T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/149 Esas
KARAR NO : 2025/54
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 23/02/2022
KARAR TARİHİ : 29/01/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I. İDDİANIN ÖZETİ;
Davacı vekilinin 23.02.2022 uyap tarihli dava dilekçesinde özetle; Müvekkil devletin sağlamış olduğu Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı 13. Etap kapsamında ( tarımsal ürünlerin işletilmesi, kurutulması, dondurulması, paketlenmesi ve depolanması, yeni tesislerin yapımı, kısmen yapılmış yatırımların tamamlanması, faal olan mevcut tesislerin kapasite arttırımı ile teknoloji yenileme veya modernizasyonu konularında) verilecek hibe destekleri ile ... ili .... İlçesi ... köy .... parsel sayılı taşınmaza ...taşıyıcı sistemli, ... odalı, sebze paketleme ve depolama tesisi binası yapmaya karar verdiğini, ... tarihinde ihale ilanları verildiğini, ayrıca davalı şirkete mal alımları ve inşaat işi için ihaleye teklif vermeye davet gönderildiğini, hem davet içeriğinde hem de ihale metninde ki şartnamede yükümlülüklerin belirlendiğini, .... tarihinde yüklenici teklifi kabul ettiğini, ve yapım işi sözleşmesi kapsamında 2 adet sözleşme imzalandığını, ancak davalı yüklenici sözleşmenin aksine hareket ederek ... tarihine kadar ifa etmediğini, ... kalem makine ekipmanın temini, yerinde montajı ve çalışır durumda teslim işi sözleşmesi bakımından fason çalışan paketleme tesislerine ücretli olarak ürünleri paketlettiğini, kira bedeli karşılığında başka soğuk hava depolarına ürünlerini yerleştirerek fiili bir zararlarının olduğunu, uzman bilirkişilerce hesaplanarak gecikme tazminatı ödenmesi gerektiğini, bununla birlikte sözleşmede belirlenen her bir hafta gecikme için sözleşme bedelinin %1'ine eşit bir meblağı gecikme cezası olarak ödeyeceğini, .... taşıyıcı sistemli ... ... odalı sebze paketleme ve depolama tesisi binası inşaatı yapım işi sözleşmesi bakımından kira bedeli karşılığında başka soğuk hava depolarına ürünleri yerleştirdiğini, ayrıca geç teslimden dolayı başka üretici ve satıcılara kiraya verebilecekken kiralama gelirlerinden yoksun kaldığını, bilirkişilerce hesaplanarak gecikme tazminatı ödenmesini, hibe desteklerini geç almış olup belirtilen sürede .... tarihinden itibaren hibeyi alamadığı tutara ticari temerrüt faizinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesi gerektiğini, davalının sözleşmede yer alan teknik şartlara uymadığı için ayıplı olan kısım kadar devlet destekleme kapsamında .... TL'lik tutar hak ediş ödemesinden çıkarıldığını, müvekkiline ödenmesi gerektiğini, ayrıca davalı yüklenici sözleşmelerde ve sözleşmenin içerisindeki şartnamelerde belirtildiği halde kilitli panel yapılması için ekstra masraf dökümü çıkardığını, müvekkilde kilit panel adı altında .... TL fazladan ödeme yapmak zorunda kaldığını, bununla birlikte davalı yüklenici tekne ... yüzme havuzu yapmadığını, müvekkil bu havuzu başka bir yere yaptırması sonucu ... TL ile davalı tarafından şantiye şefine ödenmesi gereken iş ücreti ödenmesi sebebiyle ... TL ayrıca müvekkile ödenmesi gerektiğini, seçimlilik haklarından bedelden indirim isteme hakkının kullanılacağını, burada ki zararların uzman bilirkişilerce hesaplanarak müvekkillere tazminat ödenmesini, yargılama giderlerinin (vekaletname, ihtarname giderleri de dahil olmak üzere) ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesini vekâleten iddia ve talep ederek dava etmiştir.
II. SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davalı Vekilinin .... tarihli uyap dava cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ki ana sözleşme ... tarihli sözleşme ve buna ek olarak imzalanan .... tarihli ' iş sözleşmesi ek ' başlıklı sözleşme olduğunu, SGK'da işçilik dosyası açtırıldığını, SGK dosyasında müvekkil şirket alt taşeron konumunda olduğunu, yer teslimi ve tüm izinlerin alınması sonrasında müvekkil şirketçe .... tarihinde işe başlandığını, dava konusu prefabrik inşaatını ... itibariyle tamamlamış olduğunu, davacının yasal prosedürü tamamlaması için davacı şirket ile müvekkil şirket arasında .... tarih ve .... yevmiye sayılı İnşaat Yapım Sözleşmesi İmzalandığını, davacı şirketin talebi ile müvekkil şirketin alt taşeron olarak iş yaptığı SGK dosyası kapatıldığını, davacının talebi üzerine yapı müteahhidi olmayı kabul ettiğini, noter sözleşmesi ile inşaat süresi .... tarihinden itibaren ... ay ... tarihine kadar uzatılmış olduğunu, süre uzatım talepleri müvekkil şirketin işi geç yapmasından değil davacı şirketin yasal izin ve prosedürleri tamamlayamamasından kaynaklandığını, somut beyanlarla maddi zarara ilişkin taleplerini kabul etmek mümkün olmadığını, inşaat için kararlaştırılan uzatmalar otomatik olarak makine temini için de geçerli kabul edilmesi gerektiğini, davacının cezai şart ve tazminata ilişkin taleplerini kabul etmediklerini, davacı tarafın eksik hibe almasında müvekkil şirketin herhangi bir sorumluluğu bulunmamakta olduğunu, şantiye şefi ...'ın başlattığı ... İcra Dairesi ... E sayılı dosyaya şantiye şefi alacağını ihtirazı kayıtla ödeme yapma zorunda kalındığını, bu ücretten davacı şirketin sorumlu olduğunu, müvekkil şirketin herhangi bir eksik imalatı ve fazla tahsilatı bulunmamakta olduğunu, davacının bu yöne ilişkin taleplerini kabul etmediklerini, açıklanan gerekçeler gözetilerek haksız ve hukuki dayanaktan yoksun davanın reddini, yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ederek cevap ve savunmada bulunmuştur.
III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
1- ... Müdürlüğünnden söz konusu ihale ile alakalı tüm sözleşmelerin, ihale belgelerinin, ödeme belgelerinin, herhangi bir kesinti yapılıp yapılmadığına ilişkin belgelerin ve kesintilerin nedenlerini gösterir belgeler,
2-... tarih ... numaralı yapı ruhsatı, .... tarih .... numaralı yapı ruhsatı, .... tarih ... numaralı yapı ruhsatının onaylı suretleri,
3- Mahallinde inşaat mühendisi , 1 makine mühendisi ve hesap bilirkişisi refakatinde keşif,
4-.... SGK İl Müdürlüğü'nden .... nolu işçilik dosyasının okunur suretleri,
5- Taraflara ticari defterleri hakkında bilirkişi raporu,
Düzenlenen raporlarda özetle;
Mali müşavir .... tarafından düzenlenen .... tarihli bilirkişi raporunda özetle;
"Hukuksal durumun ve delillerin değerlendirilmesi ile davacının talep ettiği alacağa hak kazanıp kazanmadığı hususundaki nihai takdir Mahkemenize ait olmak üzere, tarafımca dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile tarafların ticari defterlerine dayalı olarak yapılan inceleme neticesinde,
1-Taraflar arasında ... tarihli sözleşme ile Sebze Paketleme ve Depolama Tesisi Yatırımı Makine Ekipmanı ve mal alımları kapsamında ... kalem makine ekipmanın temini, yerinde montajı ve çalışır durumda teslimim işi imzalandığı, .... tarihine kadar alım ve montajın belirlendiği,
2-Tarafların incelenen .... yılları ticari defterlerinin Noter Açılış / Kapanış tasdiklerinin / onaylarının yasal süresinde yapıldığı, e-defterlerinin ....'ye göre .... tebliğleri kapsamında yasal sürelerinde onaylandığı, defterlerinin birbirini doğruladığı, sahibi lehine ve aleyhine delil vasfı niteliğine haiz olduğu kanaatine varıldığı,
3-Tarafların iddia ve savunmalarında belirtilen hususların .... tarihinde yapılacak olan keşif ve sunulacak belgeler ile değerleneceği, davacının ticari defterlerinde herhangi bir alacak / borç bakiyesi bulunmadığı, cari hesapların sıfırlandığı, sıfır olduğu,
4-Tarafların incelenen defterlerinde; ... tarihinde ... vadeli çeklerle toplamda davacının ....TL'lik sipariş avansı verdiği, davalı defterlerinde ise toplamda .... TL alınan sipariş avansının kayıtlı yer aldığı,
5-Tarafların incelenen defterlerinde; ... tarihinde ... nolu fatura ile ... TL Ve ... nolu fatura ile .... TL'lik faturaların kayıtlı yer aldığı," sonuç ve kanaatine varılmıştır.
...i bilirkişi ...., elektrik mühendisi bilirkişi ...., ... bilirkişi ...., mimar bilirkişi ... ... nitelikli hesaplama uzmanı bilirkişi ... tarafından düzenlenen .... tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle;
"1- Hibe veren kurumla imzalanan hibe sözleşmesi kapsamında kurumun hazırladığı teknik şartname ile inşaat işleri ve ... kalem mal alımı için ihaleye çıkıldığı, davacı/yüklenici ile sözleşmelerin imzalandığı,
İmzalanan hibe sözleşmesinde belirtilen süre sonunun ek hibe sözleşmeleri ile süre uzatımına gidildiği,
Hibe denetçisi kurum tarafından proje ve yerinde yapılan uygulama karşılaştırıldığında şartnameye aykırı bulunan hususlar nedeniyle kesintiye gidildiği, proje bazında yatırımcı/davacıya .... TL eksik hibe ödendiği, .... tarihinde düzenlenen.... Programı Nihai Raporda proje bütçesinin planlanan şekilde tamamlandığı, hibe kapsamında domates, ..., patlıcan gibi sebzeler için paketleme-depolama tesis binasının yapıldığı, makine ekipman kapsamında ... kalem malın alındığı, montajın yapıldığı ve çalışır vaziyette olduğunun belirtildiği, Proje kapsamında imalatlar tamamlanarak KDV hariç .... TL (%18 KDV dahil .... TL) bedelli .... tarih ... nolu hakedişin düzenlendiği, ... elemanlarınca tesisin inşaat işlerinin tamamlandığı ve yapı kullanma izin belgesinin alındığının .... tarihinde düzenlenen tutanakla tespit edildiği,
2-Eser sözleşmesinde belirtilmesine rağmen davalının kilit panel adı altında davacıdan fazladan aldığı ... TL bedelin, aldığı günden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile alınarak davacıya ödenmesi talep edilmektedir. Yükleniciye ödenen bu bedele ilişkin belgenin dosyada mevcut olmadığı,
3-Eser sözleşmesinde belirtilmesine rağmen davalı tarafından kilit panel adı altında yükleniciye ödenen .... TL bedele ilişkin belgenin dosyada mevcut olmadığı,
4-Hakedişte ....sırada .... poz nolu “Mevcut ahşap, betonarme ya da çelik aşıklar üzerine ... mm poliüretan yalıtımlı (üstü ... mm kalınlıkta TPO membranlı, altı ... mm kalınlıkta boyalı galvanizli sac) çatı paneli ile çatı örtüsü yapılması” imalatında, metrajın ... m2, birim fiyat .... TL/m2, imalat bedeli ise .... TL olduğu, yerinde yapılan uygulamada ise alt yüzeyi fabrikasyon olarak PVC membranla kaplı, sandviç panel kullanıldığı, aradaki dolgu malzemesi imalat tamamlandığından görülemediği, malzeme işçilik dahil imalat bedelinin (piyasa rayici) KDV hariç ... TL/m2 olduğu, Yerinde uygulanan malzeme ile sözleşmede uygulanan malzeme arasında yaklaşık ... TL/m2 fark olduğu, ... TL/m2 ...TL fazla ödendiği,
5- Davalının eserde belirtilen ... paketleme ünitesinde ... havuzunu yapmaması sebebiyle davacının havuzu başkasına yaptırması sonucu ödediği .... TL bedelin işleyecek ticari temerrüt faizi ile alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesinin talep edildiği, dosyada tesise ait projenin bulunmadığı ve ... havuzunun nereye ve ne şekilde yapılacağının görülmediği, yüklenici teklifinde ... havuzuna ait imalatın bulunmadığı,
6- Gecikme cezası hususu: Proje kapsamında inşaat işleri (inşaat, mekanik tesisatı ve elektrik tesisatı) imalatlarının tamamlanmasında ve ... kalem makine ve ekipmanı alımında, montajlı, çalışır vaziyette teslim edilmesinde gecikme bulunmadığı,
7- İnşaat işleri alımları kapsamında tesiste yapılan mevcut işlerin tespitleri sonucunda yüklenici firmanın vermiş olduğu teklifler üzerinden (İl ... Müdürlüğünce) tekrar hesaplama yapıldığı, uygulama sözleşmesi tutarı .... TL’den eksik uygulanan kalemleri bedeli olan .... TL düşürülerek .... TL’sinin ödemeye alınmasının uygun görüldüğü, Böylece davacı/yatırımcıya hibe kapsamında proje bazında ...TL eksik ödendiği,
8- Eserin geç teslim edilmesi nedeniyle Devlet hibesi olan (hakediş ödemesi) tutarını geç aldığı, bu hibe tutarının davalının eseri teslim etmesi gereken .... tarihinden itibaren ticari temerrüt faizinin davalıdan alınarak davacıya ödenmesi talep edilmektedir.
Devlet hibesi;
T.C. .... tarih .... nolu dekontla ....ye .... TL
T.C. .... Bankası ... tarih .... nolu dekontla ....ye .... TL olmak üzere toplam .... TL ödendiği, (Hibe .... TL, %18 KDV dahil .... TL) Hibe ödemesinin işin süre sonu olan .... tarihinden önce yapıldığı,
9-Davalının şantiye şefine yapması gereken .... TL ödemeyi yapmadığı, davacının ödemek sorunda kaldığı, ödenen .... TL bedelin davacıya ödenmesi talep edilmektedir. Şantiye şefine yapılan ödemeye ilişkin tutanak dosyada olmadığından, değerlendirmenin yapılmadığı,
10-Eserin davacıya .... tarihinde teslim edilmesi gerektiği, ancak teslim edilmemesi nedeniyle eserden faydalanmadığı, (kira kaybı, yoksun kalınan kazanç kaybı da dahil her türlü zarar) fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL’nin ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesinin talep edildiği, işin süre sonunun ... tarihi olduğu ve işin tesliminde gecikme bulunmadığı, kira kaybı, kazanç kaybı yaşanmadığı,
11-İnceleme sırasında soğuk odaların çalıştırılamadığı şeklinde şikayetler dillendirilmiş olsa da dava dilekçesinde geçmeyen bu taleplerin tarafımızdan değerlendirilemeyeceği anlaşılmıştır.
.... bilirkişi ...., elektrik ... bilirkişi ..., ...bilirkişi ..., mimar bilirkişi ..., ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi heyeti 1. Ek raporda özetle;
Düzenlenmiş oldukları kök raporda değişiklik yapılmasına yer olmadığına dair görüş ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
...., elektrik ...., bilirkişi ..., mimar bilirkişi ..., ... tarafından düzenlenen .... tarihli bilirkişi heyeti 2. Ek raporda özetle;
1-Devlet hibe ödemesinin davacı şirkete ... tarihinden önce yapıldığı,
(T.C. .... Bankası .... tarih ... nolu dekontla ...ye ....TL T.C. ... ... tarih ... nolu dekontla ....Şti.ye .... TL olmak üzere toplam .... TL ödendiği, (Hibe ....TL, %18 KDV dahil ...TL)
2)İnşaat işleri alımları kapsamında tesiste yapılan mevcut işlerin tespitleri sonucunda yüklenici firmanın vermiş olduğu teklifler üzerinden (İl ... Müdürlüğünce) tekrar hesaplama yapıldığı, uygulama sözleşmesi tutarı ... TL’den eksik uygulanan kalemler bedeli olan .... TL düşürülerek .... TL’sinin ödemeye alınmasının uygun görüldüğü, böylece davacı/yatırımcıya hibe kapsamında proje bazında .... TL eksik ödendiği,
3) Davalı ...Ltd.Şti.tarafından ... Ltd.Şti.adına .... tarih .... nolu faturaların kesildiği, Yapı kullanım izin belgesinin belediyesince ... tarih ... no ile düzenlendiği, fabrika 1 adet ... m2, soğuk hava deposu 1 adet ... m2, toplam inşaat alanının ...m2 olduğu) belgenin yüklenici, işveren ve şantiye şefi tarafından imzalandığı, belediyesince onaylandığı, sözleşmede yapı kullanım izin belgesinin alınması işinin davalı yüklenici tarafından yapılacağına dair hüküm bulunmadığı,
Proje kapsamında KDV hariç .... TL (%18 KDV dahil ...TL) bedelli .... tarih 1 nolu hakedişin düzenlendiği,
4) ... tarihinde düzenlenen Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı Nihai Raporda proje bütçesinin planlanan şekilde tamamlandığı, hibe kapsamında ..., ...., .... gibi sebzeler için paketleme-depolama tesis binasının yapıldığı, makine ekipman kapsamında ... kalem malın alındığı, montajın yapıldığı ve çalışır vaziyette olduğunun belirtildiği,
... İl Müdürlüğü İl Proje Yürütme Birimi personeli tarafından tesisin inşaat işlerinin tamamlandığı ve yapı kullanma izin belgesinin alındığının ... tarihinde düzenlenen tutanakla tespit edildiği,
5) Hakedişte ... sırada .... poz nolu “Mevcut ahşap, betonarme ya da çelik aşıklar üzerine ... mm poliüretan yalıtımlı (üstü ... mm kalınlıkta TPO membranlı, altı ... mm kalınlıkta boyalı galvanizli sac) çatı paneli ile çatı örtüsü yapılması” imalatında, metrajın ... m2, birim fiyat ....TL/m2, imalat bedeli ise .... TL olduğu, yerinde yapılan uygulamada ise alt yüzeyi fabrikasyon olarak PVC membranla kaplı, sandviç panel kullanıldığı, aradaki dolgu malzemesi imalat tamamlandığından görülemediği, malzeme işçilik dahil imalat bedelinin (piyasa rayici) KDV hariç ... TL/m2 olduğu,
Yerinde uygulanan malzeme ile sözleşmede uygulanan malzeme arasında yaklaşık ... TL/m2 fark olduğu, davacı tarafından davalıya ... TL/m2 .... m2= .... TL fazla ödendiği,
6)Davacının davalıya fazladan ödediğini iddia ettiği kilit panel bedeli olan .... TLnin davalıya ödendiğine dair dosya arasında belge bulunmadığı,
7) Şantiye şefine ödendiği iddia edilen ... TL'ye ilişkin dosya arasında ödeme belgesinin bulunmadığı,
8) ... tarihli sözleşmenin geçerli olduğu Mahkeme tarafından kabul edilecek olur ise, 150 günlük iş süresinin son gününün ... olacağı, yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği .... tarihi itibariyle 4 ay 13 gün gecikme bulunduğu,
... tarihli sözleşmenin geçerli olduğu Mahkeme tarafından kabul edilecek olur ise, 150 günlük iş süresinin son gününün ... olacağı, yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği ... tarihi itibariyle 25 gün gecikme bulunduğu,
9).... sözleşme tarihinden yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği .... tarihine kadar ve ayrıca .... sözleşme tarihinden yapı kullanma izin belgesinin düzenlendiği .... tarihine kadar geçen sürede tesisten faydalanamamaktan kaynaklı oluştuğu iddia edilen kazanç kaybının uzmanlık alanımız dışında kalması nedeni ile Serbest Muhasebeci Mali Müşavir ve Ziraat Mühendisi bilirkişinin hesaplaması gerektiği," görüş ve kanaatine varılmıştır.
.... bilirkişi ...., ... bilirkişi ..., bilirkişi ..., bilirkişi ..., ...., ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi heyeti 3. Ek raporunda özetle;
"1)İnşaat ruhsatı alınması hususunun davacının yükümlülüğünde olduğu Mahkeme tarafından kabul edildiğinden;
Davacı tarafından inşaat ruhsatının alındığı .... tarihine 150 günün eklenmesiyle işin bitim gününün .... olacağı,
... tarihinde iş bitirme tutanağı tutulduğu , ... tarafından ... tarihinde yapı kullanım izin belgesi verilmesi için başvuru yapıldığı ve tarihinde yapı kullanım izin belgesi verildiğine göre, davalının işi teslim etmede gecikmeye düşmediği,
2) Tarafların ticari defterlerine göre, davalının davacı adına ... TL bedelli fatura düzenlediği ancak davacının davalıya ... TL ödeme yaptığı, davacı şirketin davalı şirkete ...TL tutarında fazla ödeme yaptığı,
3) Hakedişte ....sırada .... poz nolu “Mevcut ahşap, betonarme ya da çelik aşıklar üzerine ... mm poliüretan yalıtımlı (üstü ... mm kalınlıkta TPO membranlı, altı ... mm kalınlıkta boyalı galvanizli sac) çatı paneli ile çatı örtüsü yapılması” imalatında, metrajın ... m2, birim fiyat ... TL/m2, imalat bedeli ise .... TL olduğu, yerinde yapılan uygulamada ise alt yüzeyi fabrikasyon olarak PVC membranla kaplı, sandviç panel kullanıldığı, aradaki dolgu malzemesi imalat tamamlandığından görülemediği, malzeme işçilik dahil imalat bedelinin (piyasa rayici) KDV hariç ... TL/m2 olduğu,
Yerinde uygulanan malzeme ile sözleşmede uygulanan malzeme arasında yaklaşık ... TL/m2 fark olduğu, davacı tarafından davalıya bu malzemeler için ... TL/m2 x ... m2= ... TL fazla ödendiği,
4)Taraflar arasında imzalanan inşaat işleri sözleşmesine göre, kilitli panel yapım işinin yüklenici davalı şirkete ait olduğu, (3.maddede bahsedilen sandviç panel = kilitli panel)
Dosya arasında davacının (davalıya sözleşme bedeline ek olarak ) fazladan ödediğini iddia ettiği kilit panel bedeli olan .... TLnin davalıya ödendiğine dair dosya arasında belge bulunmadığı, ayrıca davacının ticari defter kayıtlarında böyle bir ödeme kaydı bulunmadığı,
5)İnşaat işleri alımları kapsamında tesiste yapılan mevcut işlerin tespitleri sonucunda yüklenici firmanın vermiş olduğu teklifler üzerinden (İl ... Müdürlüğünce) tekrar hesaplama yapıldığı, uygulama sözleşmesi tutarı ... TL’den eksik uygulanan kalemler bedeli olan ... TL düşürülerek ... TL’sinin ödemeye alınmasının uygun görüldüğü, böylece davacı/yatırımcıya hibe kapsamında proje bazında .... TL eksik ödendiği,
ANCAK davalının davacıya kesmiş olduğu fatura tutarının ... TL olması, davacıya hibe olarak .... TL ödenmiş olması karşısında, davacı tarafından .... TL hibe kesintisinin (eksik iş bedelinin) davalının hesabından mahsup edilerek davalıya ödeme yapıldığı (başka bir ifadeyle davacıya .... TL hibe geldiği, davacı tarafından da davalıya .... TL + ikinci maddede belirtilen .... TL ödeme yapıldığı) (davalıya yapılan fazla ödemenin ... TL değil, yalnızca ... TL olduğu)
6).... tarihinde düzenlenen Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı Nihai Raporda proje bütçesinin planlanan şekilde tamamlandığı, hibe kapsamında ..., ..., .... gibi sebzeler için paketleme-depolama tesis binasının yapıldığı, makine ekipman kapsamında ... kalem malın alındığı, montajın yapıldığı ve çalışır vaziyette olduğunun belirtildiği, ... İl Müdürlüğü İl Proje Yürütme Birimi personeli tarafından tesisin inşaat işlerinin tamamlandığı ve yapı kullanma izin belgesinin alındığının ... tarihinde düzenlenen tutanakla tespit edildiği,
7)Şantiye şefine ödendiği iddia edilen ... TL'ye ilişkin dosya arasında ödeme belgesinin bulunmadığı" görüş ve kanaatine varılmıştır.
IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ
Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasıdır.
Davacı tarafından Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı 13. Etap kapsamında verilecek hibe destekleri ile ... ili ... ilçesi ... parsel sayılı taşınmaza ...beton taşıyıcı sistemli, ... odalı, ... paketleme ve depolama tesisi binası yapımı için T.C. ... ile davacı arasında ... tarihli hibe sözleşmesi imzalandığı, sözleşme kapsamında sebze paketleme ve depolama tesisi yatırımı projesinin uygulanmasına yönelik
proje maliyetinin bir kısmı için yatırımcıya hibe yapılacağı,
yatırımın tamamlanma tarihi ise ... olacağı, : projenin toplam tutarı kdv hariç ... TL olup, bu tutarın %50’sine tekabül eden KDV hariç .. TL hibe olarak verileceği kararlaştırılmıştır. Hibenin ödeme zamanı ise özetle, davacı yatırımcının inşaat ve makine-ekipmana ait satın alma işlemlerinin
gerçekleşmesinden sonrasıdır.
Taraflar arasındaki ... tarihli sözleşmede; Yatırımcının davacı ... Ltd.Şti., yüklenicinin (tedarikçi) davalı ...Şti. olarak anıldığı, sözleşme konusu işin "... Paketleme ve Depolama Tesisi Yatırımı makine ekipmanın temini, yerinde montajı ve çalışır durumda teslimi işi" olarak belirlendiği, işin teknik şartnamede belirlendiği şekilde donatılmasının, montajının yapılmasının ve çalıştırılmasının istendiği, alım ve montajın tamamlanması için ... tarihine kadar süre verildiği, tarafların .... tarihinde sipariş hususunda teyitleştiği anlaşılmaktadır. Davacı şirket tarafından inşaat işleri için davalı şirkete .... tarihinde davet gönderildiği, Taraflar arasında ... tarihli inşaat işleri sözleşmesinin imzalandığı, davalı şirket tarafından ... TL fiyat teklif edildiği, .... tarihli sözleşmede; İşverenin ... Ltd.Şti., yüklenicinin ...Ltd.Şti. olarak anıldığı, sözleşme konusu işin " .... no'lu Prefabrik Beton Taşıyıcı Sistemli, ... Soğuk Odalı, ...Paketleme ve Depolama Tesisi bina inşaatının yapımı işi" olarak belirlendiği, Tarafların ... tarihinde fiyat teklifi hususunda teyitleştiği anlaşılmaktadır. İnşaat işleri teknik şartnamesinde; Duvar ve tavan işleri: Soğuk odalarda poli ... mm sandviç panel kullanılacağının , Duvar ve tavan panelleri: Soğuk oda panellerinin erkek ve dişi formda olacağı ve ... m2de bir kilit gelecek şekilde eksantrik kilitleme sistemi kullanılarak birbirine kilitleneceğinin, kullanılan panel kilitlerinin ... belgeli olacağının yazıldığı, İnşaat işleri idari şartnamesinde; inşaat işlerinin sözleşmenin imzalanmasından sonra .... tarihine kadar tamamlanıp teslim edileceğinin yazdığı, anlaşılmıştır.
Özetle davacı taraf, ... Bakanlığının teşvik programı kapsamında prefabrik beton taşıyıcı sistemli, ... soğuk odalı, .... paketleme ve depolama tesisi binası yapımı için hibe almış, işbu tesiste kullanacağı ekipmanların temini, yerinde montajı ve çalışır durumda teslimi için ve tesisin inşaat işleri için iki ayrı sözleşme imzalanmıştır. Davacı taraf sözleşmeler kapsamında ayıplı ifa (eksik imal sebebi ile devlet hibe tutarından (hak ediş ödemesinden çıkarılan) yapılan kesintiler ve ... teçhizatının hiç yapılmaması gibi) ve gecikmiş ifa iddiasındadır.
Sözleşme ve dava tarihinde yürülükte olan TBK'nın 470. Maddesine göre eser sözleşmesi yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir. Eser sözleşmesi tam iki tarafa borç yükleyen sözleşmedir. Eser sözleşmelerinde yüklenicinin asli edim yükümü ilk planda meydana getirdiği eseri teslim borcudur (Mustafa Alper GÜMÜŞ Özel Hükümler, C.II, İstanbul, Vedat, 2012, s. 1 vd).
Davamızda özellikle davalı taraf eserin ayıplı olduğunu ve edimin sözleşmeye uygun yerine getirilmediğini ve bu nedenle ödenen bedellerin iadesinin gerektiği savunduğundan yüklenicinin ayıba karşı tekeffül sorumluluğuna değinmek gerekmektedir.
Eser sözleşmesinde yüklenicinin ayıba karşı tekeffül sorumluluğu, yani ayıplı ifadan sorumluluğu TBK'nın 473-478. Maddelerinde düzenlenmiştir.
Eser sözleşmelerinde eserin ayıplı olması eserin sözleşmeye göre sahip olması gereken niteliklere sahip olmamasıdır. Buna göre meydana getirilen eserdeki, eserin niteliğine ilişkin sözleşmesel belirlemeden her sapma ayıplı bir esere varlık verir (Gümüş, a.g.e., s. 48). Her şeyden önce tamamlanan eserin tarafların sözleşmede açıkça veya zımnen kararlaştırdıkları esere ilişkin genel veya eseri daha yakından betimleyen özel niteliklere sahip olmadığı durumlarda eser ayıplıdır. Tamamlanan eser taraflarca kararlaştırılan nitelikler dışında güven ilkesi uyarınca sözleşmenin içeriğine göre taşıması gerekli olan nitelikleri taşımaması halinde de ayıplı sayılır. Buna göre yüklenici normal bir eserin değerine veya kullanım elverişliliğine sahip bir eser teslim etmek zorundadır. Eser sözleşmesinde ayıbın satış sözleşmesindeki ayıp kavramından farklı olarak sözleşmeye göre olması gereken niteliklerden sapma olarak tanımlanması, görünüşte eser sözleşmesinde esaslı-esaslı olmayan ayıp ayrımına yer bırakmamakta ise de eser sözleşmesinde de yüklenicinin ayıba karşı tekeffül sorumluluğu sadece esaslı ayıplarla sınırlı olmalıdır (Gümüş, a.g.e., s. 51).
İmâl edilen eserde ayıp varsa, iş sahibi tarafından süresi içersinde ayıp ihbarında bulunulması şartıyla dava tarihinde yürürlükte bulunan TBK'nın 475. maddesinde sayılan seçimlik haklarından birisini kullanabilir. TBK'nın 475. Maddesinde iş sahibine ayıplı ifadan dolayı yükleniciye karşı kullanılabilecek üç tane seçimlik hak öngörülmektedir. Bu haklar sözleşmeden dönme hakkı, bedel indirimi isteme hakkı ve ayıbın giderilmesini isteme hakkıdır. Her üç seçimlik hak da geri alınamaz nitelikte bir yenilik doğurucu hak niteliğinde olup, yükleniciye karşı tek taraflı varması gerekli geçerlilik şekline tabi olmayan, açık veya zımni irade beyanı ile kullanılır.
TBK'nın 475/2. Maddesine göre eser iş sahibinin kullanamayacağı veya hakkaniyet gereği kabule zorlanamayacağı ölçüde ayıplı ya da sözleşme hükümlerine aynı ölçüde aykırı olursa sözleşmeden dönme mümkündür. Her şeyden önce dönme hakkının kullanılabilmesi için eserdeki ayıbın önemli olması gerekir. Eserin kabulünün iş sahibinden beklenebilir olup olmadığı tarafların menfaatleri gözönüne alınarak belirlenir. Bu belirlemede ilk planda somut olayın özel şartları çerçevesinde ayıbın türü ve büyüklüğü esas alınır. Eserdeki ayıp önemli değilse iş sahibi dönme dışındaki seçimlik haklardan birisini kullanabilir. Dönme hakkının kullanılması için iş sahibinin yükleniciye ayıbı gidermesi için uygun bir süre tanıması şart değildir. Doktrindeki hakim görüşe göre bir yenilik doğurucu hak olarak dönme hakkının kullanılması ile eser sözleşmesi geçmişe etkili olarak ortadan kalkar ve ifa edilmemiş borçlar ortadan kalkarken, yerine getirilen edimlerin iadesi bir sözleşmesel tasfiye ilişkisi çerçevesinde gerçekleşir (Gümüş, a.g.e., s. 60 vd.). Ayıplı ifanın varlığını, seçimlik haklarını kullanmanın şartlarının gerçekleştiğini ve teslim anında eserin ayıplı olduğunu ispat yükü iş sahibine aittir (Gümüş, a.g.e., s. 67).
Tüm dosya kapsamı incelendiğinde, hibe sözleşmesi bakımından davacı şirket tarafından İl ... Müdürlüğüne verilen tarihli ek süre ... talepli dilekçe ile başlayan süreç sonucunda ... nolu tebliğe göre hibe programı kapsamında imalatların tamamalanması için belirlenen süre sonunun .... olarak değiştirildiği, davalı ...Ltd.Şti. tarafından ... Ltd.Şti.adına ... tarih .... nolu faturaların kesildiği, yapı kullanım izin belgesinin belediyesince.... tarih .... no ile düzenlendiği, fabrika ... adet ..m2, soğuk hava deposu .... adet ... m2, toplam inşaat alanının ... m2 olduğu) belgenin yüklenici, işveren ve şantiye şefi tarafından imzalandığı, belediyesince onaylandığı, ... tarihinde düzenlenen Kırsal Kalkınma Yatırımlarının Desteklenmesi Programı Nihai Raporda proje bütçesinin planlanan şekilde tamamlandığı, hibe kapsamında ...., ..., ... gibi ... için paketleme-depolama tesis binasının yapıldığı, makine ekipman kapsamında ... kalem malın alındığı, montajın yapıldığı ve çalışır vaziyette olduğunun belirtildiği sabittir.
Taraflar arasındaki ihtilaflı husus; teslimin ne zaman olduğu, gecikme süresi, gecikmenin hangi tarafın kusurundan kaynaklandığı, karşı davacının teslime ilişkin süreyi uzatıp uzatmadığı, gecikme cezasının talep edilip edilemeyeceğine ilişkindir.
Teslim tarihi ve cezai şart istemi bakımından yapılan değerlendirmede; İmar Kanunu'nun 21. maddesine göre, ayrıksı durumlar dışında tüm inşaatların ilgili idari birimlerden alınacak yapı izniyle yapılması zorunludur. Sözleşmede bir açıklık yoksa, inşaat yapılacak arsanın imar durumunun alınması, plan ve projelerin belediyeden onaylatılması ve yapı izninin alınması, mülkiyet hakkıyla bağlantısı nedeniyle iş sahibinin yükümlülüğüdür. Taraflar arasındaki sözleşmede de inşaat ruhsatının alınması hususunda özel bir düzenleme yer almamakla bu yükümlülük davacıya aittir. Somut olayda, davacı tarafından inşaat ruhsatının alındığı tarih .... olup, işin süresinin 150 gün olması ile işin teslim edilmesi gereken tarihin ... olduğu, ... tarihinde iş bitirme tutanağı tutulduğu , ... tarafından ... tarihinde yapı kullanım izin belgesi verilmesi için başvuru yapıldığı ve .... tarihinde yapı kullanım izin belgesi verildiğine göre, davalının işi teslim etmede gecikmeye düşmediği anlaşılmakla gecikmeden doğan cezai şart alacağı , hakediş ödemesinin geç yapılması nedeniyle temerrüt faizi ve yoksun kalınan kazanç istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Ayıplı imalat iddiaları yönünden ; bilirkişi raporlarında İnşai imalatlar ve Elektrik/mekanik tesisatı imalatı yönünden yapılan değerlendirmelerde hibe programı kapsamında İl ... Müdürlüğünce uygulama sözleşmesi tutarı .... TL’den eksik uygulanan kalemler bedeli olan .... TL düşürülerek .... TL’sinin ödemeye alınmasının uygun görüldüğü, böylece davacı/yatırımcıya hibe kapsamında proje bazında.... TL eksik ödendiği, ancak .... tarihli ek raporda tarafların ticari defterlerinden tespit edildiği üzere davalının davacıya kesmiş olduğu fatura tutarının .... tl olması, davacıya hibe olarak ... TL ödenmiş olması karşısında, davacı tarafından ..TL hibe kesintisinin (eksik iş bedelinin) davalının hesabından mahsup edilerek davalıya ödeme yapıldığı (başka bir ifadeyle davacıya .... TL hibe geldiği, davacı tarafından da davalıya .... TL + ikinci maddede belirtilen... TL ödeme yapıldığı, yani davalıya yapılan fazla ödemenin ... TL değil, yalnızca .... TL olduğu anlaşılmakla, bu miktar yönünden Hibe kesintisi alacağı talebinin kısmen kabulüne karar vermek gerekmiştir.
İş sahibi ayıplı iş nedeniyle TBK 475.maddesinde sayılan seçimlik hakkını kullanmadan önce yükleniciye ayıp ihbarında bulunmadan, ... havuzu olarak tabir ettiği emtiayı üçüncü kişiye yaptırdığını, iddia etmektedir. Davacı taraf, ... tarihinde iş bitirme tutanağından sonra ayıp ihbarı yapıldığına dair delil sunmamıştır. Yukarıda izah edildiği gibi iş sahibinin ayıplı işlerden kaynaklı yasal haklarını kullanması ayıp ihbarında bulunma şartına bağlanmıştır. Bu durumda davalının ihbar zorunluluğunu yerine getirmediği için seçimlik haklarını kullanamayacağı, eseri olduğu gibi kabul etmiş sayılacağı, ayıplı işlerin tamiri için üçüncü kişiye ödediği bedeli davacı yükleniciden isteyemeyeceği gibi bedel indirimi de talep edemeyeceği anlaşılmıştır. Aksinin kabulünde dahi, ... havuzu imalatının yapılacağına dair proje ve eklerinin sunulmadığı, teklif mektubunda biber havuzu imalat teklifi bulunmadığı, bu yöndeki ispat yükününün davacı tarafından yerine getirilmediği anlaşılmıştır. Taraflar arasında imzalanan inşaat işleri sözleşmesinin 3. maddesinde "Duvar ve tavan panelleri: Soğuk oda panellerinin erkek ve dişi formda olacağı ve ... m2de bir kilit gelecek şekilde eksantrik kilitleme sistemi kullanılarak birbirine kilitleneceğinin, kullanılan panel kilitlerinin CE belgeli olacağının" yazıldığı, kilitli panel yapım işinin yüklenici davalı şirkete ait olduğu bilirkişilerce değerlendirilmiştir. Dosya arasında davacının davalıya fazladan ödediğini iddia ettiği kilit panel bedeli olan .... TLnin davalıya ödendiğine dair ödeme belgesi sunulmadığından, yine şantiye şefine ödendiği iddia edilen... TL'ye ilişkin dosya arasında ödeme belgesinin bulunmadığı,
bu yöndeki ispat yükünü yerine getirmeyen davacının şantiye şefine ödenen ... TL'nin tarafına ödenmesi isteminin, kilitli panel adı altında fazladan alındığı iddia olunan ...-TL'nin tarafına ödenmesi isteminin ve ... teçhizatının (tekne ... havuzu) dava dışı üçüncü kişiye yaptırılması dayanaklı ....-TL'nin tarafına ödenmesi istemlerinin reddine karar vermek gerekmiştir. Neticeten tüm alacak kalemlerine dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABUL KISMEN REDDİ ile,
*Davacı tarafın cezai şart alacağı isteminin REDDİNE,
*Hibe kesintisi alacağı talebinin kısmen kabulü ile ...-TL'nin dava tarihi olan .... Tarihinden itibaren avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin REDDİNE,
*Davacının, devlet hibesi olan hak ediş ödemesinin tutarına ... tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faiz tutarının tarafına ödenmesi isteminin REDDİNE,
*Davacının şantiye şefine ödenen ... TL'nin tarafına ödenmesi isteminin REDDİNE,
*Davacının eserden faylanamaması sebebine dayandırılan (kira kaybı, yoksun kalınan kazanç da dahil her türlü zarar olan) mahrum kaldığı bedelin tarafına ödenmesi isteminin REDDİNE,
*Davacının kilitli panel adı altında fazladan alındığı iddia olunan ....-TL'nin tarafına ödenmesi isteminin REDDİNE,
*Davacının ... teçhizatının (tekne ... havuzu) dava dışı üçüncü kişiye yaptırılması dayanaklı .... -TL'nin tarafına ödenmesi isteminin REDDİNE,
2-Alınması gerekli ... TL harcın; .... TL peşin, ...TL tamamlama harcı olmak üzere toplam.... TL harçtan mahsubu ile artan .... TL harcın davacıya iadesine,
3-Davacı tarafından yatırılan .... TL peşin, ... TL başvuru harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Kabul edilen miktar yönünden; Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan .... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5- Red edilen miktar yönünden Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan .... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
6- Davacı tarafından yapılan toplam .... TL bilirkişi ücretinin, ....TL tebligat posta masrafı olmak üzere toplam ...
argılama giderinin davada kabul ve red oranına (%93 ret %7 kabul ) göre hesaplandığında .... TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,... TL sinin davacı üzerinde bırakılmasına,
7-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ...TL arabuluculuk ücretinin davada kabul ve red oranına (%92,4 ret %7,6 kabul) göre hesaplandığında .... TL davalıdan,.... TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
8-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.29/01/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır