T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/808 Esas
KARAR NO : 2025/685
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 28/11/2022
KARAR TARİHİ : 02/10/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davalı alacaklının triko ürünleri ve thsırt imalatı ve satışı işi yapan şahıs işletmesi ile müvekkili davacının eşinin yetkili ve ortağı olduğu dava dışı ... arasında davalının imal ettiği ürünlerin alım-satımı konusunda ticari ilişki bulunduğunu, davalı alacaklının işbu ticari ilişki kapsamında dava dışı ... den alacağı karşılığında bono verilmesini, aldığı bu bonoları da kumaş malzemecisi ... ... isimli firmasına vereceğini ve bu senetleri de müvekkili davacının kefil sıfatıyla imzalamasını istemesi üzerine müvekkili davacının dava dışı ... tarafından tanzim edilen 14 adet bonoya toplam ... TL tutarında senetleri kefil sıfatıyla imzalayarak davalı tarafa teslim ettiğini, Müvekkili tarafından bahsi geçen bonoların bir kısmının vade tarihlerinde bankaya ibrazında, bir kısmının ise vade tarihinden sonra yine senet alacaklısı ile davalı alacaklının banka hesabına havale yoluyla ödendiğini, müvekkili tarafından bu bonolara karşılık toplamda ... TL ödeme yapıldığını, müvekkilinin kefil sıfatıyla imzaladığı bonolara karşılık ... TL bir borcu kaldığı halde davalı alacaklının davacının sorumlu olmadığı, ... den olan başkaca alacaklarını da müvekkilinden tahsil etmek amacıyla bedelini tahsil ettiği bonoların bir kısmına dayalı olarak Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyası ile icra takibi başlattığını, icra takibine konu etmediği 6 adet bonoyu da iade etmediği gibi bu bonolar hakkında da işlem başlatacağını belirttiğini, müvekkilinin ... TL bakiye borcu kaldığı halde bedelini tahsil ettiği ancak iade etmediği bonolara dayalı olarak başlattığı Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasına cebr-i icra ve haciz baskısı ile icra dosyasına ... TL ödeme yapmak zorunda kaldığını, bu nedenle müvekkili davacı tarafından kefil sıfatıyla imzalanarak teslim edilen toplam ... TL bedelli 14 adet sıra senetlerine karşılık toplam ... TL ödeme yapılmış olup, müvekkili davacının icra takibine dayanak yapılan bonolar nedeniyle borçlu olmadığının tespitine ve icra baskısı sonunda mükerrer ödenmek zorunda kalınan ... TL nin istirdadına, davalı elinde bulunan ve icra takibine konu edilmeyen bonolardan ise bono bedellerinden ... TL si dışında kalan tutarlar yönünden de borçlu olmadığının tespitine, müvekkili davacı tarafından Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyası ile icra takibine konu edilen bonoların bedellerinin ödenmesi nedeniyle takibin iptali istemi ile dava açılmış ise de Sayın Mahkemece havale ödemelerinde senet ödemesi açıklaması bulunsa da ödemenin hangi senede ilişkin olduğunun açıkça belirtilmediği, bu hususun yargılamayı gerektirdiği, genel mahkemelerde açılacak davada bu hususların inceleneceği gerekçesi ile takibin durdurulmasına yönelik tedbir talebinin kabul edilmediğini, davanın derdest olup henüz bir karar verilmediğini, açıklanan nedenlerle; Müvekkili davacının bedelini ödediği bonolara dayalı olarak başlatılan Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyası nedeniyle borçlu olmadığının tespitine, iş bu icra dosyasına icra baskısı sonucu ödenmek zorunda kalınan ... TL nin istirdadına, Davalı alacaklı elinde buluna ve icra takibine konu edilmeyen bonolar yönünden bakiye ... TL borç dışında kalan bono bedelleri kısmı olan ... TL yönünden müvekkili davacının borçlu olmadığının tespitine, kötü niyetli alacaklı yönünden alacağın yüzde yirmisi oranında kötü niyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
YANIT:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davanın reddi gerektiğini, öncelikle davacı yanın aynı senetlere ilişkin borcu olmadığı iddiasıyla borca itiraz davası açtığını, söz konusu davanın Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesi .../... E. - .../... K. ve ... tarihli kararı ile reddedildiğini ve kararın ... tarihinde "tarafların istinaf etmemesi üzerine" kesinleştiğini, davacı yanın her ne kadar senetlere ilişkin ödeme yaptığını iddia etse de ispat yükü kendi üzerinde olmasına rağmen senedin ödendiğine ilişkin resmi veya imzası ikrar edilmiş bir belge sunamadığını, yine her ne kadar davacı tarafından söz konusu senetlerin aradaki ticarete, mal alışverişine istinaden sunulduğu iddia edilse de davacı yan bu iddiasını da ispatlayacak bir delil (sözleşme vs.) sunamadığını, nitekim senet metinlerinde de malen kaydı bulunmadığını, huzurdaki dava basit yargılama usulüne tabi olduğu için davacı yanın iddiasını genişletme ve delil sunma yasağı dava dilekçesinin verilmesi ile son bulmakla, iddianın genişletilmesine, delil sunulmasına ve tanık dinletilmesine muvafakatleri bulunmadığını, beyanla davanın reddini dilemiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE :
Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... esas sayılı dosyası ile Antalya ... İcra Hukuk Mahkemesi .../... E. - .../... K. Sayılı dosyası celp edilmiştir.
Davalı yana isticvap davetiyesi tebliğ edilerek "davaya konu senetlerin ... ... şirketinden mal alımı için alınıp alınmadığı, davacı yanca senetlere yönelik kefil sıfatıyla ödeme yapılıp yapılmadığı, dosya kapsamında bulunan banca cevabi yazılarına göre davacı yanca yapılan ödemelerin takibe ve davaya konu senetler için yapılmadı ise hangi borca mahsuben yapıldığı" hususlarında isticvap beyanları alınmıştır. Davalı asil duruşmadaki beyanlarında " Ben 2019 yılı ... ayında ... bey ve eşi ... ... aile dostumuz olduğundan ve ekonomik olarak çok güç bir dönemde olduklarından onlara borç vermeyi kabul ettim, bileziklerimiz bozdurdum, çocuklarımın rızkından kestim. Onlara ... TL borç verdim, karşılığında da senetler aldım. ... hanım senet düzenlenirken ... kaşesi basmış ancak neden böyle birşey yaptığını bilmiyorum, aldığımız senetler ticari ilişki ile ilgili değildi. Ayrıca aynı zamanda bizim davacı ve eşiyle ticari ilişkiden kaynaklı da alacağımız vardı. Onlar içinde senet aldım, bir kısmı halen elimdedir. Daha takibe koymadık. Ticari ilişki kapsamında aldığımız senetler ticari defterlerimizde mevcuttur. Şahsi olarak verdiğimiz borç şirket işi olmadığından onları ticari deftere işlemedik. Şirket işleri ile senetler defterlerdedir. Elimizdeki senetleri mahkeme istediği takdirde sunacağız. Ben davacının banka kanalıyla yapmış olduğu ödemelerin ticari işler ile ilgili olduğunu biliyorum ve bu ödemeler davacıdan olan alacaktan düşüldü. Ticari işleri ... şirketi ile yapmıştık, ... şirketinin yetkilisi ... hanımdır, ancak ben borç para olarak verdiğim ... TL yi ... ... beye vermiştim. Kefil sıfatıyla ödeme yapmamıştır, asıl borçludur" şeklinde beyanda bulunmuştur.
Dava dışı ... şirketi ile davalının 2019-2020-2021 ve 2022 yıllarına ait ticari belge ve dosyaları mali müşavir bilirkişiye tevdii edilmiş, "Dava dışı ... şirketi ile davalının defterlerinin usulüne uygun tutulup tutulmadığı, dava konusu senetlere ilişkin taraflar arasında ticari ilişki bulunup bulunmadığı, dava konusu senetlerin defterde kayıtlı olup olmadığı, taraflar arasında başkaca senet alışverişi bulunup bulunmadığı, var ise bu senetlerin vade tarihi ve miktarı, davacı yanca yapılan ödemelerin davalının defterlerine yansıtılıp yansıtılmadığı (... lehine), defterlerde başkaca senet yok ise veya yapılan ödemeler defterdeki senetlerden düşüldüğünde fazla ödeme var ise davacının dava konusu senetlerde vade tarihinden sonra yaptığı ödemelerin vadesi önce gelenden başlamak üzere düşüldüğünde bakiye borcu bulunup bulunmadığı, davacının yaptığı ödemelerin dava dışı ... şirketinin cari hesap borcu nedeniyle ödendiği halde takibe konu edilip edilmediği hususlarında rapor, tarafların itirazları ve resen tespit edilen eksikliklere yönelik ek rapor aldırılmıştır.
Dosya nitelikli icra uzmanı bilirkişiye tevdii edilerek menfi tespit hükmüne esas borçlu olunmayan tutar var ise hesaplanılması, dosyanın infaz edilip edilmediği de nazara alınarak dosyada istirdadı gereken tutar var ise hesaplanılması yönünde kök ve ek rapor aldırılmıştır.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre dava, ödeme iddiasına dayalı menfi tespit ve istirdat davasıdır. Davacı takibe konu senetlere mahsuben yaptığı ödemeler nedeniyle ... TL dışında borcu kalmadığı halde, haciz baskısı altında mükerrer ödeme yapmak zorunda kaldığını iddia etmiş, davalı ise iddiaları inkar etmiştir.
Davalı davaya konu senetlerin davacı ve eşine arkadaşlık ilişkisi kapsamında borç verilen borca karşılık alındığını, ticari ilişki için alınmadığını, beyan etmiş olmakla senetlerin hangi ilişki kapsamında verildiği hususunda ispat yükü davacıdadır. Davacının buna ilişkin yazılı delili de bulunmamaktadır.
Yine dava dışı şirketin defter kayıtları bilirkişi marifetiyle incelenmiş olup, usulsüz defterlere göre yetkilisi davacının eşi olan dava dışı şirketin davalıya ... TL borçlu olduğu, davacının iddiasına göre ticari ilişki için verilen senetlerin ve ödendiği belirtilen bedellerin dava dışı şirket defterlerinde dahi ödeme olarak kayıtlı olmadığı görülmüştür.
Bu bakımdan davacı tarafından sunulan ödeme belgelerinden yalnızca senede atıf ile yapılan ödemeler dikkate alınmıştır. ... tarihli kök raporda senede atfen yapılan ödemeler dikkate alınarak hesaplama yapılmış ise de, TBK 100 hükümleri göz ardı edilerek yapılan hesaplama hüküm kurmaya elverişli bulunmamıştır. Buna yönelik aldırılan ... tarihli ek raporda ise ödemenin öncelikle vadesi önce gelen senetten düşülmesi gerektiği gözden kaçırılmakla, yeniden ek rapor tanzimi yoluna gidilmiştir. Aldırılan rapor denetime elverişli olmayıp takip talebinde yer almayan senetler de dikkate alındığından, bilirkişinin dosyaya katkı sağlayamayacağına kanaat getirilmekle; dosyanın nitelikli icra bilirkişisine tevdii ile rapor tanzimi yoluna gidilmiştir. Aldırılan ... tarihli raporda ; daha önce aldırılan 4. Ek raporda yapılan tabloda ... TL ödeme dışında hatalı olarak ... tarihindeki ödemeye yer verildiği, bu nedenle hatalı olarak ... tarihli senetten tamamen borçlu olunmadığı ve ... tarihli senetten kısmen borçlu olunmadığı ihtimaline binaen ara karar kurulduğu, ancak değerlendirmenin hatalı olduğu anlaşılmakla; yapılan ... TL ödemeye göre yeniden hesap yapılması istenmiş, ... ve ... tarihli senetlerden borçlu olunmadığı, ... tarihli senetten kısmen borçlu olunduğunun kabulüne göre yeniden menfi tespit hükmüne esas borçlu olunmayan tutar var ise hesaplanılması istenmiştir. Nihayet aldırılan rapor dosya kapsamına ve mevzuata uygun, gerekçeli ve denetime elverişli olmakla hükme esas alınmış, davacının yaptığı ödemelerle ..., ... tarihli senetlerden borçlu olmadığı, ... tarihli senetten kısmen borçlu olduğu halde dosya borcunun tamamını ödemek zorunda kaldığı anlaşılmakla Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... esas sayılı dosyasında fazladan ödenen ... TL nin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar verilmiş,bu ödeme davacı yanca geri istendiğinden davalının elinde bulunan senetlere mahsubu mümkün görülmemekle, fazlaya ilişkin istirdat ve menfi tespit talebinin ispatlanamadığından reddi gerekmiştir.
Davacının ... ... yapmış olduğu ödemeler yönünden yapılan değerlendirmede; davalıya teslim olunan bir kısım bonoların ... ... ciro ile devredildiği, senet metnine göre kabul edilmiş olsa da bu senede ilişkin davacı tarafça ... ... ödeme yapılması halinde davacı tarafından senedin iade alınması gerekirdi. TTK 686/1 ve 790. maddeleri uyarınca çizilmiş cirolar yazılmamış sayılır. Senetler halen alacaklı elinde olduğundan çizme ve iptal yazısının yetkili kişice yapıldığı kabul edilmelidir. Zira davacının senet ibraz edilmezse ödeme yapmama veya TTK 712 uyarınca ödemeyi bankaya tevdi etme yetkisi bulunmaktadır. Buna rağmen dava dışı ... ... şirketine yapılan ödeme kötü ödeme olup, sonuçlarına davacı katlanmalıdır. Bu nedenle davacının aksi yöndeki iddiasına itibar edilmemiştir.
Davacının dava konusu ...;... tarihli senetlerden tamamen borçlu olmadığı, ... tarihli senetten ise kısmen borçlu olmadığı kabul edilmiş ise de; senet borçları ödendiğinden menfi tespit talebinde hukuki yarar bulunmamaktadır. Bu aşamada istirdat talebi yönünden hüküm kurulması gerekir, bu nedenle fazlaya ilişkin tespit ve istirdat talebi tümden reddedilmiştir.
Kötü niyet tazminatı yönünden yapılan değerlendirmede yapılan ödemelerle borçların tamamen sona ermediği, davalının kötü niyetinin ispatlanamadığı düşünülerek bu yöndeki talebi de fazlaya ilişkin talep olarak reddedilmiştir. Anlatılanlara göre aldırılan son bilirkişi raporu doğrultusunda aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,
Davacıdan fazla tahsil edilen ... TL nin istirdadı ile davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Kabul edilen ... TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan ... TL karar ve ilam harcının peşin alınan ... TL harçtan düşümü ile artan ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
3-Davacı tarafından yatırılan ... TL başvuru harcı, ... TL peşin harç olmak üzere toplam ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacının karşıladığı ... TL tebligat gideri, ... TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin, kabul / talep oranına göre hesaplanan ... TL sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan ... TL yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca kabul edilen ... TL üzerinden davacı lehine takdir edilen ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, reddedilen ... TL üzerinden davalı lehine takdir edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca iadesine,
8-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) kabul ve ret oranına göre hesaplanan ... TL sinin davalıdan tahsili, ... TL sinin davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 02/10/2025
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı