T.C.
ANTALYA
2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2023/509 Esas
KARAR NO : 2025/182
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 21/07/2023
BİRLEŞEN MAHKEMEMİZİN .../... ESAS SAYILI DOSYASI
DAVA : İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle)
DAVA TARİHİ : 21/07/2023
KARAR TARİHİ : 25/02/2025
Mahkememizde görülmekte bulunan İtirazın İptali (Haksız Eylemden Kaynaklanan Zarar Nedeniyle) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Asıl dosya davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın müvekkilİ şirket tarafından sigortalandığını, ... tarihli kaza sebebiyle ... plakalı aracın zarar gördüğünü, müvekkili şirket tarafından hak sahiplerine ... TL ödeme yapıldığını, sigortalı araç sürücüsü dava dışı ...'ın alkollü olduğunu ve geçerli bir sürücü belgesinin bulunmadığını, bu sebeple davalı aleyhine Antalya Genel İcra Müdürlüğü’nün .../... Esas sayılı dosyası ile ödenen ve sorumlular tarafından karşılanmayan ... TL ana para ve ferilerinin ödenmesi için takip yapıldığını, ancak borçlu tarafından takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu, davalının itirazında aracın işleteni olmadığını ve kaza sebebiyle sorumlu olmadıklarını beyan ettiğini, dava dışı sürücünün aracı kiralamış olmasının davaya etkisinin bulunmadığını, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek itirazın iptaline, takibin devamına, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davalının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.
Asıl dosya davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; takibin müvekkilinin ikametinin bulunduğu Yetkili ... İcra Dairesinde açılmadığını, yetkili mahkemelerin de ... Mahkemeleri olduğunu, müvekkili şirketin kaza yapan aracın maliki olduğunu, ancak işleteni olmadığını, ...'ın ... tarihli sözleşme uyarınca kaza tarihinde aracın zilyedi durumunda olduğunu, aracın kaza yapan sürücünün babası...'a ... tarihinde uzun süreli kira sözleşmesi ile kiralandığını, aracın kaza tarihinde işleteni sürücününde babası olan... olduğunu, aracın... tarafından uzun süreli kira sözleşmesi ile kiralanmış olduğu dönemde sürücü oğlu tarafından kullanılırken meydana geldiğini, aracın kaza tarihinde doğrudan sürücü...'a değil...'a teslim edildiğini, dava konusu trafik kazasında...'ın sürücü olduğu ...plakalı aracın araç kiralama alanında faaliyet göstermekte olan dava dışı ... firmasına ... tarihinde bir yıllık sözleşme ile kiralandığını, müvekkilinin davalıdan kiralanan aracı daha sonra rent car firması tarafından ... tarihinde yapılan uzun süreli kira sözleşmesi ile kaza yapan sürücünün babası...'a kiraladığını, davalı sürücü...'ın ise doğrudan sözleşmelerin tarafı olmadığını, asıl ve birleşen davanın reddine, %20'den aşağı olmamak kaydı ile kötüniyet tazminatına hükmedilmesine, yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin davacının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Mahkememizin .../... esas sayılı dava dosyasında iş bu dosya ile aralarında bağlantı bulunması sebebiyle birleştirme kararı verilmiş ve dosya dosyamız arasına alınmıştır.
Bileşen davada davacı vekili dava dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın müvekkili şirket tarafından sigortalandığını, ... tarihli kaza sebebiyle ... plakalı aracın zarar gördüğünü, müvekkili şirket tarafından hak sahiplerine ... TL ödeme yapıldığını, sigortalı araç sürücüsü dava dışı ...'ın alkollü olduğunu ve geçerli bir sürücü belgesinin bulunmadığını, bu sebeple asıl ve birleşen davada davalı aleyhine Antalya Genel İcra Müdürlüğü’nün .../... Esas sayılı dosyası ile ödenen ve sorumlular tarafından karşılanmayan ... TL ana para ve ferilerinin ödenmesi için takip yapıldığını, ancak borçlu tarafından takibe haksız ve kötü niyetli olarak itiraz edilmesi üzerine takibin durduğunu, asıl ve birleşen davada davalının itirazında aracın işleteni olmadığını ve kaza sebebiyle sorumlu olmadıklarını beyan ettiğini, dava dışı sürücünün aracı kiralamış olmasının davaya etkisinin bulunmadığını, arabuluculuk görüşmelerinin anlaşamama ile sonuçlandığını belirterek davaya konu kazada zarar gören ... plakalı araçta oluşan hasar bedelinin rücusu için asıl ve birleşen davada davalı hakkında açılan mahkememizin işbu dosyanın .../... Esas sayılı dosyası ile birleştirilmesine, itirazın iptaline, takibin devamına; yargılama giderlerinin ve vekalet ücretinin asıl ve birleşen davada davalının üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiş, bu talebini duruşmada tekrarlamıştır.
Bileşen davada davalı vekili davaya cevap dilekçesi ibraz etmemiştir.
DELİLLER VE GEREKÇE :
Asıl ve birleşen davada davacı vekili tarafından BAM. Kararı, poliçe, kaza tespit tutanağı, ifade tutanağı, icra dosyası evrakları, kaza fotoğrafları, ruhsat, ödeme dekontu, asıl ve birleşen davada davalı tarafından uzun dönem kira sözleşmesi, e-fatura, ödeme dekontu, vergi beyannamesi delil olarak sunulmuş, mahkememizce hasar dosyası, poliçe, icra dosyası, kaza tespit tutanağı, alkol ölçümüne ilişkin belgeler getirtilmiş, Trafik Şube Müdürlüğünden ve Noterler Birliğinden sürücü...'ın kaza tarihinde ehliyetinin bulunup bulunmadığı sorulmuş, gelen yazı cevapları dosya arasına alınmış, bilirkişi raporu aldırılarak tüm deliller toplanmıştır.
Asıl ve birleşen dava, trafik kazası sonucu zarar gören üçüncü kişilerin zararını ödeyen davacı sigorta şirketi tarafından alkol ve ehliyetsizlik sebeplerine dayalı olarak sigortalıya karşı başlatılan ilamsız takipte vaki itirazın iptaline ilişkindir.
Tüm deliller toplandıktan sonra dosya bilirkişi heyetine tevdi edilmiş olup, alınan ... tarihli raporda özetle; ... tarihli kaza neticesinde ... plakalı araçtaki toplam hasarın parça + işçilik (KDV dahil) ...-TL olduğu, söz konusu bedelin hasarla uyumlu olduğu, bedelin tamamından asıl ve birleşen davada davalının sorumlu olduğu, değişmesi gereken parça bedellerinin ve işçilik bedellerinin piyasa rayici ile uyumlu olduğu, asıl ve birleşen davada davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin yerinde olduğu hususlarının belirtildiği görülmüştür.
Mahkememizce birleşen dosya yönünden dosya sigorta ekperine ve makine mühendisi bilirkişiye tevdi edilmiş olup alınan ... tarihli ek raporda özetle; ... tarihli kaza neticesinde ... plakalı araçtaki toplam hasarın parça + işçilik (KDV dahil) ...-TL olduğu, söz konusu bedelin hasarla uyumlu olduğu, bedelin tamamından asıl ve birleşen davada davalının sorumlu olduğu, değişmesi gereken parça bedellerinin ve işçilik bedellerinin piyasa rayici ile uyumlu olduğu, asıl ve birleşen davada davacı sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin yerinde olduğu hususlarının belirtildiği görülmüştür.
Asıl davada dava konusu takip dosyası olan Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... E. Sayılı takip dosyasının uyap sisteminden incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlu... ve ... aleyhine ... TL asıl alacak ile ... TL takip öncesi işlemiş faiz olmak üzere toplam ...-TL alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından borca ve tüm ferilerine itiraz edildiği, süresi içerisinde eldeki itirazın iptali davası açıldığı anlaşılmıştır.
Birleşen davada dava konusu takip dosyası olan Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... E. Sayılı takip dosyasının uyap sisteminden incelenmesinde; alacaklı ... tarafından borçlu... ve ... aleyhine ... TL asıl alacak ile ... TL takip öncesi işlemiş faiz olmak üzere toplam ...-TL alacağın tahsili amacıyla icra takibi başlatıldığı, davalı tarafından borca ve tüm ferilerine itiraz edildiği, süresi içerisinde eldeki itirazın iptali davası açıldığı anlaşılmıştır.
Davalı vekili yetkili icra dairesi ve mahkemenin ... Mahkemeleri olduğu yönünde itirazda bulunmuşsa da kaza yeri Antalya olduğundan yapılan yetki itirazları mahkememizce yerinde görülmemiştir.
KTK'nun 95. maddesinde, sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran hallerin zarar görene karşı ileri sürülemeyeceği, ödemede bulunan sigotacının, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigorta ettirene başvurabileceği öngörülmektedir. Görüldüğü gibi davalının işleten sıfatını taşımaması, onun kiracısıyla arasındaki iç ilişkiye ait bir sorundur ve sigortacının trafik sigortasına dayalı olarak tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda başvurabileceği kimse, aracın gerçek işleteni kim olursa olsun, sadece sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi) olan sigorta ettiren olduğundan, davalı taraf sigorta poliçesinin ve sigorta genel şartlarının kendisine yüklediği sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür.
Sigorta sözleşmesine dayalı rücu davalarında, tarafların yükümlülüklerinin belirlenmesinde, taraflar arasındaki ilişkinin sözleşme ilişkisi olması nedeniyle, poliçe ve poliçenin tanzim tarihinde yürürlükte bulunan sigorta genel şartları nazara alınır.
Davalıya ait ...plakalı aracın zorunlu mali sorumluluk sigorta poliçesinin düzenlediği tarih itibariyle 01.06.2015 tarihinde yürürlüğe giren Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartlarının Sigortanın, sigortalıya rücu hakkı "B.4. Zarar Görenlerin Haklarının Saklı Tutulması ve Sigortanın Sigortalıya Rücu Hakkı" başlıklı maddesinde düzenlenmiş, ilgili maddede; "Sigorta sözleşmesinden veya sigorta sözleşmesine ilişkin kanun hükümlerinden doğan ve tazminat yükümlülüğünün kaldırılması veya miktarının azaltılması sonucunu doğuran haller zarar görene karşı ileri sürülemez.
Ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda sigortalıya rücu edebilir.
Sigortalıya başlıca şu nedenlerle rücu edilir:
a)Tazminatı gerektiren olay, sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kasti bir hareketi veya ağır kusuru sonucunda meydana gelmiş ise,
b)Tazminatı gerektiren olay, aracın ilgili mevzuat hükümlerine göre gereken ehliyetnameye sahip olmayan veya geçerliliğini yitirmiş sürücü sertifikasına sahip ya da ehliyetine geçici/sürekli el konulmuş kimseler tarafından sevk edilmesi veya trafik kurallarının ihlali sonucunda meydana gelmiş ise,
c)Aracın, uyuşturucu madde veya ilgili mevzuatta belirlenen seviyenin üzerinde alkollü içki almış kişilerce veya aynı mevzuatta alkollü içki alamayacağı belirtilen kişilerce alkollü içki alınmak suretiyle kullanılması sırasında meydana gelen zararlar,
ç)Tazminatı gerektiren olay, yolcu taşımaya ruhsatlı olmayan araçlarda yolcu taşınması veya yetkili makamlarca tespit edilmiş olan istiap haddinden fazla yolcu veya yük taşınması veya patlayıcı, parlayıcı ve tehlikeli maddeleri taşıma ruhsatı bulunmayan araçlarda, bu maddelerin parlama, tutuşma ve infilakı yüzünden meydana gelmiş ise,
d)Sigortalının rizikonun gerçekleşmesi halinde bu genel şartların B.1. maddesinde belirtilen yükümlülükleri yerine getirmemesinden dolayı zarar ve ziyan miktarında bir artış olursa,
e)Tazminatı gerektiren olayın aracın çalınması veya gasp edilmesi sonucunda olması halinde, çalınma veya gasp edilme olayında sigortalının kendisinin veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin kusurlu olduğu tespit edilirse,
f)Bedeni hasara neden olan trafik kazalarında sigortalının veya eylemlerinden sorumlu olduğu kişilerin, tedavi veya yardım amaçlı sağlık kuruluşuna gitme, can güvenliği nedeniyle uzaklaşma gibi zorunlu haller hariç olmak üzere, olay yerini terk etmesi veya kaza tutanağı, alkol raporu vb. kazanın oluş koşullarına ilişkin gereken belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranması halinde,
Sigortacı rücu sebeplerine dayanarak tazminat sürecini geciktiremez ve bu sebeplere dayalı bilgi ve belgeyi hak sahibinden talep edemez." denilerek, sigortacının sigortalıya rücu edebileceği durumlar belirlenmiştir. İlgili maddede sayılan rücu sebepleri birbirinden bağımsız sebepler olup, rücu sebeplerinden birinin bulunması halinde sigorta şirketi yapılan hasar ödemesinin rücuen tazminini sigortalısından talep edebilir.
Somut olayda taraflar arasında .../... vadeli ZMSS poliçesi, araç kiralama sözleşmesinden önce düzenlenmiş olup poliçede, sigortalı asıl/birleşen dosya davalı ...'dır. Asıl/birleşen dosya davalı tarafından kazaya karışan araç, dava dışı ... firmasına ... tarihinde kiraya verilmiş akabinde Rent A Car firması tarafından...’a .../... tarihleri arasında uzun süreliğine kiralanmış ve kiracıya teslim edilmiştir. Davaya konu trafik kazası ... tarihinde, araç ... zilyetliğinde iken meydana gelmiştir.
Asıl/birleşen dosya davacı sigorta şirketi tarafından kaza nedeniyle 3.kişilere ait araçta meydana gelen hasar bedelleri ... tarihinde zarar görenin kasko sigortasına ödenmiş ve trafik sigortası genel şartlarının B.4/b maddesi sürücünün ehliyetsiz olduğu ile sürücünün alkollü bulunduğu ileri sürülerek ödenen tazminatın sigorta ettirenden (sigortalı, akit) rücuen tahsili için işbu dava ve birleşen dava açılmıştır.
Asıl/birleşen dosya davalıya ait aracın kiralandığı şahıs, 2918 Sayılı KTK'nun 3.maddesine göre aracın işletenidir. Ancak KTK'nun 95. maddesi hükmü uyarınca bu dava ZMSS şirketi tarafından sadece sigorta sözleşmesinin tarafı (akidi, sigortalısı) hakkında açılabilir. (Yargıtay 17 HD 2016/8353 esas- 2019/6270 karar 16/05/2019 tarih ; Yargıtay 17 HD 2013/8389 esas- 2014/7471 karar 12/05/2014 tarih)
Rücu hakkının doğduğu ve ZMSSGŞ 'nın B.4. Maddesinde sayılan hallerin mevcut olduğunu ispat yükü sigorta şirketine aittir. ZMSSGŞ 'nın B.4. Maddesinde "ödemede bulunan sigortacı, sigorta sözleşmesine ve bu sözleşmeye ilişkin kanun hükümlerine göre, tazminatın kaldırılmasını veya azaltılmasını sağlayabileceği oranda kazaya sebebiyet veren sigortalıya rücu edebilir." denilmiştir.
Olayımızda da ZMSSGŞ'ında yer alan ehliyetsiz ve alkollü araç kullanmaktan rücu davası açıldığı anlaşılmıştır. Dosya kapsamında sunulan kaza tespit tutanağında araç sürücüsü dava dışı...'ın ehliyetinin geçici olarak geri alındığı, kaza sırasında ehliyetsiz olduğu bu konuda herhangi bir itiraz olmadığı anlaşılmıştır. Ayrıca aldırılan bilirkişi raporunda araç sürücüsü dava dışı...'ın alkol test raporunda ve kolluk ifade tutanağındaki beyanında 1.91 promil alkollü olduğu ve bundan dolayı işlem yapıldığının belirtildiği, davalı tarafça bu konuda herhangi bir itiraz olmadığı görülmüştür. Kısaca sigortalı araç sürücüsünün kaza sırasında ehliyetinin geçici olarak geri alındığı, ehliyetsiz olarak araç sevk ve idaresinde bulunduğu ve alkollü olduğu tespit edilmiştir. Bu durumda asıl/ birleşen dosya davacı sigorta şirketinin ispat yükünü yerine getirdiği ve rücu şartının gerçekleştiği, asıl dava dosyası ve birleşen dava dosyası için aldırılan bilirkişi raporlarında meydana gelen kaza nedeniyle hesaplanan hasarın ödenen miktarla uyumlu olduğu anlaşılmıştır. ZMSS poliçesine dayanılarak sigortalı aleyhine açılan rücu davasında faizin başlangıç tarihi (sigortalının temerrüt tarihi) zarar görene zararın ödendiği tarihtir. Davacı sigorta şirketince takip talebinde yasal faiz talep edilmiştir. Dosya kapsamında sunulan belgeler incelendiğinde ödeme tarihinden (...) takip tarihine kadar istenen faiz miktarının talep edilebileceği tespit edilmiştir. Bu nedenlerle asıl ve birleşen davaların ayrı ayrı kabulüne karar vermek gerekmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Neden ve kanıtları yukarıda açıklandığı üzere,
A-)1-Asıl dava yönünden davanın KABULÜ İLE,
Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyasında davalı borçlunun itirazının iptali ile, takibin aynen devamına,
2-Alınması gerekli ...-TL harçtan peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davalıdan tahsiline,
3-Davacı tarafından yapılan ...-TL ilk masraf, ...-TL tebligat gideri, ...-TL müzekkere gideri, ...-TL dosya gömleği masrafı, ...-TL bilirkişi ücreti olmak üzere ...-TL yargılama gideri ile peşin alınan ...-TL toplamı ...-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen ...-TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davalıdan alınarak hazineye irat KAYDEDİLMESİNE,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ...-TL maktu vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
B)1-Birleşen Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin .../... Esas sayılı dava yönünden davanın KABULÜ İLE,
Antalya Genel İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyasında davalı borçlunun itirazının iptali ile, takibin aynen devamına,
2-Alınması gerekli ...-TL harçtan peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davalıdan tahsiline,
3-Davacı tarafından yapılan ...-TL ilk masraf ile peşin alınan ...-TL toplamı ...-TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle Adalet Bakanlığı Bütçesinden ödenen ...-TL yargılama giderinin 6325 Sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/a-13 maddesi gereğince davalıdan alınarak hazineye irat KAYDEDİLMESİNE,
5-Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan ...-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
6-Davacı tarafından yatırılan gider avansı bakiyesinin karar kesinleştiğinde talep halinde davacıya iadesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı birleşen dosya yönünden miktar itibariyle kesin, asıl dava yönünden gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Bölge Adliye Mahkemesi'nde ilgili Hukuk Dairesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okundu, usulen anlatıldı. 25/02/2025
Katip ...
(E-imzalıdır)
Hakim ...
(E-imzalıdır)