T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2017/813 Esas
KARAR NO: 2018/737
DAVA: Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 28/12/2017
KARAR TARİHİ: 22/11/2018
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: müvekkili firmanın ...uçağı ile ...' den ithal ettiği 38 kolilik medikal malzemenin 13 kolisinin ...Havalimanında ıslanarak hasar gördüğünü ve muhteviyatı kullanılamaz hale geldiğini, malla gümrükten çekilirken malzemelerdeki hasara ilişkin .../.../... tarihli tutanak düzenlendiğini, tutanakta muhteviyat hasarı yok şeklinde gerçek duruma aykırı şekilde tutanak tanzim edildiğini, oysa ki müvekkilinin 32.396,00.-USD zarara uğradığını, müvekkili tarafından davalıya noter aracılığıyla ihtarname gönderilerek zararının tanzimi istenildiğini, bir cevap alamadıklarını, toplam 32.396,00.-USD zararın .../.../... tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine kara verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu taşımanın ...tarihinde yürürlüğe giren ...sözleşmesi hükümlerine tabi olduğunu, sözleşmenin 33. Maddesine göre bu sözleşmenin kapsamındaki davaların taşıyıcının ikametinin ya da esas iş yerinin bulunduğu yerde açılabileceğinden işbu davanın ...Asliye Ticaret Mahkemelerinde görülmesi gerektiğini, tazminat talebine konu zararın müvekkili ortaklığın sorumluluğunda olmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
Dava; uluslararası taşıma sözleşmesinden kaynaklanan taşınanın hasara uğradığı iddiasıyla açılan maddi tazminat davasıdır.
Mahkememiz görevlidir, ancak davalı vekilinin süresi içinde yetki itirazında bulunduğu anlaşılmıştır.
Dosya içerisindeki mevcut cevap dilekçesinde ekli konişmento ve kargo tazminat başvuru formuna göre, kargonun Arjantin'den İstanbul'a gönderildiği, varış yerinin istanbul olduğu ve İstanbul'daki ...ambarında hasarın meydana geldiğinin görüldüğü anlaşılmıştır.
Hava yoluyla uluslar arası ticari sivil havacılıkta, taşıyanın hava taşıma sözleşmesinden doğan sorumluluğu ve taşıma belgeleri 1929 tarihli Varşova Konvansiyonu ile düzenlenmiş ve uygulamada karşılaşılan çeşitli sorunlar, eksiklikler ve ortaya çıkan yeni gereksinimler nedeniyle ilk olarak 1955 yılında La Haye’de ve bunu takiben 1971’de Guatemala City’de, 1975 ve 1999 yıllarında Montreal’de toplanmış olan uluslararası konferanslarda alınan kararlarla değişiklikler yapılmıştır. Bu değişikliklerden başka hava taşımasını fiilen yapan taşıyanın statüsüne ilişkin 1961 Guadalajara Sözleşmesi, taşıyanlar arasında düzenlenmiş olan 1996 Montreal Intercarrier Agreement, 1995 yılında Kuala Lumpur Intercarrier Agreement on Passenger Liability anlaşmaları da bulunmaktadır.
Ülkemiz 1929 Varşova Sözleşmesi’nin 1955 tarihli La Haye Protokolü ile değiştirilmiş olan metnini 1977 yılında, 48 yıllık bir gecikme ile 1999 Montreal Konvansiyonu’nu da 2011 yılında onaylamıştır.
Bilindiği üzere Varşova Konvansiyonunun bilinen en önemli ve bilinen özelliği, taşıyanın yolcuya, bagaja ve kargoya taşıma sırasında verebileceği zarar ve ziyandan dolayı sorumluluğunun sınırlı olmasıdır. Özellikle yolcuların yaralanması veya ölümü halinde taşıyanın sorumluluğunun 250.000 Frank’la sınırlandırılmış olması, cismani zarara uğrayanlara yüksek miktarda tazminatların verilmesini benimsemiş ülkelerde şikayetlere ve tepkilere neden olmuş ve yine uygulamada yaşanan sıkıntı ve zorluklar karşısında Varşova Konvansiyonunu yenileyecek, yeni bir yapıya kavuşturacak çalışmalar başlamış ve sonuç olarak yenilenmiş bir Varşova Konvansiyonu versiyonu olarak 1999 Montreal Konvansiyonu yapılmış, imzalanmış ve 30 ülke tarafından onaylanıp onay belgeleri ICAO’ya 05 Eylül 2003’de tevdi edilip 60 günlük süresi dolmakla 04 Kasım 2003’de yürürlüğe girmiştir.
Montreal Sözleşmesi’nin kapsamına giren tazminat davaları bakımından Türk mahkemelerinin milletlerarası yetkisi MÖHUK m. 1/2 gereğince Sözleşme’ye tabi olacaktır. Yetkili mahkemelerin sayıldığı m. 33/f.1 hükmü, Varşova Konvansiyonu m. 28 ile örtüşmektedir. Davacıların mahkeme seçimi konusundaki tercih hakları, Sözleşme’nin 33. maddesinde sayılan mahkemelerle sınırlıdır. Bu itibarla, davacılar Montreal sisteminin uygulama alanına giren uyuşmazlıklar bakımından 33. maddede sayılan mahkemeler dışında herhangi bir mahkemede dava açamazlar. Bu mahkemeler, Montreal Sözleşmesi’nin kapsamına giren tazminat davalarında yegane yetkili mahkemelerdir. Bunlardan başka bir mahkemenin önünde açılacak dava, yetkisiz mahkeme önünde açılmış olacaktır.
Varşova Konvansiyonu’nun 28.maddesinde yer alan kurala kurala göre, tazminat talebi ile taşıyan aleyhine dava, âkit devletlerden bir tanesinin ülkesinde bulunmak koşulu ile aşağıdaki mahkemelerden birinde açılabilir.
a. Taşıyanın ikametgahının bulunduğu yer mahkemesinde,
b. Taşıyanın esas iş merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemede,
c. Taşıyanın taşıma sözleşmesinin yapılmış olduğu iş yerinin bulunduğu yerdeki mahkemede,
d. Varış yeri mahkemesinde.
1999 Montreal Konvansiyonunda, Varşova Konvansiyonunun 28.maddesindeki bu mahkemeler 33/1.maddesinde yetkili mahkemeler olarak aynen düzenlenmiş ve 33.maddenin 2. fıkrasında bu mahkemelere ilave olarak, sadece yolcunun ölümü veya yaralanması dolayısıyla uğranılan zararların tazmini için açılacak davalar bakımından beşinci bir yetkili mahkeme daha kabul edilmiştir:
e. Yolcunun kazanın olduğu zaman esas ve daimi ikametgahının bulunduğu yer mahkemesi.
Montreal sözleşmesine göre; Taraflar şayet taşıma sözleşmesinin konusu yük ise, ihtilafın vukuundan önce veya sonra yapacakları bir tahkim sözleşmesi ya da taşıma sözleşmesine koyacakları bir tahkim şartı ile aralarındaki uyuşmazlıkların tahkim yoluyla çözümünü sağlayabilirler. Sözleşme’nin 33. maddesindeki mahkemelerin yargı yetkisine getirilen ikinci istisna ise, tarafların zararın doğumundan sonra yapacakları bir yetki sözleşmesi ile 33. maddenin 1. fıkrasında belirtilen mahkemeler dışında herhangi bir devlet mahkemesini yetkili kılabilmeleridir. Ancak tarafların taşıma sözleşmesinde veya zararın meydana gelmesinden önceki bir dönemde yapacakları özel bir anlaşma ile, 33. maddede yer alan yetki kurallarını bertaraf edici anlaşmaları geçersizdir.
Somut olayda taraflar arasında yetkili mahkemeye ilişkin her hangi bir sözleşme yapılmadığı, bu durumda yukarıda açıklanan yetkiye ilişkin genel hükümlerin uygulanması gerektiği, davacı firmanın ...uçağı ile Arjantin' den ithal ettiği medikal malzemenin Arjantin'den İstanbul'a taşındığı, ...Havalimanından ...ambarında ıslanarak hasar gördüğünün tespit edildiği, kargonun varış yerinin İstanbul olduğu, taşıyan davalının iş merkezinin de İstanbul olduğu, yolculukla ilgili bir kaza olmadığınından, davacı yolcu olmadığından ... Sırada belirtilen mahkemenin yetkisinin bulunmadığı, davacının zarar görenin bulunduğu yer mahkemesinin yetkili olduğuna ilişkin iddiasının bu nedenle yerinde olmadığı, sınırlı sayıda sayılan yetkili mahkemelerin birinde dava açılmadığından seçim hakkının süresinde yetki itirazında bulunan davalıda olduğu, davalının da yetki itirazında taşıyanın iş merkezinin bulunduğu ...Mahkemelerinin yetkili olduğunu beyan ettiği anlaşılmakla yetkiye ilişkin dava şartı noksanlığından davanın usulden reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın Montreal Konvansiyonu' nun 33/1., HMK 116/1-a Maddeleri uyarınca, yetkiye ilişkin dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden REDDİNE, mahkememizin YETKİSİZLİĞİNE,
Kararın kesinleştiği tarihten itibaren 2 hafta içinde taraflardan birinin talep etmesi halinde dosyanın yetkili ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,
2-Taraflarca bu süre içinde istemde bulunulmaması halinde HMK 20/1-son ve 331/2 maddesi gereğince yapılacak işlemin mahkememizce DEĞERLENDİRİLMESİNE,
3-Harç ve yargılama giderlerinin yetkili mahkemece DEĞERLENDİRİLMESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı , kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 hafta içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi'nde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 22/11/2018
Katip ...
E-imzalı
Hakim ...
E-imzalı