T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2016/731 Esas
KARAR NO: 2018/864
DAVA: İtirazın İptali
DAVA TARİHİ: 14/10/2016
KARAR TARİHİ: 27/12/2018
Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
DAVA: Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; müvekkili firmanın, karşı yan ...'ya ... Çimento fabrikasında kullanılmak üzere iki adet komple kapasiteli (ilki küçük ikincisi büyük) fan grubu sipariş ettiğini, müvekkili firmanın davalı firmayı Çimento Fabrikasına davet ettiğini, tüm ünite ve özellikleri anlattığını, istenen fan grubu özellikleri ve bu fan gruplarından beklenen fayda izah edilerek amaca uygun nitelikte fan grubu almak istediğini beyan ettiğini, davalı firmanın ise sektörde lider olduğunu, çimento fabrikası ve makinalar üzerinde yaptığı inceleme ve müvekkilin beyanları ve beklentileri doğrultusunda en iyi Fan gruplarını üreterek teslim edeceğini beyan ettiğini, daha sonra ise davalı tarafından müvekkiline imzalaması için müşteri teklif formunu hazırlayarak gönderdiğini, bu müşteri teklif formunun son derece teknik tabirler içermekte olup müvekkilinin amacına sadece burada yazan özelliklerin hizmet edeceği davalı tarafından beyan edildiğinden, bu belgenin müvekkili tarafından imzalandığını, ancak bu form üzerindeki hiçbir ibarenin müvekkili firmaca yazılmadığını, kararlaştırılmadığını, davalının bu form imzalanmadan işlem yapılamayacağına dair beyanı üzerine akdedildiğini, ancak daha sonra küçük kapasiteli olan fan grubunun çimento fabrikasına getirildiğinde müvekkilinin talep ettiği özellikleri taşımadığının görüldüğünü, küçük kapasiteli fan grubunun ... çimento fabrikasında olup kullanılır durumda olmadığını, diğerinin ise karşı yan uhdesinde bulunduğunu, müvekkilinin sorunun çözülmesi, alınan ödemeler karşılığında verilen hizmetteki ayıbın giderilmesi ve/veya alınan ödemelerin iadesi konusunda yaptığı taleplerin davalı şirket yetkilileri tarafından karşılıksız bırakıldığını, müvekkilinin alacağının tahsili amacıyla ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı dosyası ile ilamsız icra takibine girişildiğini, ancak davalı tarafça itiraz edilmesi nedeniyle takibin durdurulduğunu, davalının itirazlarının haksız ve yersiz olduğunu belirterek, itirazın iptali ile takibin devamına ve %20 icra inkar tazminatına hükmolunmasını talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili ...tarihli açıklama dilekçesinde; 290.000,00.-TL bedelli takip ve dava konusu edilen çekin taraflar arasındaki ilk sözleşmenin garantisi olarak teminat olarak alındığını belirtmiştir.
CEVAP/KARŞI DAVA: Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Davacı/Karşı Davalı firmanın, itirazın iptali talepli dava dilekçesinde, gerçek dışı beyanlarda bulunmakta, bir kısım gerçekleri de çarpıtarak, eksik göstermekte, müvekkili şirketin sözleşme ve imalat kurallarına uygun olarak imal edip kendisine teslim edilen Bilyalı Değirmen Fanını, ayıplı bir fan imiş gibi göstermeye çalışmakta olduğunu, bu amaca yönelik olarak, gerek ... Asliye Hukuk ve Sulh Hukuk Mahkemeleri 'ne sunduğu delil tespit dilekçelerinde, gerekse bu dilekçeler ile hemen hemen aynı içerikteki dava dilekçesinde, basit bir şekilde anlatılabilecek bir olayı, başından itibaren bütün gelişmeleri belirtmek yerine, lüzumsuz tekrarlarla, asılsız iddialarla karmaşık hale getirmeye çalışmakta olduğunu, Davacı/Karşı Davalı şirketin müvekkili şirketten ... yılı ... ayında bir adet İD Fan teklifi istediğini, müvekkili şirket tarafından alternatifli fan teklifleri verildiğini, kendilerine bir fan teklifinde bulunması gereken tüm teknik detaylar açık ve net bir şekilde bildirildiğini Davacı/Karşı Davalı şirketin, teklifin üzerinden aylar geçtikten sonra tekliflerden birinde kendi isteği ile karar kıldığını ve sözleşme imzalandığını, basiretli bir tacir olarak hareket etmesi gereken Davacı/Karşı Davalı şirketin, 110.000 Euro gibi bir bedeli olan bir fan imalat sözleşmesini araştırmadan imzaladığını iddia etmesinin gayri ciddi, akla ve mantığa aykırı bir iddia olduğunu, kaldı ki, sözleşmeye konu fanın spesifikasyonlarının davacı/karşı davalı şirket tarafından hazırlanarak müvekkil şirkete verildiğini, teklif ve kontratlarda gerekli tüm teknik bilgilerin yer aldığını, Davacı/Karşı Davalının küçük kapasiteli fan olarak belirttiği Bilyalı Değirmen Fanının, Davacı/Karşı Davalının onayı alınmadan, amacı karşılayacak nitelikleri sağlanmaksızın ansızın müvekkilince gönderildiği iddiasının da gerçek dışı olduğunu, Davacı/Karşı Davalının icra takibine konu alacağını dayandırdığı ... tarihli 290.0000 TL miktarlı çekin, ilk fan ile ilgili teslimat öncesi ödenen/ödenecek olan 99.000 Euro karşılığı teminat olarak müvekkili şirketçe tanzim edilerek Davacı/Karşı Davalıya teslim edildiğini, ilk fanın tesliminin yapılması sonrasında müvekkili şirkete iade edilmesi gerekirken bu şekilde İcra takibine konu edilmesinin haksız ve yasaya aykırı olduğunu, zaten süresi içinde muhatabına iade edilmeyen çekin herhangi bir hükmünün de olmadığını belirterek, haksız davanın reddi ile %100 kötü niyet tazminatına hükmolunması gerektiğini, karşı dava yönünden ise fazlaya ilişkin hakları sakı kalmak kaydıyla 125.000,00.-Euro'nun ihtar tarihi ...tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesine göre hesaplanacak faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLER VE DEĞERLENDİRİLMESİ: Dosya içerisine; sipariş formları, muavin defter kayıtları, fatura ve ihtarnameler sunulmuş, mahallinde ve ayrıca talimat yoluyla keşfen bilirkişi incelemesi yaptırılmak suretiyle raporlar aldırılmış, yine dosya içerisine ... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... D.İş, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyaları, ... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı takip dosyası celp edilmiştir.
Dava; çekten dolayı girişilen icra takibine yönelik itirazın iptali davası olup, karşılık dava ise yüklenici tarafından iş sahibi aleyhine imalat bedeline ilişkin açılan alacak davası niteliğindedir.
Asıl davada uyuşmazlık; çekten kaynaklanmakta ise de, münhasıran kambiyo hukuku kapsamında kalan nedenlere dayalı değildir. 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesine dayalı olarak davacı iş sahibi tarafından davalının sözleşmeden kaynaklı edimlerini kabule icbar edilemeyecek şekilde ayıplı imal etmesi nedeniyle senetteki alacağın muaccel hale geldiğinden bahisle girişilen icra takibine yönelik itirazın iptali davasıdır.
Taraflar arasında çimento fabrikasında kullanılmak üzere davalı yüklenici tarafından imali kararlaştırılan 2 adet fan makinesi imalatına ilişkin sözlü anlaşmanın varlığı ihtilafsız olup, bu fan makinelerinden küçük olanın davcı iş sahibine teslim edildiği, 2.fan makinesinin ise davacıya teslim edilmediği hususu ihtilafsızdır.
2 adet fan makinesinden küçük olan için 110.000,00.-Euro'nun kararlaştırıldığı diğer ikinci fan makinesi için de 125.000,00.-Euro bedel kararlaştırıldığı da taraflar arasında ihtilafsızdır.
Yine taraflar arasında birinci fan makinesi için kararlaştırılan 110.000,00.-Euro'nun ödendiği hususu da ihtilafsızdır. Ayrıca asıl davanın dayanağını teşkil eden 290.000,00.-TL bedelli çekin sözleşme kapsamında edimin ifa olunmaması ihtimaline binaen teminat olarak davacı iş sahibine verildiği hususu da ihtilafsızdır.
Uyuşmazlık; davalı yüklenici tarafından sözleşme ile kararlaştırılan edimin sözleşmeye uygun şekilde yerine getirilip getirilmediği, davacıya teslim edilip edilmediği, asıl davanın konusunu oluşturan takip konusu çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, çek nedeniyle davacının davalıdan talep edebileceği alacak bulunup bulunmadığı, ayrıca karşı dava yönünden de karşı davacı yüklenicinin iş sahibi olan davalıdan imalat bedelinden kaynaklı alacağının bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkindir.
... İcra Müdürlüğünün .../... Esas sayılı takip dosyasının incelenmesinde; davacı alacaklı tarafça borçlu davalı aleyhinde 290.000,00.-TL asıl alacak, 18.603,70.-TL faiz alacağı olmak üzere toplam 308.603,70.-TL alacaktan dolayı ilamsız icra takibine girişildiği, ödeme emrinin borçluya tebliğ edilmesi üzerine süresinde borçlu vekili tarafından icra dairesine verilen itiraz dilekçesiyle borcun tamamına itiraz edilerek takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Sözleşmeye konu olan 2 adet fan makinesinden ilk sözleşmenin konusu küçük fan grubunun davacı iş sahibine teslim edilip, davacı uhdesinde bulunduğu, ikinci büyük olan fan grubunun ise imalatının gerçekleştirildiği ancak davacı tarafça kabul edilmediğinden davalı yüklenicinin uhdesinde bulunduğu anlaşılmaktadır.
Mahallinde ...tarihinde keşif yapılmış ve davalı yüklenicinin uhdesinde bulunan büyük fan makinesine ilişkin teknik bilirkişiden rapor aldırılmış, Makine Mühendisi Bilirkişi tarafından düzenlenen ...havale tarihli rapora göre; incelemesi yapılan fanın halen imalatçı firmanın ...Fabrikasında bulunduğunu, söz konusu fanın sözleşme şartlarına uygun ve ayıpsız olarak imal edildiğini, sevke hazır durumda bekletildiğini mütalaa ettiği anlaşılmıştır.
Davacı iş sahibinin uhdesinde bulunan fan makinesi ile ilgili olarak ... Asliye Hukuk Mahkemesine talimat yazılmak suretiyle keşfen bilirkişi raporu aldırılmış olup, Bilirkişi ...tarafından düzenlenen ...tarihli rapora göre; davacının uhdesinde bulunan incelemesi yapılan fan grubunun sözleşmede beyan eten özellik ve şartları ihlal eder nitelikte bir ürün tasarımı ve ürün imalatı gerçekleştirmediğinin, yani her iki tarafça imza altına alınan sözleşmeye aykırı bir imalat bulunmadığını, davacının iddia ettiği ayıp veya olumsuzluklara dair olması gereken özellik ve şartları teklif şartname veya şartnamede belirtmediğinden yani taahhüt altına almadığından dolayı davacı iddialarının yersiz olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
... Asliye Hukuk Mahkemesinin .../... D.İş sayılı tespit dosyasında yaptırılan bilirkişi incelemesine göre; .../.../... tarihli bilirkişi heyetinin raporuna göre, davacı iş sahibinin uhdesinde bulunan ve Kavak şantiyesinde olan fan grubunun proje ve imalat kurallarına uygun olarak yapıldığı kanaatinde olunduğunun mütalaa edildiği anlaşılmıştır.
... Sulh Hukuk Mahkemesinin .../... D.İş sayılı dosyasında rapor düzenleyen bilirkişi heyeti ise ...tarihli raporlarında; davacı uhdesinde bulunan fan makinesinin teknik olarak uygun olmadığını, kullanım esnasında doğabilecek iş kazalarından dolayı çevreye ve çalışanlara zarar verebileceğini, iş güvenliği açısından da sakınca yaratabilecek durumda olduğu yönünde görüş beyan ettikleri anlaşılmıştır.
Dosya içerisine celp edilen ...'ın .../.../... tarihli yazısına göre; davacı şirkete hitaben düzenlenen .../.../... vadeli 62.500,00.-Euro tutarlı teminat mektubunun .../.../... tarihi itibariyle tazmin edilerek davacı şirkete 62.500,00.-Euro karşılığı 205.625,00.-TL ödendiği anlaşılmakta olup, davacı taraf da bu hususa itiraz etmemektedir.
Davalı delilleri arasında yer alan ... Noterliğinin .../.../... tarihli ... yevmiye nolu ihtarnamesi incelendiğinde; davalı yüklenici tarafça davacıya hitaben düzenlendiği, ".../.../... tarihli yazıda sözleşme konusu fanın kabul edilmeme teslim alınmama gerekçesi olarak belirtilen hususların haksız ve kötü niyetli olduğunun, .../.../... tarihli çimento fabrikası ön ısıtıcı fanı imalat sözleşmesini tek taraflı ve haksız yere feshetmeniz nedeniyle imalatı tamamlanan söz konusu fanın bedeli olan 125.000,00.-Euro'yu ihtarnamenin tebliğinden itibaren 3 gün içinde şirketimize nakden ve defaten ödemenizi, aksi takdirde gerek fan badeli olan 125.000,00.-Euro'nun, gerekse uğradığımız ve uğrayacağımız her türlü maddi manevi zararlarımızın tazmini için yasal yollara müracaat etmek zorunda kalacağımızı ihtaren bildiririz" şeklinde düzenleme içerdiği ve bu ihtarnamenin davalı iş sahibine ...tarihinde tebliğ edildiği anlaşılmıştır.
Yine dosyada mevcut davacı şirket tarafından davalı yükleniciye hitaben yazılan .../.../... tarihli yazı içeriği incelendiğinde; davacı iş sahibi tarafından davalıya hitaben imal edilen ve tamamen standart dışı olan maliyeti düşürmek amacıyla yapılan üretimin ortaya telafisi mümkün olmayan zararlara yol açacağından, bu imalat nedeniyle ileride her iki tarafı da ağır ve telafisi mümkün olmayan zarara uğratacağından ID FAN'ın taraflarınca kabul edilmeyeceği ve teslim alınmayacağının, ayrıca teslimat süresinin de 79 gün geciktirildiğinin belirtilerek siparişin teslim alınmayacağının bildirildiği görülmüştür.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık eser sözleşmesinden kaynaklanmakta olup, eser sözleşmesi yüklenicinin bir eser meydana getirmeyi, iş sahibinin de buna karşılık bir bedel ödemeyi üstlendiği, taraflara karşılıklı haklar ve borçlar yükleyen bir iş görme akdi olup, yazılı şekle tabi değildir.
Çek, hukuksal niteliği itibariyle belli bir borç ikrarını içeren kambiyo senedi niteliğinde olup, ödeme vasıtasıdır. Mevcut bir borcun ifası amacıyla verildiği yönünde karine mevcuttur.
Takip ve asıl davanın konusunu oluşturan çekin aradaki eser sözleşmesi ilişkisi sebebiyle ve teminat çeki olarak verildiğini, bunu ileri sürenin ispat etmesi gerekir. Takip ve davaya konu edilen çekin aradaki eser sözleşmesi uyarınca davalı yüklenicinin sözleşmeden kaynaklanan edimini ifa etmemesi ihtimaline binaen davacı iş sahibine teminat olarak verildiği hususu her iki tarafın da kabulündedir. Bu durumda eser sözleşmesine konu işin yapılıp bitirilerek tesliminin gerçekleştiğinin kanıtlanması halinde teminat olarak verilen çek bedelsiz kalacak ve icra takibinin dayanağı ortadan kalkacaktır. Kambiyo taahhüdünde bulunulması, temel ilişkideki alacağı ortadan kaldırmaz. Alacaklı tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla hem temel ilişkiye, hem de kambiyo senedine dayalı olarak talepte bulunabilir.
6098 sayılı TBK'nın 106.maddesi alacaklının temerrütü başlığını taşımakta olup, buna göre; "Yapma veya verme edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklı haklı bir sebep olmaksızın onu kabulden veya borçlunun borcunu ifa edebilmesi için kendisi tarafından yapılması gereken hazırlık fiillerini yapmaktan kaçınırsa temerrüte düşmüş olur. Alacaklı müteselsil borçlulardan birine karşı temerrüte düşerse diğerlerine karşı da temerrüte düşmüş olur."
TBK madde 107'ye göre; "Alacaklının temerrüte düşmesi durumunda borçlu, hasar ve giderleri alacaklıya ait olmak üzere teslim edeceği şeyi tevdi ederek borcundan kurtulabilir. Tevdi yerini ifa yerindeki Hakim belirler. Bununla birlikte ticari mallar Hakim kararı olmadan da bir adliyeye tevdi edilebilir."
Alacaklının temerrüte düşmesi öğretide: üç koşulun gerçekleşmesine bağlı tutulmuştur. Buna göre borç muaccel olacak, borçlu ifayı borca uygun şekilde teklif edecek ve alacaklının da ifayı haklı bir nedene dayanmaksızın reddetmesi gerekecektir.
Dava konusu olayda birinci fan bedeli tutarı 110.000,00.-Euro davacı iş sahibi tarafından davalı yükleniciye ödenirken, bunun karşılığında asıl davanın konusunu teşkil eden 290.000,00.-TL bedelli çek ile birlikte 62.500,00.-Euro tutarlı ...'a ait teminat mektubu da davalı yüklenici tarafından davacı iş sahibine verilmiş olup, yine bu 62.500,00.-Euro bedelli teminat mektubunun ...tarihinde paraya çevrilerek davacı şirkete ödendiği anlaşılmaktadır.
Tüm bu açıklanan nedenlerle ve dosya kapsamına göre; taraflar arasında sözlü olarak kararlaştırılmış davacı iş sahibine ait çimento fabrikasında kullanılmak üzere 2 adet fan grubunun davalı yüklenici tarafça imal edilmesi konusunda anlaşmaya varıldığı, bu fan makinelerinden ilkinin bedelinin 110.000,00.-Euro olup, bedelin davalı yükleniciye tamamen ödendiği ve davacı iş sahibine teslim edildiği, diğer ikinci grup fan makinesinin ise 125.000,00.-Euro bedelle yapılmasının kararlaştırıldığı ve davalı yüklenici tarafça bu makinenin de imalatının gerçekleştirildiği, ancak davacı iş sahibi tarafından bu imal edilen makinenin teslim alınmasından kaçınıldığı ve halen davalı yüklenicinin ...'daki iş yerinde uhdesinde bulunduğu anlaşılmakta olup, mahkememizce aldırılan bilirkişi raporları, dosyada mevcut tespit dosyalarından aldırılan raporlara göre her iki sözleşme konusu fan grubunun sözleşmeye uygun bir şekilde imalatının gerçekleştirildiği, sözleşmeye aykırı bir imalat bulunmadığı anlaşılmakta olup, davacı iş sahibi tarafından teslime hazır halde olduğu bildirilmesine rağmen haklı bir sebep olmaksızın davacı tarafça teslim almaktan kaçınıldığı, dolayısıyla davacı iş sahibi yönünden TBK'nın 106.maddesi uyarınca alacaklı temerrütü koşullarının gerçekleştiği değerlendirilmiş, bu nedenlerle asıl davada davalı yüklenici tarafça sözleşme konusu işin yapılıp bitirilerek bir kısım teslimin gerçekleştiği, bir kısmının da teslime hazır hale getirildiği kanıtlandığından, davacı iş sahibine teminat olarak verilen 290.000,00.-TL bedelli senedin bedelsiz kaldığı, dolayısıyla icra takibinin dayanağının da ortadan kalktığı sonuç ve kanaatine varılmakla, haksız davanın reddine karar vermek gerekmiş, asıl davada davalı tarafın kötü niyet tazminat talebinin davacının takipte kötü niyetli oluşu ispat edilemediğinden reddine karar vermek gerekmiş, karşılık dava yönünden yapılan değerlendirmeye göre de; karşı davada yüklenici tarafından ikinci fan grubu bedeli olan 125.000,00.-Euro alacağın talep edildiği, yüklenici karşı davacı tarafından eserin sözleşmeye uygun şekilde yapılıp teslime hazır hale getirilmesine rağmen iş sahibi tarafından haklı bir nedene dayanılmaksızın teslim almaktan kaçınılarak alacaklı temerrütünün gerçekleştiği ve bu bedelin ödenmediği, ödeme yapılan kısmın ilk grup fan makinesine ait oluşu gözetilerek, sonuç olarak karşı davacı yüklenicinin sözleşmeyle kararlaştırılan 125.000,00.-Euro alacağı talep etmekte haklı olduğu anlaşıldığından karşı davanın kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
Davalının kötü niyet tazminatı talebinin REDDİNE,
a)Alınması gerekli 35,90.-TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan 5.270,18.-TL harçtan mahsubu ile fazladan yatırılan 5.234,28.-TL harcın istem olması halinde hükmün kesinleşmesine müteakip davacı tarafa İADESİNE,
b)Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendisi üzerinde BIRAKILMASINA,
c)Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 24.466,20.-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya ÖDENMESİNE,
d) Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip davacı tarafa İADESİNE,
2-Karşı davanın KABULÜ ile;
125.000,00.-Euro'nun temerrüt tarihi olan 12/10/2015 tarihinden itibaren 3095 sayılı kanunun 4/a maddesi uyarınca Devlet Bankalarının Euro cinsinden açılmış 1 yıl vadeli mevduat hesabına ödediği en yüksek faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
Davalı uhdesinde bulunan fan makinesinin de talep edilmesi halinde davacı/karşı davalı iş sahibine İADESİNE,
a) Alınması gerekli 31.593,37.-TL nispi karar ve ilam harcından, peşin alınan 7.899,00.-TL harcın mahsubu ile bakiye 23.694,37.-TL harcın karşı davalıdan tahsili ile Hazine adına gelir KAYDINA,
b) Karşı davacı tarafından yapılan (davetiye, müzekkere, bilirkişi gideri ve harç olmak üzere) toplam 8.128,50.-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak karşı davacıya ÖDENMESİNE,
c) Karşı Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 32.450,00.-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak karşı davacıya ÖDENMESİNE,
d) Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip karşı davacı tarafa İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 27/12/2018
Başkan ...
¸(e-imzalı)
Üye ...
¸(e-imzalı)
Üye ...
¸(e-imzalı)
Katip ...
¸(e-imzalı)