T.C.
ANTALYA
1. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/132 Esas
KARAR NO: 2025/261
DAVA: Genel Kurul Kararının İptali (Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali)
DAVA TARİHİ: 29/11/2019
KARAR TARİHİ: 11/04/2025
Mahkememizden verilen ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile kaldırılmış olmakla dava mahkememizin yukarıdaki esasına kaydı yapılıp incelendi.
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkili ... ünvanlı kooperatifteki ... hissesinin tamamınının ... Noterliği ... tarihli Kooperatif Hisse Devri sözleşmesiyle satın almış ve hissesinin tescili için kooperatife başvurduğunu, kooperatif yönetim kurulu tarafından, ... tarihli Genel Kurul kararları gereği yeni üye olacaklardan alınacak ... Euro’yu 1 ay içerisinde ödemesi halinde üyeliğe kabul edileceğinin müvekkiline bildirildiğini, her ne kadar kooperatif tarafından böyle bir karar alınarak müvekkilinden 'bağış' adı altında ... Euro istenmiş olsa da bu hususun hakkaniyete aykırı olmanın yanı sıra hukuksuz olduğunu, kaldı ki müvekkilinin, ...'la usulüne uygun yapmış olduğu hisse devri sözleşmesi de dikkate alındığında davalı kooperatifin böyle bir üyelik şartı ileri sürmesinin kooperatifin haksız kazanç elde etmesine sebebiyet vereceğini, ne eski kooperatif üyesinin ne de kendisinin kooperatif ana sözleşmesiyle kendisine yükletilen aidat, bağış vb. başka bir borcu olmadığını, tarafın arabulucuya da başvurduklarını anlaşamadıklarını belirtilen sebeplerden dolayı genel kurul kararının iptal edilerek, müvekkili ...'nin kooperatif üyeliğine kabul edilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, yetkili mahkemenin ... Asliye Hukuk Mahkemesi olduğunu, 1163 Sayılı Kooperatifler Kanunu'nun 53.maddesi gereğince genel kurul kararına karşı dava açma süresinin toplantıyı kovalayan günden başlamak üzere 1 ay içinde açılması gerektiğini, bu nedenle genel kurulun iptali talebi için dava açma hak düşürücü sürenin geçtiğini, bu nedenle davanın süre yönünden reddi gerektiğini, davacının kooperatife üyelik sıfatının tescili için hibir başvurusu olmadığını,dolayısı ile kooperatif üyesi olmadığını, ... tarihli genel kurul kararı ile davacıdan alımasına karar verilen ... Euro bağışın yeni üyelerin tamamından talep edildiğini ve alındığını, buna ilişkin örnek para makbuzlarını sunduklarını, neticeten yetki itirazları, hak düşürücü süre yönünden ve aktif dava ehliyeti yönünden davanın reddine, aksi halde davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava, davalı kooperatif genel kurulu tarafından verilen genel kurul kararının iptaline ve üyeliğin tespitine ilişkindir.
Davalını yetki itirazı, davalı Kooperatif muamele merkezinin ticaret siciline kayıtlı olduğu yer olan ... İli olması nedeniyle reddedilmiştir.
Davalı Kooperatife ait ticari kayıtlar ... Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden temin edilmiş, kooperatife ait ana sözleşmenin tetkikinden; ortaklık şartlarının 7. Maddede, ortaklığa kabul şeklinin 8. Maddede düzenlendiği görülmüştür.Buna göre, 7.maddede düsenlenen şartları taşıyan kişil ncelikle kooperatife ortak olmak istediklerini yazılı olarak beyan ederek yönetim kuruluna başvuracak, bu başvuruda ana sözleşmenin tüm hükümlerinin ve getirilen yükümlülüklerin kabul edildiği açıkça belirtilecek, ortaklığa kabul yönetim kurulu kararı ile gerçekleştirilecektir.Yönetim kurulu ortak olmak için başvuran kişinin 7.maddede belirtilen şartları taşıyıp taşımadığını araştıracak, ortaklığa kabul veya red kararı ilgiliye 15 gün içinde bildirilecektir.
Somut olayda, davacının ... tarihinde noterden yapılan sözleşme ile dava dışı ... isimli kişiden kooperatif hissesini devraldığı, davaya konu kooperatif genel kurulu kararının ... tarihinde alındığı, toplantı tutanağının 5. Maddesinde "... Yeni üye ...'nin ise ... Euro kooperatife bağış yapmasına" şeklinde karar alındığı, bu karar üzerine yönetim kurulunca davacı ...'ye ana sözleşmenin 7.,8 ve 14.maddeleri uyarınca yönetime başvuruda bulunması için davette bulunulduğu, davacının ise bu başvuruyu yapmak yerine öncelekle genel kurul kararının iptali için mahkememize başvuruda bulunduğu görülmüştür.
Kooperatifler Kanunu 8.maddesinde de ortaklığa girme şartları ve ek ödemelere ilişkin düzenleme yapılmış olup, ortak olmak isteyen bütün gerçek ve tüzel kişilerin, kooperatif ana sözleşmesi hükümlerini bütün hak ve ödevleri ile birlikte kabul ettiklerini belirten bir yazı ile yönetim kuruluna başvurmaları gerektiği belirtildikten sonra, Kooperatifin ortaklarına kendi varlığı dışında şahsi bir sorumluluk veya ek ödeme yüklüyor ise ortak olmak isteğinin, bu yükümlülüklerin yazılı olarak kabul edilmesi halinde değer taşıyacağı düzenlenmiştir. Bu şartları taşıyan yazılı başvurudan sonra yönetim kurulu ortak olmak için müracaat edenlerin ana sözleşmede gösterilen ortaklık şartlarını taşıyıp taşımadığını araştırmak zorundadır.
Türk hukukunda kooperatif ortaklığının devredilmesi mümkün olmakla birlikte, ortaklık sıfatı payın devralınması ile doğrudan kazanılamaz. Devralanın giriş isteminde bulunması, yönetim kurulunun da gerekli incelemeyi yapması ve bu kişinin ortak olabilmek için gerekli şartlara sahip bulması hâlinde, anılan kişiyi kooperatife kabul etmesi, aksi hâlde talebi reddetmesi gerekir. 3476 sayılı Kanun ile getirilen değişiklik ile yönetim kuruluna "devralan kişinin ortaklık niteliklerini taşıması hâlinde" o kişiyi kabul etmesi zorunluluğunu yüklemiştir. İstemi reddedilen kişi ortaklığa kabul davası açabileceği gibi yönetim kurulundan tazminat da isteyebilir.(HGK 2017/23-859 E - 2017/1719 K sayılı kararı)
Toplanan deliler ve tüm dosya mündericatından, davacının 6183 sayılı yasa hükümleri ve kooperatif ana sözleşmesi hükümlerine göre kooperatife yazılı bir başvuruda bulunmadığı, henüz kooperatif üyesi olmayan davacının genel kurul kararının iptali için dava açmakta aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı, davaya konu genel kurul kararında davacıdan yeni üyemiz şeklinde bahsedilmiş ise de, davacının üyeliğe kabulüne dair açık bir karar alınmadığı, davacının bu genel kurul toplantısına üye sıfatıyla çağırılmadığı, kendisinden kooperatif adına aidat tahsilatı yapılması gibi zımnen üyeliğe kabul anlamı taşıyacak bir olgunun da gerçekleşmediği, davacının yönetim kuruluna usulüne uygun yapılmış bir başvurusunun ve yönetim kurulunun bu hususta almış olduğu bir kararında da henüz söz konusu olmadığı dolayısı ile kooperatif üyeliğine kabul edilmesi yönündeki talebi içinde aktif dava ehliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından, davanın usulden reddine dair karar verilmiştir.
Mahkememizce verilen karar davacı vekilince istinaf edilmiş, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesinin ... tarih ve .../... Esas .../... Karar sayılı kararı ile "... Somut olayda davacının kooperatif hissenin önceki üyeden devraldığı uyuşmazlık konusu olmayıp davacının devir tarihinden sonra aidat ödemeleri yaptığı da ileri sürülmüştür. Davacı, davasında genel kurul kararının iptalinin yanı sıra kooperatif üyeliğine kabul edilmesi yönünde de karar verilmesini talep etmiş olmasına göre davacının dava açmakta hukuki yararı bulunduğunun kabulü ile öncelikle kooperatif kayıtlarının ve tüm genel kurul tutanaklarının getirtilmesi ile davacının genel kurula çağırıp çağrılmadığı, hazirun cetvellerinde adının olup olmadığı, davacının aidat ödeyip ödemediği hususlarının gerekirse bilirkişi raporu alınmak suretiyle kooperatif ortağı alarak benimsenip benimsenmediğinin tespit edilip, üyelik koşullarının oluştuğunun tespit edilmesi halinde üyeliğe kabul talebi ile ilgili karar verilip sonucuna göre gerekirse genel kurul kararının iptali istemli dava ile ilgili ayırma kararı verilerek sonucu beklendikten sonra aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken davacının hisse devrinden sonra kooperatif üyeliğine kabulü yönünde açıkça bir karar verilmediği gibi zımni olarak üyeliğe kabulününde gerçekleşmediği gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır." gerekçesi ile kaldırılmıştır.
Taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmiştir.
Mali müşavir bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle:
"Davacı T.C. ... Noterliği'nin ... tarihli 'Kooperatif Hisse Devri Sözleşmesi' yolu ile davalı kooperatif üyesi olan ...'dan hissesini devir yolu ile kazandığı, bu devir ile birlikte tüm hak ve yükümlülüklerin devir alan ortağa geçtiği, Ana Sözleşmenin 14. Maddesi ortaklığın devri şartlarını düzenlediği, buna göre de devir yolu ile ortaklığın kazanımlarında davalı kooperatifin taraflardan ayrıca bir ödemede bulunmalarını isteyemeyeceği yazılı olduğu, her ne kadar diğer bazı yabancı ortaklı üyelerden ... Euro alındığına dair para makbuzları bulunsa da bu para makbuzlarının kooperatif defterlerinde kayıtlı bulunmadığı ancak makbuzlarda site bağışı açıklaması yazdığı, bu ortaklarla ilgili alınan 2014 yılı .../... sayılı yönetim kurulu kararında da; "ev alan yabancı uyruklu üyelerin durumları görüşülmüş üyelik şartları yerine getiren aşağıdaki üyelerimiz oy birliği ile kooperatife üye olmalarına karar verildiği" üyelik şartlarına göre ödeme alınıp / alınmayacağı değerlendirilmiştir.
SONUÇ: Hukuksal durumun ve delillerin değerlendirilmesi ile davacının talep ettiği, genel kurul kararının iptali talebine hak kazanıp kazanmadığı hususundaki nihai takdir Mahkemenize ait olmak üzere, tarafımca dosyada mevcut bilgi ve belgeler ile taraf iddiaları ile davalı kooperatif kayıtları üzerinden yapılan inceleme neticesinde,
Davacının genel kurula çağrılmadığı, hazirun cetvellerinde adının olmadığı, aidat ödemediği, kooperatif ortağı olarak benimsenmediği" bildirilmiştir.
Mahkememizin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı ile;
"Toplanan deliller ve tüm dosya mündericatının tetkikinden;, davalı kooperatifin en son ... tarihinde genel kurul toplantısı yaptığı, dolayısı ile üyelik devrinden sonra yapılmış bir genel kurul toplantısı bulunmadığı, Kooperatif ana sözleşmesinin 14.maddesinde açıkça ortaklığın üyeliğin devri yoluyla kazanılması durumunda taraflardan ayrıca bir ödemede bulunmalarının istenemeyeceği kararlaştırıldığı ve ana sözleşmenin bu hükmünde her hangi bir değişiklik yapılmadığı halde, kooperatif üyesi ...'dan ... Noterliği'nin ... tarih ve ... yevmiye numaralı kooperatif hisse devrine ilişkin sözleşme uyarınca devralan davacıdan kooperatif ana sözleşmesine aykırı olarak üyeliğe kabul için ... Euro ödeme talep edilmesine ilişkin genel kurul kararının yok hükmünde olduğu,
Kooperatifle hukukunda, üyelik şartını taşıyanların kooperatifçiliğin temel esaslarından biri olan " Açık kapı ilkesi" uyarıca kooperatif üyeliğine kabulünün zorunlu olduğu, yönetim kurulunun bu durumda takdir yetkisinin bulunmadığı anlaşılmakla davacının kooperatif üyeliğine kabulü için açtığı davanın kabulü ile; davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir." gerekçesi ile;
"-Davacının kooperatif üyeliğine kabulü için açtığı davanın KABULÜ İLE; davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun TESPİTİNE,
2-Davacının kooperatif üyeliğinin tespitine ilişkin kurulan hüküm genel kurul kararının ve buna dayalı olarak alınan yönetim kurulu kararının yok hükmünde olduğunun kabulü ile kurulduğundan; davacının genel kurul kararının iptaline ilişkin davasının konusuz kaldığı anlaşılmakla bu hususta KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA, "dair verilen karar;
Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... Hukuk Dairesi'nin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararı "... Dairemizin kaldırma kararı ile; "...bilirkişi raporu alınmak suretiyle kooperatif ortağı alarak benimsenip benimsenmediğinin tespit edilip, üyelik koşullarının oluştuğunun tespit edilmesi halinde üyeliğe kabul talebi ile ilgili karar verilip sonucuna göre gerekirse genel kurul kararının iptali istemli dava ile ilgili ayırma kararı verilerek sonucu beklendikten sonra aktif dava ehliyetinin bulunup bulunmadığı değerlendirilerek karar verilmesi gerekirken davacının hisse devrinden sonra kooperatif üyeliğine kabulü yönünde açıkça bir karar verilmediği gibi zımni olarak üyeliğe kabulününde gerçekleşmediği gerekçesi ile davanın usulden reddine karar verilmesi doğru olmamıştır.." şeklinde karar tesis edilmesine rağmen; İlk derce mahkemesince; davacının kooperatif üyeliğinin tespitine karar verilerek; davacının kooperatif üyeliğinin tespitine ilişkin kurulan hüküm genel kurul kararının ve buna dayalı olarak alınan yönetim kurulu kararının yok hükmünde olduğunun kabulü ile kurulduğundan; davacının genel kurul kararının iptaline ilişkin davasının konusuz kaldığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına karar verilmişse de; kaldırma kararında belirtildiği üzere; genel kurul kararının iptali istemi hakkında tefrik kararı verilerek; aktif dava ehliyeti dava sonucunda belli olacağından üyeliğin tespiti hakkında verilecek hükmün kesinleşmesi beklendikten sonra sonucuna göre karar verilmesi gerekirken konusuz kaldığından esası hakkında karar tesisine yer olmadığına hükmedilmesi usul ve yasaya aykırı olup, Dairemizin kaldırma kararı gereği yerine getirilmeksizin karar tesis edilmesi de isabetli olmamıştır. (Benzer yönde; Yargıtay 23. Hukuk Dairesi'nin 2013/5422 Esas ve 2013/6456 Karar sayılı ilamı.)
Sonuç olarak, yukarıda açıklanan sebeplerle davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan kabulü ile sair istinaf istemleri incelenmeksizin ilk derece mahkemesi kararının 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-a-6. maddesi gereğince kaldırılmasına, dosyanın İlk Derece Mahkemesine geri gönderilmesine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. " gerekçesi ile kaldırılmıştır.
Taraf teşkili sağlandıktan sonra yargılamaya devam edilmiştir.
BAM kaldırma kararına göre Mahkememizce toplanması gereken başkaca delil ve araştırılması gereken husus bulunmadığı anlaşılmakla, Mahkememizin ... tarih ve .../... Esas, .../... Karar sayılı kararının gerekçesine bağlı kalınarak davacının kooperatif üyeliğinin kabulü için açtığı davanın kabulü ile; davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun tespitine, BAM kaldırma kararı gerekçesine göre davacının genel kurulu kararının iptali için açtığı davanın tefriki ile; Mahkememizin ayrı bir esasına kaydına dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davacının kooperatif üyeliğinin kabulü için açtığı davanın KABULÜ İLE; davacının davalı kooperatifin üyesi olduğunun TESPİTİNE,
2-Davacının genel kurulu kararının iptali için davanın TEFRİKİ İLE; Mahkememizin ayrı bir esasına kaydına,
3-Alınması gerekli ... TL harçtan, peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan tahsiline, Hazine'ye gelir kaydına.
4-Davacı tarafından yatırılan ... TL peşin harç ile ... TL başvurma harcının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı tarafından yapılan ... TL bilirkişi ücreti, ... TL tebligat ve posta masrafları olmak üzere toplam ... TL yargılama giderlerinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
7-Sarf edilmeyen gideravansının HMK 333.maddesi uyarınca davacıya iadesine
Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı kararın tebliği tarihinden itibaren 2 hafta içerisinde İstinaf yasa yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup, anlatıldı.11/04/2025
Başkan ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Üye ...
e-imza
Katip ...
e-imza