nedenle davacı yararına bozulması gerekmiştir. " gerekçesi ile bozulmuştur. bozma kararına karşı davalılar vekilinin karar düzeltme talebi Yargıtay ... Hukuk Dairesinin ... gün ve .../... esas .../... karar sayılı kararı ile reddedilmiştir.
Uyuşmazlığa konu senedin düzenlenmesine neden olan tüm ... kararlarının gönderilmesi için Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yazılan müzekkereye cevap verildiği, ... tarihli yazıları ile halen geçerli olan ... Genel Kurul Kararları gönderilmiş, dosya içerisine konulmuştur.
Mahkememizce usul ve yasaya uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmuştur.
... plakalı aracın 2007 yılından bugüne kadar ruhsat fotokopilerinin gönderilmesini ve aracın AB plakadan başka bir plakalara geçişine ilişkin tüm evrakların gönderilmesi için Antalya Büyükşehir Belediye ... Daire Başkanlığına müzekkere yazılmış, ilgili kurumun ... tarihli yazısı ve ekinde dönüşüm ile ilgili evrakalrın birer örnekleri gönderilerek dosya içerisine konulmuştur.
Gelen müzekkere cevabında, ... Genel Kurulu'nun ... tarih ve .../...-... ile .../...-... sayılı kararları ile, davacıya ait ... tahditli plakası AB harf grubundan 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli ... plakaya ... tarihinde Trafik Tesçil Şube Müdürlüğü'nce tescili yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği, Antalya Büyükşehir Belediye Meclisi'nin ... tarih ve ... sayılı ... Genel Kurulu'nun ... tarih ve ... sayı ile ... tarih ve ... sayılı kararları doğrultusunda 5 merkez ilçede faaliyet gösteren toplu taşıma araçlarının ( ...-AB-ATT-AN ( tadilatlı)-... ve ... Genel Kurul Kararı ile toplu taşıma sistemine dahil edilen sivil plakalı araçlar) ... plaka serisinden 12 .... Tahditli otobüse dönüştürülmesi kapsamında davacı ...'in... plakalı aracını ..., ... plakalı araç AU tahditli plakaya dönüştürerek Trafik Tscil Şube Müdürlüğü'nce ... tarihinde 29 oturan+70 ayakta yolcu kapasiteli olarak ... plakaya tescili yapılarak toplu taşıma sistemine dahil edildiği bildirilmiştir.
Mahkememizce verilen, uyuşmazlık konusu aynı nedenle düzenlenen ancak davacıları farklı senet borçluları olan menfi tespit ve istirdat davalarına ilişkin karar örnekleri de dosya içine alınmıştır.
Yine aynı şekilde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nce verilen Yargıtay .... HD. ce onanarak (...sayılı Yargıtay Kararları) kesinleşen davanın reddine dair emsal kararlar ve onama kararları da dosya içine alınmıştır.
Taraf beyanları, dosyaya temin edilen ... kararları, Antalya ... İdare Mahkemesi karar örnekleri ve tüm dosya mündericatından;
Davacının da üyesi bulunduğu Antalya Minübüsçüler Odasının araçlarının yenilenmesi talebiyle Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı'na yaptığı başvuru neticesinde ( ... havale tarihli dilekçe) Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile; ... plakalı minübüs araçlarının 14+1 oturma kapasiteli araçlardan 18+1 oturma kapasiteli araçlara değiştirilmesi husunda kararı uyarınca ... Genel Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile komisyon oluşturulduğu, komisyon kararına göre, Antalya Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezi Genel Kurulu tarafından ... tarih ... sayılı karar ile listede isimleri, oda numaraları,plaka ve diğer bilgileri yazılı olan ... plakalı minübüslerin plakalarının ve ruhsatnamelerinin iptal edilerek ... plaka yerine idarenin ve ... genel kurulunun belirlediği teknik özellikleri içerir 18 yolcu + 1 şoför oturma kapasiteli ve ayakta en fazla 9 yolcu kapasiteli teknik özelliğinde normal plaka otobüslerle değiştirilmesine , araçların bir gün çalışıp bir gün çalışmama şartlarına uymasına ve meclisce belirlenen değiştirme ve yenileme bedelinin ödenmesi kaydıyla uygun olduğuna karar verildiği,
Söz konusu ... kararına karşı ... Nolu ...Koop.üyesi tarafından Antalya ... İdare Mahkemesine iptal talepli açılan davanın reddedildiği, ancak Danıştayca kararın bozulmasu üzerine ... sayılı karar ile bu sefer davanın kabulü ile kararın iptaline karar verildiği, ancak iptal kararının fiilen uygulanmadığı, minübüsçüler ve halk otobüsü sahipleri arasında çıkan gerginlik üzerine Minübücçüler Odası ve ... Taş. Koop. üyelerinin tek çatı altında toplanması amacıyla yetkililerin bir araya geldiği, bu arada iptaline karar verilen ... kararının veriliş tarihinden itibaren uygulanmaya başlandığı, davacının da ... plakalı aracını değiştirerek kapasitesini 18+1 olarak artırdığı,
Her iki taraf yetkililerinin biraraya gelerek ... tarihli ön protokol, ... tarihli uzlaşma protokolünün icra safhası yazıla belgeyi ve ... tarihli protokolü imzalayarak anlaşmaya vardıkları, ... kararı neticesinde Kooperatif üyelerinin uğradığı zarara karşılık olmak üzere bedeli Oda tarafından karşılanacak 72 adet otobüsün Kooperatife verilmesinin kararlaştırıldığı, daha sonra bundan vazgeçilerek 72 adet otobüsün değeri belirlenip bu değer üye sayısına bölünmek suretiyle bulunan ve her bir kooperatif üyesine ödenmesi kararlaştırılan 38.100,00 TL için her bir minübüs sahibi tarafından 38.100,00 TL bedelli bonolar imzalanarak Kooperetif yetkilisi ...'a teslim edildiği, her bir bononun lehdarının bir otobüs sahibi olarak gösterildiği, bu bonoların bir kısmının ödendiği bir kısmı hakkında Antalya Adliyesi mahkemelerinde istirdat ve menfi tespit davaları açıldığı, takibe ve davaya konu bononunda bu bonolardan olduğu anlaşılmıştır.
Davacı üyesi olduğu Minübüs Odası ile davalı ...'ın üyesi olduğu diğer davalı Kooperatif arasında düzenlenen anlaşma ve protokollerin geçersiz olduğunun tespiti geçersiz sözleşme uyarınca ödenen senet bedelinin istirdadını talep etmektedir.
Davacının da ... kararına istinaden ... plakalı aracını 18+1 oturma ve 9 ayakta yolcu kapasiteli AB grubu plakalı araca dönüştürmüş olması,daha sonra Minübüsçüler Odası ve ... Taş Koop. nin bir araya gelerek Antalya Otobüsçüler Esnaf Odasını kurarak faaliyete geçirmeleri, Oda yönetiminde eski minübüsçüler odası üyelerinin de yer alması ve idare mahkemesi iptal kararının fiilen hiç uygulanmaması karşısında, davacının üyesi bulunduğu Odanın imzaladığı protokol hükümlerince davalı halk otobüsü sahibine verdiği senedin bedelsiz kalmasının söz konusu olmadığı, senedin teminat amaçlı değil borcun ifası amacıyla düzenlendiği ve ödendiği, karşı tarafın protokol hükümlerince edimini yerine getirdiği, anlaşma ve protokollerin geçersiz sayılmasını gerektirecek yasal neden bulunmadığı, davacının senet düzenlemek ve bedelini ödemek suretiyle ve yine protokol hükümlerince 38.100 TL senet bedelini ödemesi sonrası araç kapasitesini de artırmak suretiyle mensubu bulunduğu Oda'nın imzalamış olduğu protokolü onaylamış sayılması gerektiği, davacının senedi Borçlar Kanunu'nda düzenlenen irade bozukluklarından birinin etkisinde kalarak imzalamış olmasının da söz konusu olmadığı, nitekim davacının bu yönde bir iddiasının da bulunmadığı anlaşılmakla, davanın reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2- Alınması gerekli 35,90 TL harcın peşin alınan 650,70 TL harçtan mahsubu ile bakiye 614,80 TL harcın istek halinde davacıya iadesine,
3- Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,
4-Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca hesaplanan 4.541,00 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak, davalılara verilmesine,
4-Sarf edilmeyen gider avansının HMK.'nun 333. maddesi uyarınca davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 15 günlük süre içerisinde Temyiz yasa yolu açık olmak üzere oybirliğiyle verilen karar açıkça okundu. Anlatıldı. 27/11/2018
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır