T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2019/643 Esas
KARAR NO: 2023/506
DAVA: Asıl dava-Tazminat (Tek Satıcılık Sözleşmesinden Kaynaklanan),
Birleşen dava- İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) ve Tazminat
DAVA TARİHİ: 04/12/2019(asıl dava) - 22/06/2020(birleşen dava)
KARAR TARİHİ: 28/09/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Tek Satıcılık Sözleşmesinden Kaynaklanan) ile İtirazın İptali (Ticari Satımdan Kaynaklanan) ve Tazminat davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı-birleşen davalı vekili asıl dava dosyasına sonmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalı şirket ... ile müvekkil şirket ...’in (...) satış pazarlama konusunda birkaç kez yan yana gelerek görüştüğünü, müvekkili şirket ile yapılan görüşmelere davalı şirket sahibi ... ve ortağı ...’in bizzat katıldığını, karşılıklı olarak yapılan görüşmeler sonucunda davalı şirket ...’ın piyasada çok bilinirliği olmayan belirli ürünlerinin (1-..., 2-...) pazarlama ve satış faaliyetlerini yürütme işini müvekkili şirketin üstlenmesini istediğini, bunun üzerine ilk önce ... markasına sahip ürünlerinin, akabinde ... markasına sahip ürünlerinin satış ve pazarlama yetkisinin münhasıran müvekkili şirkete verildiğini; davalı şirket ile müvekkili şirket arasında yapılan görüşmelerde davalı şirketin aylık üretim tonajlarının ... bin ton olduğunu, malların kaliteli olduğunu, fabrikanın işleyişinin de çok iyi olduğunu, hiçbir sorunla karşılaşmalarının mümkün olmadığını, aylık istenilen siparişlerin de rahat bir şekilde karşılayabileceklerinin garantisini sözlü olarak belirterek müvekkili şirketi bu münhasır yetki konusunda ikna ettiğini, bu iki ürün için birlikte anlaşma yapılmasının temel nedeninin ... marka ürünlerin yeterli sayıda tescili olmamasından kaynaklandığını, eksik tesciller için masraf yapamayacaklarını belirterek davalı şirketin sözleşmenin ayakta kalabilmesi namına ... marka ürünlerin yanına da yeni sözleşme ile ... markasının tek satıcılık yetkisini de eklediğini, müvekkili şirketin hızlı bir şekilde üstlenmiş olduğu sorumluluğu yerine getirmek için davalı şirketin ürünleri olan ... markalı ürün ile ilgili pazarlama satış çalışmasına başladığını, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında ... tarihinde Tarsus ... Noterliği'nin ... yevmiye numarası ile ... Sözleşmesi'nin imzalandığını; ... tarihli bu Sözleşmenin ... maddesi ile davalı şirket tarafından ... marka ve amblemi ile satışa arz edilen/edilecek gübre vs. özel ürünlerin, tanımlanan bölge içerisinde “tek satıcı olarak” satışı, pazarlanması, tahsilat yapılması ve kar marjının ayarlanması hususlarında anlaşıldığını, müvekkili şirkete münhasır satıcı olarak yetki verildiğini, ilgili sözleşmenin ... maddesine göre “Satıcı(nın), tüm ... marka ürünleri kendi bayilerine ... bağlı tüm kurum, kuruluşlarda satmaya ve yurt dışında ihraç etmeye tek yetkili” olduğunu, davalı şirketin ... tarihli Tarsus ... Noterliği ... yevmiye numarası ile imzalanan ... sözleşmesini yeterli görmeyip ... markalı ürünlerinin de müvekkili şirketin pazarlamasını istediğini, bunun üzerine davalı şirket ile müvekkili şirket arasında Antalya ... Noterliği'nde ... tarihli ... yevmiye numarası ile ... sözleşmesi imzalandığını, yeni imzalanan sözleşmeyle müvekkili şirketi ile davalı şirket tarafından piyasaya arz edilen/edilecek ... marka ve amblemli gübre vs... özel ürünlerin kendisine tanınan bölge içerisinde tek satıcısı olarak satışı ve pazarlanması, tahsilat yapılması ve kar marjının ayarlanması hususlarında anlaşıldığını, müvekkili şirketin son yapılan sözleşmeyle birlikte çalışmalarını yoğunlaştırdığını ve davalı şirket ile her iki marka ürününün satış ve pazarlamasının birlikte yapılması adına tekrar masaya oturduğunu, bunun sonucu olarak ... tarihinde Tarsus ... Noterliğinde ... yevmiye numaralı müvekkili şirket ile davalı şirket arasında hem ... hem de ... markalı ürünlerin satışı ve pazarlanması konusunda geçerlilik süresi ... yıl olan ... imzalandığını, bu sözleşmede Satıcının Sorumlulukları başlıklı 3. maddenin 4. bendinde “Satıcı sipariş verdiği ürünlerin bedelini ... (Davalının) fatura tarihinden ... gün sonra ... (Davalının) banka hesabına yatıracaktır.” şeklinde bir düzenleme bulunduğunu, tüm bu olaylardan sonra davalı şirketle müvekkili şirket arasında ... tarihinde ... başlığıyla “Ek Protokol” taslak metni imza edildiğini, bu taslak metinle birlikte bu kez ... ruhuna aykırı olarak bazı bayiliklerin sözleşme dışı tutulmak istendiğini, metin üzerinde mutabık kalamadıkları için tarafların birlikte notere gidilmemesine ve protokole geçerlik kazandırmamaya karar verdiklerini, buna istinaden de önceki yapılan sözleşmeler kapsamında müvekkil şirketin davalı şirketin ürünlerini satmak için ... tarihinde ... ve ... tarihinde ... (...) ile sözleşmeler imzaladığını, müvekkili şirket ile ... arasında imzalanan sözleşme ile ... marka ürünlerin teslimi için davalı şirkete verilen ... tırlık (... ton) siparişin sadece ... tırlık kısmının teslim edildiğini, kalan kısmının ön ödeme yapılmadan teslim edilmeyeceğinin bildirildiğini, sözleşmede yer almayan ön ödeme şartını sebep göstererek bilinçli bir şekilde müvekkili şirketin siparişlerinin yerine getirilmediğini, siparişlerin tamamının ve zamanında davalı şirket tarafından teslim edilmemesi nedeniyle ... tarafından siparişlerin iptal edildiğini, ... siparişlerini iptal etmesiyle müvekkil şirketin yaklaşık ... TL’lik müspet zarara uğratıldığını, ... ile imzalanan çerçeve sözleşme açısından ... güveninin sarsılması nedeniyle de davacı şirketin itibarsızlaştınlıp menfi zarara da uğratıldığını, şirket edimlerini yerine getirmediğinden müvekkil şirketçe ... tarih ve ... yevmiye numaralı Ankara ... Noterliği aracılığı ile yapılan ihtar ile sözleşmenin haklı nedenlerle feshedildiğini,... yıllık süre için imzalanan sözleşmenin ... yıl bile dolmadan sona erdiğini, bu nedenle portföy tazminatı ve denkleştirme tazminatı talep ettiklerini, belirterek “sunulan faturalar, fişler ile reklam ve pazarlama giderleri ile sair harcama kalemleri ve res'en dikkate alınacak tüm kayıt ve işlemler birlikte değerlendirilerek, zararların mali boyutlarının tespiti bilirkişi incelemesini gerektirdiğinden, fazlaya ve saha ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL müspet zararımızın tazminine, ayrıca davacı şirketin çalışmalarının karşılığında tek satıcılık sözleşmesinden istediği edimi alamadığı için ... TL portföy tazminatına, yine her bir şirket için kar ve zarar hesabı yapılarak ... TL denkleştirme bedeline, iptal olan siparişler sebebiyle ödeyemedikleri açık hesap borç bakiyesi de tespit edilerek hak kazanacakları alacak kalemleri toplamından takas mahsubuna karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı-birleşen davalı vekili mahkememize sunduğu ... tarihli ıslah dilekçesi ile; dava değerini ... TL arttırarak ... TL denkleştirme tazminatı ve ... TL müspet zarar olmak üzere ... TL tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ettiklerini beyan etmiş, ıslah harcını yatırmış, ıslah dilekçesi davalı-birleşen davacıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
Davalı-birleşen davacı vekili asıl davada cevap dilekçesinde özetle; davacı şirketin arabuluculuk tutanağında dava dilekçesinde talep ettiği denkleştirme isteminin bulunmadığını, dolayısıyla dava konusu edilen bu alacak kalemi ile ilgili bir arabuluculuk başvurusu olmadığından dava şartının gerçekleşmediğini, bu nedenle denkleştirme istemi adı altındaki talep ve davanın dava şartı yokluğundan reddine karar verilmesi gerektiğini, davacı şirketin “destek amaçlı para gönderdik” imasında bulunduğu paralarla veya “Fabrikanın hammaddesini biz aldık” dedikleri paralarla aslında müvekkili şirkete olan borçlarını ödediklerini, davacı şirketin bizzat kendisinin borca mahsuben ana hammadde temin etmeyi ve bunun üretimde kullanılmasını teklif ettiğini, ana hammaddeyi ... ay vadeli çek ile sağlayıp müvekkili şirketten indirimli peşin fiyat alarak bu sebeple kar dahi ettiklerini, davacı şirketin "fabrikanın çuvalını bile biz aldık" imasının da kötü niyetli olduğunu zira davacı şirketin çuvalı kendilerinin yaptırma teklifi karşısında çuval bedeli dahil indirimli peşin fiyat verildiğini ve davacı şirketin ödediği ve imalatta kullanılmak üzere teslim alınan tüm çuval bedellerinin yine borcundan düşüldüğünü, müvekkili şirketin belirtilen adreste gübre imal ettiğini, davacı şirketin ekte sunulan sözleşme ve protokollerle bazı müşteriler ve bazı bölgeler hariç olmak üzere müvekkiline ait bazı ürünlerin yurt içi ve yurt dışı tek satıcılığını üstlendiğini, davacı şirketin peşin ödeme yapacağı vaadi ve bu vaade dayalı indirimli peşin fiyat talep etmesi üzerine bu taleplerin dikkate alındığını, müvekkili şirket tarafından tüm ürün fiyatlarında ciddi miktarda indirim yapıldığını, taraflar arasındaki yazışmalar sonucu müvekkili şirketin vermiş olduğu ön ödemeli/peşin fiyat üzerinde mutabık kalındığını ve ticari ilişkinin bu şekilde devam ettiğini, tüm bu hususların firmalar arası yazışmalara da yansıdığını, yani müvekkili şirketin davacı şirketin siparişlerin ödemesini peşin yapması halinde fabrikadan mal çıkardığını, taraflar arasındaki cari hesap hareketlerinin başlangıç kısmının da bu nakit ödeme-üretim-sevkiyat döngüsünü ortaya koyduğunu, bir süre sonra davacı şirketin vermiş olduğu peşin fiyatlı siparişlere dair ödemeleri çeşitli bahanelerle nakit olarak ödememeye başladığını, sözleşmenin henüz yeni kurulmuş olması ve ilk yılını dahi doldurmamış olması nedeniyle ve davacı şirketin mal satışına dair yüksek vaatleri sebebiyle müvekkili şirketin davacı şirkete tolerans gösterdiğini ve mal tedarikinde desteğini sürdürdüğünü, müvekkili şirketin sözleşme gereği davacının vermiş olduğu siparişlerin temini ve sözleşmenin ayakta kalması için azami çabayı gösterdiğini, cari hesaplara bakıldığında müvekkili şirkete peşin ödeme yapılmazken ürünlerin davacı şirket tarafından peşin satılması sonucu müvekkili şirketin katlandığı maliyetler üzerinden davacı şirketin kendisine toplamda ...-TL gibi nakit finansmanı sağladığını, tüm bu hususların şirketler arası yazışmalara da yansıdığını, buna rağmen davacı şirketin peşin ödeme yapılacağı vaadi üzerine peşin fiyatlı ve indirimli olarak verilen ürünlerden kaynaklı olarak ...-TL gibi bir cari hesap bakiyesi bulunduğunu, yazılı ve sözlü olarak talep edilmesine rağmen ödeme yapılmadığını, davacı şirkete gönderilen ihtarnamelerde taraflar arasındaki sözleşmenin sona erdiği hususunun ... bildirileceği belirtilince davacı şirketin aniden unvan değişikliğine gittiğini, bu durumun dahi davacı şirketin tek satıcılık sözleşmesinin yükümlülüklerini taşıyabilecek kapasitede olmadığını ve dahası ticari anlamda güvenilir olmadığını ortaya koyduğunu, davacı şirketin yetkilisi ...’nun yazışmalarda ... saatlik süreçte önce ... tır, sonra ...-... tır, daha sonra ise ilginç bir şekilde ... tıra kadar yükselen tutarsız rakamları, sürekli olarak para gelecek vaadi ile öne sürmesi karşısında davacıların mevcut borcuna yüklü miktarlarda son bir ekleme yaptıktan sonra borcu ödememek adına hileli yollara başvuracağının öngörüldüğünü, şirket yetkilileri arasında gerçekleşen yazılı ve sözlü görüşmelerde belirtilen cari hesabın kapatılması yani ödeme yapılması hususundaki talepleri defalarca dile getirilmiş ise de davacı şirket tarafından herhangi ödeme yapılmadığını, müvekkili şirket ile davacı şirket arasında imzalanan ... tarihli sözleşmede Sözleşmenin Konusu başlıklı ... maddesinin ... ve ... marka ve amblemi ile satışa arz edilen/edilecek ürünlerin satıcı tarafından kendisine tanınan bölge içerisinde bulunan ... ve şubelerine tek satıcı olarak satışı ve pazarlanması” şeklinde olduğunu, yani müvekkili şirket ile davacı şirket arasındaki sözleşmenin, davacı şirketin ... ile yaptığı sözleşmeyle bir bağlantısı olmadığını, ... ile ... (...) farklı iki kurum olduğunu, müvekkili şirketin davacı şirketin ... ile yapacağı sözleşme veya bu kurumdan alacağı siparişler hususunda herhangi bir taahhütte bulunmadığını, tek satıcılık vermediğini, davacı şirket ile ... arasındaki sözleşmenin tarihinin ... olduğunu, ... davacı şirkete ... ve ... tarihlerinde siparişleri verdiğini, siparişlerin sevk tarihinin de yine siparişin verildiği tarih ile aynı tarih olduğunu, esasen şirketin ... veya diğer müşterilerine anında sevkiyat yapabileceği bir ürün stoğunun olması gerektiğini, davacı şirket peşin fiyatlar üzerinden ödeme yapmadığına göre müvekkili şirketin ... davacı şirketten talep ettiği ... aylık vadeye katlanmasının beklenemeyeceğini, davacı şirketin kendisine ... ve ... tarihlerinde gelen ve aynı gün kendi stoğundan karşılaması gereken siparişleri sanki yeni bir siparişmiş gibi ... ve ... tarihlerinde müvekkil şirkete mail yoluyla ilettiğini, sipariş formunda ise ısrarlı bir biçimde ... tarihinin yazıldığını, buradaki amacın davacı şirketin sanki ... ay önce sipariş vermiş de müvekkili şirket malı üretmiyormuş gibi kötü niyetli bir algı ve sözde bir mağduriyet oluşturma çabası olduğunu, davacı şirketin peşin ödenmesi gereken indirimli fiyatlar üzerinden sürekli olarak talep edilen tarihlere yetiştirilmesi mümkün olmayan, karşılığında ödeme yapmayacaklarını gayet iyi bildikleri siparişler verdiğini, davacı şirketin ... yılı ... ayı ile ... yılı ... ayı ortalarına kadarki ... aylık dönemde aldığı ürün miktarının ... ton, davacının satmayı taahhüt ettiği yıllık tonajın ise ... ton olduğunu, davacı şirketin ... (... ton-karşılığı ...-TL) ve ... (... ton karşılığı ...-TL) tarihlerinde ... aylık dönemdeki alımı olan ... tonun ... katı, yıllık taahhüt ettiği ... tonun ise yarısı kadar, yani toplamda ... ton karşılığı ...-TL sipariş verdiğini, ön ödemeli/peşin fiyatlar üzerinden verilen ... ve ... tarihli siparişlerin ödemesinin ... tarihli mail ve ... tarihli yazışma ile talep edildiğini ancak bu ödemelerin yapılmadığını, hatta bir ödeme yapılıp yapılmayacağının veya nasıl ödeme yapılacağının dahi belirtilmediğini ve ödemeleri garanti eden bir belge ya da teklif de sunulmadığını, müvekkili şirket tarafından davacıya ürün bedellerinin ödenmesi ve sözleşmenin haklı nedenle feshi hususunda ekte sunulan Antalya ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye numaralı, ... tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamelerin gönderildiğini, davacı şirketin yaptığı arabuluculuk başvurusu sonrası, cari hesap bakiyesinde belirtilen ve fakat esasen peşin ödenmesi gerekirken ödenmeyen faturaların tahsili için Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasından icra takibi başlatıldığını ancak davacı şirketin itirazı neticesinde takibin durması sonucu Antalya ... İcra Müdürlüğünün ... esas sayılı dosyasından takibe konu edilen alacağın davacı-borçlu tarafından ödenmesi, taraflar arasındaki tek satıcılık sözleşmesinin üretici-müvekkil ... Şti. tarafından haklı nedenle feshi, sözleşme hükümlerinin satıcı ... Şti. (Eski ünvani ... Şti.) tarafından yerine getirilmemesinden kaynaklı zararlar ve kar mahrumiyetlerinin tahsili talepli arabuluculuk başvurusu yapıldığı ve olumsuz sonuçlandığını belirterek hukuki dayanaktan yoksun ve kötü niyetli davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... tarih ... Esas-... Karar sayılı birleştirme kararı ile ... Esas sayılı dosyanın Mahkememiz işbu dava dosyası ile birleştirilmesine karar verilerek dosya Mahkememize gönderilmiş, yargılamaya işbu esas üzerinden devam olunmuştur.
Davalı-birleşen davacı vekili Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasına sunduğu birleşen dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin ... ettiğini, davalı şirketin ise ekte sunulan sözleşme ve protokollerle müvekkiline ait bazı ürünlerin yurt içi ve yurt dışı tek satıcılığını üstlendiğini, davalının peşin ödeme yapılacağı vaadi ile ve bu vaade dayalı indirimli peşin fiyat talep etmesi üzerine müvekkilinin tüm ürün fiyatlarında ciddi miktarda indirimler yaptığını, ticari ilişkinin bu şekilde devam ettiğini, davalının siparişlerin ödemesini peşin yapması halinde fabrikadan mal çıktığını, bir süre sonra davalının peşin fiyatlı siparişlere dair ödemeleri çeşitli bahanelerle nakit olarak ödememeye başladığını, müvekkilinin davalıya tolerans gösterip mal tedarikinde desteğini sürdürdüğünü, cari hesaptan kaynaklı davalının ...-TL gibi bir borcunun olduğunu, yazılı ve sözlü taleplerine rağmen bu borcun ödenmediğini, davalının piyasadan olan alacaklarını tahsil edemediğini ve bu yüzden ödeme yapamadığını ileri sürdüğünü, davalının ... ile aralarındaki sözleşmeye göre sözde siparişler verdiğini, oysaki müvekkili ile davalı arasındaki sözleşmenin davalının ... ile yaptığı sözleşme ile bir bağlantısının olmadığını, müvekkilinin davalıya ... ile yapacağı sözleşme veya bu kurumdan alacağı siparişler hususunda herhangi bir taahhütte bulunmadığını ve tek satıcılık vermediğini, davalının ... aldığı ve müvekkiline yansıttığı siparişlerin müvekkilince karşılanmadığı algısı yaratarak mağduriyet oluşturduğunu, oysaki müvekkilinin taahhüt etmediği ürünleri karşılamak gibi bir yükümlülüğünün zaten olmadığını, davalının yaptığı sözleşmenin kendisini bağlayacağını, davalının müvekkilinin bağlı olmadığı sözleşmeden kaynaklı siparişleri tedarik etmediği gerekçesiyle müvekkiline olan cari borcunu ödemediğini, ... markasıyla ürün satmaya başladığını, sözleşmeyi ihlal ettiğini, bunun üzerine müvekkilinin davalıyla olan sözleşmesini feshettiğini, buna ilişkin Antalya ... Noterliği'nin ... ve ... tarihli ihtarnamelerini gönderdiğini, davalının sözde siparişlerin yerine getirilmediğinden bahisle müvekkilinden tazminat istediğini ve uğramış olduğu sözde zararlar için Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında müvekkiline karşı dava açtığını, müvekkiline kesilen borç faturasının ihtarname ile geri gönderildiğini, davalının başlattığı takibe itiraz edildiğini, müvekkilinin de cari alacağı için davalı aleyhine Antalya ... İcra Müdürlüğü'nün ... esas sayılı dosyasında takip başlattığını, davalının haksız itirazı ile takibin durduğunu, sözleşme yükümlerinin davalı tarafından yerine getirilmemesi sonucu ürün satamayan müvekkilinin kar mahrumiyetinin oluştuğunu, yine müvekkilinin doğrudan satış yapamadığı için müşteri potansiyelini davalının sözleşmeye aykırı hareketleri sebebiyle kaybettiğini, bundan ötürü maddi zararların oluştuğunu belirterek davalının haksız ve kötü niyetli icra takibine itirazının iptaline, takibin devamına, davalının icra inkar tazminatına mahkum edilmesine, ayrıca taraflar arasındaki sözleşmenin haklı nedenle feshi ile fazlaya ilişkin talep ve hakları saklı kalmak kaydıyla ...-TL kar mahrumiyeti, müşteri kaybından ötürü uğranılan zarara dayalı olarak ...-TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı-birleşen davacı vekilini mahkememize sunduğu ... tarihli değer artırım dilekçesi ile; kar mahrumiyeti taleplerini ... TL, maddi tazminat taleplerini ise ... TL ye çıkardıklarını beyan etmiş, tamamlama harcını yatırmış, değer artırım dilekçesi davacı-birleşen davalıya usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
Asıl dava; taraflar arasında imzalanan tek satıcılık sözleşmesinin haklı nedenle feshine dayalı olarak portföy tazminatı, denkleştirme tazminatı ve müspet zararın tazmini istemli maddi tazminat davası; birleşen dava ise; taraflar arasında imzalanan tek satıcılık sözleşmesine dayalı ticari ilişkiden kaynaklı cari hesap alacağına istinaden davacı tarafça davalı aleyhine başlatılan icra takibine davalının vaki itirazın iptali ile taraflar arasında imzalanan tek satıcılık sözleşmesinin haklı nedenle feshine dayalı olarak mahrum kalınan kar ve maddi tazminat istemine ilişkin itirazın iptali ve tazminat davası niteliğindedir.
Mahkememizce; tarafların göstermiş olduğu tüm deliller toplanmış, Antalya ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı takip dosyası celp edilmiş, dava konusu sözleşmeler, fatura ve ödeme belgeleri dosya arasına alınmış, taraflara ticari defterlerini dosyaya sunmaları için süre verilerek taraflarca dosyaya sunulan ticari defterler incelenmek suretiyle mali müşavir bilirkişilerden rapor alınmış, akabinde mali müşavir, kimya mühendisi ve nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişiden oluşan üçlü bilirkişi heyetinden rapor ve ek rapor alınmıştır.
Antalya ... İcra Dairesi'nin ... esas sayılı dosyasının incelenmesinden; alacaklısının ... Şirketi olduğu, borçlusunun ... Şti. (yeni ünvanı ... Şti.) olduğu, ... TL asıl alacak, ... TL işlemiş faiz olmak üzere toplam ... TL alacak için icra takibi başlatıldığı, ödeme emrinin ... tarihinde borçluya tebliğ edildiği, borçlunun ... tarihinde icra takibine itiraz ettiği ve takibin durdurulduğu anlaşılmıştır.
Davalı-birleşen davacı şirketin ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle mali müşavir bilirkişi tarafından tanzim edilen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı-birleşen davacı şirketin defter incelemesinde ... yılı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterlerine göre davalı-birleşen davacı şirket tarafından davacı-birleşen davalı şirkete mal satılması şeklinde taraflar arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğu, bu ticari ilişki gereğince davalı-birleşen davacı şirketin düzenlediği ve davacı-birleşen davalı şirket adına borç kaydedilen dava konusu alacağın dayanağı olan faturalara istinaden takip tarihi itibariyle davalı-birleşen davacının bakiye ... TL tutarında davacı-birleşen davalı şirketten asıl alacağının olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Davacı-birleşen davalı şirketin ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle mali müşavir bilirkişi tarafından tanzim edilen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı-birleşen davalı şirketin ... yılı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu, davalı-birleşen davacı şirketin davacı-birleşen davalı şirketten takip tarihi itibariyle ... TL alacak bakiyesinin göründüğü, davalı-birleşen davacı şirketin defter incelemesini konu alan ... tarihli bilirkişi raporunda davalı-birleşen davacı şirketin ... TL alacak bakiyesinin görünmekte olduğunu, cari hesap ekstrelerinin karşılaştırılması sonucunda davacı-birleşen davalı ile davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterlerine göre aralarında ... TL cari hesap farkının bulunmakta olduğunu, bu farkın davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterlerinde ... tarih ve ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlı olan ... TL vade farkı fatura bedelinin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davacı-birleşen davalı şirketin ticari defterinde ... tarih ve ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlı ... TL (... nolu fatura bedeli) ve ... tarih ve ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlı ... TL'nin davacı-birleşen davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı hususlarından kaynaklandığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Mali müşavir, kimya mühendisi ve Borçlar Hukuku alanında nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişiden oluşan üç kişilik bilirkişi heyetince tanzim edilen ... tarihli bilirkişi heyet raporunda özetle; Asıl davada (Acentelik Sözleşmesinden Kaynaklanan Tazminat) satıcının, fabrikanın sözleşme konusu malları tek satıcıya tedarik ve teslim yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia etmekte iken fabrikanın da satıcının malların bedellerini ödeme yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia ettiğini, Mahkemece asıl dava dosyasında; feshin haklı olduğunun kabul edilmesi halinde münhasıran taraflar arasında imzalanan anlaşmalar sebebiyle yapıldığı dosya kapsamından anlaşılamayan yakıt ve araç kiralama bedellerinin davalı tarafından ödenmesi gerektiğinin Mahkemece kabulü halinde; yakıt ve araç kiralama masraf tutarı toplamının ...-TL olduğu, ... tarafından iptal edilen siparişler sebebiyle davacının davalıdan müspet zarar talep edebileceğinin Mahkemece kabulü halinde; zarar bedelinin (...-TL-...-TL=)...-TL olarak hesaplandığı, denkleştirme tazminatı talebi ile ilgili olarak; tek satıcının sözleşme kapsamındaki faaliyetleri sonucu elde ettiği müşteri çevresinin davalıya devredilip edilmediği, davalı tarafından bu müşterilere satış yapılıp yapılmadığının dosya kapsamından anlaşılamaması sebebiyle bir hesaplama yapılamadığı, bu hususta taraf defterleri üzerinde inceleme yapılması gerektiği; birleşen dava dosyası kapsamında itirazın iptali talebi ile ilgili olarak; dosya kapsamındaki bilirkişi raporlarından, kendi defter ve belgelerine göre, takip tarihi itibariyle davalı-... davacısının (...Şti) davacı-... davalısından (...Şti) ...-TL alacaklı olduğu, kendi defter ve belgelerine göre takip tarihi itibariyle davacı-... davalısının (...Şti) davalı-... davacısına (...Şti) ...-TL borçlu olduğu, davacı-... davalısı tarafından bilirkişiye ibraz edilmeyen toplam ...-TL tutarında iki adet faturanın hesap dışı tutulmasının kabulü halinde düzeltilmiş cari hesaba göre, davacı-... davalısının(...Şti) davalı-... davacısına (...Şti) ...-TL borçlu olduğu, davalı-... davacısı tarafından davacı-... davalısı adına düzenlenen ancak davacı-... davalısı defterlerinde kayıt altına alınmayan ...-TL bedelli vade farkı faturasının Mahkemece kabulü halinde; davacı-... davalısının (...Şti) davalı-... davacısına (...Şti) ...-TL borçlu olduğu, Mahkemece davacı-... davalısının yıllık ... ton satış taahhüdü verdiğinin ve kar mahrumiyetinin hesaplanması gerektiğinin kabulü halinde; ... ... (... TON) malın
karının (...X...-TL=) ...-TL olarak hesaplandığı, ... yıllık karın (...-TLX...=) ...-TL olarak hesaplandığı, maddi tazminatla ilgili olarak; dosya kapsamından müşteri potansiyelinin kaybedildiği ve bunun davalı-... davacısını zarara uğrattığına dair bir bilgi ve belge bulunmaması sebebiyle herhangi bir hesaplama yapılamayacağı, bu hususta defterler üzerinde inceleme yapılması gerektiği kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Bilirkişi heyet raporunda belirtilen eksikliklerin giderilmesi amacıyla davalı-birleşen davacı şirketin ticari defter ve kayıtları incelenmek suretiyle mali müşavir bilirkişi tarafından tanzim edilen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı-birleşen davacı ... Şti.nin ticari defterlerinde davacı-birleşen davalı adına toplam KDV dahil ...-TL. tutarında fatura düzenlendiğinin görüldüğü, davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterleri üzerinde yapılan incelemelerde, ...-... tarih aralığında ...Şti'nin ... doğrudan ürün satışı bulunmadığının tespit edildiği, davalı-birleşen davacı ...Şti'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemelerde, sözleşmenin devam ettiği ...-... tarih aralığı ile sözleşmenin sona erdiği ...-... tarih aralığında yapılan ciro tutarı baz alınarak yapılan inceleme sonucu; ... - ... tarih aralığında - ... TL, ... - ... tarih aralığında - ... TL tutarında satış hasılatı elde edildiğinin tespit edildiği, ...Şti'nin ticari defter ve belgeleri üzerinde yapılan incelemelerde ...-... tarih aralığında ...Şti'nin sözleşmeye konu ürünlerin marka bazında satış-miktar-fiyat analizinde; ... markalı ürününün ... (...) ...Şti. firmasına fatura edilen satış fiyatının altında 3.kişilere ürün tesliminin bulunmadığı, ... marka ürünün sadece ... (...) ...Şti. firmasına satışının yapıldığı, ... marka ürünün ... (...) ...Şti. firması haricinde ...Şti’ne teslimi söz konusu olup, bu firmaya yapılan satışlar öncesinde söz konusu firmanın ...Şti’ne hammadde temin ettiği tespit edilmekle ürün maliyetinin düşmüş olabileceği, ...Şti’nin ... (...) ...Şti. firmasına verilen fiyatın altında ürün satışının bu nedenle gerçekleşmiş olabileceğinin değerlendirildiği, ayrıca bu ürün gurubundan ... (...) ...Şti. firmasına sadece ... ton satış gerçekleşmiş olup, diğer firmaya ... ton satış gerçekleştiği, ... marka ürünün ... (...) ...Şti. firmasına satışının bulunmadığı, ... marka ürünün ... (...) ...Şti. firmasına satışının bulunmadığı, ... marka ürünün ... (...) ...Şti. firması haricinde ...Şti’ne teslimi söz konusu olup, bu firmaya ürün için verilen fiyatın ... (...) ...Şti. firmasına verilen fiyatın üstünde olduğu, yine bu marka üründen ...Şti. firmasına da ürün teslimi söz konusu olup ... tarih ... nolu irsaliye ve bu irsaliyeye bağlı ... tarihli ... nolu faturanın incelenmesinde, ürünün dökme olarak teslim edildiği, ambalajsız olarak teslimi nedeniyle ürün maliyetinin düşmüş olabileceği, ...Şti’nin ... (...) ...Şti. firmasına verilen fiyatın altında ürün satışının bu nedenle gerçekleşmiş olabileceğinin değerlendirildiği, ayrıca bu ürün gurubundan ... (...) ...Şti. firmasına ... ton satış gerçekleşmiş olup, diğer iki firmaya ... ton satış gerçekleştiği, ... marka ürünün sadece ... (...) ...Şti. firması haricinde ...-... firmasına teslimi söz konusu olup, bu firmaya ürün için verilen fiyatın ... (...) ...Şti. firmasına verilen fiyatın üstünde olduğu, yine bu marka üründen ...Şti. firmasına da ürün teslimi söz konusu olup, bu firmaya yapılan satışlar öncesinde söz konusu firmanın ...Şti’ne hammadde temin ettiği tespit edilmekle ürün maliyetinin düşmüş olabileceği, ...Şti’nin ... (...) ...Şti. firmasına verilen fiyatın altında ürün satışının bu nedenle gerçekleşmiş olabileceğinin değerlendirildiği, ayrıca bu ürün gurubundan ... (...) ...Şti. firmasına ... ton satış gerçekleşmiş olup, diğer iki firmaya ... ton satış gerçekleştiğinin tespit edildiği belirtilmiştir.
Mali müşavir, kimya mühendisi ve Borçlar Hukuku alanında nitelikli hesaplamalar uzmanı bilirkişiden oluşan üç kişilik bilirkişi heyetince tanzim edilen ... tarihli bilirkişi heyeti ek raporunda özetle; Mahkemece asıl dava dosyasında feshin haklı olduğunun kabul edilmesi halinde; münhasıran taraflar arasında imzalanan anlaşmalar sebebiyle yapıldığı dosya kapsamından anlaşılamayan yakıt ve araç kiralama bedellerinin davalı tarafından ödenmesi gerektiğinin Mahkemece kabulü halinde; yakıt ve araç kiralama masraf tutarı toplamının ...-TL olduğu, ... tarafından iptal edilen siparişler sebebiyle, davacının davalıdan müspet zarar talep Edebileceğinin Mahkemece kabulü halinde; zarar bedelinin (...-TL-...-TL=)...-TL olarak hesaplandığı, denkleştirme tazminatı talebi ile ilgili olarak; ... tarihli bilirkişi raporunda, ...-... tarih aralığında ...Şti’nin ...’ne doğrudan ürün satışı bulunmadığı tespit edilmiş olup, buna göre tek satıcının sözleşme kapsamındaki faaliyetleri sonucu elde ettiği müşteri çevresinin davalıya devredilmesi söz konusu olmadığından nihai değerlendirmesi mahkemeye ait olmak üzere denkleştirme tazminatı hesaplanamayacağı, davacı vekili tarafından portföy tazminatının hesaplanmadığı gerekçesi ile rapora itiraz edilmiş ise de, hukuk literatüründe denkleştirme istemi konusunda terim birliği sağlanamamış olup, portföy tazminatı, portföy hakkı, portföy akçası, komisyon akçesi talep etme hakkı, çıkma tazminatı, müşteri tazminatı olarak da adlandırılmakta olduğu, bu sebeple denkleştirme tazminatı ile portföy tazminatının aynı talebi ifade ettiği, davacı vekili tarafından, davacı lehine yapılan hesaplamaların davacının davalı ve ... ve ... ile yapmış olduğu sözleşmeler ve süreleri dikkate alınmadan yapıldığı beyan edilerek rapora itiraz edilmiş olup yeniden yapmış oldukları değerlendirmelere göre; ... ile ilgili olarak; dosya kapsamında davacının ...’den aldığı ve davalıdan kaynaklı olarak iptal edilen siparişine ilişkin herhangi bir belge bulunmadığı gibi davacı ile ... arasında sipariş usulüne göre satım anlaşması yapılması sebebiyle, ne kadar sipariş alacağı belli olmayan davacı lehine zarar hesaplaması yapılabilmesinin mümkün olmadığı, ... ile ilgili olarak; Sayın Mahkemece davacının iptal edilen siparişleri sebebiyle müspet zararının oluştuğunun kabulü halinde, dosya kapsamına sunulan belgelere göre hesaplanan müspet zarara kök raporda ve işbu raporda yer verilmiş olup, davacı ile ... arasında sipariş usulüne göre satım anlaşma yapılması sebebiyle, sözleşme süresi olan ... yıl içinde ne kadar sipariş alacağı belli olmayan davacı lehine zarar hesaplaması yapılabilmesinin mümkün olmadığı, davalı ile ilgili olarak, yukarıda detaylarına yer verildiği üzere; davacının, sözleşmede belirlenen tutarda davalıdan ürün alıp satması halinde elde edeceği 1 yıllık kar bedelinin (... ... malın karı (...X...TL=)) ...-TL olarak hesaplandığı, taraflar arasında gerçekleşen satış sebebiyle elde edilen karın bu bedelden düşülmesi halinde ilk yıl için mahrum kalınan kar bedelinin (...-...-TL =) ...-TL olarak hesaplandığı, davacının iptal edilen ... siparişleri sebebiyle kar mahrumiyetinin oluştuğunun ve davacıya ...-TL kar mahrumiyeti bedeli ödenmesi gerektiğinin mahkemece kabulü halinde; ...-TL’lik kar mahrumiyetinin de hesaptan düşülmesi halinde ilk yıl için mahrum kalının kar mahrumiyeti bedelinin (...-...=) ...-TL olarak hesaplandığı, Mahkemece ... yıl için hesaplama yapılması gerektiğinin kabulü halinde;1.yıl için ...-TL, 4 yıl için ...X4= ...-TL toplam ...-TL olduğu, ... siparişleri sebebiyle kar mahrumiyeti oluştuğunun ve davalının davacıya ...-TL kar mahrumiyeti bedeli ödemesi gerektiğinin Mahkemece kabulü halinde ... yıllık kar mahrumiyet bedelinin; 1.yıl için ...-TL, 4 yıl için ...X4= ...-TL, toplam ...-TL olduğu, itirazın iptali talebi ile ilgili olarak; dosya kapsamındaki bilirkişi raporlarından, kendi defter ve belgelerine göre, takip tarihi itibariyle davalı-karşı davacının (...Şti) davalı karşı davacıdan (...Şti) ...-TL alacaklı olduğu, kendi defter ve belgelerine göre, takip tarihi itibariyle davacı-... davalısının (...Şti) davalı-... davacısına (...Şti) ...-TL borçlu olduğu, davacı-... davalısı tarafından bilirkişiye ibraz edilmeyen toplam ...-TL tutarında iki adet faturanın hesap dışı tutulmasının kabulü halinde düzeltilmiş cari hesaba göre, davacı-... davalısının (...Şti) davalı-... davacısına (...Şti) ...-TL borçlu olduğu, davalı-... davacısı tarafından davacı-... davalısı adına düzenlenen ancak davacı-... davalısı defterlerinde kayıt altına alınmayan ...-TL bedelli vade farkı faturasının Mahkemece kabulü halinde; davacı-... davalısının (...Şti) davalı-... davacısına (...Şti) ...-TL borçlu olduğu, Mahkemece davacı-... davalısının yıllık ... ton satış taahhüdü verdiğinin ve kar mahrumiyetinin hesaplanması gerektiğinin kabulü halinde; ... ... (... TON) malın karının (...X...-TL=) ...-TL olarak hesaplandığı, ... yıllık karın (...-TLX...=) ...-TL olarak hesaplandığı, kök raporda, ek protokol tarihi ... tarihinden taraflar arasındaki ilişkinin sona erdiği tarihe kadar olan satışlar sebebiyle davalının elde ettiği karın hesaplamadan düşülmediği tespit edilmiş olup, dosyada mevcut taraflara ait ticari defterlerin incelenmesi sonucunda hazırlanan bilirkişi raporlarında işbu dönemde ton bazında ne kadarlık satış yapıldığına ilişkin bir tespit yapılmadığından satış bedelleri üzerinden yapılan hesaplama neticesinde; taraflar arasında gerçekleşen alım-satım sebebiyle ... davacı-davalının ... TL kar elde ettiği, bu tutarın bir yıllık toplam kardan düşülmesi halinde ilk yıl için mahrum kalınan kar bedelinin (...-...-TL =) ...-TL olarak hesaplandığı, Mahkemece ... yıl için hesaplama yapılması gerektiğinin kabulü halinde; 1.yıl için ...-TL, 4 yıl için ...X4=...-TL, toplam ...-TL olarak hesaplandığı, maddi tazminatla ilgili olarak; davalının toplam yapmış olduğu ticaret hacminde davacıya yaptığı satışların oranın %... olarak hesaplandığı, davalının, sözleşmede yer verilen bölgelerdeki müşterilere doğrudan satış yapamadığı için müşteri potansiyelinin davacının sözleşmeye aykırı fiilleri nedeniyle kaybetmiş olduğunu iddia edildiği, davalının doğrudan satış yapması halinde elde edeceği karın hesaplanabilmesi için malın ne kadarlık bir kar marjı ile satılacağının bilinmesi gerektiği, dosya kapsamında buna ilişkin bir bilgi bulunmadığından davacı lehine kar mahrumiyeti hesaplanırken esas alınan kriterler esas alınarak yapılan hesaplamada; davalının doğrudan satış yapmış olması halinde; ... (...)X...-TL ( ... ... ürünün 3. kişiye peşin satış fiyatı)=...-TL-...-TL=...-TL kar elde etmiş olacağı, davalının davacıya sattığı üründen elde ettiği kar bedeli toplamının bu bedelden düşülmesi halinde davalının doğrudan satış yapamaması sebebiyle uğramış olduğu zararının (...TL-...TL=)...-TL olarak hesaplandığı belirtilmiştir.
Taraflar arasında tek satıcılık sözleşmesi imzalandığı ve sözleşmenin feshedilmiş olduğu ihtilafsız olup TBK’nın 112. ve devamı maddelerinde düzenlenmiş olan borcun ifa edilmemesinin sonuçlarına ilişkin hükümler, tek satıcılık sözleşmesine uygun düştüğü ölçüde uygulanacaktır. TBK’nın 112. ve devamı maddeleri uygulandığında, tek satıcılık sözleşmesinin haklı nedenle olağanüstü feshedilmesi halinde, kusuru ile sözleşmenin sona ermesine neden olan taraf, karşı tarafın zararlarını tazmin etmekle mükelleftir. Bu durumda tazmin edilmesi gereken zararlar, fiili zararlar ve yoksun kalınan kar olacaktır.
Sözleşmenin ihlali nedeniyle sözleşmeyi haklı sebeple fesheden tarafın uğradığı müspet zararın tazmini söz konusu olacaktır. Karşı tarafın uğradığı müspet zarar ise, sözleşmeyi fesheden tarafın sözleşme süresi devam etseydi meydana gelmeyecek olan zarardır. Burada bahsi geçen müspet zararın kapsamına, diğer tarafın sözleşmeyi haklı sebeple feshetmesi nedeniyle meydana gelen kar mahrumiyeti de girecektir.
TK’nın acentelik sözleşmesi hükümlerini düzenleyen “Denkleştirme İstemi” başlıklı 122. maddesinin 1. fıkrası hükmüne göre;
“Sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra;
a) Müvekkil, acentenin bulduğu yeni müşteriler sayesinde, sözleşme ilişkisinin sona ermesinden sonra da önemli menfaatler elde ediyorsa,
b) Acente, sözleşme ilişkisinin sona ermesinin sonucu olarak, onun tarafından işletmeye kazandırılmış müşterilerle yapılmış veya kısa bir süre içinde yapılacak olan işler dolayısıyla sözleşme ilişkisi devam etmiş olsaydı elde edeceği ücret isteme hakkını kaybediyorsa ve
c) Somut olayın özellik ve şartları değerlendirildiğinde, ödenmesi hakkaniyete uygun düşüyorsa, acente müvekkilden uygun bir tazminat isteyebilir.
"TTK’nın 122. maddesinde düzenlenen bu talep, doktrinde, şart ve unsurlarından yola çıkılarak benzer şekillerde tanımlanmaktadır. Buna göre, “denkleştirme talebi, acente veya tek satıcı gibi bağımsız tacir yardımcılarının devamlılık gösteren sözleşme ilişkilerine bağlı olarak, temsilciliğini veya dağıtımını yaptığı ürün nedeniyle kurduğu müşteri çevresini, sözleşmenin sona ermesi yüzünden kaybetmesi sonucunda uğradığı zarar ile müvekkilin veya üreticinin aynı müşteri çevresinden sözleşmenin sona ermesinden sonra da yararlanmaya devam etmesi nedeniyle elde ettiği kazancın denkleştirilmesi için ileri sürülen taleptir”.
TTK’nın 122. maddesinde, madde başlığı “denkleştirme istemi” olarak belirtilmiş olmasına rağmen, doktrinde bu kavramı anlatmak adına farklı terimler kullanılmıştır. Denkleştirme talebi dışında, portföy tazminatı, portföy hakkı, müşteri tazminatı, denkleştirme bedeli, denkleştirme tazminatı gibi terimler de kullanılmaktadır. Tek satıcılık sözleşmesi açısından denkleştirme istemi, tek satıcının sözleşme kapsamındaki faaliyetlerinin sonucu elde ettiği müşteri çevresinin, sözleşmenin sona ermesi nedeniyle sağlayıcıya devredilmesi ve bunun sonucu olarak müşteri çevresinden artık sağlayıcının yararlanacak olması nedeniyle tek satıcıya ödenen bir karşılıktır.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Asıl dava yönünden; taraflar arasında davalı şirketin üretimini yaptığı ... markalı ürünlerin davacı tarafça satış ve pazarlamasının yapılması için ... tarihinde Tarsus ... Noterliği'nde ... yevmiye numaralı "..."nin imzalandığı, akabinde yine davalı şirketin üretimini yaptığı ... markalı ürünlerin davacı tarafça satış ve pazarlamasının yapılması için Antalya ... Noterliği'nde ... tarihli ... yevmiye numaralı "..." imzalandığı, yine taraflar arasında ... tarihinde Tarsus ... Noterliği'nde ... yevmiye numaralı hem ... hem de ... markalı ürünlerin satışı ve pazarlanması konusunda geçerlilik süresi ... yıl olan "..." İmzalandığı, son olarak taraflar arasında ... tarihinde "... başlığıyla “Ek Protokol” imzalandığı, taraflar arasında imzalanan ve önceki tarihlerde taraflar arasında düzenlenip imzalanmış sözleşmeleri geçersiz kılacağına yer verilen ... tarihinde imzalanan “Ek Protokol” başlıklı protokolün konusunun ... ve ... marka ve amblemi ile satışa arzedilecek ürünlerin satıcı tarafından kendisine tanınan bölge içerisinde bulunan ... ve şubelerine tek satıcı olarak satışı ve pazarlanması, tahsilat yapılması ve kar marjının ayarlanması olduğu, her ne kadar davacı tarafça ek protokol metni üzerinde mutabık kalamadıkları için tarafların birlikte notere gidilmemesine ve protokole geçerlik kazandırmamaya karar verdikleri ileri sürülmüş ise de protokolün iptaline yönelik herhangi bir anlaşmanın dosyaya sunulmadığı, dosya kapsamına fotokopisi ibraz edilen ... tarihli ek protokolün imzalı olduğu, dava dilekçesinde de söz konusu protokolün taraflarca imza altına alındığının beyan edildiği, söz
konusu metinde taslak metin olduğuna ilişkin herhangi bir ibareye yer verilmediği, ayrıca davalı tarafından davacıya gönderilen ... tarihli yazı ile ... tarihinde gönderilen sipariş formlarındaki hataların düzeltilmesinin istenildiği ve ... tarihli sözleşmeye atıf yapılarak ön ödemeli fiyatların revize edildiğinin davacıya bildirildiği, bunun üzerine davacı tarafından söz konusu sözleşmeye atıf yapılmasına herhangi bir itirazda bulunulmadığı gibi revize edilen fiyatlar üzerinden aynı nolu sipariş formlarının davacı tarafından yeniden düzenlenerek davalıya gönderildiği, bu durumda taraflar arasında imzalanmış son sözleşme olan ... tarihli “Ek Protokol”e değer verilmesi gerektiği, davacı tarafın sözleşmeyi ... tarihli ihtarname ile haklı nedenle feshettiğini iddia ettiği, davalı tarafın ise ... tarihli ihtarname ile sözleşmeyi kendilerinin feshettiğini savunduğu, sözleşmenin feshinde hangi tarafın haklı olduğu bir yana sözleşmenin feshedildiği hususunun taraflar arasında çekişmesiz olduğu, dosya kapsamında mali müşavir bilirkişi tarafından tanzim edilen... tarihli bilirkişi raporunda ...-... tarih aralığında davalı ... Şti.’nin ...’ne doğrudan ürün satışı bulunmadığı tespit edilmiş olup, buna göre tek satıcının sözleşme kapsamındaki faaliyetleri sonucu elde ettiği müşteri çevresinin davalıya devredilmesi söz konusu olmadığından davacı tarafın denkleştirme tazminatına hak kazanamayacağı, yine davacı tarafça ayrıca portföy tazminatı da talep edilmiş ise de, yukarıda açıklandığı üzere hukuk literatüründe denkleştirme istemi konusunda terim birliği sağlanamamış olup, portföy tazminatı, portföy hakkı, portföy akçası, komisyon akçesi
talep etme hakkı, çıkma tazminatı, müşteri tazminatı olarak da adlandırılmakta olduğu, denkleştirme tazminatı ile portföy tazminatının aynı talebi ifade etmesi sebebiyle davacının portföy tazminatı talebinin de reddi gerektiği, davacının dava dilekçesinde şayet sözleşmeyi imzalamasa idi reklam giderleri, tanıtım için yol masrafı ve ar-ge masrafı gibi masrafları yapmayacağını belirterek bu masrafların hesaplanarak davalı tarafından karşılanmasını talep ettiği, bu masraflara ilişkin olarak dava dilekçesinin ekinde ...-... dönemine ait ... A.Ş tarafından düzenlenen ... adet toplam ...-TL tutarında motorin,kurşunsuz benzin, eco motorin faturası ibraz ettiği, faturaların üzerinde alınan yakıt bedellerinin hangi araca ilişkin olduğuna dair bir açıklama bulunmadığı, yine davacı tarafından ... A.Ş. ve ... A.Ş. tarafından davacı adına düzenlenen ...-...(...’a kadar) ... dönemine ait ... tanesi damga vergisi yansıtma bedeli olmak üzere ... adet toplam ...-TL tutarında araç kiralama faturası ibraz edildiği, kiralanan araçların plakalarının ..., ... ve ... olduğu ancak söz konusu giderlerin münhasıran taraflar arasında imzalanan anlaşmalar sebebiyle yapıldığının dosya kapsamıyla sabit olmadığı anlaşıldığından davacı tarafça davalıdan tahsili talep edilen yakıt ve araç kiralama masrafı talebinin reddi gerektiği, yine davacı tarafça davalının davacı tek satıcı şirket dışında üçüncü kişilere tek satıcılık sözleşmesine konu ürünleri sattığı ve hukuka aykırı davranışlarından dolayı sözleşmenin feshine sebebiyet vermiş olduğu gerekçesiyle müspet zarar talebinde bulunulmuş ise de taraflar arasında imzalanan ve önceki tarihlerde düzenlenip imzalanan sözleşmeleri geçersiz kılacağına yer verilen ... tarihli “Ek Protokol” başlıklı protokolün konusunun ... ve ... marka ve amblemi ile satışa arzedilen/arzedilecek ürünlerin satıcı tarafından kendisine tanınan bölge içerisinde bulunan "... ve Şubelerine" tek satıcı olarak satışı ve pazarlanması, tahsilat yapılması ve kar marjının ayarlanması olduğu, sözleşmenin ... maddesinde satıcının tüm ... ürünleri sözleşmede listesi bulunan bölge ve kişiler hariç olmak üzere kendi bayilerine ... ve bağlı tüm kurum kuruluşlarda satmaya ve yurt dışına ihraç etmeye tek yetkili olduğu, yine satıcının sözleşmede isimleri açık şekilde zikredilen bölge, tüzel veya gerçek kişiler haricinde tüm ... markalı ürünleri sadece yurt içindeki kendi bayilerine, ...’ne bağlı tüm kurum, kuruluşlara satmaya tek yetkili olduğu, ... markalı ürünleri yurt dışına satamayacağına yer verildiği, sözleşmede satış yapılması hariç tutulan firma listesinin içinde 2. sırada ..., 11. sırada ...Şti, 13. sırada ...Şti ve 14. sırada ...Şti’nin ismine yer verildiği, ... tarihli mali müşavir bilirkişi raporunda davalının üçüncü firma ...Şti’ne ... marka ürün, ...Şti’ne ... marka ürün, ...Şti’ne ... marka ürün, ...-... ... marka ürün satışı yapmış olduğu tespit edilmiş olup, söz konusu firmaların taraflar arasında imza altına alınan ... tarihli ek protokolde davacının satış yapmasının hariç tutulduğu firmalar arasında gösterildiği, ayrıca sözleşmeye göre davacının yurt içinde kendi bayilerine, ...’ne bağlı tüm kurum ve kuruluşlarına ürün satmaya tek yetkili olduğu, davacının satış yapmaya tek yetkili olduğu firmalara davalının ürün satışının olmadığı, buna göre söz konusu üçüncü firmalara davalının ürün satışı yapmasının sözleşmenin haklı nedenle fesih sebebi oluşturmayacağı, yine davacı tarafça ...’ten sipariş iptal yazısı gelmesiyle davacının ...-TL’lik müspet zarara uğradığı iddia edilmişse de taraflar arasında imzalanan ve önceki tarihlerde düzenlenip imzalanmış olan sözleşmeleri geçersiz kılacağına yer verilen ... tarihli “Ek Protokol” başlıklı protokolün konusunun ... ve ... marka ve amblemi ile satışa arzedilen/edilecek ürünlerin satıcı tarafından kendisine tanınan bölge içerisinde bulunan "... ve Şubelerine" tek satıcı olarak satışı ve pazarlanması, tahsilat yapılması ve kar marjının ayarlanması olduğu, davacının müspet zarar tazmini talebinin ise ...’e karşı yerine getirilemeyen siparişlere ilişkin olduğu, sözleşmede davalı şirketin davacının ... siparişlerini karşılama yükümlülüğüne ilişkin bir düzenlemenin yer almadığı, kaldı ki davacı tarafça davalıya ödenmeyen cari hesap alacağının bulunduğu, davacı tarafça ön ödeme de yapılmadığı, bu nedenle davacının davalı şirketten yüklü miktarda talep ettiği sözleşme dışı siparişlerin temin edilmemesinden kaynaklı olarak sözleşmeyi haklı nedenle fesih hakkının mevcut olmadığı ve buna dayalı olarak da müspet zarar talebinde bulunamayacağı anlaşıldığından sübut bulmayan asıl davanın reddine karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
Birleşen dava yönünden ise; yukarıda detayları açıklandığı üzere taraflar arasında imzalanan sözleşmeler ve son olarak taraflar arasında imzalanan ve önceki tarihlerde düzenlenip imzalanmış olan sözleşmeleri geçersiz kılacağına yer verilen ... tarihli “Ek Protokol” başlıklı protokol uyarınca ... ve ... marka ve amblemi ile satışa arzedilen/edilecek ürünlerin satıcı tarafından kendisine tanınan bölge içerisinde bulunan "... ve Şubelerine" tek satıcı olarak satışı ve pazarlanması, tahsilat yapılması ve kar marjının ayarlanmasına ilişkin ticari ilişki bulunduğu, birleşen dosya davacısının davalı aleyhine başlattığı fatura ve cari hesap ilişkisinden kaynaklı icra takibinin davalının borca itirazı üzerine durduğu, davalının vaki itirazının iptali için eldeki davanın açıldığı, davalı tarafın icra dosyasında borçlu olmadıklarından bahisle asıl borca ve ferilerine itiraz ettiği, taraflarca ibraz edilen dava konusu döneme ilişkin ticari defter ve belgeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda mali müşavir bilirkişiler tarafından tanzim edilen bilirkişi raporlarında davalı-birleşen davacı şirketin defter incelemesinde ... yılı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğunun, davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterlerine göre davalı-birleşen davacı şirket tarafından davacı-birleşen davalı şirkete mal satılması şeklinde taraflar arasında ticari bir ilişkinin mevcut olduğunun, bu ticari ilişki gereğince davalı-birleşen davacı şirketin düzenlediği ve davacı-birleşen davalı şirket adına borç kaydedilen dava konusu alacağın dayanağı olan faturalara istinaden takip tarihi itibariyle davalı-birleşen davacının bakiye ... TL tutarında davacı-birleşen davalı şirketten asıl alacağı olduğunun; davacı-birleşen davalı şirketin ... yılı ticari defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğunun, davalı-birleşen davacı şirketin davacı-birleşen davalı şirketten takip tarihi itibariyle ... TL alacak bakiyesinin göründüğünün, davalı-birleşen davacı şirketin defter incelemesini konu alan ... tarihli bilirkişi raporunda davalı-birleşen davacı şirketin ... TL alacak bakiyesinin görünmekte olduğununun, cari hesap ekstrelerinin karşılaştırılması sonucunda davacı-birleşen davalı ile davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterlerine göre aralarında ... TL cari hesap farkının bulunmakta olduğunun, bu farkın davalı-birleşen davacı şirketin ticari defterlerinde ... tarih ve ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlı olan ... TL vade farkı fatura bedelinin davacının ticari defterlerinde kayıtlı olmamasından ve davacı-birleşen davalı şirketin ticari defterinde ... tarih ve ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlı ... TL (... nolu fatura bedeli) ve ... tarih ve ... nolu yevmiye maddesi ile kayıtlı ... TL'nin davacı-birleşen davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmamasından kaynaklandığının belirtildiği, dosya içindeki bilgi ve belgeler ile tarafların ticari defter kayıtlarının birlikte incelenip değerlendirilmesinden davacı-birleşen davalı tarafından bilirkişiye ibraz edilmeyen toplam ...-TL tutarında iki adet faturanın hesap dışı tutulduğu anlaşılmış olduğundan düzeltilmiş cari hesaba göre birleşen dosya davalısı ... Şti.'nin davacı ... Şti.'ye ...-TL borçlu olduğu, davalı-birleşen davacı tarafından davalı-birleşen davacı adına düzenlenen ancak davacı-birleşen davalının defterlerinde kayıt altına alınmayan ...-TL bedelli vade farkı faturasının ise taraflar arasında vade farkı ödemesi yapılacağına dair bir anlaşma yapıldığı hususunda herhangi bir bilgi veya belgenin dosyaya sunulmadığı anlaşıldığından nazara alınamayacağı, takip tarihi itibariyle davacının davalıdan ...-TL alacaklı olduğu, birleşen dosya davacısının takip talebinde işlemiş faiz talebinde de bulunduğu görülmüş ise de dava dilekçesinde yalnızca asıl alacak miktarını belirterek takibin devamı talebinde bulunduğu, harcı da yalnızca asıl alacak üzerinden yatırdığı, yine davalının takipten önce temerrüde düşürüldüğüne dair herhangi bir belgenin dosyada mevcut olmadığı, böylece davalının takibe itirazının kısmen haksız olduğu anlaşıldığından davanın kısmen kabulü ile Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı tarafça yapılan itirazın kısmen iptaline, takibin ...-TL asıl alacak üzerinden devamına, dava konusu alacak likit olduğundan davacının icra inkar tazminatı talebinin kabulü ile alacağın %20’si oranında icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya verilmesine karar vermek gerekmiştir.
Birleşen davada ayrıca taraflar arasında imzalanan ... tarihli sözleşmenin ... maddesine göre, davacı-birleşen davalının yıllık ... ton satış yapmayı taahhüt ettiği, sözleşmenin ... yıllık bir sözleşme olduğu, sözleşme hükümlerinin davacı-birleşen davalı tarafından yerine getirilmemesi sonucu ürün satılamadığından birleşen dosya davacısının ürün satışından beklediği kardan mahrum kaldığını beyanla mahrum kalınan kar isteminde bulunulduğu, yukarıda açıklandığı üzere davacı-birleşen davalının haklı fesih sebebi olarak ileri sürdüğü hususların yerinde olmadığı, bu nedenle sözleşmenin taraflar arasındaki sözleşmenin ... tarihli ihtarname ile haklı nedenle feshedildiğinin kabulü gerektiği, taraflar arasındaki ... tarihli sözleşmenin ... maddesinin aynen “ Satıcı’nın iş bu sözleşme tarihinden itibaren bir yıllık satış hedefi ...ton (+-100)’dur. Sözleşme başlangıç tarihinden itibaren 1 yıllık süre dolduktan sonra Satıcı’nın mücbir sebepler dışında yıllık hedefin altında olan miktarlarda talepte bulunması halinde ... iş bu sözleşmeyi tek taraflı olarak 7 iş günü içinde yazılı bildirimde bulunmak sureti ile fesih yoluna gidebilir.” şeklinde olduğu, davacı-birleşen davalının davalı-birleşen davacıya yıllık ... ton satış taahhüdü verdiği, imzalanan sözleşme ile birlikte davacı-birleşen davalının tek satıcı olması ve ürün tedarikinin yalnızca bu firmaya yapılıyor olması göz önüne alındığında taraflar arasındaki sözleşmenin devam etmemesi nedeniyle davalı-birleşen davacının beklediği karı elde edemediği ve yeni bir satıcı bularak sözleşme yapması, ya da başka alıcılar bulması için makul süre olan 3 aylık süre için kar mahrumiyeti talep etme hakkı olduğunun kabulü gerektiği, dosya kapsamında alınan ve Mahkememizce de benimsenen bilirkişi heyeti ek raporunda ilk yıl için mahrum kalınan kar bedelinin ...-TL olarak hesaplandığı, bu durumda mahrum kalınan kar bedelinin 3 aylık makul süre için ... TL olduğu anlaşılmış olmakla davacı tarafın talebiyle de bağlı kalınarak ... TL mahrum kalınan kar bedelinin davalıdan tahsiline karar vermek gerekmiştir.
Yine birleşen davada davacı davalının almayı taahhüt ettiği yıllık miktarın yıllık üretiminin büyük bölümünü teşkil ettiğini, taraflar arasındaki sözleşmenin devam etmemesi nedeniyle önce üretimini durdurmak ardından da ...'deki ... fabrikasını satmak durumunda kaldığını, kendisine devredilecek müşteri potansiyelini kaybettiğini ve bu nedenle zarara uğradığını beyanla maddi tazminat talebinde bulunduğu, fabrikadaki makine ve tesisatın satışına dair belgenin davacı tarafça dosyaya sunulduğu, dosya kapsamıyla davacının doğrudan satış yapamamasından kaynaklı zarara uğradığının kabulü gerektiği, dosya kapsamında alınan ve Mahkememizce de benimsenen bilirkişi heyeti ek raporunda davacının doğrudan satış yapamaması sebebiyle uğramış olduğu zararının ...-TL olarak hesaplandığı anlaşılmış olmakla davacı tarafın talebiyle de bağlı kalınarak ... TL maddi tazminatın davalıdan tahsiline karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM:Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
A-MAHKEMEMİZİN ... ESAS SAYILI ASIL DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davanın REDDİNE,
2-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ...-TL maktu karar ve ilam harcının peşin alınan ...-TL harçtan mahsubu ile bakiye ...-TL harcın karar kesinleştiğinde istem halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, davalı tarafça yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ...-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle kamu tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin 6325 sayılı HUAK'ın 18/A-13. maddesi gereğince davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
6-Taraflarca Mahkememiz veznesine depo edilen ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa İADESİNE,
B-ANTALYA ... ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ'NİN ... ESAS SAYILI BİRLEŞEN DAVA DOSYASI YÖNÜNDEN;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE;
- Antalya ... İcra Dairesi'nin ... Esas sayılı icra takip dosyasına davalı tarafça yapılan İTİRAZIN KISMEN İPTALİNE, takibin ...-TL asıl alacak üzerinden DEVAMINA, fazlaya ilişkin istemin reddine,
Dava konusu alacak likit olduğundan davacının icra inkar tazminatı talebinin kabulü ile asıl alacağın %20’si olan olan ... TL icra inkar tazminatının davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
- ... TL mahrum kalınan kar bedeli ve ... TL maddi tazminatın birleşen dava tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
2-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ...-TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan ... TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ...-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ...-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan ... TL yargılama giderinin (davetiye, müzekkere, bilirkişi gideri) davanın kabul red oranına göre ...-TLsi ile ...-TL peşin harç ile ... TL tamamlama harcı ve ...-TL başvuru harcı olmak üzere toplam ...-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
6-Zorunlu arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeniyle kamu tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin kabul red oranına göre ... TL nin davacıdan, 6325 sayılı HUAK'ın 18/A-13. maddesi gereğince ... TL nin davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
7-Taraflarca Mahkememiz veznesine depo edilen ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa İADESİNE,
Dair; davacı-birleşen davalı vekilinin ve davalı-birleşen davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize sunulmak üzere herhangi bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurulmak suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 28/09/2023
Katip ... Hakim ...
¸e-imza ¸e-imzaa