T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/323 Esas
KARAR NO : 2025/561
DAVA : Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 29/04/2024
BİRLEŞEN DOSYA : ANTALYA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
DAVA : İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ : 22/08/2024
KARAR TARİHİ : 18/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı), İtirazın İptali (Taşıma Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I.İDDİANIN ÖZETİ;
Asıl dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; talep ve dava etmiştir.
Birleşen dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ile davalı arasında davalıya ait bir ürünün ile ... 2023 ayında yurt dışına kargo sureti ile gönderme işleminin gerçekleştiğini, ürünün alıcısına ulaştığını ancak davalı tarafın taşıma ücretini ödemediğini, bunun üzerine önce ... tarihinde İstanbul ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyası ile Faturalı ... Kargo alacağı için icra takibinin başlattıklarını, borçlu ... yetki itirazı yaptığından takibe Antalya Genel İcra Dairesinin .../... esas sayılı dosyası ile devam edildiğini, ödeme emri tebliğ edilen borçlu ...'ın bu kez de ... tarihinde borca itiraz ettiğinden takip durdurulduğunu, borçlunun kötü niyetli olarak borca itiraz ettiğini, takibin durdurulduğunu belirterek itirazın iptaline ve davanın kabulüne karar verilmesini, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasını talep ve dava etmiştir.
Davacı vekilinin ... tarihli dilekçesinde; taraflar arasındaki aynı taşımaya ilişkin ihtilaf kapsamında davalı tarafça davacı şirket aleyhine Antalya Genel İcra Dairesinin .../... E sayılı dosyası ile ilamsız icra takibi yapıldığını ve bu takibe karşı taraflarınca Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi .../... E. Sayılı dosyası ile Menfi tespit davası ikame ettiklerini, halen derdest mahiyette bir dava olduğunu, derdest olan davaların taraflarının ve konularının aynı olduğunu ve bahsi geçen derdest dosyaların usul ekonomisi ilkesi ve HMK nın 166. maddesi gereğince birleştirilmesini talep ettiklerini bildirdiği anlaşılmıştır.
II. SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacı yanla taşıma sözlşemesi akdedildiğini, taşıma sözleşmesine konu masanın taşıması konusunda müvekkil tarafından ... aracılığı ile ... tarihinde masanın gönderildiğini, ... tarihinde davacı tarafından teslim alındığını, masanın 12 gün boyunca davacıda bekletilip ... müşteri ...'nın evinin önüne hasarlı şekilde bırakıldığını müşterinin araması üzerine öğrendiğini, davacıyı bilgilendirdiğini, davacının konu ile ilgilendiğini ve hasar dosyası açılacağını beyan ettiğini, hasar dosya numarasını bildirilmediği ve hasar karşılanmadığını, müşterinin masa için ödediği ... USD ücreti iade aldığını, davacının navlun bedelinne hak kazanmadığını savunmuştur.
III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... sayılı icra dosyası,
Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... sayılı icra dosyası,
Vergi bildirimleri ve karşılaştırmalı alış satış analizleri,
Ticari defterler,
Bilirkişi raporu,
Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;
*Davacının incelenen 2023-2024 yılı ticari defterlerinin sahibi hehine delil vasfına haiz olduğu,
* Davalının, “...” İlinde olması sebebiyle 2023-2024 yılı ticari defterlerinin incelenemediği,
*Davalının, davacı tarafından tanzim ettiği faturaya karşılık “Hizmetin ayıplı olması ve müşterisine sipariş bedelini iade ettiği” belirterek iade faturası düzenlediği, uğradığı zarar için ... tarihinde davacı aleyhine Antalya Genel İcra Müd. .../... E. icra dosyasında ... TL ana para talebinde bulunduğu ancak; bu talebi için, ürün satışı yaptığı müşterisine ürün bedelini iade ettiğine veya uğradığı zarara ilişkin dava dosyasına belge sunmadığı,
* Davacının incelenen ticari defterlerinde, davalıdan ... Euro alacağı olduğu, alacağı için ... tarihinde Antalya ...İcra Müd. .../... E. dosyası ile davalı aleyhine icra takibi yaptığı,
* Taraflar arasındaki husumete ilişkin yapılan tespit, değerlendirme ve hesaplamanın nihayetinde;
* Menfi Tespit Davası Yönünden; Davalının, ... tarihinde davacı aleyhine Antalya Genel İcra Müd. .../... E. icra dosyasında, satışını yaptığı ürünün hasarlı olduğu ve bedelini Müşterisine iade ettiğine ilişkin belge sunmamış olması sebebiyle; davacıdan talep ettiği ... TL. ana para talebi için alacaklı olmadığı, “Menfi Tespit” davası yönünden; davacının, davalıya borcu olmadığı,
* İtirazın İptali Davası Yönünden (Birleşen Dosya) ; Davacının, davalıya verdiği hizmete ilişkin tanzim ettiği ... Euro tutarındaki faturanın ödenmemesi sebebiyle ... tarihinde fatura alacağının tahsili için Antalya ...İcra Müd. .../... E. icra dosyası ile davalı aleyhine yaptığı icra takibine konu fatura içeriği hizmetin davalıya verildiği, bu hususta taraflar arasında ihtilafın olmadığı, ticari defter kayıtlarında ... Euro (... TL) alacağının olduğunun tespit edilmesi sebebiyle
* Davalı aleyhine ... tarihinde icra takibi yaptığı Antalya ...İcra Müd. .../... Esas icra dosyasında, ana para ... Euro alacağı ile icra takip tarihi itibariyle Kamu Bankalarının EURO-DOVİZ cinsinden alacaklar için 1 yıllık vadeli mevduata uyguladığı en yüksek faizi talebinin yerinde olduğu,
*İcra inkâr ve kötü niyet tazminatına hükmedilmesi meselesinin mahkemenin yetkisine dair husus olduğu bildirilmiştir.
IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:
Asıl dava taşıma sözleşmesinde hasarlı teslim edildiği iddia edilen ürünün bedelinin tahsili için başlatılan icra takibinden sonra açılan menfi tespit davasıdır. Birleşen dava ise taşıma sözleşmesinin ifa edildiği iddiasına dayalı navlun bedelinin tahsili için başlatılan icra takibine vaki itirazın iptali davasıdır.
Davalı yanca davacı aleyhine başlatılan Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... sayılı icra dosyası dosyası incelendiğinde; davalı yanın ...-TL asıl alacak, ...-TL işlemiş faiz olmak üzere toplam ...-TL alacak talebi ile icra takibi başlattığı, takip dayandığı belge yahut açıklama tespit edilemediği, fakat davacı yanın dava dilekçesinde kendisine gönderilen tebligatta kargo taşımasına aracılık eden ...'e ait bir adet ... ile diğeri ... yazılı (her iki belge de Türkçe olmayıp yabancı dildedir) davalı ...'ın adının yer almadığı belgelerin bulunduğunu iddia etmektedir.
Davacı yanca davalı aleyhine başlatılan Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... sayılı icra dosyası dosyası incelendiğinde, davacı yanın ... EUR asıl alacak talebi ile icra takibi başlattığı, takip dayandığı olarak ... tarihli ... nolu faturaya dayalı cari hesap alacağının gösterildiği belirlenmiştir.
6102 sayılı TTK m. 875/I'e göre; "Taşıyıcı, eşyanın taşınmak üzere teslim alınmasından teslim edilmesine kadar geçecek süre içinde, eşyanın zıyaından, hasarından veya teslimindeki gecikmeden doğan zararlardan sorumludur." Bu madde kapsamında davalı şirketin meydana gelen hırsızlık olayından ötürü tazminat sorumluluğu bulunmaktadır.
6102 sayılı TTK m. 876'ya göre; "Zıya, hasar ve gecikme, taşıyıcının en yüksek özeni göstermesine rağmen kaçınamayacağı ve sonuçlarını önleyemeyeceği sebeplerden meydana gelmişse, taşıyıcı sorumluluktan kurtulur." Bu madde kapsamında taşıcı olan davalı şirkete getirilen kurtuluş kanıtı getirme yükümlülüğü kapsamında davalı şirket zararın meydana gelmesinde en yüksek özeni göstermesine karşın sonuçlarını önleyemeyeceğine ilişkin bir delili dosyaya sunamamıştır. Zarar taşıma faaliyeti süreci içinde taşınan malın bulunduğu depodan çalınması sonucunda meydana gelmiştir.
6102 sayılı TTK m. 889'ya göre; "(1) Eşyanın zıyaı veya hasara uğramış olduğu açıkça görülüyorsa, gönderen veya gönderilen en geç teslim anına kadar zıyaı veya hasarı bildirmezlerse, eşyanın sözleşmeye uygun olarak teslim edildiği varsayılır. Bildirimde, zararın gerekli açıklıkla belirtilmesi ve nitelendirilmesi şarttır.
(2) Birinci fıkradaki karine, zıya veya hasarın açıkça görünmemesi ve eşyanın tesliminden sonra yedi gün içinde bildirilmemesi hâlinde de geçerlidir.
(3) Gönderilen, taşıyıcıya, teslim süresinin aşıldığını, teslimden itibaren yirmibir gün içinde bildirmezse, gecikmeden kaynaklanan hakları sona erer.
(4) Teslimden sonra yapılan bildirimin yazılı olması şarttır. Bildirim, telekomünikasyon araçları yardımıyla da yapılabilir. Bildirimde bulunanın kim olduğu herhangi bir şekilde anlaşılıyorsa, imzaya gerek yoktur. Sürenin korunması için bildirimin zamanında gönderilmiş olması yeterlidir.
(5) Zıya, hasar veya gecikme teslim sırasında bildirilirse, bu bildirimin yukarıdaki hükümlere uygun olarak eşyayı teslim edene yapılması yeterlidir.
Taraflar iddia ve savunmalarını ticari defterlere dayandırmış olup, Mahkememizce davalı şirkete ticari defterlerinin ibrazı için TTK 83. ve HMK 220-222 ihtarlı davetiye çıkartılmış, tebliğ edilmiş, ancak davalı yanca ticari defter ve belgelerin ibraz edilmediği tespit edilmiştir.
6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu (HMK) hükümlerine göre: Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması ve defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Yine 28.07.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı yasanın 23.maddesi ile değişik HMK 222/3.maddesi (3. Fıkraya birinci cümleden sonra gelmek üzere eklenen cümlele uyarınca) diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi halinde ticari defterler sahibi lehine delil olarak kullanılamaz. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).
Ticari davalarda yani iki tarafın tacir olduğu ve dava konusunun ticari işletmeleri ile ilgili olduğu davalarda ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK'nın 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir. Ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması gerekir. Bir taraf kendi defterlerine delil olarak dayanmış ise karşı tarafın ticari defterlerine dayanılmamış olsa da karşı taraf defterlerinin incelenmesi zorunludur. Çünkü tarafın ticari defterleri yasada belirtildiği üzere karşı tarafın ticari defterleri ile uyumlu olduğu takdirde lehine delil olabilecektir. Karşı taraf defterleri incelenmediği takdirde dayanan tarafın kendi defterindeki kayıtların lehe delil olması mümkün değildir. Davacının da bu durumu bilerek ticari defterlere delil olarak dayandığı ve karşı tarafın ticari defterlerinin de incelenmesini istediği kabul edilmelidir. Aksinin kabulü halinde davacının ticari defterleri tek başına delil niteliği taşımadığından dayanılan böyle bir delilin incelenmesine gerek de olmayacaktır. Karşı taraf ticari defterlerini sunar ise birlikte incelenip değerlendirildiğinden delil olup olmadığı sonucuna göre değerlendirilebilecektir. Karşı taraf ticari defterlerini sunmadığı takdirde ise; 28.07.2020 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7251 sayılı yasanın 23.maddesi ile değişik HMK 222/3.maddesi uyarınca davacının usulüne uygun tutulan ticari defterlerinin; davacının ticari defterlerini ibraz etmemesi veya davacının defter kayıtlarının aksini senet veya diğer kesin delillerle ispatlayamamış/ispatlamamış olması halinde davalı yönünden kesin delil niteliğini haiz olduğu kabul edilecektir.
Yukarıda yapılan açıklama ve sözü edilen kurallarla birlikte somut olay değerlendirildiğinde; mahkemece taraflara ticari defterlerini sunmaları için süre verilmiş olup, davacının yasal süre defterlerini ibraz ettiği, davalının ise ibraz etmediği görülmüştür.
Davacının mali müşavir bilirkişi aracılığı ile incelenen ticari defterlerinin kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulduğu, davacı lehine kesin delil teşkil ettiği anlaşılmıştır. Davacının ticari defterlerine göre taraflar arasında davacının davalıya taşıma hizmeti sunması karşılığında fatura düzenlenmesi şeklinde ticari bir ilişkinin mevcut olduğu, bu ticari ilişki gereğince davacının takip tarihi itibari ile toplam ...-TL (... Euro) alacağının kayıtlı olduğu anlaşılmaktadır.
Davacının yasal defterlerine göre, takip tarihi itibari ile ...-TL tutarındaki davalı borcunun ... tarihli ... nolu ... Euro karşılığı ... TL tutarında, "Yurtdışı Kargo Bedeli ...” açıklamalı e-arşiv faturasından kaynaklandığı, davalı tarafından, davacıya ... tarihli ... nolu ... Euro karşılığı ... TL. tutarında, 'Yurtdışı Kargo Bedeli ...” açıklamalı iade faturasının davacının sistemi üzerinden kabul edilmediği ve defterlerine işlenmediği belirlenmiştir.
Taraflar karşılıklı ... konuşmaları ibraz etmiş olup, ilgili konuşmalar her iki tarafında itirazında olmadığından isticvaba gerek görülmemiştir. İlgili yazışmalarda davalının müşterisine ürünün hasarlı olarak teslim edildiği, bu hususta resimler paylaşıldığı, ...'nde mukim müşteriye teslimatın ... adlı şirket tarafından yapıldığı, davacı yanca hasarlı teslim var ise davalının müşterisinin ilgili yer ile görüşme yapması için ... nolu müşteri takip numarasının paylaşıldığı, davacının sunduğu konuşmalarda da davalının ...'ndeki müşterisi ...'ye ...'e başvuru yaparak dosya açtırması gerektiği bildirilmiş , müşterisi bu durumu onaylamıştır.
Tüm bu açıklamalar ışığında somut olay değerlendirildiğinde, öncelikle teslimin ... tarihinde gerçekleşmesi ve tarafların kabulünde olan ... yazışmaları ile davalı yanın bildirim yükümlülüğüne uyduğu, lakin davalının Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... esas sayılı icra dosyasındaki icra takibi başlatma ve aleyhine başlatılan Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... esas sayılın dosyasındaki navlun bedeli borcuna itiraz vakıalarının hasarlı teslim nedeniyle ürün bedellerinin dava dışı müşteriye iade edilmesine dayandırıldığı, davalının defterlerini ibraz etmemesi ve müşteri tarafından ödenen ürün bedelinin müşteriye iade edildiğini ispat edemediği, şu halde davalı yönünden davacı tarafından ifa edilen taşıma nedeniyle zarar doğduğu ispat olunamadığından ile davacının ...- Euro tutarında asıl alacağını ticari defterlerle kesin delille ispat etiği kanaatiyle asılş ve birleşen davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
İİK’nun 67/2. madde hükmündeki düzenlemeye göre, borçlunun itirazında haksızlığının belirlenmesi ve alacağın likit olması halinde, istem varsa borçlu aleyhine icra inkar tazminatına; alacak likit olsun veya olmasın, böyle bir alacağa dayalı takibin, haksız ve kötüniyetli olması halinde ise istem varsa, borçlu lehine kötüniyet tazminatına hükmedilmesi gerekmektedir. Dava konusu icra takiplerinde davalının kötüniyetli olarak icra takibine giriştiği ve kötüniyetli olarak icra takibine itiraz ettiği ispat olunmadığından kötüniyet tazminatı taleplerinin reddine karar verilmiş, icra inkar tazminatı talep edilmediğinden bu hususta hüküm kurulmamıştır.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Asıl davanın KABULÜ ile, davacının Antalya Genel İcra Dairesinin .../... Esas sayılı dosyasında BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
*Davalı aleyhine kötüniyet tazminatı talebinin reddine,
2- Birleşen (Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... açılış esaslı) davanın KABULÜ ile, Antalya Genel İcra Müdürlüğü’nün .../... Esas sayılı icra takibine vaki davalı itirazının İPTALİ ile, takibin ... EURO alacak bedeline icra takip tarihinden itibaren 3095 sayılı kanun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının EURO ile açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı ile tahsili suretiyle DEVAMINA,
*Davalı aleyhine kötü niyet tazminat talebinin reddine,
4-Asıl davada;
*Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
*Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcı olmak üzere toplam ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
* Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
*Davacı tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat-posta-müzekkere masrafı olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
* 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
5-Birleşen davada;
*Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
*Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcı olmak üzere toplam ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
* Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
*Davacı tarafından yapılan toplam ... TL tebligat-posta yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
* 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
6-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,
Dair, Asıl ve birleşen dosya davacı vekili ile Asıl ve birleşen dosya davalı vekilinin yüzlerine karşı, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 18/07/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır