T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/364 Esas
KARAR NO : 2025/358
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/05/2024
KARAR TARİHİ : 23/05/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Davalı şirketin davacı müvekkiline temperli cam satma hususunda anlaştıklarını, alım- satım sözleşmesinin döviz üzerinden yapıldığını, sözleşmenin yekün tutarının ... USD olduğunu, davacı müvekkilin davalıya kısım kısım ödeme yapacağını ilk paraça 1 tır malın ... USD ödemeyi yaptığı günün kuru üzerinden Türk Lirasına çevirerek ödemesini yaptığını, mallar geldikten sonra kalanını ödeyeceğini söylediğini, nitekim yazışmaların da bu yönde olduğunu, ancak davalının camları göndermediği gibi telefonlara da çıkmadıını, daavacı müvekkilinin parasını geri alabilmek için fiili ödeme günü fiili ödeme günündeki döviz alış kuru üzerinden Antalya Genel İcra Dairesi .../... E sayılı dosya ile icra takibi başlattığını, davalının takibe itiraz ettiğini, takibin durdurulduğunu, neticeten; davanın kabulü ile Antalya Genel İcra Dairesi .../... - esas sayılı dosyasından yapılan ... USD tutarındaki takibe yapılan itirazın, işlemiş faiz hariç, (kısmen) iptaline, ana para alacağı olan ... USD ve takip sonrası işleyen fazi yönünden devamına ,hükmedılmesıne, davalı sirketin haksız ve yersiz yere itiraz etmesinden dolayı asıl alacagın %20'sinden aşağı olmamak üzere aleyhine, kendileri lehine icra inkar tazminatına
Hükmedılmesıne karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın yetkisiz Mahkemede açıldığını, yetkili yerin ... mahkemeleri olduğunu, yetkiye itiraz ettiklerini, taraflar arasında davacı tarafından sunulan ekteki proforma faturadan da görüleceği üzere ... dolar bir ticari ilişki kurulduğunu, ticari ilişkide proformadaki ödeme kaydından da görüleceği üzere ödemenin yarısının başta yarısının da ürünler teslim edildiği an ödeneceğinin kararlaştırıldığını, ancak davacı sadece ... USD ödeme gerçekleştirildiğini ve müvekkilinin de yapılan ödeme ile ürünleri dahi tedarik edemediğini, davacı ile yapılan görüşmelerde ödemenin yarısının tamamen yapılması halinde malların gönderileceği, bu durumun da sözleşme ile kayıt altına alındığı belirtilse de davacı göndermiş olduğu cüzi ödeme ile mal teslimine zorldığını, daha sonra davacı şirketin eline para geçtiğinde ödemeyi gerçekleştireceğini ve sonra da malların yola çıkacağı hususunda proformadaki gibi taraflarca anlaşma sağlandığını, müvekkilinin ödeme beklediği süreçte davacının ona haksız ve hukuka aykırı olarak aradaki ticari ilişki kurallarına uymaksızın ve ihtar göndermeksizin Antalya Genel İcra Dairesi .../... E sayılı icra dosyası ile ile icra takibine giriştiğini, haklı olarak icra dosyasına itirazlar sunduklarını, davacının sözleşmeye aykırı olarak giriştiği bu yolların haksız çıkar elde etmeye yönelik olduğunu, basiretli bir tacir gibi davranmaksızın sözleşmeye aykırı davranan davacının kötü niyetli olduğunu, zira davacı tarafından sunulan proforma faturada da ürün bedelinin yarısı olan ... doların ödenmesi halinde ürünlerin yola çıkacağı şartının mevcut olduğunu, yani ifa zamanının bedelin ödenmesinden sonrası olduğunu, malların bedelinin yarısının davacı tarafından ödenmediği için satıcı müvekkilinin teslim borcunun hiç doğmayacağını, davacı tarafından malların bedelininin yarısını göndermeksizin ve sözleşmeden döndüğünü TTK 18 ve diğer ilgili maddeler gereğince ihtar etmediğinden, davacı tarafından girişilen bu hukuki süreç hukuka aykırı olup, davanın reddi gerektiğini, sonuç olarak davanın reddi ile asıl alacağın %20’sinden aşağı olmamak üzere kötü niyet ve haksız takip tazminatına hükmedilmesini talep etmiştir.
Antalya Genel İcra Dairesi .../... E sayılı icra takip dosyasının tetkikinden: ... vekili tarafından borçlu ... aleyhine toplam ... USD alacağın tahsili için ilamsız icra takibi başlatıldığı görülmüştür.
...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin .../... Talimat sayılı dosyasında bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle:
- Davalı tarafın Ticari defterlerinin ve bu Ticari defterler içerisinde yer alan verilerin dijital ortamda saklandığı, üç aylık dönemler itibariyle bildirimlerin gerçekleştiği görülmüştür. 2023-2024 Ticari Defterleri yukarıda detaylandırıldığı gibi kanuni usul ve nizama uygun tutulduğu,(TTK 64, 65, 66, 67 VUK 220, 221, 222, 223, 224, 225, 226) açılış ve kapanış tasdiklerinin süresinde yapıldığı tespit edilmiştir.
- Davalı tarafın Ticari Defterlerinin 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 222/2 maddesine göre delil olma özelliğini taşıdığı tespit edilmiştir.
- Sipariş için ön fatura şeklinde düzenlenen Proforma Faturanın sözleşme niteliği taşıdığı ve içeriğine bakılınca belirlenen ödeme yapıldıktan sonra ürünün sevk edileceği görülmüştür. Dava dosyasında bu konu ile ilgili verilerden de anlaşılacağı üzere muhasebe kayıtlarına alınması için ödeme dekontu dışında resmi bir belge (Fatura) düzenlenmemiştir.
- Davacı tarafa ait herhangi bir belgenin (ödeme dekontu) veya verinin (...-... cari hesabın) Ticari Defterlerde kayıt altına alınmadığı görülmüştür.
Dava Dosyasında Yer Alan Verilere Göre Anapara Ve Faiz Tespiti
Proforma Fatura (Sözleşme Bedeli): ... USD
Dekont ( Ödenen Bedel): ... tarihli dekont ... TL
Dava Dosyasında Talep Edilen Yabancı Para: ... USD (Döviz Kuru:..)
Anapara kur tespitinde icra tarihi esas alınarak gösterge niteliğindeki Türkiye Merkez Bankası resmi verilerinde yer alan Efektif Alış kuru hesaplamada kullanılacaktır.
... tarihli değerlere bakılınca 1USD= ... TL’dir. Efektif alış kurları nakit yabancı paralar için uygulanmaktadır.
Ticari alacağa bakılınca her iki tarafın tacir olması ve ticari ilişkiden kaynaklandığı için alacağın oluştuğu dönemdeki Avans Faiz Oranı hesaplamada kullanılacaktır. ... tarihinde belirlenen yıllık faiz oranı %44,25' tir.
Avans Faizinde dekont tarihi (...) ve icra tarihi (...) hesaplamada dikkate alınacaktır.
HESAPLAMA
Faiz Oranı: ...-... tarih arası 85 gün için yıllık %44,25 faiz uygulanarak % 10,304794520548 uygulanacaktır. (44,25/365x85)
Faiz Tutarı: ... TL X % ... = ... TL
Faiz USD Karşılığı: .../...= ... USD
Anapara: ... X ... TL = ... TL
Anapara Faizi: ... USD X ... TL = ... TL
Toplam Tutar: ... + ... = ... TL ( ... USD)
SONUÇ
-Tarafların Ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, takip konusu alacağın davalı tarafın Ticari defterlerinde yer almadığı tespit edilmiştir.
-Belgelere göre davacı tarafın takip dosyası ile asıl alacak için ... TL ve asıl alacağa işlemiş olan ... TL faiz talep edebileceği kanaatine varılmıştır.
Takdir ve değerlendirmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere her iki tarafın ticari ilişkisinden dolayı doğan toplam ticari alacak tutarı (... USD) ... TL'dir." sonuç ve kanaatine varıldığı bildirilmiştir.
Mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle:
"- Antalva Genel İcra Dairesi .../... e. savılı dosyasında alacaklı ...'dir.
... USD asıl alacak, ... USD İşlemiş faizi toplamı ... USD İçin ilamsız takip başlatıldığı, takip dayanağı olarak “sözleşmenin ifa edilmemesinden kaynaklı para iadesi ... USD” olarak belirtildiği, borçlu tarafından ... tarihinde takibe ve borca itiraz edildiği, takibin durdurulduğu anlaşılmıştır. Takip tarihi ...'dir.
BA-BS formları incelemesi;
Davacı ve davalı şirketlere ait BA-BS formları dava dosyasına gelmiştir.Formaların incelemesinde davacı ve davalı şirketlere ait herhangi bir kayda rastlanmamıştır.
- Proforma fatura incelemesi
Proporma faturada KDV dahil ...-USD üzerinden anlaşma yapıldığı, davalı şirket kaşesi ve imza olduğu görülmüştür.
Dava dilekçesi ekinde bulunan “proporma fatura” yapılabilecek ticari bir işe dair, ilgili işin niteliğini, fiyatını ve işin süreçlerini göstermeye yarayan ön fatura taslağıdır. Davalı şirket tarafından davacıya düzenlenmiş fatura bulunmamaktadır. Bu nedenle davacı ve davalı şirketlerin BA ve BS formları bu hususu doğrulamaktadır.
- Banka dekontu inceleme
... tarih ... işlem nolu ... dekontunda alıcı ..., İşlem açıklaması “... : ...(...) ... :IBAN ... ŞUB(...) PROFORMA ... İSTİNADEN ... ÖDEMESİ” , tutarının ...-TL olduğu görülmüştür.
... tarihlinde dekont ile yapılan ...-TL ödemenin Merkez Bankası efektif satış kuru ...-TL karşılığı ... USD yapmaktadır.
Dava konusu ile sınırlı olacak şekilde incelemelerimiz yapılmıştır. Davacıya ait 22023-2024 yılı kayıtlarının E-Defter olarak, usulüne uygun tutulduğu, E defter Beraatlarının üç aylık dönemler halinde süresi içerisinde yüklendiği tespit edilmiştir.
Davacıya ait ticari defter incelemesinde ... tarihinde davalı şirkete yapılmış olan ...-TL bedelli ödemenin ...-verilen sipariş avansları hesabında kayıtlı olduğu tespit edilmiştir.
Davacı şirket ticari defterlerinde yer alan ...-TL alacak bedelin ... takip ... efektif satış kuru karşılığı ...-USD, ... dava tarihinde ... efektif satış kuru karşılığı ...-USD yapmaktadır.
Dava dilekçesinde takip öncesi faiz hariç itirazın iptali talep edilmiştir. Davacının takip sonrası faiz talebi olduğu görülmüştür. "kanaat ve sonucuna varıldığı bildirilmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Dava, proforma faturaya dayalı avans olarak ödenen alacağa dair başaltılan icra takibine itirazın iptali davasıdır.
Antalya İcra Dairesi'nin .../... esas sayılı dosyası, tarafların BA,BS kayıtları celp edilmiştir. Taraflanın ticari defterleri bilirkişi marifetiyle incelenmiştir.
Davanın İİK67 maddesi uyarına 1 yıllık hakdüşürücü sürede açıldığı, davalı yetki itirazında bulunmakla taraflar arasındaki ticari ilişki sözleşmeye dayalı alacak davası olduğu sözleşmenin ifa yeri ... ili olmakla HMK10 maddesi uyarınca mahkememiz yetkili mahkeme kabul edilerek yargılama devam alınmıştır.
Davacının, davalıdan temperli cam satın almasına ilişkin anlaşma bulunduğu tarafların kabulündedir. Davacının dava dilekçesi ekinde sunduğu altında davalı şirketin kaşesi ve imza bulunan bila tarihli davalı şirket tarafından davacı şirkete hitaben yazılan proforma fatura mal alımı başlıklı belgelerin varlığı uyuşmazlık konusu değildir.
Davalı vekili aşamalardaki beyanlarında proforma faturanın varlığı, içeriğine ve altındaki imzaya itirazda bulunmadığı belirtilmekle; proforma faturanın hukuki niteliğinin TTK ve VUK anlamında bir fatura olmayıp satıcının satım konusu malın niteliklerini ve özelliklerini satış tutarlarını gösterdiği bir metin olduğunu kabul edilmektedir.
Dava dilekçesi ekindeki bila tarihli davalı şirket tarafından davacı şirkete hitaben yazılan altında davalı şirketin kaşesi ve imzanın bulunduğu proforma fatura belge incelendiğinde özetle;- faturaya konu malın portakal desenli buzlu cam olduğu birim fiyatının ... usd, toplam tutarın ... usd olduğu, "... ... desenli buzlu cam sipariş onaylandığında yarısı peşinat olarak ödenmesi geri kalan ödemesi araç varış yaptığında ödemesi yapılacaktır termin tarihi fabrika çıkışından sonra 15 gün " şeklinde açıklamasının yazıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar temperli cam alım- satım döviz üzerinden sözleşme yapıldığı, sözleşme bedelinin ... Usd olduğu, davacı tarafından ilk parça 1 tır cam için davalıya ... tarihinde davalının banka hesabına "proforma ft. istinaden cam ödemesi " açıklaması ile havale edilmek suretiyle TL'ye çevrilmek suretiyle ... TL avans ödemesi yapıldığı, davalının da cevap dilekçesinde bu ödemeyi kabul etmekle birlikte proforma faturada ödeme kaydında ödemenin yarısının başta yarısının da ürünler teslim edildiği an ödeneceğinin kararlaştırıldığından davacının ödemesinin faturada yazandan fatura bedelinin yarısından da az olduğunadan yapılan ödeme ile ürünleri tedarik edemediğinin beyan ettiği ,taraf dilekçelerinden davacının avans ödemesi olarak davalıya temperli cam alım- satım proforma faturasına istinaden ... TL avans ödemesi yapıldığı ve malın davacıya teslim edilmediği anlaşılmakla ,hem davacının davalıya, hem de davalının davacıya yaptığı satışla ilgili verilen proforma faturada satış bedeli olarak ... usd iki tarafça da belirtildiği, proforma fatura bilindiği üzere teklif faturası olup, davalının inkar etmediği faturadaki teklife uygun şekilde satışı üstlendiği kabul edilmektedir.
Tarafların her ikisinin de ticari defterleri üzerinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen bilirkişi raporunda , proforma faturanın Sipariş için ön fatura şeklinde düzenlenen Proforma Faturanın sözleşme niteliği taşıdığı ve içeriğine bakılınca belirlenen ödeme yapıldıktan sonra ürünün sevk edileceği görülmüştür.Davalı ticari defterleri yönünden: defterlerin usulüne uygun olduğu ve beratlarının olduğu , dava dosyasında bu konu ile ilgili verilerden de anlaşılacağı üzere muhasebe kayıtlarına alınması için ödeme dekontu dışında resmi bir belge (Fatura) düzenlenmediği ,davacı tarafa ait herhangi bir belgenin (ödeme dekontu) veya verinin (...-... cari hesabın) Ticari Defterlerde kayıt altına alınmadığı , davacı ticari defterleri yönünden ise ; davacı ticari defterlerinin de usulüne uygun olduğu ve beratlarının olduğu, ... tarihinde davalı şirkete yapılmış olan ...-TL bedelli ödemenin ...-verilen sipariş avansları hesabında kayıtlı olduğu, her ne kadar davalı ticari defterlerine davacı dan aldığı avans ödemesinin kayıt etmemiş ise de banka dekontu ve cevabı dilekçeden davalının davacıdan proforma faturaya istinaden ... TL avans ödemesi aldığı ve malı teslim etmediği anlaşılmakla ; davacı davasında haklı olup ... TL'nin ödeme tarihindeki(... -)Usd 'nin Merkez Bankası efektif satış kuru(...) üzerinden ödemenin döviz cinsinden karşılığı ... usd olmakla bu miktar üzerinden davanın kısmen kabulüne , alacak İİK 67 koşullarını haiz, likit olmakla davacı lehine takip tarihi(...) itibariyle usd efektif satış kuru(...)üzerinden (...*...=...) üzerinden hesap edilen asıl alacak üzerinden hesap edilen icra inkar tazminatına da hükmedilerek aşağıdaki gibi hüküm kurulmuştur.
Dava tarihinde yürürlükte bulunan 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 99 uncu maddesi uyarınca konusu para olan borcun ülke parasıyla ödeneceği, ancak ödemenin ülke parası dışında başka bir para birimiyle ödenmesi kararlaştırılmış ise alacaklının seçimlik hakka sahip olduğu, yenilik doğurucu nitelikteki bu hakkın kullanılmasıyla birlikte hakkı kullanan kişinin bu kararından geri dönemeyeceği, somut olayda davacının dava dilekçesinde sonuç ve istek kısmında ... Usd yönünden itirazın iptali talep ettiği, davacının seçimlik hakkını döviz yönünden kullandığı yabancı para cinsi üzerinden hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın KISMEN KABULÜNE KISMEN REDDİNE,
-Davalının Antalya Genel İcra Müdürlüğü' nün .../... esas sayılı dosyasına yapmış olduğu itirazın ... USD asıl alacak yönünden iptali ile takibin bu tutar üzerinden devamına, fazlaya ilişkin talebin reddine,
Asıl alacağa takip tarihinden itibaren 3095 sayılı yasa 4/A maddesi uyarınca fiili ödeme tarihine kadar faiz işletilmesine,
-Hükmolunan alacağın takip tarihindeki kur üzerinden hesaplanan % 20'sine tekabül eden ... TL tutarında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli ... TL harçtan, peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsiline, Hazine'ye gelir kaydına.
3-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin harç ile ... TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan ... bilirkişi ücreti, ... TL tebligat ve posta masrafları olmak üzere toplam ... TL yargılama giderlerinden, davada kabul edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan ... TL'sinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, geri kalan kısmın davacı üzerinde bırakılmasına,
5-A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin, davalıdan alınarak davacıya verilmesine,(... Usd kabul edilen )
6-A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin, davacıdan alınarak davalıya verilmesine,(... Usd reddedilen)
7--Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği ve Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL (davada kabul edilen miktar dikkate alınarak hesaplanan) arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) ... TL'sinin davalıdan, ... TL'sinin davacıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 23/05/2025
Katip ...
¸e-imzalı
Hakim ...
¸e-imzalı