T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/30 Esas
KARAR NO : 2025/499
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 15/01/2024
KARAR TARİHİ : 09/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I.İDDİANIN ÖZETİ;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Arabuluculuk başvurusu yapıldığını anlaşma sağlanamadığını, dava dışı ... 'ın müvekkili idareye ... de göreve başladığını, ...- ... tarihleri arasında ...de, ...-... tarihleri arasında ... 'de, ...-... tarihleri arasında ... Üzerinden ...de, son olarak da ...- ... tarihleri arasında ...ne bağlı ... ... de görev yaptığını, ... de görev yapar iken emekliliğe hak kazanmış olması sebebiyle görevinden ayrıldığını, müvekkili kurum ... bünyesinde müvekkili idare ve davalılar arasında yapılan hizmet alım ihaleleri kapsamında görev yapan dava dışı ...'ın ... tarihinde emekliliğe hak kazanmış olması idareye yapmış olduğu yazılı başvuru sonucunda dava dışı işçiye kıdem tazminatı ücreti olan ... TL'nin ... tarihinde ...'a ödendiğini, idare tarafından ödenen bedellerin dava dışı işçinin davalı şirketler nezdinde çalışmış olduğu dönemlere ilişkin sorumlulukları olan ... TL kıdem tazminatı tutarının rücuen tahsilini...” beyanla, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla; dava dışı ...'a ödenen ve dava dışı işçinin davalılarda çalıştığı döneme ilişkin sorumlulukları olan toplam ... TL kıdem tazminatının ödeme tarihinden itibaren işleyecek mevduata uygulanan en yüksek faizi ile birlikte davalılardan faizi ile birlikte rücuen tahsilini talep ve dava etmiştir.
II. SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı itirazında bulunduklarını, müvekkilinin arabuluculuk toplantısına usule uygun olarak çağırılmadığını, dava konusu hizmet sözleşmesinde teklif birim fiyatın unsurları arasında kıdem tazminatı yer almadığını, kıdem tazminatının bir maliyet unsuru olduğu göz önünde bulundurulduğunda sözleşme teklif birim fiyatı içinde gider olarak yer almaması halinde alt işverenlerden kıdem tazminatını kısmen veya tamamen üstlenmesinin beklenmemesi gerektiğini, 6552 sayılı yasanın 8. Maddesi ile 4857 sayılı kanunun 112. Maddesine eklenen fikralar ile alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatlarının alt işverenlerin değişip değişmediğine bakılmaksızın ilgili kamu kurum ve kuruluşların tarafından ödeneceği şeklinde düzenleme yapıldığını, hizmet alımı şeklindeki kamu ihalelerinde sözleşme süresi biten mevcut firmanın yeni ihaleye girmemesi veya girdiği halde kazanamaması nedeniyle aynı kamu işyeri ihalesinin yeni bir firma tarafından kazanılması durumunu işyerinin devri olarak kabul etmenin yasal dayanağı olmadığını, yeni firmanın bu işçilerin kendinden önceki dönemlere ilişkin çalışma sürelerine ilişkin kıdem tazminatlarından sorumlu tutulması bu yönde ihale ve sözleşme yapılması söz konusu olmadığını, yeni ihaleyi mevcut önceki firmanın yeniden kazanması halinde kendi döneminin devam edeceğini, aynı işçilerle işe devam edilmesinin mantığının ise bu işçilerin işyerini tanımaları yapılacak işi bilmeleri ve bu suretle işte tecrübeli olmaları esasına dayandığını, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; Zamanaşımı itirazında bulunduklarını, hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, müvekkilinin kendisine tazminat ödenen işçinin "ihale süresi ile sınırlı olarak" işvereni durumunda olduğunu, dava dışı işçinin fesih tarihi itibari ile son işvereni olmadığını, asıl işveren olan davacı idarenin istihdam ettiği işçilerin tüm çalışma dönemlerine ilişkin tüm hak ve alacaklarından sorumlu olduğunu, davacı ile imzalanan sözleşmenin niteliğinden dolayı müvekkilinin dava konusu alacaktan sorumlu tutulamayacağını, tazminattan asıl işverenin sorumlu olduğunu, işçilik ücretleri ve buna bağlı yan alacakların ...'a ait olduğunu, müvekkilinden tahsilinin hukuka aykırı olduğunu, müvekkili şirketlere çalışanların kıdem tazminatları vs. işçilik hak ve alacaklarına karşılık olmak üzere idare tarafından herhangi bir ödeme yapılmadığını, sözleşme ve ihale şartnamesi ile idare tarafından ödenmemiş bir alacak kaleminden dolayı ve yine şartları da karşılıklı müzakere edilmeden idare tarafından tek taraflı olarak belirlenmiş bir tip sözleşme uyarınca müvekkillerinin sorumlu tutulmasının yasal dayanağı olmadığını, davacının rücu hakkı olduğu sonucuna varılacak dahi olsa son işveren durumunda bulunmayan müvekkil şirketin sorumluluğu ancak dava dışı işçiyi çalıştırmış olduğu dönem ile sınırlı olacak şekilde ve yine o tarihte işçinin almakta olduğu ücret üzerinden hesaplanacak yalnızca kıdem tazminatı miktarı ile sınırlı olacağını, dava dışı işçinin müvekkil şirket bünyesindeki toplam çalışmasının ihale süresi ile ve yalnızca bu dönemle sınırlı olduğunu, bu tarihler haricinde kalan çalışma dönemine ilişkin olarak yapılmış olan ödemelerden müvekkilinin sorumluluğu bulunmadığını, taraflar arasında işçiye karşı müştereken ve müteselsilen sorumluluk bulunduğunu, tarafların ödenen bu miktardan birbirlerine karşı yarı yarıya sorumlu olduğunu, müvekkilinin sorumluluğunun en fazla ödenen miktarın yarısı ile sınırlı olması gerektiğini, davanın kabulüne karar verilecek olması halinde temerrüt tarihinin dava tarihi olarak kabul edilmesi gerektiğini, davanın reddini talep etmiştir.
Dahili davalılar ..., ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı tarafça müvekkili hakkında tüketilen bir arabuluculuk süreci mevcut olmadığından iş bu davanın usulden reddine karar verilmesini, davacı tarafça açılmış iş bu davanın zamanaşımına uğradığını, zamanaşımına uğrayan alacaklar yönünden iş bu davanın reddine, davacı tarafın müvekkillerinden ne kadar talep ettiğinin anlaşılamadığını, öncelikle davacı tarafın müvekkil şirketlerden ne kadar talep ettiğinin açıklattırılmasını, davacı tarafça borcun ödenmesi noktasında müvekkile ihbar edildiğine ilişkin dosya münderacatında bir belge bulunmaması sebebiyle dava tarihinden itibaren faiz işletilmesinin uygun olacağı kanaati ile davacının ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiz talebinin reddine, davacı vekilinin talep ettiği miktarın dava dışı işçiye ödenen toplam net miktar üzerinden değil, toplam brüt miktar üzerinden üzerinden hesaplanarak ... TL yi talep ettikleri görülmekle birlikte, yüklenici şirketlerin sorumluluk oranlarının belirlenmesinde dava dışı işçiye ödenen toplam net miktar üzerinden hesaplanması gerektiğini, buna göre davacı tarafça fazladan talep edilen miktarın reddine, dava konusu hizmet sözleşmesinde teklif birim fiyatın unsurları arasında kıdem tazminatının yer almadığını, öncelikle davacı tarafça müvekkili hakkında tüketilen bir arabuluculuk süreci mevcut olmadığından iş bu davanın usulden reddine, mahkeme aksi kanaatte ise davacı tarafın müvekkil şirketten ne kadar talep ettiğinin açıklattırılmasını talep etmiştir.
III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
Dava dışı ...' ın hizmet dökümü ve işyeri tescil dosyası SGK' dan celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;
... Şirketininin ... TL, ... Şti (Eski Ünvanı ... )... TL, ... Şirketinin ... TL, ...' nin ... TL olmak üzere toplam ... TL net kıdem tazminatı, ... TL bürüt kıdem tazminatı sorumluluk miktarları olacağı rapora edilmiştir
IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:
Dava dışı işçinin SGK özlük dosyası getirtilmiş, davacının sunduğu şartname ve sözleşmeler incelenmiş, alanında uzman bilirkişiden rücu alacağına ilişkin hesap raporu aldırılmıştır.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre dava üst işveren davacının dava dışı işçiye ödediği kıdem tazminatın alacağının alt işveren davalılara rücuuna ilişkin alacak davasıdır.
Davacı ile davalı şirketler arasında hizmet alım sözleşmeleri imzalandığı, davacı yanca üst işveren sıfatıyla dava dışı işçiye işçilik alacakları ödendiği sunulan dekontlar uyarınca ödendiği sabittir.
Taraflar arasında düzenlenen hizmet alım sözleşmelerinde, yüklenicinin çalıştıracağı personele ilişkin sorumluluklarının ilgili mevzuatın bu konuyu düzenleyen emredici hükümleri ve genel şartnamenin 6.bölümünde belirlendiği, yüklenicinin bunları aynen uygulamakla yükümlü olduğu yazılıdır.
Hizmet işleri genel şartnamesinin 6.bölüm 38.maddesinde “Yüklenici, çalıştırdığı işçilerin işi yapmakta olduğu bir iş kolu veya meslekte aynı tipteki bu iş için mevzuatta kabul edilenlerden daha az elverişli olmayan şartlarda çalışmalarını ve ücret almalarını sağlayacaktır. Ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarının toplu sözleşme ile veya mevzuatla tesbit edilmemiş olması halinde yüklenici, en yakın ve en uygun bir bölgedeki iş kolu veya meslekteki aynı tip bir iş için mevzuatla tesbit edilenlerden daha az elverişli olmayan ücret, yan ödeme ve çalışma şartlarını sağlayacaktır.” hükmü yer almaktadır.
Taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmelerinde hizmet işleri genel şartnamesi öncelikle uygulanması gereken ihale dökümanı olarak sayılmıştır. İşçiye karşı işçilik alacaklarından dolayı davacının sorumlu tutulması iş kanunundan kaynaklanan bir zorunluluktur. Davalı şirket ile davacı kurum arasında ödenen kısmın rücuuna ilişkin konuda ise taraflar arasındaki sözleşme hükümlerine bakmak gerekir. Taraflar arasındaki sözleşmelerin 22.maddesi hizmet işleri genel şartnamesine atıf yapmakta olup, şartnamenin 6.bölüm 38.maddesi hükmüne göre, çalıştırılan işçilerin ücret ve yan ödemelerinden davalı yüklenici çalıştırdığı dönemle sınırlı olarak sorumludur.
Bu sebeple davalı şirketler, dava dışı işçileri çalıştırdığı dönemle sınırlı olmak üzere, davacının ödediği işçilik alacakları ve ferilerinden dolayı davacıya karşı sorumludur. Sözleşme hükümleri dikkate alındığında TBK 167 uygulanması mümkün görülmemiştir.
Dava dışı işçinin davalı şirketler bünyesinde çalıştığı dosya kapsamından sabittir. Davacı, işçilik alacağı olarak ödediği miktarın, davalı şirketlerin işçiyi çalıştırdığı döneme tekabül eden kısmını davalı şirketlerden talep edebilir.
Dava dışı işçinin hak kazandığı ücret alacakları yönünden iş mahkemesi kararı bulunmamaktadır. Davacı, dava dışı işçiye emekliliği nedeniyle başvuru üzerine ödeme yapmıştır. Bu nedenle davacı öncelikle dava dışı işçinin bu alacaklara hak kazandığını, işçiye hak kazandığı tutarda ödeme yaptığını ispatlamalıdır. Zira davalılar esasen davacının ödediği tutardan değil, davalıların ödemesi gerekirken davacının onlar adına ödeme yaptığı tutardan sorumlu bulunmaktadır.
Mahkememizce işçilik alacakları hesabı konusunda bilirkişiden rapor alınmış, bilirkişi raporu dava dışı işçinin davacının ödediği alacaklara hak kazanıp kazanmadığını ayrıntısı ile irdelemiş, tavan ücret üzerinden hesaplama yapılması dava dışı işçinin taraf olduğu toplu iş sözleşmesi uyarınca isabetli bulunmuş, bilirkişinin davalı ... yönünden esas aldığı süre ile itiraz konusu dava dışı işçinin hizmet süresinin aynı süreler olması (15 ay) , ... tan celp olunan hesap kayıtlarında kıdem tazmiantı ödemesinin tespit edilememesi ile davalılar vekilinin rapora itirazlarına kıymet verilmemiş, gerekçeli denetime elverişli, iş mevzuatına taraflar arasındaki sözleşmeye uygun olarak hazırlanmakla isabetli görülerek hükme esas alınmıştır.
Davalılardan ... ve ... yönünden usulüne uygun bir arabuluculuk başvurusu bulunmadığından davanın usulden reddine, diğer davalılar yönünden hüküm vermeye ve denetime elverişli bilirkişi raporu uyarınca davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davalılar ... ve ... (Eski Ünvanı ..., daha önceki ünvanı ... ) aleyhine açılan davanın dava şartı yokluğundan USULDEN REDDİNE,
2-Davalılar ... ve ... yönünden açılan davanın KABULÜ İLE;
Toplam ... -TL rücu alacağının;
... TL'nin ... tarihinden işleyecek avans faizi ile davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine,
... TL'nin ... tarihinden işleyecek avans faizi ile davalı ...'den alınarak davacıya verilmesine,
2- Alınması gerekli ... TL harçtan peşin alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın ...-TL'sinin ... den, ... TL'sinin ... Şirketi tahsili ile Hazineye irad kaydına,
3- Davacı tarafından yatırılan ... TL Başvuru harcı, ... TL Peşin harç olmak üzere toplam ...-TL'nin ...-TL'sinin ... den, ... TL'sinin ... Şirketin'den tahsili ile davacıya verilmesine,
4- Davacı tarafından yapılan ...-TL Bilirkişi ücreti, ... TL. Tebligat posta gideri olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin, toplam kabul ve red oranına göre davacı yanca talep edilebilecek ...-TL'sinden ...-TL'sinin ... den, ...-TL sinin ...'den tahsili ile davacıya verilmesine, bakiye ...-TL'sinin davacı üzerinde bırakılmasına,
5- A) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin ... -TL'sinin ... den, ... TL sinin ...'den tahsili ile davacıya verilmesine,
B) Davalılar ... ve ... (Eski Ünvanı ..., daha önceki ünvanı ... ) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ...-TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile Davalılar ... ve ... (Eski Ünvanı ..., daha önceki ünvanı ... )'ne verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) ... -TL'sinin ... den, ... TL sinin ... Şirketin'den tahsili ile Hazineye irad kaydına,
7-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,
Dair, davalı ... vekilinin yokluğunda, Davacı vekili ile diğer davalılar vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 09/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır