T.C.
ANTALYA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/819
KARAR NO: 2024/150
DAVA: İstirdat ( Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 12/12/2022
KARAR TARİHİ: 22/02/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan İstirdat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Sürücü ... sevk ve idaresinde bulunan davacı müvekkili şirkete ait ... plaka sayılı aracın yaya ...'a çarpması sebebiyle yaya ... sürekli ve geçici işgöremezlik iddiasıyla Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile araç sürücüsü ile araç maliki olan müvekkili aleyhine ve yine kasko poliçesi tarafı ... A.Ş ve zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi tarafı ... A.Ş aleyhine maddi ve manevi tazminat isteminde bulunduğunu, müvekkili şirkete ait kazaya karışan ... plaka sayılı araç davalı ... A.Ş tarafından ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyanın yargılaması sırasında davalı ... Şirketi ile davacı ... maddi tazminat yönünden sulh olduklarını ve sulh neticesinde ... A.Ş tarafından davacı ...'a ... tarihinde sürekli sakatlık tazminatı ödendiğini, devamında da Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili hakkında rücuen tahsil talebinde bulunduğunu, Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile müvekkili ... Şti aleyhine " ... tarihinde olay yeri terk sürücüsü ...'nun sevk ve idaresindeki ... plakalı minibüsün kavşaktan geçiş yaptığı esnada karşıdan karşıya geçmekte olan yaya ...'a çarpması sonucu meydana gelen yaralamalı ve maddi hasarlı kazada oluşan ve alacaklı sigorta şirketince bu kazada yaralanan yaya ...'a ödenen sürekli sakatlık tazminatının rücuen tahsili talebidir" sebebiyle icra takibi başlattığını, müvekkili şirkete gönderilen ödeme emri TK 35. Maddeye göre tebliğ edilmiş, ancak tebligat müvekkiline ulaşmadığını, takibin kesinleştiğini, müvekkili şirketin araçlarına ve gayrimenkullerine haciz konulduğunu, haciz ve icra baskısı sebebi ile de müvekkili şirketin, ... Şirketi tarafından başlatılan icra dosyasına borcunu ... tarihinde toplamda 131.468,96 TL olarak ödediğini ve icra dosyası infaz edildiğini, davalı sigorta şirketi tarafından sürekli sakatlık tazminatının icra takibine konu edildiğini, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına sunulan Adli Tıp Kurum Başkanlığı'nın ... tarihli raporunda vücut engellilik oranının % 0 (sıfır) olduğu yani sürekli sakatlığının bulunmadığının belirtildiğini, borcu cebri icra tehdidi altında icra dairesine ödemek zorunda kalan davacı müvekkili, ödemiş olduğu paranın kendisine verilmesi için davayı açtığını, müvekkilinin ödeme sorumluluğunun olmadığını, bu sebeple istirdat talebinde bulunduklarını, arabuluculuğa başvurulduğunu olumsuz sonuçlandığını belirterek, davanın kabulü ile ödemek zorunda kalınan 131.468,96 TL'nin banka mevduat faizi ile birlikte istirdadına, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı taraftan alınmasını karar verilmesinin talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Açılan davanın yersiz ve hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, davacının maliki bulunduğu ... plakalı araç ... nolu poliçe ile müvekkili şirkete ZMSS trafik poliçesi ile sigortalı olduğunu, ... günü ... yönetiminde iken ... isimli yayaya çarparak olay yerinden firar ettiğini, düzenlenen maluliyet raporu ile ...'un %5 oranında iş göremezliğe uğradığı tespit edilerek aktüerya hesabı yatırılmak suretiyle ... tarihinde Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı davası sırasında davacı ... ile sulh olunarak anlaşma yapıldığını, 93.761,00 TL ödendiğini, müvekkili şirketçe Trafik mecburi Mali Mesuliyet poliçesindeki sorumluluğu gereğince sigortalı aracın zarar verdiği 3. kişiye ödediği tazminat kaza sonrası sigortalı araç sürücüsü olay yerinden firar ettiğinden Trafik Sigortası Genel Şartları maddesine göre düzenlenen yükümlülüğünü aykırı davranması nedeniyle sigortalı davacı şirkete Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyasından açılan takiple rücu edildiğini ve herhangi bir ihtirazi kayıt öne sürülmeksizin ... tarihinde davacı şirket tarafından müvekkili şirkete ödendiğini, davacı tarafça ...'a ait maluliyet oranının %0 olarak belirlendiği Adli Tıp Kurumu raporuna dayanarak ödedikleri tutarın istirdatı talep edilmekte ise de yokluklarında alınan raporu kabul etmediklerini, ...'un maluliyet durumunun heyet halinde düzenlenecek yeni bir raporla yeniden belirlenmesini davanın reddini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Davacı vekili tarafından borcun ödendiğine dair iki adet icra tahsilat makbuzu, Adli Tıp Kurum Başkanlığı'nın ... tarihli raporu delil olarak sunulmuş, mahkememizce davalı sigorta şirketinden hasar dosyası, poliçe istenilmiş, aktüerya raporu alınmış, tüm deliller toplanmıştır.
Dava, trafik kazası sonucu davalı sigorta şirketi tarafından ZMMS poliçesi kapsamında hak sahibi 3. kişiye yapılan ödemenin, sigortalı araç sürücüsünün olay yeri terk nedeniyle iadesini sağlamaya yönelik başlatılan ilamsız takipte, davacı araç malikinin, 3. kişinin maluliyetinin bulunmaması nedeniyle cebri icra tehditi altında ödenen bedelin istirdatı talebine ilişkindir.
Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takip dosyasının incelenmesinde; davalı tarafından davacı ve dava dışı ... aleyhine 101.745,46 TL toplam alacak üzerinden ilamsız icra takibine başlandığı, davacı şirket tarafından ... tarihinde toplam 131.468,96 TL ödeme yapıldığı, eldeki davanın hak düşürücü süresi içinde açıldığı anlaşılmıştır.
Mahkememizce aktüerya bilirkişisinden rapor aldırılmış, bilirkişi tarafından sunulan 16/06/2023 tarihli raporda, Davalı sigorta şirketinin dava dışı ...'a ... tarihinde toplam 89.337,27 TL geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı ödediği; yukarıda izah edildiği üzere ...'un kaza tarihindeki yaşı (16) nedeniyle geçici iş göremezlik zararının; sürekli maluliyetinin bulunmaması nedeniyle ise sürekli iş göremezlik zararının bulunmadığı dolayısıyla, davalı sigorta şirketinin dava dışı ...'a ödediği tazminatın tamamının yersiz olduğunun, ... tarafından geçici ve sürekli iş göremezlik tazminatı talep edilemeyecek iken bu tazminatın ödendiğinin belirlendiğini, davacı şirketin kendisine yönelik icra takibi sonrasında takip dosyasına ödediği işlemiş faiz, icra harç, masraf ve vekâlet ücreti ile tüm ferileri dâhil toplamda 131.468,96 TL'yi eldeki istirdat davasıyla davalıdan isteyip isteyemeyeceği ve isteyebilecekse de talep edebileceği faiz türü ve temerrüt tarihi gibi hukuki meselelerde aktüerya bilirkişisi olarak görüş bildirmem mümkün olmadığını bildirmiştir.
2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 91/1.maddesinde, “İşletenlerin, bu Kanunun 85/1 maddesine göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmaları zorunludur”; 85/1 maddesinde, “Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.”, 85/son maddesinde ise, “İşleten ve araç işleticisi teşebbüsün sahibi, aracın sürücüsünün veya aracın kullanılmasına katılan yardımcı kişilerin kusurundan kendi kusuru gibi sorumludur.” hükümlerine yer verilmiş, Karayolları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının A-1. maddesinde, “Sigortacı bu poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermesinden dolayı 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder” şeklinde ifade edilmiştir. Açıklanan madde hükümlerinden, Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasının; motorlu bir aracın karayolunda işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına neden olması halinde, o aracı işletenin zarara uğrayan 3. kişilere karşı olan sorumluluğunu belli limitler dahilinde karşılamayı amaçlayan ve yasaca yapılması zorunlu kılınan bir zarar sigortası türü olduğu anlaşılmaktadır. Buna göre, ZMSS'nin amacı, trafik kazaları sonucu 3.kişilere verilecek zararların güvence altına alınmasıdır. ZMSS Genel Şartlarının "Teminat Dışında Kalan Haller" başlıklı A.3-b maddesinde de, işleten tarafından ileri sürülecek tazminat taleplerinin sigorta teminatı dışında olduğu açık olarak düzenlenmiştir.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davacı şirkete ait ... plaka sayılı aracın, yaya ...'a çarpması neticesinde trafik kazası meydana geldiği, kaza neticesinde yaya ...'un sürekli ve geçici işgöremezlik iddiasıyla Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile araç sürücüsü ile araç maliki olan davacı şirkete ve yine kasko poliçesi tarafı ... A.Ş ve zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesi tarafı ... A.Ş aleyhine maddi ve manevi tazminat davası açıldığı, davacı şirkete ait kazaya karışan ... plaka sayılı aracın davalı ... A.Ş tarafından ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğu, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nde yargılama sırasında davalı ... Şirketi ile davacı yaya ...'un maddi tazminat yönünden sulh oldukları ve sulh neticesinde ... A.Ş tarafından davacı ...'a ... tarihinde sürekli sakatlık tazminatı ödendiği, ödeme sonrası davalı sigorta şirketinin Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı dosyası ile davacı hakkında rücuen tahsil talebinde bulunduğu, davacı şirketin haciz baskısı nedeniyle icra dosyasına ... tarihinde toplamda 131.468,96 TL olarak ödediği, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına sunulan Adli Tıp Kurum Başkanlığı'nın ... tarihli maluliyet raporunda vücut engellilik oranının % 0 (sıfır) olduğu, yaya ...'un sürekli sakatlığının bulunmadığının belirtildiği, yargılama neticesinde maddi tazminat yönünden davanın feragat nedeniyle reddine karar verildiği, borcu cebri icra tehdidi altında icra dairesine ödemek zorunda kalan davacı şirketin ödeme sorumluluğunun olmadığı bu sebeple istirdat talebinde bulundukları anlaşılmıştır.
Davalı sigorta şirketi ancak sigorta poliçesi çerçevesinde ödeme yapmakla yükümlü olup, kaza sonrası kendisine yapılan müracaat neticesinde kendisi tarafından düzenlemiş olan poliçeye dayalı olarak 3. kişilere ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak maluliyete yönelik gerekli araştırmayı yapması gerekirken basiretli bir tacir gibi davranmayarak 3.kişilere ödemeyi iradi olarak gerçekleştirdiği anlaşılmıştır.Her ne kadar TBK'nın 78/1. maddesi "Borçlanmadığı edimi kendi isteğiyle yerine getiren kimse, bunu ancak, kendisini borçlu sanarak yerine getirdiğini ispat ederse geri isteyebilir." hükmünü havi ise de, davacı sigorta şirketinin, kendi düzenlemiş olduğu poliçeye dayalı olarak yaptığı ödemeyi "kendisini borçlu sanarak" yapmış olduğunu ileri sürmesi mümkün değildir. Bu durumda, davalının yaptığı ödeme hukukumuzda lütuf (hatır) ödemesi yani exgratia ödemesi niteliğinde olduğu, bu ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümlerine yada başkaca bir yasal hüküm nedeniyle geri alınmasının mümkün bulunmadığı, davalının borçlu olmadığı bir edimi borçlu sanarak ifasından da bahsedilemeyeceği ve bu ödemenin davalıya sebepsiz zenginleşmeye dayalı olarak talep hakkı vermeyeceği , davalı sigorta şirketi, 3.kişiye yaptığı ödemeyi kendi sigortalısı davacı şirkete her ne kadar olay yeri terk nedenine dayanarak icra takibi yoluyla rücu talebinde bulunmuş ve bu icra takibi nedeniyle davacı şirket tarafından cebri icra tehditi altında bu bedel ödenmiş ise de , yukarıda da açıklandığı üzere, davalı sigorta şirketi ancak sigorta poliçesi çerçevesinde ödeme yapmakla yükümlü olup, kendisi tarafından düzenlenmiş olan poliçeye dayalı olarak ödeme yaparken basiretli bir tacir gibi davranarak gerekli incelemeyi yapması gerekirken bu şekilde davranmamış ve poliçe teminatında olmayan bir ödemeyi iradi olarak gerçekleştirdiğinden , bu ödemeyi sigortalısı davacı şirketten talep edemeyeceğinden rücu talebinde de bulunamayacağı, davacının davasında haklı olduğu ve cebri icra tehditi altında ödediği parayı davalı sigorta şirketinden iadesini talep edebileceği anlaşılmakla davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile,
131.468,96 TL alacağın istirdatı ile ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli 8.980,64 TL harçtan peşin alınan 2.245,17 TL harcın mahsubu ile bakiye 6.735,47 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan 80,70 TL ilk masraf, 64,50 TL tebligat gideri, 1.200,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere 1.345,20 TL yargılama gideri ile peşin alınan 2.245,17 TL harcın toplamı olan 4.644,10 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
5-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen 3.120,00TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davalıdan alınarak hazineye irat kaydedilmesine,
6-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 21.035,03 TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi'nde ilgili Hukuk Dairesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 22/02/2024
Katip ...
✍e-imzalıdır
Hakim ...
✍e-imzalıdır