T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2020/684
KARAR NO: 2021/885
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 04/03/2015
BİRLEŞEN DAVA (Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesi ... Esas- ... Karar )
DAVA: Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 13/11/2019
KARAR TARİHİ: 09/11/2021
Mahkememizden verilen ... tarih ... Esas - ... Karar sayılı ilam, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... . Hukuk Dairesi'nin ... tarih ... Esas - ... Karar sayılı ilamıyla kaldırılmakla, davanın mahkememizin yukarıdaki Esas sırasına kaydı yapılmış olmakla yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesinde: müvekkilinin elektrik taahhüt işleri yapan şahıs firmasının sahibi olduğunu, davalının dava dışı ...'ın ...'da mevcut ...inin elektrik işlerinin yüklenicisi iken müvekkiline bu işleri taşeron olarak yaptırdığını, dava konusu elektrik işlerinin davacı müvekkiline yapılan sözleşme ile tam ve istenilen zamanda yapılarak teslim edildiğini, ... tarihinde imza altında alınarak sözleşmenin 4. Maddesi gereğince iş başı yapıldığını, yüklenilen işin ... tarihine kadar bitirileceğini, yüklenen bu işi süresinde bitirmez ise her gecikme günü için ...-TL ödeyeceğini: mekanik ve inşaat gecikmesinden kaynaklanan gecikme olur ise, davalı tarafından müvekkiline işçi ve şantiye masrafları nedeniyle aylık ...-TL ödeneceğini, müvekkilinin süresinde işi yapmasına rağmen işverenden kaynaklanan mekanik aksamalar nedeniyle işin ... tarihine kadar uzadığını, ... aylık gecikmeden dolayı müvekkilinin ...-TL+KDV olarak ...-TL alacağı bulunduğunu, ayrıca sözleşmeden kaynaklanan yapılan işlemlerle ilgili ve toplamda ...-TL alacağı olduğunu, gecikme tazminatı ve bakiye iş bedeli toplamı KDV dahil ...-TL alacaklı olduğunu, dava tarihine kadar ...-TL ödeme yapıldığını, bakiye ...-TL alacağı olduğunu belirterek fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere şimdilik ...-TL' nin ... tarihinden itibaren işleyecek reeskont faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini talep ve dava ittikleri anlaşılmıştır.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: karşı taraf ile sözleşme görüşmelerinin uzun sürdüğünü, işçilik bedelinin ...-TL olacağı düşünülürken sözleşmenin ikincil şartlarında anlaşma sağlanamadığından eser sözleşmesi yapılmadığını, davacının müvekkilinin şantiye şefi işçisi olarak çalışmaya devam ettiğini, bilahare şantiyede dava dışı üst işverenin sorumluluklarıyla atışıp ... tarihinde istifa ederek işten ayrıldığını, işte çalışan işçilerin davalının sigortalısı olarak gösterildiğini, işçi ücretlerinin davalı tarafından karşılandığını, davacıya banka aracılığıyla ... TL ödeme yapıldığını, ek olarak işçi ücretleri SGK ve Vergi Dairesine ödenen ... TL olduğunu, yemek şirketine ... TL ödeme yapıldığını, işçilere elden ... TL ödeme yapıldığını, şantiye genel masrafları olarak ... TL ödeme yapıldığını, buna göre yapılan ödeme toplamının ... TL olup davacının taşeron olması halinde bu ödemeyi yapması gerektiğini, davacı tarafından yapıldığı ileri sürülen sözleşme bedelinin yaklaşık iki katı ödeme yapıldığını, bu iddianın hayatın olağan akışına ters olduğunu, davalı şirketin teslim tutanağını imzalamadığını, işin davalı tarafından sürdürüldüğünü, davacının iddiasını ispat etmesi gerektiğini, ... tarihli kabul tutanağını kabul etmediklerini, davalının imzasının bulunmadığını, davacı tarafından düzenlenen ... tarihli ... seri numaralı ... TL tutarlı faturaya itiraz edildiğini, talep edilen faiz başlangıç tarihini kabul etmediklerini ileri sürerek davanın reddine karar verilmesini istemiştir.
Dava; taşeron (alt yüklenici) olduğunu iddia edilen davacı tarafından asıl yüklenici davalıya karşı açılan eser sözleşmesinden doğan gecikmeye bağlı cezai şart bedelinin tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; öncelikle taraflar arasında ... tarihli bir eser sözleşmesi yapılıp yapılmadığı, sözleşmede davalı şirkete atfen atılı bulunan imzanın davalı şirket çalışanı veya temsilcisine ait olup olmadığı, dolayısıyla bu sözleşmenin davalı tarafa bağlayıp bağlamadığı, davacı ile davalı şirket arasında taşeronluk sözleşmesi mi yoksa iş sözleşmesi (işçi işveren ilişkisi) mi olduğu, bu bağlamda davaya bakmaya mahkememizin görevli olup olmadığı, mahkememiz görevli ise tarafların sözleşmeden doğan yükümlülüklerini gereği gibi yerine getirip getirmedikleri, geç teslim varsa kimin kusurundan kaynaklandığı, davacının cezai şart talep edip edemeyeceği hususlarına ilişkindir.
İncelenen dosya kapsamı ve mevcut delil durumuna göre davanın eser sözleşmesinden kaynaklanan alacağın tahsili istemiyle açıldığı, dosyaya sunulan delillerin taraflar arasında işçi işveren ilişkisi olduğuna dair bu aşamada yeterli kanaat uyandırmadığı ve mahkememizin davaya bakmaya görevli olduğu kanaatine varıldığından davalı tarafın itirazlarının reddine karar verilmiştir.
Dosya içerisine davacı vekili tarafından fatura suretleri ve sözleşme sureti ibraz edilmiş, Isparta ... ASHM' nin ... Esas sayılı dosyası celp edilmiş, tarafların ticari defter ve belgeleri incelenip bilirkişiden rapor aldırılmış, tüm deliller toplanmış, ayrıca tanıklar dinlenmiştir.
Taraflarca ibraz edilen ... tarihli, ... tarihli tutanaklar ve diğer ibraz edilen belgeler havale dekontları dosya arasına alınmıştır.
Isparta ... ASHM' nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinde, davacının ...A.Ş, davalının ... A.Ş olduğu, davanın, davacının davalı adına yapmış olduğu okul inşaatı ile ilgili elektrik işleri sözleşmesinden kaynaklanan alacak davası olduğu anlaşılmıştır.
Davalı tarafın ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmış olup, bilirkişi ... Tarafından ibraz edilen ... tarihli raporda özetle; yapılan tespitlere göre, davalının ... yılına ilişkin defterlerinin usulüne uygun olarak tutuldukları, davalının defterlerine göre davacıdan ...-TL tutarında fatura aldığı, karşılığında toplam ...-TL davacı tarafa ödeme yaptığı, dava tarihi itibariyle davalı şirketin bakiye ...-TL tutarında davacı tarafa borcunun olduğunun görüldüğü, dosyaya sunulan davacı tarafından davalı şirket adına düzenlenmiş ... tarihli, ... sıra nolu, ...-TL bedelli faturanın davalı şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olmadığı, davalı tarafın bu faturayı kabul etmeyerek davacı tarafa iade edildiği hususlarının tespit edildiği anlaşılmıştır.
Davacı tarafın ticari defter ve belgelerinin incelenmesi için İzmir Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış bilirkişi raporu aldırılmış, mali müşavir bilirkişi ... tarafından ibraz edilen ... tarihli raporda sonuç olarak; davacının defterlerinin usulüne uygun tutulduğu, davalıya keşide edilmiş ve toplam ...-TL olan ... adet faturanın kayıtlı olduğu, işbu 2 adet faturadan başka davalıya keşide edilmiş başkaca fatura ve tahsilat kaydının olmadığı, yani dava dilekçesi ekinde yer alan davacının davalıya keşide etmiş olduğu ... tarih ve ... nolu ...-TL bedelli faturanın davacının incelenen defterlerinde kayıtlı olmadığı, gerek ...-TL hak edişinin gerekse de tarafların ticari defterlerinde kayıtlı olmayan davacının davalıya keşide etmiş olduğu ...-TL bedelli faturanın yerinde olup olmadığının uzmanınca tespit edilmesinin uygun olacağı bildirilmiştir.
Davacı tarafın itirazları neticesinde Isparta Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılarak keşfin icra edilerek rapor aldırılması istenmiş, hesap uzmanı bilirkişi ... ve İnşaat Mühendisi bilirkişi ... tarafından ibraz edilen ... tarihli raporda sonuç olarak; ... A.Ş tarafından ... tarihinde ... A.Ş ile yapılan sözleşme soncunda ... yapılmış olduğu, okulun eğitim alanında faaliyette olduğu ve ...A.Ş ile ... tarihinde ... ile ...nde söz konusu edilen elektrik işlerinin yapılmış olduğunun görüldüğü,
... tarihli kabul tutanağı ile söz konusu yapılan elektrik işlerinin teslim alındığının belirtildiği, ...yle ilgili olarak ... Müdürlüğünde ... tetkik edildiği, mimari proje ve mahallinde yapılan tetkikte...nde zemin +1 ... yapı olarak görülen binalar ana okul, ilkokul, lise, spor salonu, konferans salonundan ibaret olduğu,
Davacı vekilince dava ile ilgili söz konusu ...-TL' lik faturanın yapılan ve alıcısına teslimi gerçekleşen elektrik işleri karşılığı ...tarihli sözleşmeye dayalı olarak ... nolu hakediş bedeli için düzenlediği bedelinin tahsil edilmediğinin iddia edildiği, bilirkişi heyetinde elektrik mühendisi bilirkişi olmadığı için davacı iddiasının doğruluğunun belirlenemediğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Isparta Nöb. Asliye Ticaret Mahkemesine yeniden talimat yazılarak önceki heyete elektrik mühendisi bir bilirkişi de eklenerek yeniden rapor düzenlenmesi istenilmiş olup, İnşaat mühendisi bilirkişi ... ve Elektrik mühendisi bilirkişi ... tarafından ibraz dilen ... tarihli raporda sonuç olarak; söz konusu sözleşmenin 1. Maddesine bulunan "inşaattan ve mekanikten kaynaklanan gecikmelerden dolayı, iş süresinde yetişmez ve uzar ise veya ek-1 deki listeye ilave işler gelir ise yükleniciye (...) ek bir süre ve her ay için ...-TL +KDV ilave ücret verilecektir" bendine istinaden ... tarihinde bitirilmesi gereken işin bitirilememiş olduğunu ... tarihinde ...' ın çıkış verilmiş ve ... ayında da şantiyeyle ilişiğinin kesildiğini, ama ... tarihinde ilave iş olan ... işinin kabulünü imzaladığını ve ...A. Ş yetkilisine imzalattığını, bu tarihten itibaren de şantiyede bulunmadığını ve şantiyedeki belgelerde imzasının olmadığını, sözleşmeden kaynaklanan ...-TL +KDV (1 aylık ...-... tarihleri arasında) tazminat ... aŞ tarafından yasal faizleri ilave edilerek ...' a ödenmesi gerektiği kanaatinin heyet tarafından hasıl olduğunun bildirildiği anlaşılmıştır.
... tarihli celsede davacı tanıkları dinlenmiş, tanık ... beyanında; "Ben ... ile ... yılları arasında davalı ...te çalıştım. Arada sadece askerlik nedeniyle bir kesinti oldu. Sözleşme imzalama, para çekme, işçilere ve taşeronlara dağıtma, bankaya para yatırıp, para çekme, ödeme yapmaya dair yetkim vardı. Davacı ...ndeki elektrik işleri için taşeron olarak çalışıyordu. Takımlarını ve işçilerini kendisi getiriyordu. İşçilerin yatak yorganlarını kendisi temin ediyordu. Kalacak konteynırları da ... temin etmişti. Davacı taşeron olmasına rağmen ...te sigortalı olarak görünüyordu. Buradan asgari ücret alıyordu. Üstünü de elden veriyorduk. Ödemelerini bende yapmıştım. Elden yaptığım ödemelere dair belgeleri de ben o zaman ...ğe göndermiştim.
Davacı ... ayı gibi işe başladı. Sözleşme süresi 2 ay kadardır. Ancak inşaat uzayınca elektrik işleri de sarktı. Ancak inşaat uzayınca elektrik işleri de sarktı. ... ayının başı gibi bitti. Bütün elektrik işleri davacı tarafından yapıldı. Ben kişisel nedenlerden dolayı işten ayrıldım. Ayrıldıktan sonra da tarafların yanlarında çalışmadım.
Davaya konu olan taşeronluk sözleşmesini davacı ... ile ben imzaladım. Sözleşmedeki imza bana aittir. Sözleşmedeki imzayı benden şirket yetkilisi ... atmamı söylemişti. Bende onun talimatına binaen imzaladım. Kendisinin gelemeyeceğini söylemişti. ...la çalıştığım süre boyunca bu dava konusu taşeronluk sözleşmesi dışında taşeronluk sözleşmesi imzalamadım. Ancak hakedişlerin hepsinde imzam vardı." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davacı tanığı ... ; "Ben ...'daki ...nin mekanik taşeronu olarak iş yaptım. Normalde anlaşmamız işlerin yaz tatili olan ... ... ayları arasında tamamlanması şeklindeydi. Ancak işverenin inşaattaki aksamaları nedeniyle mekanik ve elektrik işleri de gecikti. Gecikme inşai aksaklıklardan kaynaklanıyordu. Davacı da bizimle birlikte bekledi. Ben inşaatın mekanik işlerini yapan ... Şirketinin taşeronuydum. ... ...in taşeronuydu. Benim zararımı ... Şirketi karşıladı. Yövmiye olarak aramızda anlaşıp uzlaştık. Davacı ödemelerde sıkıntı yaşadığı benden borç aldığı oldu. Elemanlarına ödeme yapmak için benden borç aldı. Zararının karşılanıp karşılanmadığını bilmiyorum." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Tanık ...' nun beyanlarının alınması için İzmir Nöb. Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış olup tanık beyanında: "Ben Elektrik mühendisiyim ...'da yaptırdığı ...nin elektrik işlerinin mühendisi olarak kontrolünü yaptım. Bina bitti ve kullanılmaktadır. ... binanın elektrik işini ...ğe ihale etmiş ... tarafından da elektrik işleri taşeron olarak ... a yaptırılmıştır binanın elektrik işinin ... ve ekibi tarafından yapıldığına bizzat tanık oldum, elektrik işleri yapılırken ... ödemelerde gecikme olduğunu söylüyordu ancak işi ne kadara yaptı, ne kadar ücret ödenmedi veya ödendi bilmiyorum , elektrik işinin bittiğini gördüm kontrollerini yaptım ancak inşaat ben ayrıldıktan sonra kullanıma açıldı " şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Tanık ...' ün beyanlarının alınması için İzmir Nöb. Asliye Ticaret Mahkemesine talimat yazılmış olup tanık beyanında: ben dava dışı ...'ın ... inşaatının sıvacı taşeronu olarak ... 'den ... tarihine kadar ... ay sıvacı taşeron olarak çalıştım.
Ben çalıştığım sırada davacı, davalının elektrik taşeronu olarak çalışıyordu. Kendi şantiyesini kurmuştu. İşçileri vardı. İşin niteliği gereği öncelikle inşaatın elektrik tesisatı yapılır, sonrasında sıvası tamamlanır. Ben davacı ile birlikte çalışmış olduğum dönemde , davacı elektrik tesisatı işini bitirdi. Bizde biten elektrik tesisatı ile birlikte sıva işini bitirdik. İş bitti. Ve ...'a teslim edildi. Benim bildiğim kadarıyla davacı, davalının taşeronu idi. Kendi adına iş yapıyordu. Benim bilgim buna ilişkindir. Davacı ile davalı arasındaki sözleşmenin diğer detaylarını bilmiyorum. " şeklinde beyanda bulunduğu anlaşılmıştır.
Davanın esası ... tarihli, yüklenicinin davacı ..., işverenin davalı ...A.Ş arasında imzalanmış ... ilişkin sözleşmenin ek-1' i listede belirtilen işlerin birim fiyatlar doğrultusunda anahtar teslimi olarak yapılmasına ilişkin taşeronluk sözleşmesine dayanmaktadır.
Taraflar arasında anlaşmanın yapıldığı tarihte yürürlükte bulunan 6098 sayılı TBK'nın 470 ve devamı maddelerinde eser sözleşmesi ile ilgili hükümleri düzenlenmiştir. Cezai koşulu ise TBK'nın 179 ve devamı maddelerinde düzenlenmiştir.
Davacı taraf işi tamamlayıp teslim ettiğini, bir kısım ödeme yapıldığını ancak inşaattan ve mekanikten kaynaklanan gecikmelerden dolayı 4 ay kadar uzadığını ve sözleşme kapsamında 4 aylık gecikme nedeniyle davalı işverenden ceza-i şart alacağının bulunduğunu iddia etmiştir. Davalı ise davacının taşeronu olmadığını, işçi olarak bir süre çalışıp inşaattan ayrıldığını, sözleşmedeki ... adına atılı imzanın şirket yetkilisi tarafından atılmadığı için şirketi bağlamayacağını iddia etmiştir .
Öncelikle, davalının sözleşmeye yönelik itirazlarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu kapsamda da sözleşme altında imzası bulunan ve tanık sıfatıyla dinlenen ...' in beyanları, yapılan işin davalı tarafından kabul edilmiş olması ve inkar edilen sözleşmeye rağmen davalı adına sözleşme tarihinden sonra bir kısım ödemelerin (yaklaşık ...-TL) yapıldığının davalı tarafça kabul edilmesi ve davalının ibraz ettiği belgelerde eklediği dekontlarda ''avans vs. ödemesi" adı altında açıklama yapmış olması karşısında davalının sözleşme ile bağlı olmadığı yönündeki iddialarına itibar edilmemiş, sözleşmenin taraflar açısından bağlayıcı olduğu kabul edilmiştir. Ayrıca her ne kadar davalı taraf davacının kendi şirketlerinde işçi olarak çalıştığını ve ... tarihinde işten ayrıldığını iddia etmiş ise de davalı tarafından ibraz edilen ... tarihli tutanak içeriğine göre, davacı ...' ın tutanak tarihi itibariyle halen şantiyede bulunduğu ve ... tarihi itibariyle sözleşmede ön görülen sürede işin halen tamamlanmadığı, davacının ...' te işten çıkarılmış olmasına rağmen halen şantiyede bulunduğu anlaşılmıştır.
Taraflar arasındaki sözleşme ilişkisinin varlığı kabul edildikten sonra, Yargıtayın yerleşik içtihatlarına göre, eser sözleşmesi fesih ya da başka bir nedenle ortadan kaldırılmadıkça, sözleşme imzalandıktan sonra, sözleşme kapsamında yapılan işlerin yüklenici tarafından yapıldığının karine olarak kabul edilmesi gerektiği anlaşılmıştır. Ancak bu karinenin aksi savunulup ispat edilebilir. Bu kapsamda davalının aksini savunup iddia da etmediği dikkate alındığında sözleşme kapsamındaki işlerin davacı yüklenici tarafından yapılıp teslim edildiğinin karine olarak kabul edilmesi gerekmektedir.
Tarafları bağlayıcı olduğu kabul edilen ... tarihli sözleşmenin işin yeri ve konusu başlıklı 1. Maddesinde; "işin halen kaba inşaatı devam etmekte olan ... inşaatı Ek-1 listede verilen işlerin listede belirtilen birim fiyatlar doğrultusunda anahtar teslimi yapılıp teslim edilmesidir. İşveren işin ifasında eksiklik görürse istediği zaman işi yükleniciye bıraktırıp başka birisine yaptırmakta özgürdür. Bundan dolayı işverenin uğrayacağı zararlar yüklenicinin hak edişinden kesilecektir. Bu yeterli olmaz ise teminat senedi işleme konulacaktır. Şantiye içerisindeki tüm yatay ve dikey taşımalar işverene aittir. İnşaatan ve mekanikten kaynaklanan gecikmelerden dolayı iş süresinde yetişmez ve uzar ise veya ek-1deki listeye ilave işler gelir ise yükleniciye ek bir süre ve her ay için ...-TL +KDV ilave ücret verilecektir. Ancak yükleniciden dolayı gecikmeler olur ise yukarıda bahsi geçen uygulamalar yürürlüğe girecektir." şeklinde düzenleme yapıldığı, iş programı ve işin süresi başlıklı 4. Maddede "işin süresi, sözleşme tarihini izleyen gün içerisinde şantiyede iş başı yapılacak, yapılacak olan imalatlar ile ilgili olarak detaylı bir iş planı yapılacak ve iş verenin vereceği program doğrultusunda iş bitirilecektir. İş programının aksaması halinde işveren işin bir kısmını veya tamamını yaptırmakta serbesttir. İşverenin uğrayacağı zararlar yüklenicinin hesabından kesilecektir. Her gecikme günü için günlük ...-TL ceza yüklenicinin hak edişinden kesilecektir. Her ne olursa olsun işler ... tarihinde bitmiş olacaktır. Ayrıca ek-2'deki şantiyenin uyguladığı ceza-i müediyeler aynen yükleniciye yansıtılacaktır." şeklinde düzenleme yapıldığı görülmüştür.
... tarihli tutanak içeriğine göre de; davacı yüklenici tarafından yapılan işlerin davalı işveren ... tarafından ... tarihinde "kabul tutanağı" başlıklı tutanakla teslim alındığı anlaşılmıştır.
Alınan bilirkişi raporları ve dinlenen tanık beyanlarına göre de; işin asıl iş veren ...' ın inşaat ve mekanik işlerini zamanında tamamlamamasından kaynaklandığı, davacıdan kaynaklanan bir gecikme olduğu hususuna ilişkin iddia ve ispatın da bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu tespitlere göre, en son ... tarihinde bitmesi gereken işin ... tarihinde teslim alındığı ve teslimattaki kusurun inşaat ve mekanik işlerden dolayı 4 ay üzerinde geciktiği ve davacının sözleşmenin 1. Maddesi uyarınca aylık ...-TL+KDV olmak üzere toplam ...-TL+KDV ilave ücret talep edebileceği ve davanın da fazlaya dair haklar saklı kalmak kaydıyla açılmış kısmi dava niteliğinde olması ve davacını taleplerini karşılar miktarda bulunması nedeniyle davacının davasının kabulüne ve davaya konu sözleşmeden doğan fazlaya dair haklarının saklı tutulmasına dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. (her ne kadar ... tarihli bilirkişi raporunda bir aylık gecikme tazminatı istenilebileceği kanaatine varılmış ise de, bilirkişilerin değerlendirmesinin teknik değerlendirmeden çok yoruma dayalı olduğu ve hukuki nitelendirmenin mahkememiz tarafından yapılması gerektiği ve mahkememizce yapılan değerlendirme ve ... tarihli teslim tutanağına göre de, işin süresinin 4 aydan fazla süre boyunca uzadığı anlaşılmakla bilirkişilerin görev alanı dışındaki tespitlerine itibar edilmemiştir). TTK' nın 18/3. Maddesi uyarınca Dava tarihinden önce davalının usulüne uygun şekilde temerrüte düşürülmediği anlaşılmakla davacının dava tarihinden önceki faiz istemi yerinde görülmediğine dair Mahkememizden verilen ... tarih ... Esas - ... Karar sayılı ilam davalı tarafça istinaf edilmiş, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi ... . Hukuk Dairesi'nin ... tarih ... Esas - ... Karar sayılı ilamında taraflar arasında eser sözleşmesinin varlığı kabul edilmekle beraber davacının talebinin neye ilişkin olduğunun açıklanması, eksik iş bedeli varsa ona göre araştırma yapılması gerekçesiyle kaldırılmış, dosyanın eldeki esasa kaydı yapılmış, yargılamaya devam olunmuştur.
Antalya ... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas- ... Karar sayılı dosyasının mahkememiz dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmiş olup birleşen davada Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili ...'ın ...'de elektrik ve taahhüt işleri yapan firma sahibi olduğunu, davalı şirketin dava dışı ... A.Ş. Tarafından ...'da yaptırılan ... inşaatının elektrik işlerini yüklendiğini ve bu işleri müvekkiline taşeron olarak yaptırdığını, dava konusu ... inşaatının elektrik işlerinin taraflar arasındaki sözleşme gereğince tam ve sözleşmede belirtilen sürede yapılarak teslim edildiğini, ancak davalı şirketin müvekkiline işin ücretini tam olarak ödemediğini, işin süresinde bitirilmesine rağmen davalının işvereni ... A.Ş.'nin gerek mekanik gerekse inşaat ve spor salonunun yapımındaki aksamalar nedeniyle işin teslimi 4 ayın üzerinde bir gecikme ile ... tarihine kadar uzadığını, müvekkilinin bu süreçte gerek şantiye ve işçi masrafları, gerekse başka iş alamaması nedeniyle zarara uğradığını, yüklenilen işin tesliminin mekanik ve inşaattan kaynaklanan uzmanlardan kaynaklandığını ve işin teslim ediliş tarihinin tutanaklarla tespit edildiğini, toplam alacağı yapılan işlerden ... TL ve 4 aylık gecikme tazminatı ... TL olmak üzere, ... TL olduğunu, davalı şirketin müvekkiline hakedişler nedeniyle bugüne kadar ... TL ödeme yaptığını, ... TL bakiye borcunu ise hala ödemediğini, tüm taleplere rağmen borç ödenmediği gibi yıl sonunda kesilen ve tebliğ edilen faturaya itiraz edildiğini, çekilen ihtarnameye cevap verilmediğini, bu sebeplerle, toplam ... TL alacaktan mahkemece hüküm altına alınan ... TL düşüldükten sonra geriye kalan ... TL alacağın dava tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalı şirketten tahsilini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini dava ve talep etmiştir.
Birleşen davada davalı vekili mahkemeye sunmuş olduğu cevap dilekçesinde, karşı tarafın taşeron sıfatıyla, müvekkilinden eser sözleşmesi nedeniyle alacaklı olduğundan bahisle iş bu davayı açmış ise de, üst işverenle yapılan sözleşme kapmasında işte gecikme olmadığını, karşı taraf ile sözleşme görüşmelerinin uzun sürdüğünü, işçilik bedelinin ... TL olacağı düşünülürken, sözleşmenin ikincil şartlarında anlaşma sağlanamadığından yazılı eser sözleşmesi yapılmadığını, davacı müvekkilin sorumlularıyla atışarak ahlak ve iyi niyet kurallarına aykırı davrandığı iddiasıyla ... tarihinde şantiyeyle ilişiği kesilmek zorunda kalındığını, bu tarihten sonraki belgelerde imzasının bulunmasının fiziken mümkün olmadığını, bu sebeplerle davanın reddini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
İstinaf mahkemesinin kararı doğrultusunda davacı vekilinde açıklama dilekçesi alınmış, bu açıklama dilekçesine göre davanın ve birleşen davanın sadece sözleşmenin 4. Maddesi kapsamında açılmış cezai şart alacağı istemine ilişkin olduğu anlaşılmıştır. İş bedeli dava konu olmadığı için keşif ve bilirkişi raporu alınmasına yer olmadığı kanaatine varılmıştır. Bu nedenle gelinen aşamada değerlendirilmesi gereken hususun davalının sözleşmeyle bağlı olup olmadığı ve bağlı olduğu sonucuna varılırsa davacının gecikmeye dayalı cezai şart talebinin yerinde olup olmadığı noktasında toplandığı anlaşılmıştır. Mahkememizce ilk hükümde de açıklandığı gibi sözleşme ilişkisini inkar eden davalının sözleşmeye bağlı olarak ödemeler yapmış olması, ödeme kayıtları ile savunmasının çelişki arz etmesi, işin teslim alınmış ve asıl işverene teslim edilmiş olması, hatta davalının asıl işverene karşı bakiye alacağı olduğu iddiasıyla ... Asliye Hukuk Mahkemesinde yukarıda anılan davayı açması, yapılan işin benimsenmiş olması, TMK'nın 2. maddesinde hüküm altına alınan dürüstlük kuralı uyarınca herkesin, haklarını kullanırken ve borçlarını yerine getirirken dürüstlük kurallarına uymak zorunda oldukları, bir hakkın açıkça kötüye kullanılmasını hukuk düzeni korumayacağı hususları karşısında davalının sözleşmeyle bağlı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yine tanık beyanları, hak ediş tutanakları, iş teslim tutanağı ve dosya kapsamına göre işin bitmesi gereken sürede tamamlanmadığı, gecikmede davacıya atfedilecek bir kusurun bulunmadığı, bağlayıcı olduğu kabul edilen sözleşmenin 4. Maddesinde açık düzenleme yapıldığı, işin davacının kusuru olmaksızın 4 ay kadar uzadığı anlaşılmıştır.
TBK'nun 179/2. maddesine göre; “ceza borcun belirlenen zaman veya yerde ifa edilmemesi durumu için kararlaştırılmışsa alacaklı, hakkından açıkça feragat etmiş veya ifayı çekincesiz olarak kabul etmiş olmadıkça, asıl borçla birlikte cezanın ifasını da isteyebilir.”
Anılan yasa hükmünden de açıkça anlaşılacağı gibi, ifaya eklenen ceza koşulunda, şart gerçekleştiği takdirde alacaklı, hem ifayı hem de cezayı talep edebilecektir. Buna öğretide “taleplerin birleşmesi” veya “toplanması” denmektedir. TBK, “borcun belirlenen zamanda veya yerde ifa edilmemesi” hali için kararlaştırılmış ceza koşulunun, ifaya eklenen ceza koşulu niteliğinde olacağına dair bir karine koymuştur. Bu iki olasılık dışında kalacak eksik ifa hallerinde TBK'nun 179/2. md. değil, 179/1. md. hükmü uygulanacaktır. Zira, Kanun, 179. maddenin ikinci fıkrasında bütün eksik ifa hallerini değil, bunlardan sadece zaman veya yer itibariyle aykırılık teşkil edenlerin ifaya eklenen ceza koşulu olduğunu kabul etmiştir. TBK'nun 179/2. md. hükmü emredici yapıda olmayıp düzenleyici nitelikte olduğundan taraflar, yukarıda belirtilen iki hal dışında kalan eksik ifalarla, bütün ifa etmeme hallerinde de ifa ile birlikte cezai şartın istenebileceğini kararlaştırabilirler.
Somut olaya gelince; yukarıda açıklanan şekilde taraflar arasındaki sözleşmenin 4. Maddesinde düzenlenen ceza koşulunun işin belirlenen zamanda bitirilmemesi halinde ilişkin olduğu, talep edilen cezai şart alacağının TBK'nın 179/2. Maddesinde düzenlenen ifaya ekli ceza koşulu niteliğinde olduğu, işin davacıdan kaynaklanmayan sebeplerle 4 ay kadar uzadığı ve davacının işin gecikmesinde kusuru bulunmadığından sözleşmenin bu maddesi uyarınca cezai şart talep edilebileceği,
Her ne kadar TBK’nın 182/3. maddesine göre cezai şartın fahiş olması halinde, hakime indirilmesi yönünde ödev verilmiş ise de TTK'nın 22. maddesi uyarınca davalı tacir olduğundan, cezai şartın fahiş olduğu gerekçesiyle indirilmesini isteyemeyeceği gibi TBK 27. maddesi uyarınca ahlaka ve kamu düzenine aykırılıktan bahsedilebilecek bir durum söz konusu olmadığı, bu şekilde bir savunma ileri sürülmediği gibi davalının ekonomik mahvına neden olacak miktarda olmadığı anlaşılmakla indirim yapılmasının söz konusu olamayacağı,
bu ilkeler uyarınca somut olaydaki sözleşmeye göre aylık ...+KDV 'den 4 ay için ...-TL+KDV miktarında cezai şart alacağının oluştuğu anlaşılmıştır.
Cezai şart alacağı bir mal veya hizmet karşılığı olmadığı için Katma Değer Vergisi Kanunu ve yerleşik Yargıtay içtihadlarında, cezai şartın hesaplanması aşamasında miktara dahil edilen KDV'nin talep edilemeyeceği belirtilmektedir. Somut olayda ise sözleşme serbestisi kapsamında taraflar kendi iradeleri ile kamu düzenine de aykırılık oluşturmayacak şekilde cezai şart alacağını belirlerken KDV'yi de dahil edip, bu şekilde alacağı belirli hale getirmeyi kabul ettiklerinden, davacının KDV talep edebileceği kanaatine varılmış, buna göre 4 aylık gecikme için (...+ %18KDV) x... = ...-TL cezai şart alacağı hesaplanmıştır.
Davacının davasını ileri sürüşü ve taleple bağlılık ilkesi bakımından yapılan değerlendirmede davacının yaptığı asıl iş ve ilave işlerden dolayı kendisine ödenmesi gereken miktardan ...-TL fazla ödeme yapıldığını ve bunun cezai şart alacağına ilişkin olup mahsup edildiğinde bakiye kalan alacağının tahsilini talep ettiği anlaşılmıştır. Yukarıda açıklandığı üzere; asıl iş ve ilave işlerin dava konusu olmaması, davalının sözleşmeyi kabul etmediği gibi cezai şart alacağını da kabul etmemesi ve cezai şart ödemesi yaptığı yönünde bir savunma getirmemiş olması, davacının doğrudan ve -işçi ücreti ve yemek gideri gibi- dolaylı olarak ödendiğini kabul ettiği kalemlerin dışında yapılmış ve ispatlanmış bir ödeme bulunmaması karşısında davacının kabulünde olan ...-TL'lik ödemenin mahsubu ile davacının ...-TL bakiye cezai şart alacağı olduğu, bunun ...-TL'sinin asıl davanın, kalan ...-TL'sinin birleşen davanın konusu olduğu, her ne kadar davacı dava tarihinden önce davalıya ihtarname göndermiş ise de ihtarname içeriği incelendiğinde açıkça cezai şart ödemesi talebi bulunmadığından, cezai şart alacağı yönünden davalının dava tarihlerinden önce usulüne uygun temerrüde düşürülmüş sayılamayacağı anlaşılmakla davanın ve birleşen davanın kabulüne yönelik aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Mahkememizde açılan asıl davanın KABULÜ ile
...-TL cezai şart alacağının ... tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
A- Alınması gerekli ...-TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davalıdan TAHSİLİ ile Hazineye gelir KAYDINA,
B- Davacı tarafından yapılan (davetiye, müzekkere, bilirkişi gideri ve harç olmak üzere) toplam ...-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
C- Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan ...-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
D- Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip taraflara İADESİNE,
2- Mahkememiz dosyasıyla birleşen Antalya ... ATM' nin ... Esas sayılı dava dosyasıyla açılan davanın KABULÜ ile
...-TL bakiye ceza-i şart alacağının ... tarihinden işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
A- Alınması gerekli ...-TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile bakiye ...-TL harcın davalıdan TAHSİLİ ile Hazineye gelir KAYDINA,
B- Davacı tarafından yapılan (davetiye, müzekkere ve harç olmak üzere) toplam ...-TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
C- Davacı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca hesaplanan ...-TL nispi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
D- Gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip taraflara İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı.09/11/2021
Katip ...
¸(e-imzalı)
Hakim ...
¸(e-imzalı)