T.C.
ANTALYA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİGEREKÇELİ KARAR
ESAS NO: 2023/103
KARAR NO: 2024/152
DAVA: İtirazın İptali (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 20/10/2022
BİRLEŞEN
DAVA: Tazminat (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 25/05/2023
KARAR TARİHİ: 22/02/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan), Tazminat (Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl dosyada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı şirket hakkında Antalya Genel icra Müdürlüğü'nün .../... esas sayılı dosyası ile İcra takibi başlatıldığı, bu icra takibine davalı borçlu şirket vekili tarafından itiraz edilerek icra takibinin durdurulduğu, taraflar arasındaki borç, alacak ilişkisi ticari araç kiralama ve yolcu taşıma sözleşmesine dayandığını, icra takibinden önce ... ... tarafından davalı işverence ... günlük kiralama ve yolcu taşıma ücreti ödenmediğinden ve çalışma şartlarına davalı şirket tarafından uyulmadığından Manavgat ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye ile ihtarname çekildiğini, şirketle davacı arasında imzalanan ... ve ... tarihleri arasını kapsayan taşıt kira sözleşmesini BK.nun 330 ve ilgili maddeleri gereğince 3.gün sonrası için feshettiğini ihtaren bildirdiğini, bu ihtara davalı borçlu şirket vekili tarafından Antalya ... Noterliğinin ... tarih ... yevmiye nolu ihtarından sonra verilen cevapta, ihtarnamedeki hususları kabul etmediklerini, kendileri tarafından 60.000 TL bir borçtan bahsettiklerini, mahsup talebinde bulunduklarını, davacının alacağı olan miktarın, kendilerinin alacağı olan 60.000 TL den mahsup edilip bakiye kalan ...TL nin davalının ödenmesini ihtar ederek zımmen de olsa davacının alacağını kabul ettiklerini belirterek, borçlu davalı şirketin itirazının iptaline ve takibin devamını, davalı şirketin %20 den az olmamak üzere inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Asıl dosyada davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; öncelikle davanın arabuluculuk dosyası tespit edilmediğinden dava şartı yokluğundan reddin, davacı ile müvekkili şirket arasında taşıt kira sözleşmesi imzalandığını ve bu sözleşme hükümleri doğrultusunda hizmet alımı için anlaştıklarını, davacı taraf sözleşme hükümlerine uymayıp sözleşme süresi devam ederken turizm sezonunun ortasında ... plakalı aracın müvekkilinin kullanımından çektiğini, davacının müvekkili şirketle imzaladığı taşıt kiralama sözleşmesine aykırı davrandığının sözleşmede belirlenen işi yapmayı keyfi olarak bıraktığının açık olduğunu, davacı tarafa borcu olmaması aksine davacı taraftan alacaklı olması nedeni ile Antalya Genel İcra Müdürlüğü .../... Esas sayılı dosyasına haklı olarak itiraz ettiğini, davacının müvekkili şirketten hiçbir alacağı bulunmadığını, bu nedenlerle itirazın iptali davasının reddini talep etmiştir.
Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dava dosyasında davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı ... ... arasında ...tarihinde ... plakalı ticari araç kiralama sözleşmesi yapıldığı, sözleşmenin ... tarihine kadar geçerliliğinin olduğu, davalı yanca hiçbir gerekçe göstermeden sözleşmenin feshedildiği, turizm sezonunun ortasında sözleşmeye konu aracın çekilerek sözleşmeye açıkça aykırı hareket ettiğini belirterek, ticari nitelikte araç kira sözleşmesinin davalı yanca haksız feshinden kaynaklanan cezai şart gereği belirsiz alacak davası olarak şimdilik ... TL cezai şartın haksız fesih tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan tahsilini, Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... esas sayılı dosyası ile birleştirilmesini talep etmiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Davacı vekili tarafından arabuluculuk tutanağı, ihtarname örnekleri delil olarak sunulmuş, mahkememizce savcılık soruşturma dosyası, Antalya ...Ağır Ceza Mahkemesi dosyası celp edilmiş, tarafların defter ve kayıtları üzerinden bilirkişi incelemesi yapılarak tüm deliller toplanmıştır.
Asıl dava, yolcu taşıma hizmetinin verilmesine yönelik karma nitelikli taşıt kira sözleşmesinden kaynaklı alacak kapsamında başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali istemine ilişkin, birleşen dava, yolcu taşıma hizmetinin verilmesine yönelik karma nitelikli taşıt kira sözleşmesinden kaynaklı cezai şart istemine ilişkindir.
Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde; davacı tarafça davalı aleyhine toplam ...TL alacak üzerinden örnek no:7 olan ödeme emri ile takibe girişildiği, davalının süresinde itirazda bulunmuş olduğu, takibin durduğu, eldeki davanın süresi içerisinde açıldığı anlaşılmıştır.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas-.../... Karar Sayılı dosyası ile mahkememiz dosyasının hukuki irtibat nedeniyle HMK' nun 166. Madde gereğince birleştirilmesine karar verilmiştir.
Mahkememizin ... Tarih ve .../... Esas-.../... Karar sayılı ilamı ile, mahkememizin görevsizliğine karar verildiği ,davacı vekili tarafından kararın istinaf edilmesi üzerine dosyayı inceleyen Antalya BAM ... Hukuk Dairesi'nin ... Tarih .../... Esas - .../... Karar sayılı kararı ile ".... taşıtın sürücüsü ile birlikte davalıya ait yolcuların taşınması hizmetinde kullanılmak üzere kiralandığı, sözleşmenin niteliği itibariyle hem kira hem hizmet akdini içerir karma nitelikli sözleşme olduğu ve bir bütün halinde değerlendirildiğinde taşıma hizmetine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. Tacirler arasındaki hizmet alım sözleşmesinde davaya bakma görevi Asliye Ticaret Mahkemesine aittir...." şeklinde kaldırılmasına karar verilerek mahkememizin yukarıdaki esas numarasına kaydı yapıldığı anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki taşıt kira sözleşmesi uyarınca, davacı şirketin aracı ile taşımacılık hizmetinin verileceği, sözleşmeye göre tarafların sözleşme koşullarını kabul ettikleri, buna göre ... - ... tarihleri arasında aylık 10.000,00 TL, ...- ... tarihleri arasında aylık 15.000,00 TL kira bedeli karşılığında anlaştıkları, davalı şirketin kiralama ücretini ödemediği, davacının takip dayanağı iki adet toplam ... TL bedelli faturaların ödenmediği iddiasıyla takip başlattığı, davacının takipten evvel kira borcunun ödenmemesi nedeniyle sözleşmeyi haklı sebeple feshettiğine ilişkin davalıya ihtarname gönderdiği, davalının bu ihtarnameye cevap olarak davacıya gönderdiği Antalya ... Noterliğinin ... yevmiye numaralı ihtarnamesinde, haklı nedene dayanmadan işin bırakıldığını davalı şirketin zararına sebebiyet verdiğini, haksız tek taraflı fesih sebebiyle sözleşmedeki cezai şartın uygulanması gerektiğini, buna ilişkin düzenlenen 60.000,00 TL bedelli faturadan davacının alacaklı olduğu bedel mahsup edildiğinde, davalıya ... TL borcu bulunduğunu, cevap dilekçesinde de aynı hususları belirterek borçlarının varlığı halinde mahsup defiinde bulundukları anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık da taşıt kira sözleşmesi kapsamında taşıma hizmetinin yerine getirilip getirilmediği, yerine getirilmemesinde kusurun kime ait olduğu, ödeme yapılmaması nedeniyle davacının sözleşmeyi feshinde haklı olup olmadığı davacının ödenmeyen alacağının bulunup bulunmadığı, takip tarihi itibariyle davalı şirketin borcunun ne olduğu noktalarında toplanmaktadır.
Tarafların ticari defter ve kayıtlarının incelemesinin yapılması için mali müşavir bilirkişiden rapor alınmış olup, alınan 24/10/2023 tarihli raporda; Davacı ve davalı tarafın inceleme konusu ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, davacının ticari defterlerinde takip konusu alacağın dayanağı olan toplam ... TL tutarındaki faturaların davalı adına kayıtlı olduğu ,davacı tarafın ticari faaliyetleri ile ilgili bilgilerini ikinci sınıf tacir tabir edilen tacirlerin tuttuğu işletme defterine kayıt ettiği, işletme defterinde sadece mal alış ve satış faturaları kayıt edilmekte, bu faturaların bedellerinin tahsil ve ödeme yapıldığı ile ilgili bir kayıt yapılamadığını, yani işletme defterinde cari hesap ilişkisi takip edilemediğini, davacının işletme defterinde davalı adına kayıtlı olan faturalara istinaden ne kadar bir tahsilat yapıldığı ve ne kadar bir alacağın kaldığı ile ilgili bir bilgi tespiti yapılamadığını, davalının ticari defterlerinde, davalı şirketin davacı tarafa bir borcunun olmadığı aksine davalının ... TL davacı taraftan alacağının kayıtlı olduğu,davalı şirketin ticari defterlerinde dava konusu alacağın dayanağı olan ... tarihli ... sıra nolu 14.046,83 TL bedelli faturanın davacı adına kayıtlı olduğu, ancak ... tarihli ... sıra nolu 8.500,01 TL bedelli faturanın kayıtlı olmadığı, ancak, davalı şirketin Antalya ... Noterliği aracılığı ile davacı tarafa gönderdiği ... tarihli ... sıra nolu ihtarnamede, davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmayan ... tarihli ... sıra nolu 8.500,01 TL bedelli faturanın teslim alındığının kabul edildiğini, toplam ... TL. tutarındaki faturaların davalı tarafından kabul edildiği , davalı şirket tarafından davacı adına düzenlenen ... tarihli 60.000,00 TL tutarındaki cezai şart bedeli faturasının davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı , her iki tarafın defterlerine göre, taraflar arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu ve dava/takip konusu alacağın dayanağı olan faturaların davalı şirkete teslim edildiği, tarafların ticari defterleri ve dava dosyası kapsamına göre, davalının ticari defterlerinde davacı adına borç kaydettiği ... tarihli 60.000,00 TL tutarındaki cezai şart bedeli faturası düzenlenmesinin yerinde olduğunun, kabul edilmemesi durumunda takip tarihi itibariyle davacının bakiye ... TL tutarında davalı taraftan alacağının olduğu, kabul edilmesi durumunda takip tarihi itibariyle davacının bakiye alacağının olmadığı, aksine davalı şerkiten ...-...=... TL tutarında davacı taraftan alacağının olduğunu bildirmiştir.
Türk Borçlar Kanununun ifada sıra başlıklı 97. Maddesine göre; Karşılıklı borç yükleyen bir sözleşmenin ifası isteminde bulunan tarafın, sözleşmenin koşullarına ve özelliklerine göre daha sonra ifa etme hakkı olmadıkça, kendi borcunu ifa etmiş ya da ifasını önermiş olması gerekir. Somut olayda, taşıma hizmetinin yerine getirildiği tarihe kadar davacıya ödemesi gereken (bilirkişi raporuna göre ... TL) borçlarını ödemeyen davalı taraf, bu borçlarını ödemeden karşı taraftan edimini yerine getirmesini isteyemez. Alacağını tahsil edemediği için ticari işlerini sürdüremeyen davacıdan bu durumu idare etmesi beklenemez. Davacının sözleşme kapsamında taşıma hizmetini yerine getirdiği, davalının, davacının yerine getirdiği söz konusu taşıma hizmeti karşılığında borcunu ödemediğinin bilirkişi raporuna göre de sabit olduğu, davacının bakiye ... TL tutarında davalı taraftan alacağının olduğu, davalının bu miktarı ödemeden davacının edimini yerine getirmesini bekleyemeyeceği, bu hali ile sözleşmenin feshine davalının sebep olduğu, davacının sözleşmenin feshinde haklı olduğu, davalının cezai şart talebinin yerinde olmadığı anlaşılmakla, asıl dava yönünden davanın kabulüne, birleşen dava yönünden davanın reddine karar verilmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
A) Asıl dava yönünden,
1-Davanın KABÜLÜ ile, davalının Antalya Genel İcra Dairesi'nin .../... Esas sayılı takip dosyasında yaptığı itirazın iptali ile, takibin devamına,
Asıl alacağın %20'si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gerekli ... TL harçtan, peşin olarak alınan ... TL harcın mahsubu ile eksik kalan ... TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat kaydına,
3-Davacı tarafça yapılan dava ilk masrafı 80,70 TL, tebligat gideri 538,00 TL, bilirkişi ücreti 1.200,00 TL olmak üzere toplam 1.818,70 TL yargılama gideri ve mahkememizde peşin olarak alınan harç gideri ... TL harç olmak üzere toplam ... TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafça yatırılan gider avansından arta kalanının karar kesinleştiğinde talebi halinde davacıya iade edilmesine,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden Avukatlık Asgari Ücret tarifesi uyarınca davada kabul edilen miktar dikkate alınarak 17.900,00 TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,
6-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen 1.560,00 TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davalıdan alınarak hazineye irat kaydedilmesine,
B) Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin .../... Esas sayılı dava dosyası yönünden,
1-Davanın REDDİNE,
2-Alınması gerekli 427,60 TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ... TL harcın davacıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde bırakılmasına, arta kalanın karar kesinleştiğinde ve talep halinde iadesine,
4-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
5-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen 1.560,00 TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davacıdan alınarak hazineye irat kaydedilmesine,
6-Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ... TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, Davacı/ birleşen dosya davalı vekili, davalı/ Birleşen dosya davacısı vekili yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi'nde ilgili Hukuk Dairesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı.22/02/2024
Katip ...
✍e-imzalıdır
Hakim ...
✍e-imzalıdır