T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/567 Esas
KARAR NO : 2025/485
DAVA : İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 29/07/2024
KARAR TARİHİ : 03/07/2025
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; “Davacının, ...de ... olduğu, davalı taraf ise sebze üreten çiftçi olduğu, davalının üretmiş olduğu malların satışı davacı tarafından yapıldığı, çiftçiler, sezon başında ürettikleri malların satış bedelleri için önceden komisyoncudan çek ve nakit aldıkları, mallar getirilip teslim edildikçe satış bedellerine mahsup yapılarak cari borçlar kapatıldığı, toptancı sebze ve meyve hallerinde bu şekilde uygulama olduğu, davacı müvekkil ile davalı ... arasında yapılan ticari alışveriş gereği, mal alımı karşılığı müvekkil şirket tarafından ödemeler yapıldığı, yapılan ödemelerin bir kısmı çek olarak, bir kısmı banka kanalıyla bir kısım da nakit olarak yapıldığı, ... ...-... seri nolu ...-TL, ...-... seri nolu ...-TL, ...-... seri nolu ...-TL bedelli, ... ... seri nolu ...-TL, ... seri nolu ...-TL, ... seri nolu ...-TL, ... seri nolu ...-TL, ... seri nolu ...-TL, ... seri nolu ...- TL, ... seri nolu ...-TL bedelli olmak üzere toplam ...-TL bedelli çekler, ... adına oğlu ... tarafından imza karşılığı elden teslim alındığı, Yine ... adına oğlu ..., diğer oğlu ... ve eşi ...'a yapılan ödemeler karşılığı ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ..., ... nolu toplam ...-TL bedelli tediye makbuzları düzenlendiği, Yine davacı, ... hesabından davalı ...'ın ... ... iban numaralı hesabına ... tarihinde ...-TL gönderildiği, Davalıya belirtilen çekler verilmesine ve ödemeler yapılmasına rağmen bu ödemelerin karşılığı olarak yapılması gereken mal teslimi müvekkile yapılmadığı, Mal teslimi yapılmadığından, cari hesaba göre ...-TL davalıların borcu bulunduğu, icra takibi başlatıldığı, Antalya Genel İcra Dairesi .../... E. sayılı dosyasına yapılan itirazın ...-TL asıl alacak, ... TL işlemiş avans faizi olmak üzere toplam ...-TL yönünden iptalini, takibin devamına karar verilmesini, davalıların %20’den aşağı olmamak üzere icra ve inkar tazminatına mahkum edilmesini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
YANIT:
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; “Dava dilekçesinde komisyoncular ve çiftçiler arasında satış bedelinin önceden verildiği, ürünün ise sonradan teslim edildiğine dair bir uygulamanın olduğu belirtildiği, ancak böyle genele yayılmış bir uygulama bulunmadığı, Davacı, müvekkilleri ile vadeli alım satım sözleşmesi yapıldığına dair herhangi yazılı bir belge veya sözleşme sunulmadığı, davacının dava dilekçesinde belirttiği cari hesap ekstresinin müvekkilleri yönünden herhangi bir bağlayıcılığı bulunmadığı, ekstre incelendiğinde verilen çek yazılarında çeklerin seri numarası ve diğer bilgilerin, müstahsil faturaların içeriğinin yazılmadığı, kabul etmemekle birlikte davacının iddia ettiği gibi mal teslim alma vaadiyle müvekkillere çek veya para verildiği durumunda davacının basiretli bir tacir gibi hareket ederek yazılı bir sözleşme/anlaşma yapmış olması gerektiği, davacı hangi ürünü, ne miktarda, hangi tarihte, ne kadar bedel karşılığı alacağına buna karşılık ne kadar bedeli, ne şekilde ve ne zaman ödeyeceğine dair iddia ettiği sözleşmenin/anlaşmanın asli unsurlarını içeren herhangi bir beyanda da bulunmadığı, davacının çeklerin ... tarafından alındığına dair sunduğu belgelerde çeklerin ne karşılığı verildiğine dair herhangi bir ibare bulunmadığı, davacının çekleri müvekkillere olan borcunu ödeme karşılığı verdiğinin açık olduğu, dosyada davacı tarafından kendi eliyle hazırladığı hukuki vasfı ve bağlayıcılığı olmayan ... ... ve hesap ekstresi dışında müvekkillerin mal teslim etme yükümlülüğü olduğuna dair müvekkillerin imzası olan bir sözleşme, anlaşma ya da müvekkillerin el ürünü bir belge bulunmadığı, sonuç olarak, müvekkillerin davalıya herhangi bir borcu bulunmadığı, müvekkiller ile davacı arasında birkaç defa ürün alım satımı yapıldığı, davacı tarafından borç ödemesi olarak müvekkillere nakit ödeme yapılmış veya çek verildiği, dava konusu edilen çekler sebepten mücerret olup bunların müvekkillerin mal teslim etmesi/vaadi karşılığı verildiğine dair yazılı herhangi bir belge sunulmadığını beyanla davanın reddini dilemiştir.
KANITLAR VE GEREKÇE :
Antalya Genel İcra Dairesi .../... Esas sayılı İlamsız Takiplerde Ödeme Emri İncelendiğinde; Alacaklı sıfatı ile ..., Borçlu sıfatı ile ... ve ... olduğu, Alacak miktarının; ... TL. ana para alacağına ilave olarak istenen değişen oranlarda reeskont avans faizi türünde olmak üzere ... takip tarihli icra takibi başlatıldığı anlaşılmıştır.
... tarihli bilirkişi raporu: "dava dosyasına esas teşkil eden; Antalya Genel İcra Dairesi .../... Esas sayılı icra takibi kapsamında ... ile ...'ın, ...'ne borcu bulunmadığı" şeklindedir.
... tarihli duruşmada davalı ... yemin beyanında:" ben yemin metninde geçen ... TL bedelli çek dışındaki çekleri bizzat davacıdan teslim aldım. ... TL bedelli çeki de davacı benim bilgim ve rızam dahilinde benden alacaklı olan 3.bir kişiye teslim etmiştir. Bu çek ile ilgili aramızda ihtilaf yoktur. Aldığım çekleri avans çeki olarak almadım. Mal teslim ederek karşılığında ödeme için bana verildi. Çekleri malı teslim ettiğim tarihte aldım ancak çekler ileri vadeliydi. Ben davacının defter kayıtlarına ilişkin bir şey diyemem, ne teslim ettiysem bedelini çek olarak aldım. Daha önce de ifade ettiğim gibi müstahsil makbuzlarını düzenleyen davacıdır. Benim müstahsil makbuzlarına ilişkin bilgim yoktur. Bu müstahsil makbuzlarını da yıllık gelir beyanımda göstermedim. Ben buna ilişkin bir vergisel ödemem olduğunu düşünmüyorum. Ben annem adına çalışıyorum. Bilirkişi raporunda belirtilen tutarları net olarak bilemesem de benim davacıdan alacağım olmadığı gibi borcum da yoktur, doğruları anlattım. Beyanımda ısrarlıyım" demiştir.
... tarihli duruşmada davalı ... yemin beyanında:" yemin metninde belirtilen çekleri ben davacıdan oğlum aracılığı ile aldım. Davacıdan hiçbir şekilde avans almadım. Ne kadar mal teslim ettiysem karşılığında ileri vadeli çek aldım. Davacıya hiçbir borcumuz yoktur. Ondan da alacağımız yoktur, biz davacıdan müstahsil almadık. Mal teslim edip paramızı aldık, herhangi bir yere gelir bildirmedik. Ben ilkokul mezunuyum, bu konuda yeterli bilgiye sahip değilim. KDV ve oturduğumuz eve ilişkin vergileri düzenli olarak ödüyorum, bunun dışında vergi dairesinde başkaca bir işlem yapmadım, doğruları anlattım. Beyanımda ısrarlıyım. " demiştir.
Toplanan deliller ve tüm dosya kapsamına göre dava, avans olarak verilen çeklerin davalılarca haksız olarak tahsil edilmesine dayalı alacak iddiası ile yapılan takibe itiraz üzerine açılan itirazın iptali davasıdır. Davacı yanın alacak iddiası davalılarca kabul edilmemiş, malın teslimine karşılık ödeme yapıldığı, davacıya herhangi bir borcun bulunmadığı, takibe itirazın haklı olduğu savunulmuştur.
Öncelikle görev yönünden yapılan değerlendirmede, davalıların tacir olmadığı ancak ilamsız takibe göre istenen alacağın esasen davacının çek ödemesinden kaynaklandığı, takip talebinde "Ekte sunulan çekler verilmesine ve ödemeler yapılmasına rağmen, bu ödemelerin karşılığında borçlu tarafından, mal teslimi yapılmamıştır. Mal teslimi yapılmadığından cari hesaba göre ödenmesi gereken borç bedeli ...-TL'dir." şeklindeki açıklamalar da nazara alındığında uyuşmazlığın kambiyo hukuku ilkelerine göre çözümlenmesi gerekeceği ve mutlak ticari davaya vücut verdiği kabul edilerek, mahkememizin görevli olduğu kabul edilmiştir.
Tarafların karşılıklı beyanları uyarınca davacının davalılara verdiği çekler ve bu çeklerin banka kanalıyla ödenmesi hususu ihtilafsızdır.
Davacının iddiası avans olarak verilen çekin karşılığında mal teslim edilmemesi, bir başka anlatımla bedelsiz olmasına rağmen tahsil edilmesine ilişkindir. TBK 207/2. maddesi gereğince aksine bir sözleşme hükmü veya ticari örf bulunmadığı takdirde alıcı ve satıcı borçlarını aynı gün ifa etmekle yükümlüdür. Davacı bu hükme rağmen, mal teslim almadığından yükümlü bulunmadığı halde ödemeyi önceden yaptığını, yani çeki avans çeki olarak verdiğini yazılı delille ispatlamalıdır. Davacının dayandığı yazılı deliller ise ticari defterler ve hal kayıtlarıdır.
Davacının ticari defterleri karşı tarafın ticari defteri bulunmadığından tek başına yazılı delil olarak kabul edilemez.
Davacının toplanmasını istediği hal müdürlüğü kayıtları ise davalıların düzenlenmesine müdahale etmedikleri, hal iç işleyişine ilişkin kayıtlar olup, künyesinde davalıların üreticisi olduğu çek bedeli kadar malın davacı adına çıkış yapmadığı belirlenecek olsa dahi, müstahsilleri düzenleyen davacı olmakla pekala üretici bilgisini farklı yazması veya malın bir başkası adına halden çıkması mümkündür. Başka bir anlatımla davacının tek taraflı oluşturduğu davalıların dahli bulunmayan kayıtlarla davalılar aleyhine sonuca gidilemeyeceği, bu kayıtların basiretli tacir olan davacının TBK 207/2 amir hükmüne göre verilen çekin avans çeki olduğunu ispat mahiyeti bulunmadığı değerlendirilerek, usul ekonomisi gereği bu delil toplanmadan sonuca gidilmiştir.
Davacının başkaca sunduğu yazılı delil olmadığından davacıya HMK 225 vd maddeleri uyarınca yemin hakkı hatırlatılmış, davalılar yemin beyanlarında çekin avans olarak alınmadığını, mal teslimi karşılığında ödeme amaçlı verildiğini ifade ettiğinden davacının avans ödemesi yaptığı hususunu ispatlayamadığı kabul edilmiştir.
Buna göre davacının çekin bedelsiz olduğu halde ödendiği hususunu ispat edemediği, böylelikle yapılan ilamsız takipte belirtilen borcun sebebine göre alacağını da ispat edemediği nazara alınarak davanın reddi gerekmiş, davacının takipte kötü niyetli olduğu hususu da sabit olmamakla davalıların kötü niyet tazminatı talebinin de reddi gerekmiştir.
Anlatılanlara göre aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur:
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE,
Kötü niyet tazminatı talebinin reddine,
2-Dava reddedilmekle, alınması gereken ... TL maktu harcın peşin alınan ... TL harçtan düşümü ile artan ... TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,
3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca, reddedilen ... TL üzerinden davalı lehine takdir edilen ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
5-Sarf edilmeyen gider avansının HMK 333.maddesi uyarınca davacıya iadesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-11-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk ücretinin (yargılama gideri) davacıdan tahsili ile Hazineye gelir kaydına,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, anlatıldı. 03/07/2025
Katip ...
e-imzalıdır
Hakim ...
e-imzalıdır