T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/339 Esas
KARAR NO : 2025/326
DAVA : Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 07/05/2024
KARAR TARİHİ : 14/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Sözleşmeden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
I.İDDİANIN ÖZETİ;
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili firmanın iklimlendirme sistemleri alanında ihracat işiyle iştigal ettiğini, yurt dışında birçok ülkeye iklimlendirme makineleri ihraç ve anahtar teslim soğuk hava tesisleri inşa ettiğini, müvekkili firmanın, ...'daki dava dışı müşterisiyle birtakım soğutma ve ... sistemlerinin/ ekipmanlarının satışı konusunda anlaştığını ve ihraç edeceği söz konusu ürünlerin üretimi için davalı firma ile ... tarihli satış sözleşmesi akdedildiğini, akdedilen sözleşmenin 9. Maddesi "Ürünlerin ambalajları tahta kasa şeklinde olacaktır. Kullanılan tüm tahta malzemeler 25.05.2019 tarihli, 30784 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması Ve İşaretlenmesine Dair Yönetmeliğe uygun olarak yapılacaktır. Aksi halde doğacak cezalardan satıcı sorumlu olacaktır" şeklinde olduğunu, sözleşmedeki bu düzenleme ile satış konusu ürünlerin ambalajlanması, kullanılacak materyal, ambalaj standardı ve sorumluluk hususları hüküm altına alındığını, davalı firmanın, sözleşme konusu ürünleri konteyner içerisinde gerektiği şekilde sabitlenmemesi ve sözleşmenin 9. Maddesinde düzenlendiği şekilde “tahta kasa şeklinde ambalajlamaması” nedeniyle davalı tarafından düzenlenen ... tarihli ... numaralı ihracat kayıtlı faturadaki ...-...-... sıra numaralı kalemlerde belirtilen 1 adet Soğutucu ... ve 2 adet Yan Kapak' ın konteyner içerisinde devrilerek hasar gördüğünü ve oluşan maddi hasar nedeniyle ürünler kullanılmaz hale geldiğini, hasarın tespit edildiği ... tarihinde ... uygulaması üzerinden davalı firmanın ... isimli yetkili personeline konteyner üzerinde çekilmiş olan hasar fotoğrafları ile iletildiğini, yurtdışındaki alıcı firmanın kaza ile ilgili sözlü bildirim ses kaydı da kanıt olarak iletildiğini, davalı tarafın sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle kullanılamaz hale gelen mallar sigortalı olduğundan oluşan zararın karşılanması için ... ya müracaat edildiğini ve malların ...'da konteynerden indirilmeden bekletildiğini,...’da aynı gün görevlendirilen sigorta eksperi de oluşan hasarı tespit ettiğini ve oluşan hasarın ... hatası (Konteyner içerisindeki yükün gerekli standartlarda sabitlenmemesi, tahta kasa şeklinde ambalajlanmaması, ... vs. kullanılmaması gibi) nedeniyle meydana geldiği tespit edildiğini, buna bağlı olarak sigorta firması poliçe kapsamında teminat altına alınan hasarı ödemeyi reddettiğini, ...’daki alıcı müşteri firmanın da hasar durum bildirimini e-postası ie ... tarihinde davalı firmaya bildirdiğini müvekkili firmanın , sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle davalıya gerek sözlü gerekse yazılı bildirimlerde bulunduğunu, ancak davalı şirketin uzlaşmaz tavrı üzerine davalı firmaya Antalya ... Noterliği'nden ... Yevmiye No.lu ve ... tarihli ihtarname gönderilerek, maddi zararın tazmini ve sorunların çözülmesi ihtar edilmiş ancak davalı taraf soyut inkar yoluna giderek müvekkil firmanın hiçbir talebini yerine getirmediğini, zararı karşılamadığını, arabuluculuk sürecinde de anlaşma sağlanamadığını, davanın kabulüne, ... Euro maddi zararın Arabuluculuk son tutanak tarihi olan ... tarihinden itibaren devlet bankalarının Euro cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
II. SAVUNMANIN ÖZETİ:
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Mahkemenin yetkisiz olduğunu, yetkili mahkemenin ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, hak düşürücü sürelerin ve zaman aşımının geçtiğini, davacı ve müvekkil şirketin ürünlerin müvekkil şirket adresinden davacı tarafından kapıda teslim edilmesi kaydıyla anlaştıklarını, davacının , müvekkil şirketin adresinden bu ürünleri aldığını, alırken ilgili ambalajlamayı ve paketlemeyi görerek, gerek ürünlerin gerekse ambalajlamanın durumuna herhangi bir itirazda bulunmadan ve şerh düşmeden ürünleri teslim aldığını, davacının kendi unsurlarıyla ürünü teslim almış ve süresi içerisinde bir bildirimde bulunmadığını nakliye sırasındaki zararlardan davacı yanın sorumlu olduğunu, kabul anlamına gelmemekle birlikte iddia edilen ayıp, süresi içerisinde müvekkil şirkete bildirilmediğini, süresinden sonra yapılan bildirime rağmen müvekkil şirketin iyi niyet göstererek ücretsiz bir şekilde aksesuar ve yedek parça temini sağladığını, haksız davanın yetkisizlik sebebiyle, hak düşürücü süre geçmesi nedeniyle, ispat edilememesi nedeniyle reddine, kabul anlamına gelmemekle birlikte iddia edilen zarardan müvekkilce iyi niyet neticesinde karşı yana temin edilen aksesuar ve yedek parçanın bedelinin mahsubuna karar verilmesini talep etmiştir.
III. ÇEKİŞMELİ VAKIALAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER
... den ... nolu hasar dosyası celp edilerek dosya arasına alınmıştır.
Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;
« Sözleşmenin incelemesi:
Taraflar arasında düzenlenmiş ... tarihli sözleşme bulunmaktadır. Alıcı sıfatı ile ..., satıcı sıfatı ile ...'dir. Sözleşme konusunun ... tarihli ...-... nolu fiyat teklifi ile tanımlı adet ve özellikleri belirtilmiş ürünleri ve aşağıda diğer başlık ve maddelerde belirlenen çerçeve dahlinde, alıcının ... markası ile üretip alıcıya, yurtdışına ihraç edilmek üzere satışını yapması, alıcının da buna mukabil bu ürünleri yasal süreç çerçevesinde yurtdışındaki ithalatçıya ihraç etmesidir.
Sözleşmenin bazı maddeleri ;
“1-Satıcı bu sözleşmede ve ekinde ve ... tarihli ...-... nolu fiyat teklifi ile tanımlı adet ve özellikleri belirtilmiş ürünleri imal ederek alıcının yükleme tarihinde fabrikada hazır bulunduracağı konteynerlere (yada tıra) ambalajlanmış şekilde yükleme işlemini gerçekleştirmeyi taahhüt eder. Konteyner“ yüklemesinin fabrika dışında başka bir adreste (yada deniz limanında) yapılması durumunda satıcı ürünleri n taşıma yapılacak araca yükleyecektir.
3- Satıcı ... tarihinde ürünleri eksiksiz olarak ... ... ... de ambalajlanmış vaziyette alıcıya teslim etmekle yükümlüdür. Teslim işleminin yapılabilmesi için sözleşme bedelinin * ... alıcı tarafından satıcıya ödenmiş olması gerekmektedir. Teslim işlemi malların satıcı tarafından konteynerlere (tıra) (yada ön taşıma aracına) yükleme işleminin tamamlanması ile gerçekleşmiş sayılacaktır. Teslim bitimine kadar meydana gelecek her türlü hasar ve zarar satıcı üstlenecektir.
6- Sözleşme bedeli ... EurotÖTV*KDV olarak belirlenmiş olup kur fiili ödeme tarihindeki TCMB döviz satış kuru esas alınarak ödeme Türk Lirası olarak gerçekleştirilecektir.
9- ürünlerin ambalajları tahta kasa şeklinde olacaktır. kullanılan tüm tahta malzemeler 25/05/2019 tarih 30784 sayılı resmi gazetede yayınlanan ahşap ambalaj malzemelerinin ısıl işleme tabi tutulması ve işaretlenmesine dair yönetmeliğe uygun olarak yapılacaktır. Aksi halde doğacak cezalardan satıcı sorumludur.” hükümleri yer almaktadır.
* Fatura incelemesi
Davalı ... tarafından düzenlenmiş olan e faturanın tarihi ..., nosu ...'dır. ... tarihli sipariş için düzenlendiği, kdv matrahının (KDV hariç *ÖTV dahil) ...-TL, toplam malzeme bedelinin ...-TL olduğu görülmüştür.
Faturanın ... Sıradasında yer alan ... soğutucu ..., 1 adet, birim fiyatının ...-TL olduğu,
... Sırada yer alan yan kapak soğutucu ... yan kapak, | adet, fiyatının ...-TL,
... Sırada yer alan yan kapak soğutucu ... yan kapak, 1 adet, fiyatının ...-TL olarak faturalandırıldığı görülmüştür. Faturada ... döviz kuru yazılıdır.
* ... Sigorta ... tarih ... sayılı yazı incelemesi;
... nolu hasar dosyası ile ilgili dosya ekinde bulunan evraklar incelendiğinde, sigortalı yetkilileri tarafından soğutucunun ahşap takoz üzerine sabitlendiği ve ahşap takozun da konteyner tabanına çivi ile sabitlendiği bildirildiği, deniz ve karayolu — nakliyesinde olağandışı bir olay bildirilmemiş ve belirlenmemiş, hasar nedeninin emtianın konteyner içerisinde bağlama ve sabitleme yapılmadan istiflenmesi olduğu tespit edildiği,
Bu nedenle ... (...) klozunun 4.3 maddesine istinaden teminat dışı olarak değerlendirildiği bildirilmiştir.
Davacı şirkete ait 2020- 2021 yılları ticari defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin süresi içerisinde yapıldığı tespit edilmiştir.
Dava konusu ... tarih ... nolu faturanın mal bedeli ...-TL, kdv matrahı (ÖTV dahil tutarı) ...-TLdir. Dava konusu faturanın ÖTV dahil fiyatı ile kaydedilmiştir. Dava konusu | adet soğutucu ... ve 2 adet yan kapağın yer aldığı faturanın davacının ticari defterlerinde ... tarih ... yevmiye numarasında kayıtlı olduğu görülmüştür.
... tarihli faturanın ...-TL mal bedelinin ödendiği davacı ticari defter kayıtlarından tespit edilmiştir.
Davalı şirket ticari defter incelemesi;
Davalı şirkete ait ticari defter kayıtlarının yer aldığı flash bellek dava dosyasına sunulmuştur.
Flash bellek içirisinde davalı şirkete ait 2020-2021 yıları e defter ve beratları yer almaktadır. Davalı şirkete ait 2020- 2021 yılı kayıtlarının e-Defter olarak, usulüne uygun tutulduğu, e defter beraatlarının süresi içerisinde yüklendiği anlaşılmaktadır.
... tarihi itibariyle davacı şirketten ...-TL alınan sipariş tutarının olduğu, alınan sipariş avansları hesaplarına aktarılarak kapatıldığı, ... tarihi itibariyle davalı ve davacı şirket ticari defterlerinin birbirini doğruladığı tespit edilmiştir.
Dava konusu ... tarihli ... nolu ...-TL bedelli faturanın davalı ticari defterlerinde ... tarih ... yevmiye numarasında kayıtlı olduğu görülmüştür.
... tarihli faturanın ...-TL mal bedelinin tahsil edildiği davalı ticari defter kayıtlarında yazılıdır.
* Borç Alacak yönünden inceleme;
Dava dosyası içerisinde bulunun bilgi ve belgelerin hukuki değerlendirmesi Sayın Mahkemeye ait olmak üzere davacı şirketin alacağının olduğunun kabulü halinde;
... tarihli ... nolu faturada | adet soğutucu ... fiyatı ...-TL, 2 adet yan kapağın fiyatı ...-TL, genel toplam ...-TLdir. Fatura üzerinde ... döviz kuru yazılıdır.
Davalı şirket tarafından düzenlenmiş olan ... tarihli faturada | adet soğutucu ... ve 2 adet yan kapağın toplam fiyatı ...-TLdir. Faturada belirtilen ... döviz kuruna göre Euro karşılığı ... yapmaktadır. şeklinde rapor tanzim edilmiştir.
Alınan ... tarihli bilirkişi raporunda sonuç olarak;
Teknik değerlendirmeler doğrultusunda, mahkemenizce yükleme ve sabitleme eksikliklerinin olduğuna karar verilmesi halinde, ...’nin sözleşmeye aykırı davranışı nedeniyle sorumluluğunun bulunduğu kanaatine varıldığı, bilirkişi incelemeleri ve ekspertiz raporları, yükleme hatalarının taşınan malların zarar görmesine neden olduğunu ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda mahkemeniz tarafından satıcı firmanın yükleme ve ambalajlama sorumluluğunun belirlenmesi, alıcı firmanın teslim sırasında ihtirazi kayıt düşmemesi nedeniyle sorumluluğunun değerlendirilmesi gerektiği kanaati oluştuğu bildirilmiştir.
IV.DELİLLERİN TARTIŞILMASI VE DEĞERLENDİRİLMESİ, HUKUKİ SEBEPLER VE VARILAN SONUÇ:
Dava ticari nitelikte eser ve satış sözleşmesi nitelikleri taşıyan karma sözleşmeden kaynaklanan tazminat davasıdır. Davacı, ihraç edilmek üzere davalıdan satın aldığı ürünlerden bir kısmının davalını sorumluluğundaki ambalajlama hatası nedeniyle kullanılamaz şekilde zarar gördüğünden bahisle zarar bedelinin tahsilini talep etmiştir.
Taraflar arasında ... tarihinde, ...-... nolu fiyat teklifi ile tanımlı, adet ve özellikleri belirtilmiş ürünlerin davalı satıcı tarafından imal edilip ihraç edilmek üzere davacı alıcıya satımı hususunda sözleşme akdedilmiş, davalı satıcı ... tarafından ... tarihli ... numaralı ... tarihli sipariş için düzenlenen ...-TL mal bedelli (sabitlenen kur ile ...-Euro) fatura düzenlenmiş, tarafların birbirini doğrulayan ticari defter kayıtlarına göre mal bedelinin davacı tarafından davalıya ödenmiştir.
... tarihli ... numaralı faturada ... Sırada yer alan ... soğutucu ..., ... Sırada yer alan yan kapak soğutucu ... yan kapak ve ... Sırada yer alan yan kapak soğutucu ... yan kapağın taşıma sırasında zayi olduğu anlaşılmakla, hasardan hangi tarafın sorumlu olduğu ihtilaflıdır.
Davalı zamanaşımı definde bulunmakla, dava konusu sözleşmenin TBK 231 kapsamında 2 yıllık zamanaşımına tabi olup olmadığının, sözleşmenin niteliği bakımından değerlendirilmesi gerekmiştir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK)'nun 470. maddesinde de, "Eser sözleşmesi, yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de bunun karşılığında bir bedel ödemeyi üstlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır.
Satım akdi ise, 6098 sayılı TBK'nun 207/1. maddesinde de "...satıcının, satılanın zilyetlik ve mülkiyetini alıcıya devretme, alıcının ise buna karşılık bir bedel ödeme borcunu üstlendiği sözleşmedir." şeklinde tanımlanmıştır.
Eser sözleşmesinin unsurları 818 sayılı Borçlar Kanunu'na göre bir şey imali; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre bir eser meydana getirme, eser ve iş bedelidir. Satım akdinin unsurları da satılan mal, satış bedeli ve tarafların anlaşmasıdır.
Eser sözleşmesinde yüklenici faaliyette bulunmak suretiyle bir sonucu gerçekleştirmektedir. Meydana getirme (imal) unsuru eser sözleşmesi ile satış sözleşmesi arasındaki en önemli farktır. Satış sözleşmesinde satıcı sözleşmenin yapıldığı sırada hazır olan bir şeyi, eser sözleşmesinde ise yüklenici iş sahibinin siparişi üzerine kendisinin meydana getirdiği şeyi bir bedel karşılığında teslim etmeyi üstlenmektedir. Nitekim, Yargıtay İçtihadı Birleştirme Büyük Genel Kurulu'nun 24.04.1978 gün ve E:3, K:4 sayılı ilâmının gerekçesinde, sözleşmede emek unsurunun değil de nesne teslimi üstün ise eser sözleşmesi değil, satış sözleşmesinin söz konusu olacağı belirtilmek suretiyle, ayırt edici unsurun imal (meydana getirme) olgusu olduğu vurgulanmıştır.
Somut olayda da ...-... nolu fiyat teklifi ile tanımlı, adet ve özellikleri belirtilmiş ürünlerin davalı satıcı tarafından imal edileceğinin, üretimnin ... markası ile yapılacağının kararlaştırılması , dava konusu sözleşme, ekinde ürün listesi, proforma fatura ve ürün projesinden dava konusu soğutucu ... niteliklerinin, ölçülerinin taraflar arasında hususiyetle belirlenmesi ile dava konusu sözleşmenin safi satım sözleşmesi olmadığı, eser sözleşmesinin niteliklerini de sağladığı, karma nitelikli bir sözleşme olduğu, böylece 5 yıllık zamanaşımına tabi olduğu ve davanın süresinde açıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki ... tarihli sözleşmenin 1. Maddesinde satıcının, alıcının yükleme tarihinde fabrikada hazır bulunduracağı konteynerlere (ya da tıra), ambalajlanmış şekilde yükleme işlemini gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği, sözleşmenin 3. Maddesinde satıcının ... tarihinde ürünleri eksiksiz olarak davacının ... de ambalajlanmış vaziyette davacıya teslim etmekle yükümlü olduğu, teslim işleminin yapılabilmesi için sözleşme bedelinin tamamının satıcıya ödenmiş olması gerektiği, sözleşme bedelinin süresinde davacı yanca ödendiği anlaşılmaktadır.
Taraflar arasındaki ... tarihli sözleşmenin 9. v 10. Maddelerinde ürünlerin ambalajlarının tahta kasa şeklinde olacağı ve kullanılan tüm tahta malzemelerin 25.05.2019 tarihli, 30784 sayılı resmi gazetede yayınlanan "Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması Ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik" e uygun olarak yapılacağı, ahşap malzemelerin ... standardına uygun olarak işaretlendiğini tevsiken, üzerinde ısıl işlem tarihi, çeşidi, ebadı, miktarı, parti numarası yer alan ısıl işlem çıktıları ile çıktılar üzerindeki bu bilgilerin açıklama olarak yazıldığı fatura veya irsaliye belgelerinin birer kopyasını mal teslimi esnasında alıcıya teslim edileceği kararlaştırılmıştır.
Bu bilgiler ışığında tüm dosya kapsamı ele alındığında; dava konusu emtiaların konteynere yükleme ve ambalajlama sorumluluğunun davacıya ait olduğu, dava konusu ürünleri de içeren satış sözleşmesine konu ürünlerin 6 ahşap kasa,1 naylon ambalaj, 1 tahta palet * 6 ahşap kasa ile iki adet konteyner içerisinde soğutucu ... ve ... üniteleri emtiasının nakliye için ... firması ile anlaşıldığı, ... tarihinde alıcının tesislerinde ...-... numaralı konteyner açıldığında yükün kaydığı ve bir adet dondurucu ünitenin diğer üniteler üzerine devrildiğinin tespit edildiği ve zararın bu şekilde doğduğu tartışmasızdır. Davalı her ne kadar ayıp ihbarının süresinden sonra yapıldığını savunsa da vekaletname ve imza sirkülerinden davalı şirket yetkilisi olduğu anlaşılan ...'a davacı şirket yetkilisince ... tarihinde teslimdeki ayıp iddiasının mail yolu ile bildirildiği sabit olmakla bu yöndeki savunmaya kıymet verilmemiştir. Ekspertiz raporu ve lojistik uzmanı tarafından düzenlenen rapor değerlendirdiğinde, yükleme esnasında tahta kasa ambalajlama yerine yalnızca ahşap takozlarla sabitleme yapıldığı spanzet (yük sabitleme kayışları) veya uygun bağlama elemanlarının kullanılmadığı, ürünlerin bu sebeple konteyner içerisinde hareket ederek kullanılamaz hale geldiği, davalı tarafından sözleşmenin 10. Maddesinde taahhüt edilen 25.05.2019 tarihli, 30784 sayılı resmi gazetede yayınlanan "Ahşap Ambalaj Malzemelerinin Isıl İşleme Tabi Tutulması Ve İşaretlenmesine Dair Yönetmelik" hükümlerine aykırı hareket etiği ve davalının teslimde kusurlu olduğu anlaşılmakla davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1- Davanın Kabulü ile;
- ... Euro maddi zararın arabuluculuk son tutanak tarihi olan ... tarihinden itibaren devlet bankalarının Euro cinsinden açılmış bir yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faiz oranı üzerinden işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli ... TL harçtan alınan ... TL peşin harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin, ... TL başvuru harcı olmak üzere toplam ... TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4- Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat-posta-müzekkere masrafı olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6- 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin davalıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
7-Yatırılan avanstan kullanılmayan kısmın, HMY’nin 333/1. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra, re’sen ilgilisine geri verilmesine, gider avansı tarifesi’nin 5. maddesi gereğince hesap numarası bildirilmiş ise ödemenin elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle yapılmasına, hesap numarası bildirilmemiş ise artan kısmın masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri aracılığıyla adreste ödemeli olarak ilgilisine gönderilmesine,
Dair, Davacı vekili ile Davalı vekilinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 14/05/2025
Katip ...
¸e-imzalıdır
Hakim ...
¸e-imzalıdır