T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/204 Esas
KARAR NO : 2025/315
DAVA : Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan), İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 27/03/2023
BİRLEŞEN DOSYA : ANTALYA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 17/01/2024
KARAR TARİHİ : 11/03/2024
ASIL VE BİRLEŞEN
KARAR TARİHİ : 06/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan), İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili firma ile davalı firma arasında ... tarihli yetkili satıcılık (bayilik) sözleşmesi keşide edildiğini, bu sözleşme ile müvekkili firma, davalı tarafından üretilen veya ithal edilen çeşitli tarımsal gübre, bitki besini vs ürünlerin yetkili satıcılığını üstlendiğini, müvekkili firma dava konusu sözleşmeden kaynaklı tüm edimlerini eksiksiz yerine getirdiğini, davalı yan sözleşmenin 16. Maddesinde ifadesini bulan, müvekkilinin münhasır bölgesinde, sözleşme konusu ürünlerin satışını yapmama yükümlülüğü altında olduğunu, fakat davalı yan, müvekkiline verilen münhasır bölgede satış yapmama edimine aykırı olarak müvekkilinin münhasır bölgesinde üçüncü kişilere doğrudan satışlar yaptığını, hem sözleşmeyi ihlal etmiş hemde müvekkili zarara uğrattığını, davalı yan ile yapılan ara buluculuk faaliyetinden sonuç alınamadığını, Haricen öğrendiğimize göre davalı yan mal kaçırma hazırlığında olduğunu, bu nedenle davalı yan aleyhine ihtiyati haciz kararı verilmesi gerektiğini, şimdilik ... TL cezai şartın ara buluculuk tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesini, yargılama giderleri ile ücreti vekaletin karşı ya üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında ... tarihli "Yetkili Satıcılık Sözleşmesi" düzenlendiğini, bu sözleşme ile davalı müvekkili şirketin üretimini ve ithalatını yaptırdığı ya da yaptığı yasal ürünlerin davacı ... şirketine tahsis edilen bölgede satış yapma yetkisini kapsayacağı belirtildiğini, sözleşmenin 19. maddesinde yetkili satıcı olarak tayin edilen davacıya tahsis edilen bölgeler düzenlendiğini, davacının davasına dayanak yaptığı 16. maddede tek taraflı olarak yetkili satıcı lehine cezai şart düzenlemesi yapıldığını, 16 maddede "Ana şirket, yetkili satıcıyla yapılan bu sözleşme fesh edilmeden, yetkili satıcıya tahsis edilen bölgelere distribütörlük, ana bayilik, bayilik, alt bayilik, vb. özel ve/veya tüzel kişiliklerde dahil olmak üzere, hiç bir şekilde aynı ürünleri, dolaylı yoldan olsa bile satmayacağını, sattırmayacağını, aksi takdirde bu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, yetkili satıcının ana şirketten almış olduğu mal bedelinin 10 katını yetkili satıcıya 30 gün içinde nakit olarak ödemeyi taahhüt eder." ibareleri yer aldığını, 17. Maddesinde ise sözleşme süresinin 5 yıl olduğu düzenlendiğini, davacı taraf, sözleşmenin 16 maddesinin ana şirket (davalı) tarafından ihlal edildiği savı ile sözleşmenin başladığı tarihten ihlalin gerçekleştiği tarihe kadar davacı ve davalı firma arasında gerçekleşen alım satım bedeli toplamının 10 katının 30 gün içinde ödenmesi gerektiğini, bu nedenle şimdilik ... TL cezai şartın ödenmesini talep ettiklerini beyan ettiğini, davacının sözleşmede yüklendiği tüm edimlerini yerine getirdiğini de ayrıca belirttiklerini, davacı taraf sözleşme ile üstlendiği edimlerin hiç birini yerine getirmediğini, sözleşmeye aykırı davrandığını, sözleşme şartlarını ihlal ettiğini, sözleşme tarihi olan ... tarihinden son aldığı ürün tarihi olan ... tarihine kadar olan süreçte, davacının ticari defterleri incelendiğinde, davalı müvekkili şirketten almış olduğu ürünlerin miktarı, cinsi ve birim fiyatları ile aldığı ürünler için satış yaptığı firmalara düzenlediği faturalar karşılaştırıldığında, fahiş kar marjları ile fahiş fiyatlarla ürünleri sattığı, aynı dönemde rakip firmaların ürünlerinden ne kadar miktarda satış yaptığı anlaşılacak olup; davacının sadakat yükümlülüğüne aykırı hareket ettiği, davalı şirketin ürünlerini bilinçli olarak bölgede sabote ettiği ortaya çıkacağını, davacı tek satıcı sıfatı ile sözleşmedeki hiç bir yükümlülüğüne uymadığını, sözleşmedeki edimlerini yerine getirmediğini, borcunu ödemediğini, sadakat yükümlülüğüne aykırı hareket ettiğini, davacı işbu davada kendisinin bilgisi, rızası ve onayı olmadan kendisine tahsis edilen bölge içindeki müşterilerden ... ... ilçesindeki ... ..., ... ilindeki ... ...'a ... ... İlçesindeki ...'a Davalı Müvekkil Şirketin Doğrudan Satış Yaptığı ve bu nedenle sözleşmeyi ihlal ettiği, bu firmaların aslında davacı şirketten temin etmekte olduklarını, sözleşmenin 16 maddesine göre bu ihlal sonucu davacı ve davalı firma arasında gerçekleşen alım satım bedeli toplamının 10 katının cezai şart olarak ödenmesi gerektiğini iddia etmekte ve talep ettiğini, davacının belirttiği firmalara davalı müvekkili şirket tarafından .../2022 - .../2022 - .../2022 ayları içinde bu firmaların müvekkili şirketi araması ve ürün almak istediklerini, ancak ürün alma isteklerinin karşılanamadığını, çok uzun süredir ürünlere ulaşamadıklarını belirttiklerini ve davalı müvekkiline siparişlerini bildirdiklerini, davacı sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini ve edimlerini yerine getirmeyerek, tamamen kusuru ile sözleşmenin devamını ve ifasını imkansız hale getirdiğini, kendi kusurundan kaynaklanan nedenlerle sözleşmenin devamını ve ifasını ortadan kaldıran davacının sözleşme hükümlerine dayanarak cezai şart talep etmesi yasal mevzuata aykırı olduğunu, davacı tarafından sunulan deliller özellikle facebook çıktılarına dair deliller geçersiz olduğunu, bu firmalara doğrudan mal satışı yapıldığı iddiası ise tamamen asılsız olduğunu, bunun yanı sıra iddia edilen mal verme işlemi, davacının bilgisi, rızası ve onayı olmasına rağmen, haksız ve kötüniyetli olarak davacı tarafından bir tuzak şeklinde gerçekleştirilmiş fiil ile oluşmuş olması, esasen davacının da bu durumu ikrar ettiği ... mesajındaki beyanları, davacının sözleşmeden doğan yükümlüklerini tamamen ya da kısmen veyahut gereği gibi yerine getirmemesi, taraflar arasındaki sözleşmeden davalı müvekkili şirketin ticari itibarı dahil davacının ödemelerini yapmaması, yapamaması nedenyile zarara sürüklenmesi gözetildiğinde davanın reddine karar verilmesi gerekeceğini, nedenler ve resen gözetilecek nedenler doğrultusunda; davanın dava şartı yokluğundan dolayı reddine, bu talep kabul olmazsa harca esas miktarın belirtilmesinin davacı tarafından beyan edilmesine dair ihtarat yapılmasına, haksız ve hukuksal dayanaktan yoksun davanın reddine, HMK. 329 maddesi uyarınca davalı müvekkili tarafından vekiliyle kararlaştırdığı akdi vekalet ücretinden davacı kötüniyetli olduğundan sorumlu tutulmasına ve akdi vekalet ücreti ile birlikte tüm yargılama giderleri ile dava vekalet ücretinin davacı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Birleşen Antalya ... ATM .../... Esas sayılı dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında başlayan ticari ilişki 2022 yılına kadar devam etmiş ve bu nedenle aralarında cari hesap ilişkisi oluştuğunu, bu cari hesap ilişkisi sonucunda müvekkili şirketin ...TL bakiye alacağı oluştuğunu, bu alacağın tahsilini teminen Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... E. Sayılı icra takip dosyası ile icra takibinde bulunulduğunu, davalı ''yetkiye'' ,"borca" "işlemiş ve işleyecek faize" "faiz oranına" itiraz ettiğini, ticari dava şartı zorunlu arabulucuk başvurusunda bulunulduğunu, borçlunun taşınır, taşınmaz, üçüncü kişilerdeki hak ve alacakları üzerine ihtiyati haciz konulmasını, davacı müvekkili şirketin, davalı şirketle olan cari hesaptan kaynaklanan ... TL alacağın tahsilini teminen Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sırasına kayıtlı yapılan icra takibine vaki itirazın İİK. 67 maddesi uyarınca iptalini, takibin aynı şartlarla devamını, asıl alacağın % 20'sinden aşağı olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesini, HMK. 329 maddesi uyarınca davacı müvekkili tarafından vekiliyle kararlaştırdığı akdi vekalet ücretinden davalı kötüniyetli olduğundan sorumlu tutulmasını ve akdi vekalet ücreti ile birlikte arabulucuk ücreti dahil tüm yargılama giderleri ile dava vekalet ücretinin davalı üzerine yükletilmesine karar verilmesini talep ve beyan etmiştir.
Birleşen Antalya ... ATM .../... Esas sayılı dosyasında davalı vekili cevap dilekçesi ile; Haksız davanın reddini, Mahkeme aksi kanaatte ise davacının alacak tutarının Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... E sayılı dosya alacağından takas ve mahsubunu, haksız takip nedeniyle davacı yanın %20 den az olmayacak şekilde kötü niyet tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerine bırakılmasını talep ve beyan etmiştir.
Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı takip dosyasının tetkikinden;
Alacaklı ... tarafından borçlu ... aleyhine ... TL cari hesap alacağından kaynaklı ilamsız icra takibi başlatıldığı, borçlunun takibe itiraz etmesi üzerine takibin durduğu anlaşıldı.
Mali müşavir bilirkişi ... ile ziraat mühendisi bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi heyeti raporunda özetle;
"Dava dosyası ile davalıların ticari defterleri üzerinde yapılan incelemelerde,
Davalı şirketin ticari defterlerine göre;
Davalı şirketin davacı şirkete mal satılması şeklinde taraflar arasında ... tarihinden ... tarihine kadar ticari bir ilişkinin mevcut olduğu ve bu ticari ilişki gereğince davalı şirketin faturalar mukabilinde toplam kdv. dahil ...-TL tutarında davacı şirkete mal sattığı, bu faturalar bedellerine istinaden dava tarihi itibariyle davalının bakiye ...-TL. tutarında davacı şirketten açık hesap alacağının olduğu,
Davalı şirket ile davacı şirket arasındaki ticari ilişkisinin sona erdiği ... tarihinden sonra davacı şirketin mal sattığı müşteriler olan;
....Şti.ne = ...-TL
...Şti.ne = ...-TL
...Şti. = ...-TL
Toplam = ...-TL
Olmak üzere toplam ...-TL. tutarında davalı şirketin mal sattığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
... ... ATM .../... Talimat sayılı dosyasında mali müşavir ... tarafından düzenlenen raporda özetle;
"1-Davacı/Karşı davalının ticari defterlerinin incelenmesi;İncelemesi yapılan Davacının 2020 yılları Yevmiye, Kebir ve Envanter defterleri muhasebe usul ve esaslarına göre tanzim edildiği TTK ve VUK hükümlerine göre düzenlendiği, ticari defterler birbirlerini teyit ettiği, 2020 yılı Yevmiye defterinin kapanış tasdikleri süresi içinde yaptırıldığı tespit edilmiştir.
-Davacıya ait incelemesi yapılan 2021 ve 2022 yılı Yevmiye ve Defteri-i Kebir defterlerin E-Defter olarak tutulduğu, ... Sıra nolu E-Defter Genel Tebliğine Göre açılış tasdiklerinin usulüne uygun olarak süresinde GİB İntranetten yapıldığı, 2021 ve 2022 Yılı Yevmiye ve Defter-i Kebir’in sistem üzerinden süresi içerisinde ...’a yüklendiği, kayıtların TTK ve VUK hükümleri ve muhasebe usul ve esaslarına uygun tutulduğu,
-Davacının 2020, 2021 ve 2022 yılı ticari defterini kendi lehine delil olarak kullanabileceği kanaatinde olduğumu,
2-Davacı/karşı davacının 2020-2021 ve 2022 yılları ticari defterlerinden yapılan tespitler;
-Davacı ile davalı arasındaki ticari ilişkinin ... tarihinde başladığı ve ... tarihinde sona erdiği,
-Davalı/karşı davacı tarafından davacı/karşı davalıya 16 adet mal veya hizmet satış faturası ile toplam ... TL’lik mal veya hizmet satışı yaptığı, davacı karşı davalı tarafından davalı karşı davalıya ... TL’lik mal veya hizmeti iade ettiği,
3-Dosyaya kazandırılan bilirkişi raporuna ile davacının ticari defterlerinden yapılan tespitler doğrultusunda tespit edilen farklar;
-Davalının ticari deflerinde kayıtlı olan ... tarih ve ... nolu ... Tl’lik mal veya hizmet satış faturasının davacı ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, diğer uyuşmazlık konusu faturaların tamamı ve iade faturası davacı ve davalının ticari defterlerinde kayıtlı olduğu,
-Davalının ticari defterlerinde, davacıya ... Tl’lik havale, çek ve senet ödemesi yapıldığına daire kayıt olduğu, ancak davacının ticari defter kayıtlarına göre ... TL davalının davacıya ödeme yaptığı, hangi senetlerin davacı ve davalının defterlerinde kayıtlı olduğu tespit edilemediği nedenin ise davalının ticari defterlerinde ... Tl’lik 2020 ve 2021 alınan senetler adı altında kayıt girildiği, (Miktarları ve adeti hakkında tespit olmadığı,
-Davalının ticari defter kayıtlarına göre, ... TL’lik alınan senetlerin davacıya iade edildiği, ancak davacının ticari defterlerinde ilgili senetlerin kayıtlarının olmadığı,
-Davacının ticari defterlerinde senetlere ilişkin kayıtların ... tarihinde yapıldığı, bu nedenle iade senetleri hiç girmemiş olabileceği kanaatinde olduğumu, davacı ile davalı arasındaki senet farkının ise ...-... = ... TL olduğu, ancak davalının defter kayıtlarına göre iade tutarının ... TL olduğu,
-Davalının iade edilen senet miktarının ... TL olduğu, farkın ise ... – ... = ... TL olduğu, ...-... =... + Kayıt edilmeyen fatura ... TL olmak üzere toplam ...+... = ... TL olduğu,
Davacı ile davalı ticari defterlerinin arasındaki farkın ise ... - ... = ... TL olduğu,
-Davacı/karşı davalının ticari defter kayıtlarına göre davacı karşı davalının, dosya davalısı davalı karşı davacıya takip tarihi itibariyle ... TL borcu olduğu ticari defterlerden tespit edilmiştir. (Talep; ... TL)" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mali müşavir ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;
"Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi ...-... esas sayılı dosyasına sunulan ... Valiliği İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ... tarihli ... sayılı yazısı ve ekleri üzerinde yapılan incelemelerde, davacı ... Şti.nin davalı ... Şti.nde satın aldığı “...” ticari isimli sıvı gübrenin bozuk çıktığı ve satış durdurma kararı verildiğinin belirtildiği görülmüştür.
Bu bilgilere göre, davacı ...Şti.nin davalı ... Şti.nde satın aldığı “...” ticari isimli sıvı gübrenin bakiye (... - ...) ...-TL olduğu" bildirilmiştir.
... ATM .../... Talimat sayılı dosyasında mali müşavir ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi ek raporunda özetle;
"1-Dava dosyasına kazandırılan ... tarihli davalı ticari defterlerinden tespit yapan bilirkşi heyetinin hazırlamış olduğu, bilirkişi raporundan yapılan tespitler,
-... tarihli bilirkişi kök raporunda bilirkişi heyeti 2 sayfanın 3 maddesinde, davalı şirket ticari defterlerinde davacı şirket adına olan kayıtları incelemiş ve TL borç ... TL, TL alacak ... TL ve TL borç bakiyesi ise ... TL olarak hesaplanmıştır.
-Bilirkişi kök raporumu hazırlama esnasında yaptığım incelemelerde ise yaptığım hesaplamalarda, TL borç ... TL, TL alacak ... TL ve TL borç bakiyesi ise ... TL olarak tarafımca hesaplanmıştır.
-... tarihli bilirkişi heyeti toplama hatası yaptığı tespit edilmiştir.
2- ... TL'lik havale çek ve senet ödemesi yapıldığına dair değerlendirme’nin nasıl yapıldığı, ilgili tespit kök raporumdan da görüleceği üzere dosyaya kazandırılan ... tarihli bilirkişi raporundan yapılmıştır. İlgili bilirkişi raporunun borç bakiyesi ... TL olduğu, ilgili tutarların ... TL’si iade/satış faturası olduğu, kalan bakiye olan ... – ... = ... TL’si çek,senet ve havale ödemesi olduğu,
3-Bilirkişi raporunun 4.sayfasında yer alan tespitlerin özellikle ... TL senet farkının nereden bulunduğu, yine ... tarihli kök raporu hazırlayan bilirkişi tarafından yapılan tespitlerde, ... TL’lik senet olduğu, ilgili senede ilişkin davacının ticari defterlerinde kayıt olmadığı, bu nedenle davalının ticari defterlerindeki ... TL çek sene ödemeden ... TL düşüldükten sonra ... TL bulunduğu ve mahkemenizin takdirine sunulduğu,
4-Yukarıdaki tespitlerin ve ... tarihli bilirkişi heyetinin hazırlamış olduğu, davalıya ait ticari defterlerden yapılan tespitler doğrultusundaki hesaplamalara ilişkin tespitler olup, ... tarihli kök raporumun 4 sayfasındaki “-Dosyaya kazandırılan bilirkişi raporuna ile davacının ticari defterlerinden yapılan tespitler doğrultusunda tespit edilen farklara” ilişkin tespitlerim iki rapora arasındaki farka ilişkin tespitler olup, ek rapora mehil vermeme adına iki rapor arasındaki farkın nerden kaynaklandığı izah edilmiş ve mahkemenizin takdirine sunulmuştur.
Yukarıdaki tespitlere ilişkin bilgi ve belge sunma imkanımın olmadığı söyle ki davalının ticari defterinden yapılan tespitlere ilişkin tutarlardan ibaret olup, davalının ticari defterlerini inceleyen bilirkişi heyeti tarafından ancak sunulabileceği, bu nedenle yukarıdaki tutarlara ilişkin tespitler ve ticari defterlerin ilgili kısımları eklenemediği,
5-Tarafımdan incelenen davacının ticari defterlerinden yapılan tespitlerin kök raporumda da görüleceği üzere sadece aşağıdaki tespitlerden ibarettir.
-Davacı/karşı davacının 2020-2021 ve 2022 yılları ticari defterlerinden yapılan tespitler;
-Davacı ile davalı arasındaki ticari ilişkinin ... tarihinde başladığı ve ... tarihinde sona erdiği,
-Davalı/karşı davacı tarafından davacı/karşı davalıya 16 adet mal veya hizmet satış faturası ile toplam ... TL’lik mal veya hizmet satışı yaptığı, davacı karşı davalı tarafından davalı karşı davalıya ... TL’lik mal veya hizmeti iade ettiği,
-Davacı/karşı davalının ticari defter kayıtlarına göre davacı karşı davalının, dosya davalısı davalı karşı davacıya takip tarihi itibariyle ... TL borcu olduğu ticari defterlerden tespit edilmiştir. (Talep; ... TL)
6-Kök raporumdaki kanaatlerimin aynen devam ettiği" sonuç ve kanaati bildirilmiştir.
DAVALI - BİRLEŞEN DOSYA DAVACISI TANIĞI ... BEYANINDA:"Ben davalı - davacı ... ... firmasında yaklaşık Nisan 2021'den beri çalışırım, pazarlama ve teknik destek elemanı olarak çalışıyorum, ben firmanın distribütör olarak anlaştığı yani tek satıcılık sözleşmesi yaptığı firmaları belli aralıklarla ziyaret eder ve teknik olarak da desteklerim, yani gübre ilaç uygulamaları için teknik destek verir bilgi aktarırım, senede en az 3 kez bayilere ... ... yani uygulama alanına giderim, yine davalı firmaya gittiğimde tek satıcılık sözleşmesi bölgesinde kalmayan ... İline satış yaptıklarını tespit ettim ve çalıştığım firma yetkililerine bildirdim, yine kendi münhasır alanlarında olan bayilere de fahiş fiyattan satış yaptıklarını tespit ettim, bu sebeple de bayilerin mal taleplerinde bulunmadığını dolayısıyla da bunun satış performansını etkilediğini belirledim, yine şirket yetkililerine bildirdim, ben bayilere gittiğimde hangi ürünlerimizin satışının yapıldığını görürüm yine satışı yapılmayan ürünleri yani bayide bulunmayan ürünleri de kontrol ederim, sorduğumda da cevap olarak davacı-davalı firma olan ...'ın kendilerine çok yüksek fiyatta mal sattıklarını söyledi, dolayısıyla bayilerdeki mallarımız fahiş fiyat yüzünden satılmıyor ve müşteri de başka bir markaya yöneliyor, bayi başka markalarda malları satışa sunuyor, zira bayiler bizim markamızın dışında markalar da satabilir buna yasal bir engel yok, ayrıca ... bayimize satış yaptığını da şu şekilde tespit ettim: ...'daki bayiyi ziyaret ettiğimde ... isimli firmadır, ürünlerimizi gördüm çünkü bizden satın alınmamışlardı, ...'dan satın aldıklarını söylediler ve faturasını da gösterdiler, bu sebeple de ...'daki bir sürü ... bayisine satış yapamadım, ... ... dışında ...'da başka bir bayiye satış yapıldı mı bilmiyorum, bir de bildiğim kadarıyla ... - ... arasında faaliyet gösteren ... diye tarım ilacı bayine satışı yapmışlardı, Ben muhasebeci olmadığım için iki şirket arasındaki borç-alacak ilişkisini bilmiyorum, ancak distribütör olarak yeterli satış yapılmadığı gibi bir de kendi alanları dışında satış yaptıkları için firma da zarara uğradı, ben pazarlamacı olarak sipariş alırım, sipariş formu oluşturur ve fabrikaya iletirim, ben davacı-davalı firmayı da ziyaret ettiğimde doğru dürüst malları olmadığını gördüm, hem pazarlama yapamıyorlardı hem de bizim pazarlama yaptığımız yerlere müdahil oluyorlardı, pazarlama yapamamalarının nedeni de bizden aldıkları mala fahiş fiyat çekmeleridir, zaten ben fiyat listesini bayilere koyduğum zaman büyük sıkıntı çıktı, bayiler ...'ın kendilerine çok fahiş fiyatla mal sattıklarını anladılar, ben bu hususta çalışma raporu düzenledim ve patronlara ilettim, zaten dediğim gibi ben firmanın fiyat listesini bayilere sunduğum zaman ortalık baya karıştı, Ben ... firmasına gittiğim zaman dediğim gibi malları gördüm, marka bizim olduğu için malları önceden alıp almadıklarını sordum o da ...'dan aldık dedi, ben de ...'ın bölgesi olmadığını söyledim, fiyat listesini bayiye gösterdiğimde o da ...'ın kendisine kestiği faturayı gösterdi, fahiş fiyat olduğu oradan ortaya çıktı, Şöyle ifade edeyim; örneğin bu olayda ... bizim ürünlerimizi ... liradan satsa biz ise kendi satış fiyatımız olan ... liradan bayiye versek ... liradan satacaktır bu seferde arada haksız rekabet doğacak mal satılmayacak ve mallarımızın rafta son kullanım tarihi geçecek, çürüyecek ve çiftçi gözünde de markanın itibarı biter, Davacının münhasır alanı içerisinde ... il bulunuyordu, tespitimizde zaten bayilerin kendi aralarında yaptıkları iletişimlerde ve ticari paslaşmalarda davacı ...'ın bayi olarak fahiş fiyat çektiği konuşulmaya başlanmıştı, dolayısıyla zaten piyasada çok sayıda tarım ilacı firması vardır, bayi bizim markamızı satmak zorunda da değil, Bizim fabrikamız zaten belli bir kar marjı ön görerek satış yapar, normalde bizden aldığı fiyatın üstüne %40-50 kar koyarak satış yapabilir, ancak zaten bizden alırken genelde sürüm olsun diye indirimli bir kampanya yapılır ve distribütöre sunulur, benim tespit ettiğim de bizden maliyeti örneğin 150-160 iken 250 ve üstüne satış yapmıştı, bitki besleme ürünleri 1 litrelik, 5 litrelik ve 20 litrelik ambalajlarda satılır, zaten bizim fabrika sadece bitki besleme ürünleri imal ediyor ve satışını yapıyor, Ben işe girdikten sonra 3 ay boyunca ... bölgesinde çalıştım, daha sonra da ... bölgesinde ... başladım, satış amaçlı ... yapmadım, sadece patronlar bu bölgede satış olmamasının sebebini bana soruyorlardı, benim sorumluluk alanımda değildi ancak patronların talebi üzerine araştırma yapmaya başladım bu da 2021 ile 2023 arasında bir zamana tekabül ediyor, tam tarih verebilecek durumda değilim" demiştir.
DAVALI - BİRLEŞEN DOSYA DAVACISI TANIĞI ... BEYANINDA:"Ben ...'da 2018 yılından bu yana kimya mühendisi olarak çalışırım, ben 20 yıldır bu sektörün içindeyim, davacı yan kendisi bizim firmamızı buldu ve her şey iyi başladı, bizim ... bölgesinde satışımız yoktu, talepleri üzerine distribütörlük verildi, dava açılmadan yaklaşık 1,5 yıl kadar önce bizden herhangi bir mal talepleri olmadı, yani son 1,5 yılda siparişi kestiler, sipariş vermediler, Bizim tarım sektörü sezonluktur, bir önceki yıl çiftçi ürünü kullanmış ve memnun kalmışsa bayisine gelir talep eder, bayi ürünü temin edemeyince bizimle temasa geçti, bir sefere mahsus üç tane firmaya verildi, zaten bayi onlara söylüyor, onlar kendilerinde olmayınca bize yönlendiriyorlar, dolayısıyla onların haberi olmadan bir satış söz konusu değil, daha doğrusu muhtemelen öyle olduğunu tahmin ediyorum, zira bize başvuran ve satışı yapılan bayiler bizim tanımadığımız bayiler, zaten 10-15 günlük periyotta malı sattılar sattılar yoksa ekim süresi geçiyor ondan sonra da malı satmak imkansız, bayiler çok bastırdıkları için satış yapıldı, zaten sadece 3 bayiye satış yapıldı, sonra da davadan sonra haberdar olduğumuz kadarıyla davacı firma ... ... bile mal vermiş, Bahsettiğim bayiler bizden talepte bulunduğunda ...'da zaten ürün yoktu, bu sebeple bize başvurdular" demiştir.
DAVALI - BİRLEŞEN DOSYA DAVACISI TANIĞI ... BEYANINDA:"Ben tarım gübre ilaç bayiisiyim. Davalı şirket ile 2020-2021 yıllarında , 2022 yılında ise kısmi olarak ticaret yaptım. Bitki besin ürünleri ve gübre satın alıyordum. Davacı şirketten davalı şirketin ürettiği ürünleri satın alıyor idik. Bu durumdan da memnunduk. 2022 yılında 2021 yılının kalan ürünlerini aldıktan sonra aldığım ürünlerin üretiminin bir daha yapılmayacağını söyledi ve en son aldığım ürünlere davacı şirket tarafından fahiş fiyatlar istendi. Ürün bulunamadığından bu fiyatları kabul etmek zorunda kaldık. Daha sonra araştırdığımızda davalı şirketin kendisine ulaştık. Ürünleri üretmelerini istedik. Onlarda ürünlerin üretildiğini ancak davacı şirket ile ödemeler konusunda ihtilafa düştüklerini bu nedenle ilişkilerini sonlandırdıklarını söyledi. Kendimiz bayii olarak bu ürünleri alıp alamayacağımızı sorduk. Kabul etmeleri üzerine davalı şirketin ürünlerini biz satmaya başladık. Ancak satış sözleşmesi dışında davalı şirket ile herhangi bir sözleşme yapmadık. Sözlü olarak bölgeye bizim bakabileceğimizi söylediler. 3 yıldır herhangi bir sıkıntı yaşamadan davalı şirketin ürünleri satmaya devam ediyoruz" demiştir.
Davacı - karşı davalı vekili ... tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Mahkemece bilirkişi raporuna yapılan itirazları, cezai şartın fahişliği konusunda taktir yetkisinin mahkemede olduğundan bahisle ek rapor alınması taleplerinin reddedildiğini ve taraflarınca ıslah hususunda beyanda bulunmak üzere süre verildiğini, dosya arasında yer alan bilirkişi raporuna göre davalı ile müvekkili firma arasında gerçekleşen ticaretin miktarı ... TL olduğunu, sözleşme hükmü nedeniyle davalı yanın taraflarına aradaki ticaret miktarının 10 katı (... TL) cezai şart ödemesi gerektiğini, davalı yan cevap dilekçesinde fahiş olan cezai şartın indirilmesi gerektiğini ileri sürdüğünü, davaya konu cezai şartın müvekkilinin ekonomik yıkımına sebep olacağı ileri sürüldüğünü, fakat bu iddianın ispatı adına delil sunulmadığını, bu bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde olası cezai şart bedelinde indirim durumu gözetilerek cezai şart taleplerini ... TL (Fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak üzere) çıkarttıklarını, taraflarınca mahkeme yapılması olası olan hakkaniyet indirimi gözetildiğini ve bu doğrultuda taleplerinin artırıldığını, bu koşullar altında mahkemece hakkaniyet indirimi yapılması gerektiğini, yapılması durumunda iki kez hakkaniyet indirimi yapılmış olacağını bu durum da adil olmayacağını, bu nedenlerle haklı davalarının kabulüne, talep sonucunu artırarak ... TL cezai şart bedelinin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile davalıdan alınarak taraflarına verilmesine, yargılama gideri ile ücreti vekaletin karşı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:
Asıl davada; davalının taraflar arasında yapılan ... tarihli yetkili satıcılık sözleşmesinin16.maddesine aykırı olarak davacının münhasır bölgesinde sözleşme konusu ürünlerin satışını yapıp yapmadığı ve bu aykırılık nedeniyle davacının sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren yetkili satıcı olarak davalı ana şirketten almış olduğu mal bedelinin 10 (on) katını cezai şart olarak talep edip edemeyeceği,
Birleşen davada; davacı ana şirketin yetkili satıcılık sözleşmesinden kaynaklı cari hesap alacağı nedeniyle davalı aleyhine Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasında başlattığı ilamsız icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın haksız olup olmadığı taraflara arasında ihtilaflıdır.
Sözleşmenin 16.maddesi "Ana şirket, Yetkili Satıcıyla yapılan bu sözleşme fesh edilmeden, Yetkili Satıcıya tahsis edilen bölgelere, distribütörlük, ana bayilik, bayilik, alt bayilik vb özel ve/veya tüzel kişilikler de dahil olmak üzere, hiçbir şekilde aynı ürünleri, dolaylı yoldan bile olsa satmayacağını, sattırmayacağını, aksi takdirde, bu sözleşmenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren Yetkili Satıcının Ana Şirketten almış olduğu mal bedelinin 10(on) katını Yetkili Satıcıya 30 gün içerisinde nakit olarak ödemeyi taahhüt eder." şeklinde düzenlenmiş olup,
Taraflara arasında imzalanan ... tarihli yetkili satıcılık sözleşmesi Dinlenen tanık beyanları, tarafların ticari defterlerinin incelenmesi ile alınan kök ve ek raporlar ve tüm dosya mündericatının tetkikinden; taraflar arasındaki sözleşmenin ... tarihinden itibaren 5 yıl süre için akdedildiği, sözleşmenin 12.maddesine göre ürün satışından dolayı ana şirkete gönderilen yetkili satıcı cirolu çek ve senetlerinin ödenmediği takdirde çek ve senet tutarının en geç 45 iş günü içerisinde yetkili satıcı tarafından karşılanacağı, davalı-birleşen dosya davalısı şirketin davacı şirkete mal satılması şeklinde taraflar arasında ...
tarihinden ... tarihine kadar ticari bir ilişkinin mevcut olduğu ve bu ticari ilişki gereğince davalı şirketin faturalar mukabilinde toplam kdv. dahil ....-TL. tutarında davacı şirkete mal sattığı, bu faturalar bedellerine istinaden dava tarihi itibariyle davalının bakiye ...-TL. tutarında davacı şirketten açık hesap alacağının olduğu, davalı şirket ile davacı şirket arasındaki ticari ilişkisinin sona erdiği ... tarihinden sonra davacı şirketin mal sattığı müşteriler olan ;
... = ...-TL ... = ...-TL.,
... = ...-TL.
Toplam = ...-TL.
olmak üzere toplam ...-TL. tutarında davalı şirketin mal sattığı,
davalıdan alınan ... TL tutarındaki sıvı gübrenin ayıplı çıktığı, ... TL tutarlı sıvı gübrenin davalı şirkete iade edildiği, davacı-birleşen dosya davalısı şirketin ticari defterlerine göre 16 adet fatura karşılığı ... TL lik mal ve hizmet satışının kayıtlı olduğu, ... TL lik mal ve hizmet iade edildiği, kayıtlarına göre birleşen dosya davacısına ... TL borçlu olduğu belirlenmiş,
Mahkememiz ... tarihli ara kararı ile; birleşen dosya davacısının defterlerinde kayıtlı olup, birleşen dosya davalısı defterlerinde kayıtlı olmayan ... tarihli ve ... nolu ... TL'lik mal ve hizmetin birleşen dosya davalısına teslim edildiğine ilişkin yemin teklifi hususunda açıklama yapmak üzere birleşen dosya davacısına 2 haftalık kesin süre verilmesine, yemin teklif edecek ise yemin metnini kesin süre içerisinde hazırlayıp sunması, aksi takdirde yemin deliline dayanmaktan vazgeçmiş sayılacağı ve mevcut delillere göre karar verileceği, birleşen dosya davalısına da defterlerinde kayıtlı (2020-2021) bono ve çek bedellerinin birleşen dosya davacısına ödendiğine ilişkin tevsik edici belgelerini sunmak için 2 haftalık kesin süre verilmesine, aksi halde mevcut delillere göre karar verileceği ihtar edilmiş ise de birleşen dosya davacısı yemin teklif etme hakkını kullanmamış, birleşen dosya davalısı ise kayıtlarında davacıya çek ve senet ile yapılan ödemelerin tevsiki için belge sunamadığı, dolayısı ile bu ödömelerin hangi çek ve bono ile yapıldığının belirsiz olduğu, ödeme olarak kabul edilemeyeceği anlaşılmı, bu halde HMK 222.maddesi uyarınca yapılan değerlendirme ile birleşen dosya davacısının birleşen dosya davalısı şirkete ... TL bedelli mal sattığı, karşılığında ... TL ödeme aldığı, ayıplı olduğu halde iade alınmayan mal bedeli olan ... TL nin mahsubu ile takip tarihi itibariyle birleşen dosya davacısının ana şirket olarak yetkili satıcı birleşen dosya davalısındar ... TL alacaklı olduğu belirlenmiştir.
Davacının ... tarihinden sonra ana şirketten mal satın almadığı, satın aldığı mallardan da ... TL bakiye borcunun bulunduğu, davalının 3.kişi firmalara yaptığı satışların 2022 yılının 5.,6.,7.,8. ve 12.aylarında yapıldığı, bu tarihlerde davacının elinde tek satıcılık sözleşmesine konu ürün bulunmadığı ve ana şirkete sipariş geçildiği halde ürün gönderilmediği yönünde bir iddia ve ispat da bulunmadığı, sözleşmeye konu ürün gübre olmakla, ürünün tarım üreticinin ekim yaptığı tarihlerde bayilerde satış için hazır bulunması gerektiği, dolayısı ile davacının tek yetkili satıcı olmasına rağmen ana şirkte olan borcunu ödemediği gibi stoklarında satışa hazır ürün de bulunmadığı, bu sebeple ürünü satın almak isteyen 3.kişilerin taleplerini davalı yanın karşılamak zorunda kaldığı, bu halde davacının; davalı ana şirketin münhasır bölgede ürünün doğrudan satışını yaparak sözleşmenin 16.maddesine aykırı davrandığı gerekçesi ile tazminat talep etme hakkının bulunmadığı anlaşılmış, bu nedenlerle asıl davanın reddine, birleşen davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davanın REDDİNE,
2-Birleşen davanın KISMEN KABULÜ İLE; davalının Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı takip dosyasında ... TL asıl alacağa yapmış olduğu İTİRAZIN İPTALİNE,
*Hüküm altına alınan alacak (... TL) üzerinden hesap edilecek %20 oranındaki icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
*Takip tarihinden sonra asıl alacağa değişen oranlarda avans faizi uygulanmasına,
*Davacının fazlaya ilişkin talebinin REDDİNE,
3-Asıl Davada;
*Alınması gerekli ... TL harçtan; ... TL peşin, ... TL ıslah harcı olmak üzere toplam ... TL harcın mahsubu ile artan ... TL harcın istemi halinde davacıya iadesine,
*Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
*Davalı tarafından yapılan toplam ... TL yargılama giderinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
*A.A.Ü.T 13/4.maddesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
*Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
4-Birleşen Davada;
*Alınması gerekli ... TL harçtan, peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsiline, Hazineye irat kaydına,
*Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
*Davacı tarafından yapılan posta-müzekkere-tebligat gideri olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin, davada kabul ve red oranına göre hesaplanan ... TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, ... TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına,
*A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
*A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
*Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri), davada kabul ve red oranına göre hesaplanan ... TL'sinin davalıdan, ... TL'sinin davacıdan alınarak Hazineye gelir kaydına,
5-Sarf edilmeyen gider avansının HMK.'nun 333. maddesi uyarınca davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.06/05/2025
Başkan ...
¸e-imza
Üye ...
¸e-imza
Üye ...
¸e-imza
Katip ...
¸e-imza