T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2020/638 Esas
KARAR NO : 2024/775
DAVA : Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/12/2019
KARAR TARİHİ : 06/11/2024
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Haksız Fiilden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin rekabet yasağına ilişkin hükümlerine aykırılık dolayısıyla müvekkilinin zararının tam olarak tespit edilerek şimdilik davalı ...'dan sözleşmede kararlaştırılan ...-USD cezai şartın rekabet yasağının ihlal edilmesi ve haksız rekabet oluşturan davranışlar nedeniyle fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla davalılardan şimdilik ...-TL'si maddi ...-TL'si manevi tazminatın davalının şirket kurduğu tarihten itibaren işleyecek ticari faiz ile birlikte davalılardan alınarak müvekkiline ödenmesini, dava sonuçlanıncaya kadar davalının faaliyetlerinin ve haksız eylemlerinin tedbiren durdurulması talepli huzurdaki davayı ikame etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, iş sözleşmesinden kaynaklanan huzurdaki davada iş sözleşmesinin ...'da kurulduğunu ve iş akdine konu çalışmanın ...'da olduğunu, ... Mahkemelerinin yetkisiz olduğunu belirterek, yetkisizlik itirazında bulunduklarını, dosyanın ... Mahkemelerine gönderilmesini talep etmiş, esasa ilişki olarak da; geçerli bir rekabet yasağı sözleşmesinin bulunmadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; 6098 sayılı TBK' 444 ve devamı maddeleri uyarınca işçinin, iş akdinin sona ermesinden sonra haksız rekabet nedeniyle açılan cezai şart, maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.
Taraflar arasında iş sözleşmesinin bulunduğu ve sözleşme ilişkisinin sona erdiği hususunda ihtilaf bulunmamaktadır.
İstanbul ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... tarihli ... Esas ve ... Karar sayılı kararı ile davada mahkemelerinin yetkisiz olması nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmiş ve dosyanın mahkememizin ... sayılı esasına kaydı yapılarak yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememizce, Antalya Ticaret Sicil Müdürlüğü'nden taraflara ait ticaret sicil dosyaları celbedilmiş, SGK İl Müdürlüğüne müzekkere yazılarak davalının sicil dosyası, hizmet döküm çizelgesi ve hizmet kayıtları celp edilmiş, davacı yanın bağlı bulunduğu SGK İl Müdürlüğünden şirket çalışanlarına ilişkin evraklar dosya arasına alınmış, dava dışı şirketlere müzekkere yazılarak davalı şirketten 2016-2018 yılları arasında ... hizmeti alınıp alınmadığı sorulmuş ve gelen yazı cevapları dosya arasına alınmış, tarafların 2016 yılından dava tarihine kadar dönemi kapsar şekilde BA/BS kayıtları celp edilmiş, ... ile ...'e müzekkereler yazılmış ve talimat yolu ile nitelikli hesaplamalar uzmanı/borçlar hukuku akademisyen bilirkişi ile bir sektör bilirkişisi/... konusunda uzman bilirkişiden oluşan heyetten bilirkişi kök ve ek raporu alınmıştır.
Davacı Tanığı ... Beyanında: "... benim muhasebeciliğini yaptığım şirket olup oradan tanımaktayım. Ben mali müşavirlik yapıyorum ...'ı da şirketin çalışanı olduğundan tanıyorum. Davalı ... 2014-2015 yılları arasında takriben 1 yıl süre boyunca davacı şirkette ... olarak çalıştı. Şirkette çalışırken ... sertifikası sahibi olmuştu. Aynı zamanda ... sertifikasını da şirkette çalışırken aldı. Davacı şirket sezonluk bir iş yapmakta olup, davalı 2 sezon çalışmıştır. Çalışma sistemi genelde sezonluk olduğu için ... şirketleri kendi elemanlarını sezon bittikten sonra sözleşmeyi feshederler. Yeni sezon başladığında eski personellerini arayıp çalışıp çalışmayacaklarını sorarlar. Çalışmak isteyen gelir iş başı yapar. Davalı ... iş yerinden ayrıldıktan sonra daha sonra ticaret sicil kayıtlarından öğrendiğimiz kadarıyla yeni bir firma kurduğunu öğrendik. Müvekkilim ile müvekkilimin hizmet verdiği bir firma (...) arasında sezon başlangıcından, yeniden sözleşme akdedilmek istenildiğinde ... bizden fiyat teklifi istedi. Biz fiyat teklifi sunduk. Ancak bize "sizden daha düşük teklif veren firmalar var" denildi ve bizden indirim yapmamız istenildi. Talep ettikleri indirim tutarı ticari olarak kabul edilebilecek bir tutar değildi. Miktar olarak belirtemeyeceğim ancak şöyle söyleyebilirim. Eğer söylenilen rakamları kabul etmiş olsaydık. Çalıştırmış olduğumuz personelin asgari ücret seviyesinin altında bir maliyetle çalıştırmamız söz konusu olacaktı ve bu da bu günkü yasalar çerçevesinde mümkün değildir. Daha sonradan öğrendik ki bu hizmet verdiğimiz firma olan ... davalı ...'ın kurmuş olduğu şirket ile anlaşmıştır. Ayrıca birçok davacı firmaya ait personelin de davalının kurmuş olduğu şirkette ... olarak işe başladıklarını duyduk. Bu anlatılan nedenlerden ötürü de davacı şirket ekonomik anlamda bir sarsıntı yaşamıştır. Özellikle SGK borcunu ödeyemediğinden yükselmiştir. Bu nedenle de şirket ortağı ve yetkilisi ...'ın 2 dairesini sattığını biliyorum. Şirket şuan gayrifaal durumdadır. Davalı ... davacıya ait işyerinde çalışırken ... sevk ve idaresini sağlamakla görevli müdür pozisyonundaydı. Dolayısıyla ... müdürleriyle ve idareleriyle bir irtibatı oluşmuştur. Davacının diğer şirketlerle olan bütün ilişkileri yapabileceğimiz teklifleri bilebilecek konumdadır. ... dışındaki oteller ile ilgili davalının irtibatı olup olmadığı hususunda bilgi sahibi değilim. Ancak mükellef şirketin muhasebe kayıtların mali tablolarda ciddi anlamda düşüşler meydana geldiğini biliyorum." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Nitelikli hesaplamalar uzmanı/borçlar hukuku akademisyen bilirkişi ile bir sektör bilirkişisi/... hizmetleri konusunda uzman bilirkişi heyetinin ... tarihli raporunda özetle; "heyetimizce yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; Talep edilen cezai şartın davalı tarafın ekonomik olarak mahfına sebep olup olmayacağı hususunun açıklığa kavuşması için ancak davalı ve davacının defterleri ve gelir tablolarının mali müşavir tarafından yerinde incelenmesi ile net bir tespit yapılabileceği, Davalı/... sözleşmenin Madde ... ya aykırı hareket ettiğinin tespit edildiği, Sözleşmenin Özel Şartlar bölümünde rekabet yasağı kapsamında belirtilen ve davalı koşula uymadığı takdirde cezai şart bedeli olarak ... USD'yi ödemekle yükümlü olduğu, Davalı ... ve ...'nin davada belirtilen ve sözleşme yaptığı belirlenen otellerin daha önceden çalıştığı ...'nin müşterileri olduğunun anlaşıldığı tespiti yapıldığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Nitelikli hesaplamalar uzmanı/borçlar hukuku akademisyen bilirkişi ile bir sektör bilirkişisi/... hizmetleri konusunda uzman bilirkişi heyetinin ... tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; "heyetimizce yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde; kök raporda belirtilen hususlarda revize edecek nitelikte bir bilgi ve belge sunulmadığı ve bu doğrultuda görüşlerimizden aynen; Talep edilen cezai şartın davalı tarafın ekonomik olarak mahfına sebep olup olmayacağı hususunun açıklığa kavuşması için ancak davalı ve davacının defterleri ve gelir tablolarının mali müşavir tarafından yerinde incelenmesi ile net bir tespit yapılabileceği, Davalının zaman aşımı itirazlarının ve davalının ekonomik mahvına neden olacak bir cezai tutar olduğunun kabulünün takdiri Yüce Mahkemeye ait olduğu, Davalı/... sözleşmenin Madde ... ya aykırı hareket ettiğinin tespit edildiği, Takdiri tamamen Yüce Mahkemeye ait olmak üzere; Sözleşmenin Özel Şartlar bölümünde rekabet yasağı kapsamında belirtilen ve davalı ... ... bakımdan değerlendirildiğinde Davalı ... ve ...'nin davada belirtilen ve sözleşme yaptığı belirlenen otellerin daha önceden çalıştığı ...'nin müsterileri olduğunun anlaşıldığı tespiti yapıldığı" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Tüm dosya kapsamının bir bütün olarak değerlendirilmesi sonucunda; Davacı tarafça davalının iş akdinin sona ermesinden sonra iş akdindeki rekabet ve gizlilik yasağına aykırılığı nedeniyle zarara uğranıldığı, cezai şarta ilişkin koşulların gerçekleştiği belirtilerek sözleşmede kararlaştırılan cezai şartı, uğradığı zarar yönelik maddi ve manevi tazminat talep edilmiştir.
Davalı tarafça geçerli bir rekabet yasağı sözleşmesinin bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddi talep edilmiştir.
6098 Sayılı Kanun'un 444.maddesinde "Fiil ehliyetine sahip olan işçi, işverene karşı, sözleşmenin sona ermesinden sonra herhangi bir biçimde onunla rekabet etmekten, özellikle kendi hesabına rakip bir işletme açmaktan, başka bir rakip işletmede çalışmaktan veya bunların dışında, rakip işletmeyle başka türden bir menfaat ilişkisine girişmekten kaçınmayı yazılı olarak üstlenebilir.
Rekabet yasağı kaydı, ancak hizmet ilişkisi işçiye müşteri çevresi veya üretim sırları ya da işverenin yaptığı işler hakkında bilgi edinme imkanı sağlıyorsa ve aynı zamanda bu bilgilerin kullanılması, işverenin önemli bir zararına sebep olacak nitelikteyse geçerlidir."
Aynı Kanun'un 445.maddesinde "Rekabet yasağı, işçinin ekonomik geleceğini hakkaniyete aykırı olarak tehlikeye düşürecek biçimde yer, zaman ve işlerin türü bakımından uygun olmayan sınırlamalar içeremez ve süresi, özel durum ve koşullar dışında iki yılı aşamaz.
Hakim, aşırı nitelikteki rekabet yasağını, bütün durum ve koşulları serbestçe değerlendirmek ve işverenin üstlenmiş olabileceği karşı edimi de hakkaniyete uygun biçimde göz önünde tutmak suretiyle, kapsamı veya süresi bakımından sınırlayabilir." düzenlemeleri mevcuttur.
Davacı şirket ile davalı ... arasındaki ... tarihli iş akdinin rekabet koşulunun belirlendiği ...maddesinde REKABET ETMEME başlığı altında ;
a)Çalışan, işbu Sözleşme herhangi bir nedenle sona edikten sonra 2 ( iki) yıl süresince işveren'in velveya bağlı kuruluşlarının faaliyet konusu ile doğrudan veya dolaylı olarak rekabet. içinde olan rakip firmalarda işveren'in yazılı ön onayı olmaksızın işbu Sözleşme'nin ... maddesinde belirlenen görevi ile doğrudan ilişkili herhangi bir görev almayacağını rekabet teşkii edecek herhangi bir işle iştigal etmeyeceğini velveya firmalarda çalışmayacağını kabul ve taahhüt eder.
b)Çalışan, işbu Sözleşme süresince ve/veya Sözleşmenin herhangi bir nedenle sona ermesi halinde; İşveren'in müşterileri ve müşteri olmaları ihtimali bulunan şahıs ve/veya şirketlede, İşveren çalışanları ile kendi adına doğrudan veya dolaylı olarak ticari bir ilişki tesis etmeyeceğini ve/veya mevcut ticari ilişkilerini sona erdirmeleri konusunda herhargibir telkinde bulunmayacağını beyan ve taahhüt eder.
c)Çalışanın, işbu Sözleşme'de Madde ... ve ... kapsamında düzenlenen taahhütlerini ihlal etmesi halinde, Çalışan, İşveren'e uğrattığı zarar tutannda bir cezai şartı herhangi bir mahkeme kararına gerek olmaksızın ödeyeceğini gayrikabili rücu olarak kabul ve taahhüt eder. İşveren, bu ihlalden dolay uğradığı zararlar nedeniyle, ayrıca, Borçlar Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca tazrninat ve/veya dava haklarını saklı tutar. İşbu maddede kararlaştınlmtş cezai şartın ödenmesi, işbu maddeyi veya çalışanın bu yöndeki diğer yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz.” hükmüne yer verildiği görülmüştür.
Sözleşmenin 14.Maddesi ÖZEL HÜKÜMLER başlığı altında ise;
a) İşçi işbu Sözleşme devam ettiği sürece çalışma süreleri dışında dahi olsa İşveren'in yazılı onayı olmadan ücretli veya ücretsiz herhangi bir iş ile meşgul olamaz, başka bir işverene bağlı olarak ve/veya başka bir tüzel kişilikte fiilen çalışamaz. Ayrıca, her ne suretle olursa olsun İşçi, İşveren'in yazılı onayı olmadan doğudan ve dolaylı şirket kuramaz ve kurulmuş şirketlere ortak veya yönetim kurulu üyesi veya müdür olamaz, iş ortaklığı yapamaz. Çalışanın sözleşmenin bu maddesine ( Madde ... ) aykırı hareket ettiği tespit edildiğinde hiçbir mahkeme kararına gerek olmaksuın ( ... USD ) ... ödemeyi kabul ettiğini beyan ve taahhüt eder.
b)Çalışan, Şirket'te çalıştığı sürece velveya işbu Sözleşne'nin sona ermesinden sonra görevi dolayısıyla edinmiş olduğu tüm bilgileri, işveren'in çalışma sistemine, stratejilerine, araştırmalarına., organizasyon yapısına, yönetim sistemine, hesaplarına, finansal durumuna, ticari sırlarına, faaliyetlerine, anlaşmalarına veya menfaatlerine, denetim, eğitim, iletişim ve üçüncü şahıslarla ilişkilerine yönelik edindiği her türlü bilgi ve dokümanı gizli tutmayı, hiçbir şekilde üçüncü kişilere açıklamamayı, vermemeyi ve herhangi bir biçimde kullanrnamayı kabul ve taahhüt eder.” Hükümlerine yer verildiği görülmektedir.
Yukarıda belirtilen sözleşme hükümleri incelendiğinde; davalının iş akdi ile davacı ... işçi olarak çalıştığı, sözleşme imzalanırken yukarıda belirtilen rekabet yasağına ilişkin hükümleri kabul ettiği, bu hükümlere aykırı davranılması halinde zararlardan sorumlu olacağını kabul ettiği görülmüştür.
Yargıtay 11.Hukuk Dairesi'nin 30/05/2018 gün, 2016/5641 Esas, 2017/1255 Karar sayılı emsal içtihadında, "...Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın Çalışma ve Sözleşme Hürriyeti başlığı altında düzenlenen 48. ve devamı maddelerinde herkesin dilediği alanda çalışma ve sözleşme hürriyetine sahip olduğu anayasal teminat altına alınmıştır. 818 sayılı BK'nın 19. maddesinde bir akdin mevzunun, kanunun gösterdiği sınır dairesinde serbestçe tayin olunabilir denilmekle birlikte 20. maddesinde ise akdin mevzunun gayrimümkün veya gayri muhik yahut ahlaka (adaba) aykırı olması halinde o akdin batıl olacağı belirtilmiştir. Sözleşmenin tarafları, sözleşme özgürlüğü ilkesi çerçevesinde sözleşmenin konusunu belirlemede özgür iseler de bu özgürlüğün sınırsız ve sonsuz olduğu söylenemez. 818 sayılı BK'nın 19, 20, 349. maddelerinde bu özgürlüğün sınırları çizmiştir. Sözleşmede öngörülen rekabet yasağı; ancak işçinin iktisadi geleceğinin hakkaniyete muhalif olarak tehlikeye girmesini menedecek surette zaman, yer ve işin nevi noktasından hal icabına göre münasip bir hudut dahilinde şart edilmiş ise geçerlidir. Bu açıklamalardan sonra somut olaya dönüldüğünde; davalının imzaladığı hizmet akdinin rekabet yasağına ilişkin maddesinde bir coğrafi alan sınırlaması bulunmaması işçinin iktisaden mahvına sebep olacak mahiyette olup, davacı şirketin faaliyet alanının tüm inşaat sektörünü ilgilendirmesi nedeniyle yukarıda açıklanan çalışma özgürlüğüne, akit serbestisine ilişkin yasal düzenlemelere aykırıdır. Bu nedenle haksız rekabete ilişkin sözleşme hükmünün batıl sayılması gerekmektedir..." düzenlemesi mevcuttur.
Yine Antalya 11 Hukuk Dairesi'nin 02/03/2017 gün, 2017/2056 Esas, 2018/900 Karar sayılı kararında "... davalının imzaladığı hizmet akdinin rekabet yasağına ilişkin maddesinde bir coğrafi alan sınırlaması bulunmaması işçinin iktisaden mahvına sebep olacak mahiyette olup, davacı şirketin faaliyet alanının ... sektörünü ilgilendirmesi nedeniyle yukarıda açıklanan çalışma özgürlüğüne, akit serbestisine ilişkin yasal düzenlemelere aykırıdır. Bu nedenle haksız rekabete ilişkin sözleşme hükmünün batıl sayılması gerekmektedir. Bu husus gözetildiğinde davanın esasında taraflar arasında imzalanan hizmet akdinde yer alan haksız rekabete ilişkin düzenlemelerin batıl olduğunun kabulü gerekir. Davacı tarafça, davalının gizlilik yasağını ihlal ettiğine ilişkin iddiayı ispata yönelik somut delil bildirilmediği anlaşılmış, mahkemece benzer gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş olup, karar usul ve yasaya uygundur...." denilmiştir.
Yukarıda belirtilen kanun maddeleri ve emsal içtihat doğrultusunda yapılan değerlendirmede; davacının ... hizmeti verdiği, davalı ...'ın ise davacı şirkette belirli süreli iş sözleşmesi ile ... tarihinde ... olarak işçi statüsünde çalışmaya başladığı, iş akdinin ... tarihinde sona erdiği, davalının davacı şirket ile imzaladığı iş sözleşmesinde rekabet yasağına ilişkin maddesinde bir coğrafi alan sınırlamasının bulunmadığı bu durumun işçinin iktisaden mahvına sebep olabilecek nitelikte olduğu, davacı ile davalıya ait şirket faaliyet konusunun aynı olduğu, bu hali ile sözleşmedeki hükümlerin çalışma özgürlüğüne, akit serbestisine ilişkin yasal düzenlemelere aykırı olduğu anlaşılmıştır.
6100 sayılı HMK'nın 266/1. maddesinde, çözümü özel ve teknik bilgiyi gerektiren konularda hakimin bilirkişiden görüş alma yoluna gidebileceği belirtildikten sonra; aynı kanunun 282/1. maddesinde, hakimin bilirkişinin oy ve görüşünü diğer delillerle birlikte serbestçe değerlendireceği kabul edilmiştir. Bu yasal düzenlemelere göre hakim, bilirkişinin görüşü ile bağlı olmayıp, gerekçesini kararında göstermek suretiyle bilirkişinin görüşü dışındaki bir kabulde bulunabileceği anlaşılmaktadır.
Her ne kadar mahkememizce aldırılan bilirkişi heyeti kök ve ek raporlarında "davalı ... ın sözleşmenin Madde ... ya aykırı hareket ettiği, Sözleşmenin rekabet yasağı kapsamında belirtilen ve cezai şart bedeli olan ... USD'yi ödemekle yükümlü olduğu, davalı ... ve davalı ...'nin sözleşme yaptığı belirlenen otellerin daha önceden çalıştığı ...'nin müşterileri olduğu" tespiti yapılmışsa da yukarıda da açıklandığı gibi taraflar arasındaki iş sözleşmesindeki rekabet yasağı hükümlerinin çalışma özgürlüğüne, akit serbestisine ilişkin yasal düzenlemelere aykırı olduğu ve bu nedenle haksız rekabete ilişkin sözleşme hükmünün batıl sayılması gerektiği anlaşıldığından mahkememizce bilirkişi kök ve ek raporu hükme esas alınmamış olup anılan gerekçelerle haksız rekabete ilişkin sözleşme hükmünün batıl nitelikte olduğunun kabulü ile davacının davasının reddine dair aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.
HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın REDDİNE,
*MADDİ TAZMİNAT YÖNÜNDEN;
2-Harçlar yasası uyarınca belirlenen karar harcı olan ...-TL'nin, peşin alınan ...-TL harçtan mahsubu ile fazla harç olan ...-TL'nin karar kesinleştiğinde ve talep halinde davacıya İADESİNE,
3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde BIRAKILMASINA,
4-Davalılar kendisini vekille temsil ettirdiğinden, davanın reddedilen kısmı üzerinden, karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince hesaplanan ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara VERİLMESİNE,
5-Davalılar tarafından belgelendirilen yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine YER OLMADIĞINA,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ... TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
*MANEVİ TAZMİNAT YÖNÜNDEN;
7-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ...-TL maktu karar ve ilam harcının davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
8-Davalılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ...-TL nispi vekalet ücretinin davacıdan alınarak DAVALILARA VERİLMESİNE,
9-Davacı ve davalılar tarafından yatırılan gider avansından bakiye kalan kısmın, karar kesinleştiğinde ve talep halinde taraflara İADESİNE,
Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/11/2024
Katip ...
¸(e-imzalı)
Hakim ...
¸(e-imzalı)