T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/360 Esas
KARAR NO : 2025/635
DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 10/07/2020
KARAR TARİHİ : 15/09/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinden özetle: Müvekkili şirket ile davalı arasında ... ili ... ilçesi ... köyü ... mevki ... ada ... nolu parselde bulunan ... m2’lik alana ... tarihli ...’tan alınan çağrı mektubuna istinaden ... Sözleşmesi yapımı hususunda ... tarihli sözleşme imzalandığını, müvekkili şirketin sözleşme yükümlülüklerine riayet ettiğini ancak davalı tarafın müvekkiline hak edişini ödememek için türlü bahaneler ürettiğini, davalı tarafın müvekkilinin hak etmiş olduğu alacağını ödememek için bahane yaratmaya çalıştığını, bu nedenlerle müvekkilinin ... ile yapmış olduğu bağlantı anlaşmasından kaynaklı ... Euro’luk bedelin bağlantı anlaşmasının yapıldığı ... tarihinden itibaren kamu bankaların dövize uyguladığı en yüksek faiz ile davalıdan alınarak davacıya verilmesini, cezai şart tutarı olan ... Euro’luk bedelin fesih tarihi olan davalının ihtarnamesinin keşide edildiği ... tarihten işleyecek kamu bankalarınca dövize uygulanacak en yüksek faiz ile hesaplanarak davalıdan alınarak davacıya verilmesini, yargılama harç ve masrafları ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili dava dilekçesinden özetle: Müvekkilinin kurumsal bir bankada yazılım mühendisi olarak çalışan, ...'ta bulunan ... İlçesi ... Köyü ... Mevkii ... Ada ... No'lu Parselde bulunan ... metre karelik arazisine ...den ... üreten bir tesis kurmayı amaçlayan sade bir vatandaş olduğunu, sözleşmenin müvekkilinin ödemede yahut mücbir sebep halinin bildiriminde temerrüte düşmesi değil objektif imkansızlık hali ile sona erdiğini, davaya konu eser sözleşmesinin her iki tarafının ortak bir şekilde sözlü olarak ilgili sözleşmenin ifasının imkansız hale gelmesi sebebiyle yollarını ayırma kararı aldığını, sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre her iki tarafta sözleşme sebebiyle zenginleştiği miktarları iade ile yükümlü olduğunu, borçlunun yerleşim yerinin ... olduğunu ve yetkili mahkemenin ... idari alanın içerisinde bulunan ... Asliye Hukuk Mahkemeleri olduğunu bu nedenlerle davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekâlet ücretinin davacıya yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
TANIK ... BEYANINDA: "Davalı benim öz kardeşim olur, davacı ... ile sözleşme imzalanırken ben de toplantıdaydım, kendisini bize kendisini şirketin çalışanı olarak tanıtan ... ile sözleşmenin ana hatları konusunda anlaştık, ancak sözleşmenin tamamını okumadan sözleşmeyi kardeşim imzaladı, biz sözleşmede projenin hayata geçirilmediği takdirde bir geçerliliğinin olmadığını biz sonradan dava açıldıktan sonra öğrendik, projenin fiziki herhangi bir aşaması olmadığı, yalnızca evraklar üzerinden proje yürütülmeye çalışıldı, il özel idaresinden imar süreciyle alakalı gerekli izinler alınamadığından proje hayata geçirilememiştir, ayrıca ... bölgesinde faaliyet veren elektrik dağıtım firması (...) ile imzalanan bağlantı anlaşmasının süresi iki yıldır, bu iki yıllık süre içerisinde projenin tamamlanması ve elektrik üretimine başlıyor olması gerekmekteydi, ancak gerekli (imar yasasına haiz izinler) izinler alınamadığından dolayı iki yıl içerisinde aktif elektrik üretimine geçilemediğinden feshedildi, davaya konu olay ilk işimizdi ancak davacı taraf sektörde uzun yıllardır hizmet vermekteydi, davacı şirket projeye hakim olduğu halde davalı tarafından herhangi bir bilgi verilmediği iddiası kesinlikle doğru değildir, izinler konusunda sürekli davacı taraf ile irtibat halindeydik, davacı şirket yetkilileri tarafından mevcut alanda herhangi bir şantiye dahil kurulmadı, eleman ve makine istihdamı bile gerçekleşmedi, bu nedenle davacı tarafın zararı olduğuna dair bilgim yoktur."demiştir.
TANIK ... BEYANINDA: "Davalı ile davaya konu olay kapsamında yazılım mühendisi olarak yer alacak şekilde olaydan haberdarım, davalıyı uzun yıllardır tanırım, yatırım konusu olarak ... ... yapma konusunda davacı şirket ile anlaşıldı, ... ve ... civarında ... yapımı için yerler ile görüşüldü, bu alanlarda faaliyet göstermek için izin başvuruları yapıldı, hatırladığım kadarıyla ...den izin verilmedi, davalının davacı şirket ile izin alınamadığı hususunu görüştüğünü biliyorum ancak ben doğrudan görüşmedim, bunun üzerine davacı taraf sahaya gelmedi ve projenin ilerlemesi için herhangi bir ödeme yapmadı, davacı şirket sözleşme haricinde güvene dayalı bir ilişkide tesis etti, proje devam etmese dahi tarafların görüşmeye devam edileceği belirtildi, ilgili makamlar tarafından gerekli izinler verilmediği için davacı tarafından ilgili yerlerin alınıp alınmadığı davalıya soruldu, kendisi de alınamadığını beyan etti, bu görüşmeler telefon ile yapıldı ve sözleşmenin her iki taraf için de fesih olunduğu bildirildi" demiştir.
TANIK ... BEYANINDA: "Davalı ... arkadaşım olur. Ben çay ocağı işletmeciliği yaptığım için konuşmalarına tanık oluyordum. ...'nin farklı işletmeleri vardı. Onların iflas ettiğini biliyorum. Ben davacı ile davalı arasındaki işin akıbetini sorduğum zaman ... ... ile olan sorun nedeniyle aralarındaki sözleşmenin feshedildiğini duydum. Daha sonra bu iş arkadaşım ... ... tarafından farklı bir yükleniciye devredildiğini duydum bildiklerim sadece bu kadardır" demiştir.
... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../... Tal sayılı dosyasında harita mühendisi bilirkişi ..., elektrik mühendisi bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle:
Bahse konu taşınmaz üzerinde yapılması planlanan ... (...) ile ilgili gerekli tüm dokümanlar yapılması planlanan tarihte geçerli olan 02.10.2013 tarih ve 28783 sayılı Elektrik Piyasası Lisansız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik'te açık olarak belirtilmiş bunun takibi için yapılması planlanan alanın bağlı olduğu dağıtım şirketi yetkili kılınmıştır. Burada yetkili firma ... ( ...)'dır. ... alanı ile ilgili yapılması gereken ilk işlem yetkili kılınan dağıtım şirketine Elektrik Piyasası Lisansız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmeliği'nin 9.2 maddesine göre Lisansız Elektrik Üretimi Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu ile başvurulmasıdır. Bununla ilgili yüklenici firma ve işveren ... tarih ve ... sayı ile ...'a başvurarak ... tarafından uygun cevap ve gerekli Bağlantı Anlaşması için Çağrı Mektubu ... tarih ve ... sayılı yazı ile verilmiştir. Lisansız Elektrik Üretimi Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu içeriği şu şekildedir; yapılması planlanan ... için enerji alma-verme işleminin gerçekleşeceği yerler ve yapılması gerekli işler ile ilgili elektrik dağıtım şirketi yüklenici firmaya bilgi vererek yüklenici firmanın gerekli tüm projeleri buna göre hazırlayıp elektrik dağıtım firmasına sunması gerekliliğidir. Bu projelendirme sürecinden sonrası ise Lisansız Elektrik Üretimi Bağlantı Anlaşması yapılarak elektrik bakım ve kullanım hakları ile ilgili hüküm ve şartları içermektedir. Yüklenici firma tarafından hazırlanan projelendirme işleminden sonra ve ... tarih ve ... Üretici No ile işveren ile dağıtım şirketi arasında Lisansız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması imzalanmıştır. Bu anlaşma Madde 1 (...) 'de belirtilen süre içerisinde kullanıcıdan gerekli kamu kurum ve kuruluşlarından görüş ve onay alınması ve tesisin geçici kabul aşamasına getirilmesi istenilmekte olup birçok kurumdan görüş ve onay alınmıştır. Fakat ... yapımı için elzem olan İmar Planı, ... İl Özel İdaresi (İmar ve Kentsel İyileştirme Müdürlüğü ) tarafından verilemeyip, ... İl Özel İdaresinin Karayolları ... Bölge Müdürlüğünden aldığı görüş neticesi ( Söz konusu parsel ... karayolunun ... Kilometresine denk gelmekte olup karayollarına cephe oluşturmaktadır. İlgili parselin cephe genişliği 2918 sayılı karayolları trafik kanununun karayolları kenarında yapılacak ve açılacak tesisler hakkındaki yönetmeliği 21.Maddesinde belirtilen en az 30 metrelik mesafeyi sağlamadığı görülmüştür ) olumsuz olarak gelmiştir. İmar planının gerekli zaman içinde çıkmaması neticesinde Lisansız Elektrik Üreticileri İçin Dağıtım Sistemine Bağlantı Anlaşması Madde 19 (c)'ye göre kendiliğinden sora ermiştir." sonucuna varılmıştır.
Bilirkişinin ... tarihli ek raporu Mahkememiz doyasına sunulmuştur.
Bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli ek raporda özetle:
"DEĞERLENDİRME : Söz konusu işe ait .../... tarih sayılı dosya incelendiğinde ... İli ... İlçesi ... Köyü ... mevki ... Ada ... Nolu parselde bulunan ... m2’lik alanda yapılması planlanan ... ile ilgili işveren ... ile yüklenici firma ... arasında ... tarihinde anlaşma imzalanmış, bu tarihten sonra yüklenici firma gerekli projelendirme işlemlerini yaparak ... alanında yetkili dağıtım firma olan ... (...) ile Lisansız Elektrik Üretimi Bağlantı Anlaşmasına Çağrı Mektubu almaya hak kazanmıştır. Elektrik Piyasası Lisansız Elektrik Üretimine İlişkin Yönetmelik Madde 19(c) gereği bu çağrı mektubunun süresi içerisinde birkaç kurumdan olumsuz görüş alındığından ...’in kurulumunun hiçbir şekilde yapılamadığı, kurulum ile ilgili üretim tesisinin kurulamadığı ve bu sebepler neticesinde dağıtım sistemine herhangi bir bağlantı olmayıp faaliyete geçemediği dosya üzerindeki incelemeler neticesinde ortaya çıkmıştır." denilmiştir.
Mali müşavir bilirkişi ..., elektrik mühendisi bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle:
"1-Dosya kapsamı incelendiğinde, Bağlantı Anlaşmasının, ... tarihinde, ... üretici numarası ile bölgenin lisanslı elektrik dağıtım şirketi olan ... ile davalı üretici ... arasında düzenlenmiş olduğunun görüldüğü, Bu durumda davanın tarafları arasında ... tarihinde düzenlenen sözleşmeden sonra ... tarihinde Davalı üretici ... ile dava dışı elektrik dağıtım şirketi ... arasında Bağlantı Anlaşmasının düzenlenmiş olduğu görülmekle, davanın tarafları arasında düzenlenen sözleşmenin 5.2 maddesinin (c) bendi ile hüküm altına alınan koşulun gerçekleştiğinin anlaşıldığı, Dolayısıyla bahse konu sözleşme maddesinde belirtilen “<) ... €, Santralin ... projeleri çizilip Bağlantı Anlaşması yapıldığı zaman yapılacaktır.” Hükmünden hareketle belirtilen Bağlantı Anlaşması koşulunun gerçekleşmiş olduğunun ve davacının davalıdan ... € alacağa hak kazanmış olduğunun söylenebileceği,
2- Karayolları ... Bölge Müdürlüğünün olumsuz görüş yazısı sonucunda alınamayan imar izni nedeniyle üretim tesisinin imalatının yapılamadığının anlaşıldığı, Karayolları ... Bölge Müdürlüğünün olumsuz görüş yazısı sonucunda alınamayan imar izninin, sözleşmenin “Mücbir Sebep' in Tanımı” başlıklı 14.2. maddesinde belirtilen “Tarafların kontrolü dışında olan ve işbu anlaşmanın gerektiği gibi ifasını engelleyen...” ve 14.2. maddenin (1) bendinde belirtilen “Herhangi bir yasa ve veya tüzük, yönetmelik ile ortaya çıkan ifa imkansızlığı” kapsamında olup olmadığı hususunun, davaya konu ... € tazminat talebi yönünden önemli olduğu, alınamayan imar izninin yasa ve yönetmelikler çerçevesinde tarafların kontrolü dışında olup olmadığı hususunun ise hukuki bir değerlendirme gerektirmekte olduğu, Bu noktada hukuki bir değerlendirmeye ihtiyaç duyulduğu görülmekte olup tarafımızca hukuki bir değerlendirme yapılamayacağı hususunun 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunun 3.maddesinin 2.fıkrası hükmü ile düzenlendiği,
3- Dosya kapsamında alınan ... tarihli Bilirkişi Ek Raporuna eklenen fotoğraflardan bahse konu araziye sonrasında bir ... nin kurulmuş olduğunun görüldüğü, Dosya kapsamı incelendiğinde, taraflar arasındaki sözleşmenin fesih edilmesi sonrasında, davalı taraf ile dava dışı komşu parselin maliki arasında varılan anlaşma sonucunda davalıya ait olan araziye ulaşım için arazinin kuzey doğusunda bulunan 7 metre genişliğindeki yolun plana işlendiği ve bu nedenle 30 metrelik mesafeyi sağlamayan karayoluna olan cepheye ulaşım açısından ihtiyaç kalmaması sonucu imar izinlerinin alınabildiğinin anlaşıldığı,
Dava konusu olaylarla ile ilgili olarak taraflar arasındaki sözleşmenin 5.2 maddesi (b) bendi gereğince, davalının peşinat olarak ... € tutarında davacı tarafa ödeme yaptığını iddia etmiş, davacının bu ödeme iddiasına bir itirazının olmadığı ve davacı bu sözleşme hükmü gereğince ödenmesi gereken ... € tutarındaki alacağı dava konusu etmediği,
Taraflar arasındaki sözleşmenin 5.2 maddesi (c) bendi gereğince ödenmesi gereken ... € tutarındaki davacının dava konusu ettiği ödemenin, davalı tarafından davacı şirkete ödendiği ile ilgili olarak dava dosyasına tevsik edici bir belge ibraz edilmediği ve davacının bu ödeme tutarı ile ilgili olarak davalı adına fatura düzenlediği ile ilgili olarak dava dosyasına tevsik edici bir belge ibraz edilmediği," sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Toplanan Deliller Işığında Yapılan Yargılama Neticesinde; Taraflar arasındaki uyuşmazlığın, TBK 470 vd. maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklandığı, davacının yüklenici, davalının ise iş sahibi olduğu, taraflar arasındaki sözleşmede belirlenen cezai şart bedelinden ve bağlantı anlaşmasından kaynaklı bedelden davalının sorumluluğunun olup olmadığı, bu doğrultuda davalının feshinin haklı olup olmadığı hususlarında taraflar arasında ihtilaf bulunduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki eser sözleşmesinin konusunun .../ ... bölgesinde kurulacak olan ... ne ilişkin olduğu, sözleşme tarihinin ... olduğu, sözleşme bedelinin sözleşmenin 5.1 maddesinde toplam ... Euro olarak belirlendiği, ödeme şeklinin hakediş usulüne göre sözleşmenin 5.2 maddesinde belirtilen sıralama ve kısım kısım yapılan işlerin belirlenen bedelleri şeklinde kararlaştırıldığı, somut davada talep konusu bağlantı anlaşmasının yapıldığı zaman yapılacak ödemenin; sözleşmenin 5.2-c maddesinde kararlaştırıldığı, diğer talep konusu cezai şarta ilişkin hükmün ise sözleşmenin 15.3.2 maddesinin son cümlesinde yer aldığı anlaşılmaktadır.
Somut davada mahkememizce yapılan araştırmada davalının da tacir olduğu, dolayısıyla taraflar arasında akdolunan sözleşmenin 16.15 maddesinde düzenlenen yetki anlaşmasının geçerli, dolayısıyla mahkememizin yetkili olduğu, tarafların tacir olmasından ve ticari işletmeleriyle ilgili eldeki davadaki uyuşmazlığın, nispi ticari dava olmakla mahkememiz görev alanına girdiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki sözleşme maddelerinin incelenmesinde; 6.1 maddede ''... tarihine kadar sanral kurulumu yapılacak olan arazinin imar çalışmaları ve izinleri İŞVEREN tarafından gerçekleşmemiş olursa, santralin kesin kabulü ... veya ilgili kurumlar tarafından değil İŞEVEREN tarafından kabul edilmiş sayılacaktır.'' hükmü, 6.2 madde son cümlesinde ''Yasanın yetkili kıldığı kamu kurumlarındaki işlemlerin gecikmesi halinde yüklenici bu gecikmelerden sorumlu olmayacaktır'' hükmü, 14.2 madede ''Herhangi bir yasa ve veya tüzük, yönetmelik ile ortaya çıkan ifa imkansızlığı, ilgili kamu kurumları tarafından işlemlerin geciktirilmesi'' hükmü, 14.7 maddede mücbir sebep nedeniyle fesih durumunda ödeme ve 14. 8 maddede ''mücbir sebepler nedeniyle tarafların, sözleşme hükümlerine göre, ifadan muaf kalmaları durumunda İŞVEREN, YÜKLENİCİ'ye, sözleşmenin 14.7. Maddesine göre ödeme yapacaktır'' hükmünün düzenlendiği, anılan hükümlere, imar çalışmalarının ve izinlerinin İŞVEREN tarafından sağlanacağının kararlaştırıldığı ancak bu çalışmaların ilgili kurumlara fiilen başvuru yapmak olduğu, kurumların izin vermemesi durumunun açıkça mücbir sebep olarak yine sözleşme hükümlerinde düzenlendiği, somut davada davalı işverenin proje için gerekli izinleri almak için ilgili tüm kurumlara başvuru yaptığı ancak Karayolları ... Bölge Müdürlüğü'nün ... tarih ve ... sayılı yazısı ile karayoluna cephe parselin olması gereken 30 metrelik mesafeyi sağlamadığından tesise yönelik imar planına uygun görüş vermediği, objektif imkansızlığın doğduğu kaldı ki sözleşmenin 14.2 maddesinde de öngörülen mücbir sebebin bu noktada doğduğu, davalı işverenin bir kusurunun söz konusu olmadığı, dava konusu taşınmazın karayoluna bağlantısının sağlanması için sonradan dava dışı komşu parselden 7 metrelik yolun plana işlenerek ... den izin alınabilmesinin eldeki sözleşmenin feshinden çok sonra gerçekleştiği gibi taraflar arasında öngörülmeyen, sözleşmede yer almayan atipik bir çözüm olduğu, bunu sözleşmenin feshinden önce de yapabilirdi gibi bir yorumun sözleşmelerin serbestliği ilkesine aykırı olduğu neticeten somut davada davalının haksız feshi söz konusu olmadığından davacının cezai şart talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.
Davacının bağlantı anlaşmasından kaynaklı sözleşmede kararlaştırılan bedele hak kazanıp kazanmadığı noktasında; bağlantı anlaşmasının ... tarihinde yapıldığı hususunda uyuşmazlık bulunmadığı, sözleşmenin 5.2 maddesi c bendi gereği anlaşmanın yapıldığı anda ... Euro ödeneceğinin kararlaştırıldığı, sözleşmenin 14.7 maddesine göre mücbir sebep nedeniyle fesih tarihine kadar yapılmış işin bedeli ödenmesi gerektiğinden basiretli tacir davalının bu ödemeden sorumlu olduğu anlaşılmış bu talep yönünden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Cezai şart alacağına ilişkin talebin ESASTAN REDDİNE,
2-... TL 'nin ... tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
3-Alınması gerekli, ... TL harcın, başlangıçta peşin alınan ... TL harçtan mahsubu ile bakiye kalan ... TL harcın istemi halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin harç ile ... TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat, talimat, keşif ve posta masrafları olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinden davanın kabul ve red oranına göre ... TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca kabul edilen dava değeri dikkate alınarak takdir ve hesap olunan ... TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca red edilen dava değeri dikkate alınarak takdir ve hesap olunan ... Tl vekalet ücreti bedelinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine
8-Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca yatırana iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.15/09/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı