T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/250 Esas
KARAR NO: 2018/101
DAVA: Maddi ve Manevi Tazminat (Trafik Kazası Nedeniyle Destekten Yoksun Kalma Tazminatı)
DAVA TARİHİ: 04/04/2016
KARAR TARİHİ: 06/02/2018
Mahkememizde görülmekte olan Maddi ve Manevi Tazminat (Trafik Kazası Nedeniyle Destekten Yoksun Kalma Tazminatı) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; .../.../... tarihinde davalı ...'un sevk ve idaresinde bulunan ve malikinin ... Ltd. Şti. Olduğu ... ... ... plakalı aracın, ... ... ... sevk ve idaresindeki elektrikli bisiklete arkadan çarpması sonucu davaya konu trafik kazasının meydana geldiğini, trafik kazasında ...'ın vefat ettiğini, ... ... ... plakalı aracın davalı ... ... ... A.Ş. nezdinde ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu, yine bu aracın davalı ... ... A.Ş. nezdinde ihtiyari genişletilmiş kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, kazayla ilgili olarak davalı ... ... hakkında ... Ağır Ceza Mahkemesinde .../... Esas sayılı dosya ile ceza davası açıldığını beyan etmekle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla müvekilleri ölenin eşi ve çocukları lehine doğan destekten yoksun kalma zararı konulu maddi tazminatın davalı sürücü ve ruhsat sahibi yönünden olay tarihinden sigortacılar yönünden poliçe limiti içerisinde resen belirlenecek temerrüt tarihinden itibaren avans faizil ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacılara ödenmesine ... için 25.000-TL, ... için 10.000-TL, ... ... için 20.000-TL, ... için 10.000-TL olmak üzere toplam 65.000-TL manevi tazminatın olay tarihinden işleyecek faizi, yargılama giderleri ve vekalet ücretiyle birlikte ... okur ve ... Ltd. Şti. 'den ve 3.000,00-TL maddi tazminatın olay tarihinden işleyecek faizi, yargılama giderleri ve vekalet ücretiyle birlikte davalılardan ortaklaşa ve zincirleme alınarak ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı ... ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ... ... plakalı aracın .../.../...-... bitiş tarihleri arasında ZMMS poliçesi ile sigortalı olduğunu ve diğer davalı şirket adına kaza tarihi itibariyle maddi hasarda kişi başına 310.000,00-TL'sine kadar azami sorumluluk hadleri ile müvekkili şirkete sigorta ettirildiğini, davacılar vekilinin temerrüt tarihinden itibaren avans faizi talebini müvekkili sigorta şirketine de yöneltmesinde yasal isabet bulunmadığını, çünkü davacıların müvekkili şirkete dava tarihinden önce herhangi bir başvuruda bulunulmadığını, beyan etmekle davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; ... ... ... plakalı aracın müvekkili şirketçe .../.../...-... tarihleri arasında kasko sigorta poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigorta hukukunda öncelik sırasına göre ZMSS sigortasının öncelikli sorumlu olduğunu, trafik sigortası bir meblağ sigortalı olmayıp bir zarar sigortası olduğunu, zarar görenlerin kaza nedeniyle uğradığı gerçek maddi zararın tespiti ve sigortalının kusur oranında bu gerçek zararın tazmini esas olduğunu beyan etmekle açılan davanın reddine, genel şartlara uygun olarak tüm hasar evrakları ile birlikte hasar başvurusu yapılması gerektiğini, hiçbir başvuru yapılmadan açılan davaya müvekkilinin dava açılmasına sebebiyet vermemesi nedeniyle dava masraflarından, faizden ve tüm ferilerinden sorumluluğunun ve temerrüdünün bulunmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... ... vekili cevap dilekçesinde özetle; kazanın oluşumunda davacı ...'nın asli kusurlu olduğunu, davacının müvekkilinin önüne bir anda çıktığını, gerek kaza sırasında tanzim edilen kaza tespit tutanağı gerekse ...Ağır Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosyasında keşif yapılmak suretiyle alınan bilirkişi raporunda davacının asli kusurlu olduğunun belirlendiğini beyan etmekle, ceza dosyasının bekletici mesele yapılmasını, davacılar adına talep edilen fahiş miktardaki manevi tazminatın zenginleşme aracı olarak görüldüğü, felaketi özendirir nitelikte olduğu dikkate alınarak reddine, davacı ...'ın kusur nedeniyle kazanın meydana geldiği ve miras bırakan ...'ın kask takmaması nedeniyle kafa travmasına bağlı olarak vefat ettiğinden, kimse kendi kusuruna dayalı olarak hak talep edemeyeceği ilkesi gözetilerek davacıların tüm maddi tazminat taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dosya içerisine; Davacı vekili tarafından kaza tespit tutanağı, ZMMS sigorta poliçesi örneği, ihtiyari genişletilmiş kasko poliçesi örneği, ölüm belgesi, öğrenci belgeleri ibraz edilmiş, ... Ağır Ceza Mahkemesinin .../... Esas sayılı dosya celp edilmiş, gerçek kişi tarafların ekonomik ve sosyal durumları ilgili kolluk birimlerince araştırılmış, ... Sigorta'dan ... nolu ödeme dekontu ve ... nolu poliçe sureti getirtilmiş, .. ... .. Müdürlüğünden davacılara rücuya tabi gelir yada ödeme yapılıp yapılmadığı araştırılmış, kusur ve aktüerya raporları aldırılmıştır.
Dava; trafik kazası sonucu davacıların murisinin vefatı nedeniyle açılan destekten yoksun kalma tazminatı ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; kazadaki kusur durumu, davacıların muris ...'ın vefatı nedeniyle varsa talep edebileceği destekten yoksun kalma tazminatının ve manevi tazminatın miktarı ve davalıların zarardan sorumlu olup olmadıkları ihtilaflıdır.
Destekten yoksun kalma tazminatı TBK'nın 53. Maddesinde düzenlenmiş olup, hangi hallerde bu tazminata hükmolunacağı açıklanmıştır.
Destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödettirilmesidir.
Haksız bir eylem sonucu desteğini yitiren kimse TBK'nın 53. Maddesine dayanarak uğradığı zararın ödetilmesini isteyebilir. Ancak destekten yoksun kalma tazminatına hükmedilmesi için öncelikle ölen ile destekten yoksun kalan arasında maddi yönden düzenli ve eylemli bir yardımın varlığı gerekir. TBK 53. Maddesinde sözü geçen destek kavramı hukuksal bir ilişkiyi değil, eylemli bir durumu hedef tutar ve ne hısımlığa ne de yasanın nafaka hakkındaki hükümlerine dayanır. Sadece eylemli ve düzenli olarak geçimini kısmen veya tamamen sağlayacak şekilde yardım eden ve olayların olağan akışına göre eğer ölüm vuku bulmasaydı, az çok yakın bir gelecekte de bu yardımı sağlayacak olan kimse destek sayılır. Bununla birlikte destekten yoksun kalan kimsenin devamlı ve gerçek bir ihtiyaç içerisinde bulunması gerekir. Genel olarak bakım ihtiyacı, sosyal düzeye uygun olan yaşamın devamını sağlamak için gerekli olan olanaklardan yoksun kalmayı anlatır. Eğer ölenin eylemli olarak baktığı davacı ölüm yüzünden bu bakımın sağladığı yaşama düzeyinin altına düşmüş olursa, ihtiyaç bulunma koşulu gerçekleşmiş sayılır.
Manevi tazminat ise, TBK 56. Maddesinde düzenleşmiş olup, "Ağır bedensel zarar veya ölüm halinde zarar görenin veya ölenin yakınlarında da manevi tazminat olarak uygun bir miktar paranın ödenmesine karar verilebilir." hükmüne amirdir.
Manevi tazminatın miktarını tayin etme hakimin takdirine bırakılmış bir konu olmakla beraber hükmedilecek miktarın uğranılan zararla orantılı, duyulan acıyı hafifletecek nitelikte olması gerekir. Takdir edilecek manevi tazminat hakkaniyete uygun olmalıdır. Manevi tazminat bir ceza olmadığı gibi mal varlığı hukukuna ilişkin zararı karşılaması da amaç edinilmemiştir. Kusurlu olana yalnız hukukun ihlalinden dolayı yapılan bir kötülük de değildir. Aksine zarara uğrayanda bir huzur duygusu doğurmalıdır. Tazminatın sınırı onun amacına uygun olarak belirlenmelidir. Manevi tazminatın takdiri yapılırken tarafların sosyal ve ekonomik durumları gözetilmeli, manevi tazminatın miktarı bir taraf için zenginleşme aracı, diğer taraf için de yıkım olmamalıdır. Manevi tazminatın miktarının belirlenmesinde her olaya göre değişen özel hal ve şartlar gözetilmelidir.
Dosyadaki gerek ceza mahkemesi dosyasından gerekse tarafların beyanından kaza olayının .../.../... tarihinde meydana geldiği, davacıların eşi ve annesi olan ... doğumlu ...' ın, davacı oğlu ...'ın sevk ve idaresindeki elektrikli bisikletle seyir halinde iken davalılardan ...' un kullandığı ... ... ... plakalı araçla çarpışmaları sonucunda vefat ettiği anlaşılmakta olup, davalılardan ... Ltd. Şti.'nin aracın işleten maliki, ... A.Ş.'nin aracın ZMMS sigortacısı, diğer davalı ... A.Ş.'nin ise aracın ihtiyari Genişletilmiş Kasko Poliçesini yapan sigorta şirketi olduğu anlaşılmaktadır.
Yine dosyada mevcut nüfus kayıt örneğinin incelenmesinde de, davacı ...'ın ölenin eşi, davacılar ... ..., ... ..., ...' ın ölenin çocukları oldukları anlaşılmıştır.
... ... ... Müdürlüğünden gelen .../.../... tarihli cevabi yazıya göre, davacılara rücuya tabi peşin sermaye değerli gelir bağlanmadığının bildirildiği görülmüştür.
Kaza olayındaki kusur durumuna ilişkin trafikçi bilirkişi ... tarafından düzenlenen .../.../... tarihli rapora göre; elektrikli bisiklet sürücüsü ...'ın %75 oranında, ... .... ... plakalı kamyonet sürücüsü ...'un %25 oranında kusurlu olduklarının belirtildiği anlaşılmıştır.
Aktüer bilirkişi ... ... tarafından düzenlenen .../.../... tarihli rapora göre; .../.../... tarihinde meydana gelen trafik kazası sonucu ölen ...'ın desteğinden yoksun kalanlardan; eşi ...'ın destekten yoksun kalma tazminatı alacağının 172.247,05-TL olduğu, oğlu ...'ın destekten yoksun kalma tazminatı alacağının 9.382,13-TL olduğu, oğlu ...'ın destekten yoksun kalma tazminatı alacağının 10.154,33-TL olduğu, kızı ...'ın destekten yoksun kalma tazminatı alacağının 41.800,49-TL olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
Davalı ... ... vekilinin rapora karşı itiraz dilekçesinde; tarafların kusur oranlarının hesaplanan tazminat tutarında indirilmediğini, müvekkilinin kazada %25 oranında kusurlu olduğundan hesaplanantazminat sorumluluğunun %25 oranında olduğunu, yargıtay içtihatlarına göre indirim yapılması gerektiğini bildirmesi üzerine aktüerya bilirkişisi ...'den ek rapor aldırılmış, bilirkişi .../.../... tarihli ek raporunda; -kazanın meydana gelişindeki kusur oranlarını dikkate almak suretiyle- eldeki dava açısından davacı eş ...'ın destekten yoksun kalma tazminatı alacağının 43.061,76-TL, oğlu ...'ın 2.345,53-TL, oğlu ...'ın 2.538,58-TL olduğu, kızı ...'ın 10.450,12-TL olduğunun, bu miktarlardan davalı tarafın sorumlu olduğunun belirtildiği anlaşılmıştır. Mahkememizce bilirkişi kök ve ek raporunun gerekçeli, ayrıntılı ve denetime elverişli oluşu sebebiyle, kusur oranlarının doğru olarak belirlendiği en son rapora, kök rapordaki temel esaslarla birlikte itibar etmek gerekmiştir.
Davacılar vekili .../.../... tarihli ıslah dilekçesi ile destekten yoksunluğa ilişkin maddi tazminat taleplerini 3.000,00.-TL'den bilirkişi raporunda hesapladığı gibi toplam 58.395,99.-TL' ye yükseltmiş, ıslah harcını yatırmış ve ıslah dilekçesinin davalılara usulüne uygun olarak tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Ayrıca TBK'nın "tazminatın belirlenmesi" başlıklı 51. maddesinde; hakimin, tazminatın kapsamını ve ödenme biçimini, durumun gereğini ve özellikle kusurun ağırlığını göz önüne alarak belirleyeceği belirtilmiş; "Tazminatın indirilmesi" başlıklı 52. maddesinde ise; zarar gören, zararı doğuran fiile razı olmuş veya zararın doğmasında ya da artmasında etkili olmuş yahut tazminat yükümlüsünün durumunu ağırlaştırmış ise hakimin, tazminatı indirebileceği ya da tamamen kaldırabileceği açıklanmıştır. Bu düzenlemeler doğrultusunda, meydana gelen trafik kazasında davacıların murisinin kask takmadığı, kaza neticesinde kafasından aldığı darbeler nedeni ile künt kafa travmasına bağlı olarak ölüm olayının gerçekleştiği dosyadaki tutanaklardan anlaşılmış olup, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemelerinin yerleşik içtihatları doğrultusunda bilirkişi tarafından hesaplanan tazminat miktarları üzerinden %20 oranında müterafik kusur indirimi yapılmıştır.
Davalı ...'nın kazaya %25 kusuruyla neden olan ... ... ... plaka sayılı aracın kaza tarihi itibari ile kasko sigortacısı olduğu sabittir. Motorlu Kara Taşıtları İhtiyari Mali Sorumluluk Sigortası Genel Şartların "Sigorta Teminatının Kapsamı" başlıklı 1. Maddesine göre Sigortacı, işbu poliçede gösterilen aracın kullanılmasından doğan ve Karayolları Trafık Kanununa ve Umumi Hükümlere göre aracın işletenine terettüp eden hukuki sorumluluğu ve bu poliçe teminat kapsamında olmak şartıyla Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası hadlerinin üzerinde kalan kısmını, poliçede yazılı hadlere kadar temin eder. Yukarıda açıklanan nedenler kusur ve müterafik kusur indirimi yapılmak suretiyle belirlenen, davacıların talep edebileceği tazminat miktarının ZMMS poliçesi limitleri dahilinde kaldığı, kasko sigortacısından manevi tazminat taleplerinin de olmadığı anlaşılmakla davalı ... yönünden açılan davanın reddine karar verilmiştir.
Manevi tazminat talepleri bakımından ise somut olayın özellikleri, davacılardan ...'ın annesinin hayatını kaybettiği kazadaki kusurunun ağırlığı, davalı tazminat yükümlüsünün kusurunun daha hafif olması, annelerini kaybeden çocukların yaşları, anneye olan ihtiyaçları, tarafların sosyal ve ekonomik koşulları, manevi tazminatın zenginleşme ve yoksullaşma nedeni olmaması, paranın alım gücü dikkate alınmak suretiyle davacı çocuklar ve ...'ın manevi tazminat taleplerinin tamamına, eş ve kazaya neden olan çocuğun manevi tazminat taleplerinin kısmen kabulüne karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Maddi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile,
Davacı ... ... için 34.449,40-TL, Davacı ... için 1.876,42-TL, Davacı ... için 2.030,86-TL, davacı ... ... için 8.360,10-TL olmak üzere toplam 46.716,78-TL maddi tazminatın davalılar ... ... ve ... Şti. Yönünden kaza tarihinden, davalı ...A.Ş. Yönünden dava tarihinden işleyecek avans faiziyle birlikte müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine, davalı sigorta şirketinin poliçe limiti ile sınırlı sorumlu tutulmasına,
Fazlaya ilişkin maddi tazminat istemlerinin reddine,
Davalı kasko sigortacısı ... yönünden maddi tazminat sorumluluğunun henüz doğmadığı anlaşıldığından bu davalı yönünden açılan davanın REDDİNE,
a-Maddi tazminat yönünden alınması gerekli 3.191,22.-TL nispi karar ve ilam harcından, peşin olarak alınan 469,56.-TL (Peşin Harç : 280,36.-TL + Islah Harcı : 189,20-TL) harcın mahsubu ile bakiye 2.721,66.-TL karar ve ilam harcının davalılar ... ..., ... Şti., davalı ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b-Davacılar tarafıntan yatırılan 29,20-TL başvuru harcı, 280,36-TL peşin harç, 189,20-TL ıslah harcı olmak üzere toplam 498,76-TL'nin davalılar ... ..., ... Şti., davalı ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile DAVACILARA VERİLMESİNE,
c-Yargılama sırasında davacılar tarafından yapılan 1.181,70.-TL masrafın kabul red oranına göre hesaplanan 945,35-TL'sinin davalılar ... ..., ... Şti., davalı ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile DAVACILARA VERİLMESİNE,
6100 sayılı HMK'nun 333 maddesi gereğince davacının yatırmış olduğu gider avansından var ise bakiye kalan kısmın karar kesinleştiğinde gider avansını depo davacı tarafa İADESİNE
d-Davacılar vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunana AAÜT uyarınca maddi tazminat yönünden kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan 5.488,84.-TL nispi vekalet ücretinin davalılar ... ..., ... Şti., davalı ...A.Ş.'den müştereken ve müteselsilen tahsili ile DAVACILARA VERİLMESİNE,
e-Davalılar ... ... ve ...A.Ş. kendilerini vekille temsil ettirdiklerinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre maddi tazminat yönünden reddedilen miktar üzerinden hesaplanan 2.180,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak Davalılar ... ve ...A.Ş.'ye ÖDENMESİNE,
f-Davalı ...A.Ş. Kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'ne göre hesaplanan 2.180,00-TL vekalet ücretinin davacılardan alınarak davalı ... A.Ş.'ye ÖDENMESİNE,
2-Manevi tazminat davasının KISMEN KABULÜ ile,
Davacı ... için 20.000,00-TL, davacı ... için 5.000,00-TL, Davacı ... ... için 10.000,00-TL, ... ... için 10.000,00-TL olmak üzere toplam 45.000,00-TL manevi tazminatın kaza tarihinden işleyecek yasal faiziyle birlikte davalılar ... ... ve ... Şti. 'den kaza tarihinden müştereken ve müteselsilen tahsili ile davacılara verilmesine,
Fazlaya ilişkin manevi tazminat istemlerinin REDDİNE,
a-Manevi tazminat yönünden alınması gerekli 3.073,95.-TL nispi karar ve ilam harcının davalılar ... ... ve ... Şti. 'den müştereken ve müselsilen tahsili ile HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
b-Manevi tazminat davası yönünden ayrıca bir yargılama gideri yapılmadığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına,
c-Davacılar kendilerini vekille temsil ettirdiği dikkate alınarak karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT 'ye göre kabul edilen manevi tazminat yönünden hesaplanan ve taktir edilen 5.300,00.-TL vekalet ücretinin davalılar ... ... ve ... Şti. 'den müştereken ve müselsilen tahsili ile DAVACILARA VERİLMESİNE,
d-Davalı ... ... vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT'nin 10/2. maddesine göre reddedilen manevi tazminat yönünden hesaplanan 2.180,00-TL vekalet ücretinin davacı Davacı ... ... ve ...'dan alınarak davalı ...'a VERİLMESİNE,
Dair, davacı asil ... ... ve davacılar vekili ile davalı ... ... vekilinin yüzlerine karşı, diğer davalıların yokluğunda HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 06/02/2018
Katip ...
e-imzalı
Hakim ...
e-imzalı