T.C.
ANTALYA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/807 Esas
KARAR NO: 2024/354
DAVA: Menfi Tespit (Alım Satım)
DAVA TARİHİ: 07/12/2022
KARAR TARİHİ: 14/05/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Menfi Tespit (Alım Satım) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili mahkememize verdiği dava dilekçesinde özetle; müvekkili aleyhine Antalya ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı dosyası üzerinden ilamsız icra takibi başlatıldığını, icra dosyası üzerinden gönderilen tebligata süresinde itiraz edilmemesi sebebiyle işbu davayı açtıklarını, müvekkili şirkete ait ... plakalı aracın ... KM ile Antalya ... Noterliğinin ... tarihli ... yevmiye numaralı satış senedi ile davalı tarafa teslim edildiğini, aynı tarihte aracın tüm kontrollerinin yapıldığını ve ... firmasının şubesi olan ... Şti. Tarafından ekspertiz raporu hazırlandığını, davalı tarafın bu ekspertiz raporuna göre aracı satın aldığını, davalı şirket tarafından tek taraflı olarak Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinde araçta olduğu iddia edilen arızalara yönelik tespit yaptırıldığını, alınan raporda aracın bilya ve volan değişiminin standartlara göre süre veya km karşılığının olmadığının belirlenmiş olmasına rağmen bu aksamların değişmesi gerektiğinin bildirildiğini ve değişim bedeli 19.095,00.-TL olarak belirlendiğini, tek taraflı olarak düzenlenen bu rapordaki bedel üzerinden icra takibinin başlatıldığını, araç satış tarihi itibari ile uzmanlardan oluşan heyet tarafından incelenerek ekspertiz raporu hazırlandığını, tespit raporunda yer alan hususlara ekspertiz raporunda rastlanılmadığını, davalının TTK'nın 23. Maddesinde yer alan ayıp ihbar ve muayene hükümlerine uygun hareket etmediğini, aracın tesliminin alınması ve 4 ay boyunca ... km kullanılmasından sonra araçta meydana geldiği iddia edilen arızalardan dolayı satıcının sorumlu tutulmasının hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davanın ... Şti.'nin davaya ihbarını talep ettiklerini belirterek Antalya ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasında yürütülen icra takibinin tedbiren durdurulmasını, Antalya ... İcra Müdürlüğünün ... Esas sayılı dosyasına icra takibinden dolayı müvekkilinin borçlu olmadığının tespiti ile davalı aleyhine icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.
Davalıya usulüne uygun tebligat yapılmış olup, davalı vekili ibraz ettiği cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket tarafından ... ŞTİ.'nin maliki olduğu ... Plakalı, ... Marka, ... Model, ... Şasi No’lu Hususi aracı ... tarihinde noter satış sözleşmesi ile satın aldığını, aracı satın aldıktan kısa bir süre sonra aracın arızalandığını, bunun üzerine müvekkili şirket tarafından satıcıya haber verildiğini ve araçta arıza olduğunun bildirildiğini, müvekkili şirket yetkilisi tarafından yaptırılan kontrollerde aracın arızasının gizli ayıptan kaynaklandığının öğrenildiğini, Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesi'nin ... Değişik İş sayılı dosyasında alınan bilirkişi raporu ile araçtaki ayıbın gizli ayıp olduğu kanaatine yer verildiğini ve zararın giderilmesi için gerekli olan bedelin belirlendiğini, iş bu bilirkişi raporu doğrultusunda taraflarınca Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün ... dosyası ile icra takibi başlatıldığını belirterek davanın reddine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Davacı vekili tarafından araç satış sözleşmesi delil olarak sunulmuş, mahkememizce değişik iş dosyası ve icra dosyası celp edilmiş, ilgili noterden satış sözleşmesinin onaylı sureti getirtilmiş, Tramer'den aracın hasar kayıtları celp edilmiş, ...'e müzekkere yazılsa da cevap alınamamış, dosya mevcut delillerle bilikişiye teslim edilerek rapor alınmış, tüm deliller toplanmıştır.
Dava, ticari satımda ayıptan kaynaklı alacağın tahsili için başlatılan ilamsız takip sebebiyle araçta ayıp bulunmadığı, ihbar ve muayene külfetine uyulmadığı iddialarına dayalı menfi tespit davasıdır.
Antalya ... İcra Müdürlüğünün dava konusu ... esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde davalı tarafça davacı aleyhine 19.095,00.-TL asıl alacak üzerinden ilamsız takibe girişildiği, ödeme emrinin davacıya tebliğ edildiği, herhangi bir itirazın olmadığı görülmüştür.
Antalya ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... Değişik iş sayılı dosyasının incelenmesinde davalı tarafça davacı aleyhine ... tarihli dilekçe ile delil tespiti talebinde bulunulduğu, araç üzerinde yapılan keşif sonrası alınan 12/10/2022 tarihli bilirkişi raporuna göre; aracın ... tarihli satış sözleşmesi ile 135.000,00.-TL bedele satın alındığı, keşif esnasında kilometresinin ... olduğu, aracın kullanımı esnasında şanzımanın yer yer ses yaptığı, vites geçişlerinin aşırı hissedilir olduğu, dolayısıyla debriyaj baskı balata setinin, bilyanın ve volantın değişmesi gerektiği, standart bir kullanıcı için debriyaj setinin değişim kilometresinin ...-... km arasında olduğu, aracın kilometresinin ise ... olduğu, dolayısıyla debriyaj değişiminin kullanım ömrünü tamamlaması kaynaklı olduğu, aracın satın alınmadan önceki kullanım ömründe bakımlarının ne şekilde yapıldığı ile ilgili dosyada bilgi bulunmadığı, ... model olan aracın bakımlarının özel serviste yapılmış olabileceği, standart bir kullanıcı için volant bakım değişim kilometresinin ...-... km aralığında olduğu, aracın bu kilometrede iken konrtrol edilmesi ve gerekiyorsa değişim yapılmasının gerektiği, volanın yük altında çalışan bir dişli olduğu, tamamen deforme olana kadarki olan süreçte farklı belirtilen gösterebileceği, sürücünün beyanına göre araçtan çıkan seslerin bu belirtilerden biri olduğu, ancak standart bir kullanıcının bunu anlamasının zor olduğu, işin ehli usta ve servislerce kesin bilgiye ulaşılacağı, debriyaj seti değişiminin, parçanın kullanım ömrünü tamamlaması kaynaklı olması sebebiyle değerlendirmeye alınmadığı, yetkili servisten alınan fiyatlara göre bilyanın 4.587,00.-TL, volanın 11.960,00.-TL, işçiliğin ise 2.548,00.-TL olmak üzere toplam hasar bedelinin KDV dahil 19.095,00.-TL olduğu hususunun belirtildiği görülmüştür.
Tüm deliller toplandıktan sonra mahkememizce dosya bilirkişiye tevdi edilmiş, alınan 19/03/2024 tarihli raporda özetle; dava konusu aracın noterde düzenlenen ... tarihli satış sözleşmesi ile 135.000,00.-TL bedel karşılığı davacı tarafça davalıya satıldığı, satış sözleşmesinde araç kilometresinin ... olduğu, delil tespit raporuna göre keşif sırasındaki kilometrenin ise ... olduğu, delil tespit raporu ve fotoğrafların incelenmesinde bilirkişi raporunda belirtilen tüm değerlendirmelerinin yerinde olduğu, araçtaki arızanın volant dişlisi ve aksamından kaynaklandığı, dava konusu aracın satın alındıktan kısa bir süre sonra arızalanması sebebiyle arızanın satış öncesinde mevcut olduğu ve satış esnasında ortalama bir kullanıcı tarafından bu arızaların tespit edilmesinin mümkün olamayacağı, dava konusu aracın volant dişlisindeki arızayı alıcının bilemeyeceği, çıplak gözle tespit edilemeyeceği, ancak motor şanzıman aksamının sökülmesinin gerektiği, dolayısıyla aracın ayıplı olduğu, debriyaj seti değişiminin ayıplı arıza olarak değerlendirilemeyeceği, delil tespit raporunda belirtilen tamir bedelinin hasar kalemlerine uygun olduğu, piyasa şartları ile uyumlu olduğu hususlarında mütala sunulduğu görülmüştür.
Mahkememizce davacı vekilinin rapora karşı itiraz dilekçesi dikkate alınarak satış sırasında aracın ekspertiz işlemini yapan firmada yerinde inceleme yapılmak suretiyle ek rapor hazırlanması istenilmiş olup, bilirkişi sunduğu 09/05/2024 tarihli ek raporda; ilgili firmaya gidildiği, dava konusu araca ait eksper raporlarının istenildiği, ilgili firmanın kayıtlara baktığı ve aracın ekspertiz işlemlerinin kendileri tarafından yapılmadığını, iş yerini 2 yıl önce devraldıklarını, işlemlerin önceki eksper tarafından yapılmış olabileceğini, eksper raporunun oto rapor merkez müdürlüğünden temin edilebileceğini ifade ettiği, kök rapordaki kanaatinin değişmediği hususlarının belirtildiği görülmüştür.
TBK'nın satış sözleşmelerine ilişkin yarar ve hasar başlıklı 208/1 maddesine göre; Kanundan, durumun gereğinden veya sözleşmede öngörülen özel koşullardan doğan ayrık hâller dışında, satılanın yarar ve hasarı; taşınır satışlarında zilyetliğin devri, taşınmaz satışlarında ise tescil anına kadar satıcıya aittir.
TTK'nın 23/c bendine göre; Malın ayıplı olduğu teslim sırasında açıkça belli ise alıcı iki gün içinde durumu satıcıya ihbar etmelidir. Açıkça belli değilse alıcı malı teslim aldıktan sonra sekiz gün içinde incelemek veya incelettirmekle ve bu inceleme sonucunda malın ayıplı olduğu ortaya çıkarsa, haklarını korumak için durumu bu süre içinde satıcıya ihbarla yükümlüdür. Diğer durumlarda, Türk Borçlar Kanununun 223 üncü maddesinin ikinci fıkrası uygulanır.
Taraflar arasındaki satış ikinci el araç satışı olup, uyuşmazlık satım sırasında araçta ayıp olup olmadığı, ihbar ve muayene külfetine uyulup uyulmadığı, davacı satıcının sorumluluğuna gidilip gidilmeyeceği noktalarında toplanmaktadır. Davalı, ... tarihinde dava konusu ... model aracı ... kilometrede iken davacıdan satın almış, yaklaşık ... kilometre kullanmış ve sonrasında araçtan sesler geldiği ve dolayısıyla arıza olduğu gerekçesiyle ... tarihinde delil tespiti talebiyle mahkemeye başvurmuştur. Gerek delil tespit raporu, gerekse bu raporu aynen teyit eden mahkememize sunulu bilirkişi raporuna göre araç üzerinde yapılan keşif sırasında da aracın şanzımanından sesler geldiği tespit edilmiş ve yapılan inceleme sonucu seslerin debriyaj, volant ve bilya aksamından kaynaklı olduğu belirlenmiştir. Yine her iki rapora göre debriyaj seti değişiminin parçanın kullanım ömrünü tamamlaması sebebiyle değerlendirmeye alınmadığı, volant bakım değişim kilometresinin ...-... aralığında olduğu, aracın ise ... kilometrede olduğu düşünüldüğünde volantın araç ...-... kilometrede iken kontrol edilmesinin gerektiği, gerekiyorsa değiştirilmesinin gerektiği, satıştan önceki bakımları ile ilgili dosyada bilgi ve belgenin bulunmadığı gerekçeleriyle aracın ayıplı satıldığı görüşü ileri sürülmüştür. Aracın muayenesinin zamanında yapılmaması veya bununla ilgili dosyada bilgi ve belgenin bulunmaması ayıptan kaynaklı satıcının sorumluluğuna gidilebilmesi için yeterli değildir. TBK'nın 208/1 maddesine göre aracın zilyetliğinin devri ile yarar ve hasar alıcıya geçmiştir. Davalı aracı aldıktan sonra ... kilometre kullanmış ve sesler daha sonra çıkmaya başlamıştır. Kural olarak satıştan sonraki hasar alıcıya geçmektedir. Dolayısıyla aracın muayenesinin yapılmaması sebebiyle de olsa satıştan sonra ortaya çıkan bu arızaya alıcının katlanması gerekir. Diğer taraftan basiretli bir tacirden aracın satış anındaki kilometresine göre aracın aksamlarının bakım kilometresinin geçtiğini bilmesi ve bu bakımların yapılıp yapılmadığını kontrol etmesi beklenir. TTK'nın 23/c bendinde, ticari satımlarda malı teslim alan alıcıya 8 günlük muayene ve ihbar külfeti yüklenmiştir. Somut olayda araç, muayene ve bakım kilometreleri geçtikten sonra ... kilometrede iken satın alınmış olup, davalı alıcı aracın zamanında muayene ve bakımlarının yapılıp yapılmadığı ile ilgili muayene külfetini yerine getirmemiştir. Davalı alıcının kontrolünü dahi yapmadığı bir muayenenin yapılmaması sebebiyle, satıştan sonra ortaya çıkan arızaya satıcının katlanmasını beklemek hakkaniyete aykırıdır. Alıcı satıcının bu konuda ayrıca bir garanti verdiğini de ileri sürmüş ve kanıtlamış değildir. Neticeten ayıp sebebiyle satıcının sorumluluğuna gidebilme şartları gerçekleşmediğinden davalı alıcının başlattığı takibin haksız olduğu değerlendirilerek davanın kabulüne karar vermek gerekmiştir. Davalının takibinde kötüniyetli olduğu söylenemeyeceğinden davacının tazminat talebi reddedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Neden ve kanıtları yukarıda açıklandığı üzere,
1-Davanın kabulü ile, Antalya ... İcra Dairesinin ... Esas sayılı ilamsız takip dosyası sebebiyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine,
2-Davalının kötüniyetli olduğu söylenemeyeceğinden İİK'nın 72/5 maddesi uyarınca davacının tazminat talebinin reddine,
3-Alınması gerekli 1.304,37.-TL harçtan peşin alınan 326,10.-TL harcın mahsubu ile bakiye 978,27.-TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya iadesine,
4-Davacı tarafından yapılan 80,70.-TL ilk masraf, 230,00.-TL tebligat gideri, 409,75.-TL müzekkere gideri, 2.500,00.-TL bilirkişi ücreti olmak üzere 3.220,45.-TL yargılama gideri ile peşin alınan 326,10.-TL toplamı 3.546,55.-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 17.900,00.-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı miktar itibariyle kesin olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.14/05/2024
Katip ...
(E-imzalıdır)
Hakim ...
(E-imzalıdır)