T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/417 Esas
KARAR NO : 2025/566
DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 22/06/2023
KARAR TARİHİ : 18/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I.İDDİANIN ÖZETİ;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkilinin babası davalı ile 2018 yılından beri tanıştığını, ilk olarak müvekkilinin babası ... ile davalı arasında 2018 yılında bir araç satışı gerçekleştiğini, bu tarih sonrasında müvekkilini babası tarafından davalıya araç bedelinin karşılığı olarak muhtelif tarihlerde 5 adet çek verildiğini, sonrasında ödemelerde sıkıntıya düşen müvekkilinin babasına ait çeklerin işlem görmemesi için müvekkili ve abisi tarafından ödemeler yapıldığını, 5 adet çekin bedellerinin ödemesinin tamamlandığını, davalıdan çeklerin iadesinin talep edildiğini, davalının ise faizinin olduğunu belirterek çekleri vereceğini ancak babalarına ait borcun ödeneceğinin devamlılığının sağlanması için teminat niteliğinde aynı gün düzenleme ve vade tarihli bir senet talep ettiğini ve dava konusu senedi baskı ve tehdit ile müvekkilinden aldığını, daha sonra bu 5 adet çekin müvekkili ve abisi tarafından geri alınıp, ödemeler konusunda davalı ile mutabık kalınarak babasına ait ödemesi bitirilmiş borcun işlemeyen faizi için baskı altında alınan senet ile müvekkilini borçlandırdığını, müvekkilinin iyiniyetle eksik kaldığı belirtilen bakiyeye teminat olarak asıl ödenen borç bedeli kadar yani ... TL bedelli ... keşide ve vade tarihli, kambiyo senedini teminat olarak verdiğini, davalı ile müvekkilin ve müvekkilinin abisi arasında hiçbir ticaretin mevcut olmadığını, müvekkili ve müvekkilinin abisinin hesabından geçen paraların tamamının babalarının almış olduğu aracın bedelinin kat be kat fazlası ile tahsil edilen borcundan kaynaklandığını, müvekkilinin ticaretle uğraştığını, amcası ... ve babası ile birlikte bir aile işletmesi olan ...-... ve ... adlı ... ve ... bayisinin sahibi olarak bulunduğunu, şikayete konu senede istinaden ödeme yapan müvekkilinin abisi ... da bahsedilen aile işletmesinin aynı zamanda sigortalı çalışanı olduğunu, ... İlçesinde birden fazla ticari teşebbüste bulunan müvekkilinin , abisi ... ve babası ... ile birlikte "...", "...", "...-..." adlı işletmelerin de işletmeciliğini yaptığını, müvekkilinin babası ...'nın davalıdan satın aldığı aracın borcuna istinaden alacaklıya teminat olarak takip dayanağı kambiyo senedini verdiğini, bu senet tarihinden önce ve sonra bu senet bedeline ilişkin ödemeleri müvekkilinin ve müvekkilinin abisi ... tarafından babaları olan ...'nın borcuna istinaden 2021 öncesi ve sonrasında 2023 yılının Haziran ayına kadar muhtelif tarihlerde parça parça olmak üzere farklı meblağlarda bankadan ödemeler yapıldığını, fatura karşılığı mal verildiğini, davalıya araç satılarak aracın bir kısım bedelinin senet bedelinden mahsup edildiğini, müvekkilinin abisi tarafından tutulan "cari hesap kaydı"na göre ... TL civarında ödeme yapıldığını, bir kısım ödemelerin de elden yapılmış olup taraflar arası ... kayıtlarında bu elden ödemelerin kaydının bulunduğunu, hatta ekte sunulan "banka hesap özetinde" görüldüğü üzere bu ödemelerin ... TL'si müvekkilinin hesabından yapıldığını, müvekkiline ait banka hesabı ve abisi ...'nın hesaplarının bulunduğu bankalara müzekkere yazılması halinde belirtilen meblağın çok çok üzerinde bir ödeme yapılmış olduğunun görüleceğini, davanın kabulüne, müvekkilinin ... İcra Müdürlüğünün .../... E. sayılı dosyası ve bu dayanak yapılan ... keşide ve vade tarihli, ...-TL bedelli bono nedeniyle davalıya borçlu olmadığının tespitine, davalı aleyhine %40'tan aşağı olmamak üzere kötüniyet tazminatına hükmedilmesini talep ve dava etmiştir.
II. SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; bu davaya konu senet nedeniyle ... tarihinde ... İcra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyası ile kambiyo senetlerine mahsus haciz yolu ile takip başlatıldığını ve bu takibe dayanak olarak ödeme günü ... olan kambiyo senedi gösterildiğini, takibe borçlu/ davacı ... tarafından ... tarihinde borca itiraz edildiğini, itiraz sonucunda ... İcra Hukuk Mahkemesinde .../... Esas sayılı dosyada dava açıldığını, herhangi bir dayanağı olmayan hukuki delil ve dayanaklardan uzak haksız beyanlardan oluşan davanın reddine karar verildiğini, davacı taraf kötü niyetli olarak gerçeği yansıtmayan herhangi bir hukuki dayanağı olmayan mesnetsiz ve yalan beyanlarıyla müvekkilinin alacağına ulaşmasını engellemek için iş bu davayı açtığını, davacı tarafından öne sürülen müvekkil ile ... arasında ki ... konuşmaları incelendiğinde senet tarihinden önceki konuşmalar olduğu dolayısıyla dava konusu senet ile ...'nın herhangi bir alakası olmadığını kanıtlar nitelikte olduğunu, ayrıca müvekkili ve ... arasında geçen bir konuşmada müvekkilinin“dostluklarına leke geleceğini borcunu ödemesi gerektiğini ve yaptığı yatırımları duyduğunu söylemiş" bunun karşılığında ... müvekkilin "duyduklarının ... ile alakalı olduğu kendisi ile bir alakası olmadığını" açıkça beyan ettiğini, bu husular bile mahkemece göz önüne alındığında iddia edilen ödemelerin senede ilişkin ... adına olmadığını açıkça ortaya çıkacağını, iş bu dava konusu senet ile ilgili tek ödeme icra takibine başlandıktan sonra müvekkili hesabına ... TL tutarında ... tarafından yapılmış olan ödeme olduğunu, bu ödemeye ilişkin haricen tahsil bildirimi ve gerekli işlemlerin ilgili icra dairesinden yapıldığını, davacı taraf dava dilekçesinde ... TL ' lik araç satış sözleşmesi ile borcun ... TL tutarındaki kısmının senet bedelinden mahsup edilip ödendiğini iddia etmiş olsalar da söz konusu satış sözleşmesi yapıldığı gün müvekkili tarafından araç sahibine ... TL para banka aracılığı ile havale edildiğini, gene aynı gün müvekkilinin bankadan ... TL para çektiğini ... TL para ile aracın geri kalan ödemesini gerçekleştirdiğini, satış sözleşmesin de de açıkça paranın nakden elden alınmış olduğu araç satışı ile yetkili ... tarafından beyan edildiğini ve satışın gerçekleştiğini, dolayısıyla zaten hali hazırda ... TL'lik kısmın havale yapıldığı göz önüne alındığında bile ... TL 'lik kısmın senetten mahsup edilmesinin mümkün olmadığının belli olduğunu, iş bu davaya konu senedin tarafı olan ...'nın bu satış sözleşmesinde taraf olmadığı dolayısıyla bu satış sözleşmesi ile iş bu davanın herhangi bir bağlantısının olmadığının da açık ve net bir şekilde ortada olduğunu, davacı borçlunun haksız, yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun davasının reddi ile müvekkilin alacaklı olduğunun tespitine, sebebiyle davacı borçlunun alacağın % 20'sinden aşağıda olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini talep etmiştir.
III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası, ... CBS' nin .../... soruşturma sayılı dosyası Uyap sistemi üzerinden dosya arasına alınmış, davalı ve davacı yönünden esnaf-tacir araştırma müzekkereleri yazılmış cevabi müzekkereler dosya arasına alınmıştır. ... Şubesin' den ... numaralı ... TL bedelli, ... tarihli ... numaralı ... TL bedelli, ... tarihli davacının keşideci olduğu çekin ibraz edilip edilmediğinin, ibraz edilmiş ise kim tarafından ibraz edildiğinin ve çekin arkalı önlü görüntüsünün gönderilmesi talep edilmiş cevabi müzekkereler dosya arasına alınmıştır. Bilirkişi raporu düzenletilmiştir.
... İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden gönderilen evraklarının incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlu ... aleyhine ... TL miktarlı ... tanzim tarihli,... vade tarihli senet dayanak yapılarak toplam ... TL alacağın tahsili amacıyla kambiyo senetlerine özgü haciz yoluyla takip başlatıldığı anlaşılmıştır.
Mali müşavir bilirkişi ... tarihli raporunda sonuç olarak;
A) Davacı ... ticari defter incelemesinde;
*Ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığı,
*... ve ... ...'na ait ticari defterlerde yer alan davalı ...'le ilgili işlemler aşağıda listelenmiştir.
*2018 yılında ... ve ... ...'nın davalı ...'e satmış olduğu emtia bedeli toplamı ...-TLdir. İşletme defteri olması nedeniyle bu bedelin tahsil edilip edilmediği belli olmadığını,
*2019 yılında ... ve ... ...'nın davalı ...'e satmış olduğu emtia bedeli toplamı ...-TLdir. — ...-TL bedelin kredi kartı ile tahsil edildiği kayıtlı olduğunu,
*2020 yılında ... ve ... ...'nın davalı ...'e satmış olduğu emtia bedeli toplamı ...-TLdir. — ...-TL bedelin kredi kartı ile tahsil edildiğinin kayıtlı olduğu,
*2023 yılında ... ve ... ...'na ait ticari defterlerinde ... tarih ...-TL bedelli çekin “... Tarafından ... Adına ...'e Verilen” açıklaması ile kayıtlı olduğunun görüldüğünü, bu ödemenin senet bedeli için yapılıp yapılmadığının takdirinin Mahkemeye ait olduğunu,
*... ve ... ...'na ait 2021 yılı ticari defterlerinde ... tarih ...-TL bedelli senedin kayıtlarda bulunmadığı tespit edildiğini,
B)Davalı ...'in ticari defter incelemesinde;
*Davalı ...'in ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığını,
*Davalı ...'e ait ticari defterlerde yer alan bilgilere göre taraflar arasında meydana gelen işlemler aşağıda listelenmiştir.
2018 yılı davalı ticari defter incelemesinde ;
*... tarih ... nolu yevmiye kaydında ... plakalı araç için ...'ya ...-TL nakit ödeme yapıldığı,
*... tarih ... nolu yevmiye kaydında ... ...'dan ... nolu alış belgesi ile mal alışının olduğu, ...-TL mal bedelinin nakit ödendiği,
*... tarih ... nolu yevmiye kaydında ... ...'dan ... nolu alış belgesi ile mal alışının olduğu, ...-TL mal bedelinin nakit ödendiği,
*... tarih ... nolu yevmiye kaydında ... ...'ya ...-TL nakit ödeme yapıldığı kayıtlı olduğunu,
*... tarihli kapanış fişinde ..., ...'ya ait borç alacak bakiyesine rastlanmadığı,
2020 yılı davalı ticari defter incelemesinde ;
* ... tarih ... nolu yevmiye kaydında ... ... ve ...'dan mal alışının olduğu, ...-TL mal bedelinin tahsilat makbuzu ile nakit ödendiğinin görüldüğünü,
*2022 yılı davalı ticari defter incelemesinde ;
*...'dan 3 adet fatura ile ...-TL bedelli tüp,su,soda alındığı, ...-TL ...'nın davalı banka hesabına para gönderdiği, davalı ... tarafından da toplam ...-TL fatura ödemesi yapıldığı, bakiye ...-TL olduğunun görüldüğünü,
2023 yılı davalı ticari defter incelemesinde ;
* Davacı, dava dışı ... ve ... tarafından yapılan ödemelere davalı ticari defterlerinde rastlanmadığını,
*Dava dilekçesi ekinde bulunan dekontlar ve hesap özetinde yer alan tutarlar davalı ticari defterlerinde yer almadığını,
2021 yılı davalı ticari defter incelemesinde ;
*... tarih ...-TL bedelli senedin ticari defterlerde kayıtlı olmadığı tespit edildiğini,
*Davalı ticari defterlerinde senet nedeniyle Dava dışı ... ve ...'dan yapılan tahsilat kaydına rastlanmadığının tespit edildiği bildirilmiştir.
IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre dava kambiyo senedine dayalı takip sonrası senedin teminat niteliğinde olduğu, tehdit ve müzayaka altında alındığı iddiasına dayalı açılmış menfi tespit davasıdır.
Davacı taraf, özetle babası ...'nın davalıdan 2018 yılında bir araç satın aldığını, araç bedeli için muhtelif tarihlerde verilen 5 çek verildiğini, ödemelerde yaşanan sıkıntı nedeniyle, ödemelerin davacı ve abisi ... tarafından yapılmaya devam olunduğunu, ödemeler tamamlanmış ise de vadesinde ödenemediğinden davalının faiz istemi üzerine borcun ödenmesinin devamlılığı için dava konusu bononun davalının baskı ve tehdidi ile teminat niteliğinde düzenlenip davalıya verilidiğini iddia etmektedir. Davacı taraf, davalıya muhtelif tarihlerde parça parça olmak üzere toplamda ...-TL ödeme yapıldığını, ... tarihli davacı adına keşide edilmiş ... Şubesi ... Numaralı ...-TL bedelli çek ciro edilerek davalıya teslim edildiğini, ... tarihli davacı adına keşide edilmiş ... Şubesi ...-TL bedelli çek ciro edilerek davalıya teslim edildiğini, davacının abisi ... tarafından davalıya kambiyo senedine istinaden muhtelif tarihlerde ayrı ayrı olmak üzere toplamda ...-TL gönderildiğini, davacının abisi ... tarafından davalının alacağına istinaden ...-TL tutarında 2 adet fatura karşılığı mallar verildiğini, hiçbir ödeme alınmadığını, davacının abisi ...'nın kayınpederi ... adına kayıtlı bulunan ... plaka sayılı aracın davalıya ... TL bedelle satıldığını, satış bedelinn ... TL'si takip konusu senedin borcundan mahsup edilip davalı yanca sadece ... TL ödendiğini, ... tarihinde davalının banka hesabına bakiye ...-TL ödeme yapıldığını iddia etmektedir. Davalı yan davacının babası ve abisinin senedin tarafı olmadığını, davacı tarafından banka yoluyla ödenen ...-TL'nin icra dosyasını bildirildiğini, araç satışı ve diğer para gönderimlerinin dava ile ilgisiz olduğunu, davacıların iddialarını yazılı delille ispat edemediğini savunmuştur.
Davalının isticvap yolu ile beyanları alınmış, davalı beyanlarında sunuluan ... konuşmaların davacı ile değil dava dışı ... ile aralarında geçtiği, senet tarihinden önceye ait olduğunu, ... Şubesi ... Numaralı ...-TL bedelli çek ve ... Şubesi ...-TL bedelli çeklerin ... ile aralarındaki ticari ilişki kapsamında edinildiğini, davacıdan sadır olmayan ödemelerin dava konusu senetle ilgisiz olduğunu, senedin illetten mücerret olduğunu savunmuştur. Böylelikle imzası inkar edilmeyen senet karşısında ispat yükü davacıdadır. Davacı senedin teminat için verildiğini yazılı delille ispat etmesi gerekmektedir. Davacı tarafından sunulan ... konuşmaları dava konusu senedin teminat için verildiğini ispatlar nitelikte olmadığı gibi konuşma içeriklerinde yer alan ve konuşmalardan ayrıksı olarak sunulan cari hesap olduğu iddia edilen belgeler, tarihsiz, davalı imzasına havi olmayan, dava dilekçesinde de dava dışı ... tarafından düzenlenen belgeler olup, senetle ilgisi ispatlanamamıştır.
Manevi cebir iddiası yönünden yapılan değerlendirmede; davacının müzayaka ve tehdit iddiası senedin davalının, davacının babası ...'nın alacağının vadesinde ödenemediğinden davalının faiz istemi üzerine, borcun ödenmesinin devamlılığı için dava konusu bononun davalının baskı ve tehdidi ile alındığına ilişkindir. Davalının ... konuşmalarındaki ifadeleri karşı tarafın iradesini sakatlayacak niteliği bulunmamaktadır. Zira hile ve tehdit olarak zikredilen husus teminat senedi iddiasını karşılamaktadır ve bu hususun yazılı delille ispatı gerekir. Manevi cebir olarak ileri sürülen husus ise tanık beyanlarında görgüye dayalı da ispat edilemediği gibi davacının babası ...'nın borcunun bu kişi tarafından ödenmesinin temini, bakiye borç nedeniyle senet vermeyi kabul etmenin, manevi cebire vücut vermeyeceği düşünülmüştür. Özetle; davacının tehdit altında bu senetleri davalıya verdiğini iddia ettiği, ancak senetlerin tanzim edilme tarihinden itibaren 1 yıl içinde eldeki davanın açılmadığı, iddianın TBK 31. Maddesi kapsamında hak düşürücü süreye uğradığı, öte yandan davanın süresi içinde açıldığı kabul edilse bile davacının, davalı tarafından senetlerin tehdit altında, hukuka aykırı olarak alındığını ispat edemediği, maddi vakıayı ispata ilişkin tanıkların beyanlarının da irade fesadını ispata yeter olmadığı, bu kapsamda mahkemizce talimat mahkemesi vasıtasıyla dinlenen tanık beyanlarını içeren ... CBS .../... soruşturma sayılı dosyasının sonucunun beklenmesine gerek olmadığı değerlendirilmiştir.
Davacının iddiasına dayandırdığı bir diğer delil, ticari defter kayıtlarıdır. Ticari defter kayıtlarında takibe ve davaya konu senet tespit edilememiştir. Ancak davacının savunmasının aksine yerleşik yargı içtihatları uyarınca senedin ticari deftere kaydedilmemiş olması bedelsiz olduğunu ispata elverişli görülmemiştir.
Son olarak davacının yemin deliline dayanmadığı, ki dayansa da bedelsiz senedi işleme koymak TCK da düzenlenen suçlardan olup ceza kovuşturmasına sebebiyet verebileceğinden HMK 226/son uyarınca yemin hakkı hatırlatılmaksızın yazılı delille ispatlanamayan davanın reddi yoluna gidilerek ve İİK 72/4 uyarınca davalı lehine tazminat koşulları oluşmakla aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
2-İİK 72/4 maddesi uyarınca asıl alacak bedelinin %20 sine tekabül eden ... tazminatın davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
3- İİK 72/4 maddesi uyarınca verilen tedbirin kararın kesinleşmesine mütakip kaldırılmasına,
4-Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile artan ... TL harcın istemi halinde davacıya iadesine,
5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına,
6- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
7-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,
Dair, Davacı vekili ile Davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır