T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/454 Esas
KARAR NO: 2023/288
DAVA: Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat)
DAVA TARİHİ: 13/08/2021
KARAR TARİHİ: 11/05/2023
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Ölüm Ve Cismani Zarar Sebebiyle Açılan Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda;
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS ile sigortalı, davalı ... A.Ş.'nin işleteni bulunduğu, davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... Plaka sayılı aracın ... tarihinde karıştığı kazada ... Plaka sayılı motosiklet sürücüsü ...'ın vefat ettiğini, müvekkillerinin vefat eden ...'ın anne ve babası olduğunu, olay sebebiyle müvekkillerinin destekten yoksun kaldıklarını ve manevi zarara uğradıklarını, davalı sigorta şirketi tarafından destek tazminatı olarak ... TL ödeme yapıldığını ancak ödemenin yetersiz olduğunu, manevi tazminat için davalı sigorta şirketi tarafından bir ödeme yapılmadığını belirterek müvekkili ... için ... TL destekten yoksun yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden, davalı işleten ve sürücü yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkili ...'ın uğradığı ve uğrayacağı manevi zarara karşılık ... TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkili ... için ... TL destekten yoksun yoksun kalma tazminatının davalı sigorta şirketi yönünden temerrüt tarihinden, davalı işleten ve sürücü yönünden kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte tüm davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline, müvekkili ...'ın uğradığı ve uğrayacağı manevi zarara karşılık ... TL manevi tazminatın kaza tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte sigorta şirketi dışındaki davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davacı vekili ... tarihli değer artırım dilekçesi ile; dava dilekçesi ile müvekkili ... için ...-TL olarak açtığı davasının değerini artırarak ... TL destekten yoksun kalma tazminatın ...TL'sinden (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) davalı sigorta şirketi sigorta limiti ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla, sigorta şirketi tarafından temerrüt tarihinden itibaren, davalılar ..., ... A.Ş. tarafından kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalılara sorumlu oldukları miktarlar oranında tahmiline, müvekkili ... için ...-TL olarak açtığı davasının değerini artırarak ... TL destekten yoksun kalma tazminatının ... TL'sinden(tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla) davalı sigorta şirketi sigorta limiti ile sınırlı sorumlu olmak kaydıyla, sigorta şirketi tarafından temerrüt tarihinden itibaren, davalılar ..., ... A.Ş. Tarafından kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte tahsiline, yargılama giderleri ve vekâlet ücretinin davalılara sorumlu oldukları miktarlar oranında tahmiline karar verilmesini talep ve beyan etmiş, harcını yatırmış, değer artırım dilekçesi davalılara usulüne uygun olarak tebliğ edilmiştir.
Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; davaya konu kaza sırasında müvekkilinin kavşağa gelirken hızını azaltmış olmasına rağmen motorsikletin çok hızlı seyretmesi sebebi ile kazaya engel olamadığını, kazanın gerçekleştiği güzergah müvekkilinin ailesinin yaşadığı yer olduğundan müvekkilinin sıklıkla kullandığı bir yol olduğunu, bu nedenle müvekkilinin kaza noktası olan kavşakta geçiş üstünlüğünün normal şartlarda kendisine ait olduğunu düşünerek seyrettiğini, desten yoksun kalma ve manevi tazminat adı altında istenen ... TL tutarın fahiş olduğunu, davacının manevi tazminat taleplerinin günümüz şartlarına tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına ve kazadan sonra meydana geldiği iddia olunan maluliyete uygun olmadığını, meydana gelen kaza nedeniyle müvekkilinden istenilen manevi tazminat tutarının sigorta şirketi tarafından karşılanması gerektiğini, sigorta poliçesi incelendiğinde kasko poliçesi kapsamında ... Şirketinin manevi tazminat talebi bakımından da sorumlu olduğunu, bu nedenle yöneltilen manevi tazminat talebi bakımından davanın ... A.Ş.'ye ihbar edilmesi gerektiğini belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının haksız ve mesnetsiz beyan ve iddialarının müvekkili şirket tarafından kesinlikle kabul edilmediğini, işbu davanın külliyen reddi gerektiğini, meydana gelen trafik kazasına ilişkin huzurda görülen davada kusuru ve/veya sorumluluğu bulunmayan müvekkili şirket yönünden davanın husumet yokluğu nedeniyle reddi gerektiğini, müvekkili şirketin hiçbir kusur ve sorumluluğu bulunmadığını, müvekkili şirketin kusurundan kaynaklı oluşan bir zararın olmadığını, davacının ispat yükünü yerine getiremediğini, davasını ispat edemediğini belirterek öncelikle husumet itirazlarının kabulü ile davanın usulden reddine, davacının maddi ve manevi tazminat talep şartları oluşmadığından davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ... A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davanın yetkisiz mahkemede açıldığını, müvekkili şirketin genel müdürlük adresinin İstanbul olduğunu, davada İstanbul Mahkemelerinin yetkili olduğunu, müvekkili şirketin sorumluluğunun gerçek zarar üzerinden sigortalı araç sürücüsünün kusuru oranında belirlenmesi gerektiğini, gerçek kusur oranlarının oransal bir şekilde tespiti yapılabilmesi için Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesinden rapora alınması ve davaya konu kazanın iş kazası olduğu sabit olmakla davacılara bu kaza sebebi ile rücuya tabi bir ödeme yapılıp yapılmadığının tespiti gerektiğini, müvekkili şirket tarafından davacıların zararının daha önce giderildiğini belirterek davacının davasının yetki itirazı sebebi ile usulden reddine, dava konusu kazanın iş kazası olması sebebiyle davacılara SGK'ya başvuru yapması için kesin süre verilmesine, davanın esastan reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalı ...'ın talebi doğrultusunda dava manevi tazminat talebi yönünden ... A.Ş.'ye ihbar olunmuştur.
Dava; davalı sigorta şirketine ZMMS poliçesi ile sigortalı, işleteni davalı ... A.Ş. Olan, davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı aracın davacıların murisinin sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı motosiklete çarpması sonucunda murisin vefatı nedeniyle davacı anne ve baba için destekten yoksun kalma tazminatının tüm davalılardan, manevi tazminatın sigorta şirketi dışındaki davalılardan tahsili istemine ilişkin maddi ve manevi tazminat davasıdır.
Davalı ... A.Ş. vekili yetki itirazında bulunmuş, ... tarihli ön inceleme duruşmasında; HMK'nın 16. maddesi uyarınca haksız fiilin ...'da gerçekleşmesi nedeniyle davalı sigorta şirketi vekilinin yetki itirazının reddine karar verilerek yargılamaya devam olunmuştur.
Mahkememizce; Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... esas sayılı dosyasının bir sureti celbedilmiş, davalı sigorta şirketinden sigorta poliçesi ve hasar dosyası getirtilmiş, SGK'dan davacıya kaza nedeniyle herhangi bir ödeme yapılıp yapılmadığı ve rücuya tabi peşin sermaye değerli gelir bağlanıp bağlanmadığı hususu sorulmuş, tarafların sosyal ekonomik durumu kolluk vasıtasıyla araştırılarak buna ilişkin tutanaklar dosya arasına alınmış, ... ATK Trafik İhtisas Dairesi'nden kusur raporu alınmış, aktüerya konusunda uzman bilirkişiden kök ve ek rapor alınmıştır.
SGK'ya yazılan müzekkereye cevaben dava konusu kazanın iş kazası olmadığı, kaza nedeniyle davacılara gelir bağlanmadığı ve herhangi bir ödeme de yapılmadığı bildirilmiştir.
Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasının incelenmesinden; müşteki ... tarafından yapılan şikayet üzerine Antalya C. Başsavcılığınca şüpheli ... hakkında Taksirle Ölüme Neden Olma suçundan kamu davası açıldığı, iddianamenin kabulüyle yargılamanın devam ettiği anlaşılmıştır.
... Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nce tanzim edilen ... tarihli kusur raporunda özetle; dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'ın %... (...) oranında, müteveffa sürücü ...'ın %... (...) oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.
Aktüerya bilirkişisi tarafından tanzim edilen ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; davalı sigorta şirketinin ödeme yaptığı tarihe göre yapılan hesaplama neticesinde; yapılan ödemenin, davacıların uğradığı destekten yoksun kalma zararını karşılamadığının ve davacıların bakiye destekten yoksun kalma zararının bulunduğunun belirlendiği; dosyadaki ibranamenin hukuki takdirinin Sayın Mahkemeye ait olduğu; işbu rapor tarihine göre yapılan hesaplama neticesinde, davacıların bakiye destekten yoksun kalma zararlarının; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL olduğunun hesaplandığı; davalı sigorta şirketinin yaptığı ödeme sonrasında ZMSS bakiye ölüm teminatı limitinin ... TL ile sınırlı olduğu, hesaplanan bakiye zarar toplamının davalı sigorta şirketinin sorumluluk limitini aşmadığı; dosyada müteveffanın askerlik görevini yapıp yapmadığına ilişkin bilgiye rastlanmadığı; işbu raporda müteveffanın yaşı da ilerek askerlik vazifesini yaptığı kabul edilerek hesaplama yapıldığı; aksinin tespiti halinde, bu durum nazara alınarak yeniden hesaplama yapılması gerekeceği belirtilmiştir.
Aktüerya bilirkişisi tarafından tanzim edilen ... tarihli bilirkişi ek raporunda özetle; kök rapor sonrası dosyaya eklenen yeni bilgi ve belgeler ile taraf vekillerinin beyan ve itirazlarının incelenmesi neticesinde, önceki rapora esas alınan yöntem ve kriterler yönünden hesaplamada değişiklik gerektirir bir unsura rastlanmadığı; istem doğrultusunda güncel asgari ücretler kullanılarak hesaplamanın güncellendiği; detaylı hesaplama tablolarının işbu rapora eklendiği; işbu ek rapor tarihine göre yeniden yapılan hesaplama neticesinde, kusur indirimi ve sigorta şirketince yapılan ödemelerin güncellenerek zarardan tenzili sonrası, aşağıdaki seçeneklerden hangisine itibar edileceği hususunda takdir Sayın Mahkemeye ait olmak üzere davacıların bakiye destekten yoksun kalma zararlarının; müterafik kusur indirimi yapılmayacaksa; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL olduğunun hesaplandığı; %... oranında müterafik kusur indirimi yapılacaksa; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL olduğunun hesaplandığı; davalı sigorta şirketinin yaptığı ödeme sonrasında ZMSS bakiye ölüm teminatı limitinin ... TL ile sınırlı olduğu, hesaplanan bakiye zarar toplamının her iki seçenekte de davalı sigorta şirketinin sorumluluk limitini aştığı; KTK m. 96 uyarınca davacıların ZMSS poliçesi ölüm teminatı limiti içerisinden talep edebileceği destekten yoksun kalma zararlarının ise; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL ile sınırlı olduğu belirtilmiştir.
Davacılar vekili yargılama devam ederken ... tarihli ... celsedeki beyanında; "Manevi tazminat talebimiz davalı gerçek kişi tarafından yargılama sırasında karşılanmıştır. Bu nedenle manevi tazminat talebimiz konusuz kalmıştır. Manevi tazminat talebimiz yönünden karşılıklı olarak birbirimizden vekalet ücreti ve yargılama gideri talebimiz yoktur." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Davalı ... vekili yargılama devam ederken ... tarihli ... celsedeki beyanında; "Davacının manevi tazminat talebi yargılama sırasında karşılanmıştır. Bu nedenle davacının manevi tazminat talebi konusuz kalmıştır. Manevi tazminat talebi yönünden davacıdan yargılama gideri ve vekalet ücreti talebimiz bulunmamaktadır." şeklinde beyanda bulunmuştur.
Destekten yoksun kalma tazminatı TBK'nın 53/3. maddesinde düzenlenmiş olup destekten yoksun kalma tazminatının konusu, desteğin yitirilmesi nedeniyle yoksun kalınan zarardır. Buradaki amaç destekten yoksun kalanların desteğin ölümünden önceki yaşamlarındaki sosyal ve ekonomik durumlarının korunmasıdır. Olaydan sonraki dönemde de, destek olmasa bile onun zamanındaki gibi aynı şekilde yaşayabilmesi için muhtaç olduğu paranın ödetilmesidir.
2918 sayılı KTK'nın 85/1. maddesinde "Bir motorlu aracın işletilmesinin bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olması durumunda motorlu aracın bir teşebbüsün ünvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibinin doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulacağı",
2918 sayılı KTK'nın 91/1. maddesinde "İşletenlerin, bu Kanununun 85. maddesinin 1 fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere mali sorumluluk sigortası yaptırmalarının zorunlu" bulunduğu hususları düzenlenmiştir.
Karayolları Motorlu Araçlar Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortası Genel Şartları'nın sigortanın kapsamı başlıklı A-1. maddesinde "Sigortacı, poliçede tanımlanan motorlu aracın işletilmesi sırasında, bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına veya bir şeyin zarara uğramasına sebebiyet vermiş olmasından dolayı, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'na göre işletene düşen hukuki sorumluluğu, zorunlu sigorta limitlerine kadar temin eder. " hükmü öngörülmüştür.
Tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; davalı sigorta şirketi nezdinde ZMMS ile sigortalı, davalı ... A.Ş.'nin uzun süreli kira sözleşmesi ile işleteni bulunduğu, davalı ...'ın sevk ve idaresindeki ... plaka sayılı araç ile davacıların murisi ...'ın sevk ve idaresindeki ... Plaka sayılı motosikletin çarpışması sonucu ... tarihinde meydana gelen trafik kazasında davacıların çocuğu olan destek ...'ın vefat ettiği, dava konusu olay nedeniyle Antalya ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin ... Esas sayılı dosyasında müşteki ... tarafından yapılan şikayet üzerine Antalya C. Başsavcılığınca şüpheli ... hakkında Taksirle Ölüme Neden Olma suçundan kamu davası açıldığı, Mahkemizce ... Adli Tıp Kurumu Trafik İhtisas Dairesi'nden alınan ... tarihli kusur raporunda dava konusu kazanın meydana gelmesinde davalı sürücü ...'ın %... (...) oranında, müteveffa sürücü ...'ın %... (...) oranında kusurlu olduğu kanaatine varıldığının belirtildiği, dosyada mevcut kaza tespit tutanağı ve tüm bilgi ve belgeler nazara alındığında tespit edilen kusur oranlarının olayın oluş şekline ve dosya kapsamına uygun olduğu, aktüerya bilirkişisi tarafından tanzim edilen ... tarihli bilirkişi raporunda kusur indirimi ve sigorta şirketince yapılan ödemelerin güncellenerek zarardan tenzili sonrası seçeneklerden hangisine itibar edileceği hususunda takdir Mahkemeye ait olmak üzere davacıların bakiye destekten yoksun kalma zararlarının; müterafik kusur indirimi yapılmayacaksa; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL olduğunun hesaplandığı; %... oranında müterafik kusur indirimi yapılacaksa; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL olduğunun hesaplandığı; davalı sigorta şirketinin yaptığı ödeme sonrasında ZMSS bakiye ölüm teminatı limitinin ... TL ile sınırlı olduğu, hesaplanan bakiye zarar toplamının her iki seçenekte de davalı ... şirketinin sorumluluk limitini aştığı; KTK m. 96 uyarınca davacıların ZMSS poliçesi ölüm teminatı limiti içerisinden talep edebileceği destekten yoksun kalma zararlarının ise; davacı ... için ... TL, davacı ... için ise ... TL ile sınırlı olduğunun belirtildiği, davacıların ... yönünden maddi tazminat istemini ...-TL, ... yönünden ise ...-TL üzerinden davalarını belirli hale getirdikleri, davalıların belirlenen bu zarardan haksız fiil sorumlusu aracın sürücüsü, ZMMS sigortacısı ve aracın işleteni sıfatlarıyla TBK, KTK ve ZMMS genel şartları uyarınca sorumlu oldukları,sıfatlarıyla TBK, KTK ve ZMMS genel şartları uyarınca sorumlu oldukları, her ne kadar davalı ... A.Ş. vekili husumet itirazında bulunmuş ise de dava konusu kazaya karışın aracın işbu davalı tarafından uzun süreli kira sözleşmesi (... aylık) ile kiralanması sebebiyle işleten sıfatının bulunduğu, davacıların kaza nedeniyle oluşan destekten yoksun kalma zararlarından aracın sürücüsüyle birlikte müşterek ve müteselsilen sorumluluğunun bulunduğu anlaşıldığından husumet itirazı yerinde görülmeyerek davacıların maddi tazminat istemlerinin tüm davalılar yönünden yönünden (davalı sigorta şirketi poliçe limitiyle sınırlı olmak kaydıyla) kabulüne karar vermek gerekmiştir.
Davacıların manevi tazminat talebi yönünden yapılan değerlendirmede ise; davacılar vekilinin ... tarihli celsedeki beyanında manevi tazminat taleplerinin davalı gerçek kişi tarafından yargılama sırasında karşılandığını, bu nedenle manevi tazminat taleplerinin konusuz kaldığını, manevi tazminat talepleri yönünden karşılıklı olarak birbirlerinden vekalet ücreti ve yargılama gideri taleplerinin olmadığını beyan ettiği, davalı ... vekilinin de aynı celsedeki beyanında davacının manevi tazminat talebinin yargılama sırasında karşılandığını, bu nedenle davacının manevi tazminat talebinin konusuz kaldığını, manevi tazminat talebi yönünden davacıdan yargılama gideri ve vekalet ücreti taleplerinin bulunmadığını beyan ettiği, taraf vekillerinin beyanları doğrultusunda davacıların manevi tazminat talepleri yönünden davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından davacılar tarafından davalılar ... A.Ş. ve ... aleyhine manevi tazminat istemiyle açılan dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına karar vermek gerektiği sonuç ve kanaatine varılarak aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçeleri yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davacılar tarafından davalılar ... A.Ş. ve ... aleyhine manevi tazminat istemiyle açılan dava konusuz kaldığından KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,
2-Davacı ... tarafından davalılar aleyhine maddi tazminat istemiyle açılan davanın KABULÜ ile;
...-TL maddi tazminatın davalılardan (davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu olmak kaydıyla) davalılar ... A.Ş. ve ... yönünden kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketi yönünden ise temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
3-Davacı ... tarafından davalılar aleyhine maddi tazminat istemiyle açılan davanın KABULÜ ile;
...-TL maddi tazminatın davalılardan (davalı sigorta şirketi poliçe limiti ile sınırlı olarak sorumlu olmak kaydıyla) davalılar ... A.Ş. ve ... yönünden kaza tarihi olan ... tarihinden itibaren, davalı sigorta şirketi yönünden ise temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya verilmesine,
4-Harçlar Kanunu ve yürürlükteki Harçlar Tarifesi uyarınca alınması gerekli ...-TL harçtan peşin alınan ...-TL harcın mahsubuyla bakiye ... TL harcın davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
5-Manevi tazminat yönünden tarafların talebi doğrultusunda vekalet ücreti takdirine YER OLMADIĞINA,
6-Maddi tazminat yönünden davacılar kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan ...-TL nispi vekalet ücretinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
7-Davacı tarafından yapılan ...-TL yargılama gideri (davetiye, müzekkere, bilirkişi gideri, ATK faturası), ...-TL peşin harç ve ...-TL başvuru harcı olmak üzere toplam ...-TL yargılama giderinin davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-Davalı ... tarafından yapılan ... TL yargılama giderinin davalı üzerinde bırakılmasına,
9-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeni ile kamu tarafından yapılan ...-TL yargılama giderinin 6325 sayılı HUAK'nın 18/A-13. maddesi gereği davalılardan müştereken ve müteselsilen alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
10-Taraflarca mahkeme veznesine yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının hükmün kesinleşmesine müteakip yatıran tarafa İADESİNE,
Dair; davacılar vekilinin ve davalılar vekillerinin yüzlerine karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize veya mahkememize sunulmak üzere herhangi bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek bir dilekçe ile başvurulmak suretiyle Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/05/2023
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza