T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/464 Esas
KARAR NO: 2024/606
DAVA: Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 19/08/2021
KARAR TARİHİ: 19/09/2024
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Satım Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalı ile müvekkili arasında akdedilen ... tarihli ... satış sözleşmesi ile ... adet ... cinsi ... fidesinin müvekkile eksiksiz ve ayıpsız şekilde teslim edilmesi, buna mukabil müvekkilinin de kararlaştırılan bedeli ödemesi konusunda anlaşmaya varıldığını, bu sipariş gereği müvekkili fide olarak yetiştirmek üzere ... adet eksiksiz ve ayıpsız tohumu davalıya teslim etmiş olduğunu, akdedilen sözleşme kapsamında ... tarihleri arasında henüz daha teslimat aşamasında davalı tarafından eksik ifada bulunulmuş olduğunu, fidelerin eksik teslim edildiği sevk irsaliyelerinde de görüleceğini, eksik ve ayıplı teslim yapıldığına ilişkin iddialarının saklı kalmak kaydıyla yapılan teslimlerin akabinde yapılan dikim işlemlerinden sonra fidelerde ... ve ayrıca genel solma ve kurumlar tespit edildiği ve bu durum gerek davalıya gerekse raporlamak üzere uzman bir kuruluşa bildirildiği, bakterilerin varlığı ile birlikte bitkilerdeki solmalar, zararın boyutu ve zararın ne şekilde olduğu bilinmemekle birlikte ... ve ... tarafından raporlandığını, bakterilerin ve solmaların tespiti ve raporlama işlemlerinin devamı sırasında davalı şirket yetkilisi ...'inde hazır bulunduğu ve tespit ile raporlama işlemleri davalı şirket yetkilisinin huzurunda ve onunla birlikte yapıldığını, bu tespit ve raporlama sırasında tutanak tutulmuş olmakla birlikte davalı şirket yetkilisi imzadan imtina ettiğini, davalı şirket yetkilisinin tespit esnasında mevcut olduğu tanık beyanları ile kanıtlanacağını ilk etapta zararın hesaplanmasının mümkün olmaması ve bakteri yayılımının engellenmesi sebebiyle ... bitki söküm işlemi yapılarak ... ile beraber imha edildiği ve bu durumun tutanak altına alındığını, bu aşamadan sonra en hızlı şekilde diğer bitkilerin ilaçlanması ayrıca toprağın ... ile ... işlemleri yapıldığını ve bu bakterinin yayılmasının önlenmeye çalışıldığını, akde aykırılık nedeniyle meydana gelen bu olayın çözülmesi la önemli ölçüde masraf yapıldığını ve müvekkil şirketi ciddi bir kimyasal malzeme ve işçilik altında kaldığını, ürünlerin ayıplı olduğu gerek sözlü gerek yazılı gerekse İzmir ... Noterliği'nin ... tarih ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalıya ihtar edilmiş olduğu, fidelerin ayıplı olduğu, zararın belli olmadığı, sürecin gidişatının takip edildiği, bakterilerin üremeye devam ettiği, zararın o an için öngörülemediği kendilerine ihtar edildiğini, devam eden süreç içerisinde zararın boyutunun giderek artmış olduğunu, bakterilerin yayılımının müvekkilinin tüm zararını azaltmaya ilişkin davranışlarına rağmen arttığını, eksik ifa ile birlikte oluşan zarar ile karantinalar ve bu durumun durdurulması için diğer önlemler giderek hız kazanmış olduğunu, müvekkili şirketin sezonun tamamını kaybetmemek ve zararı azaltmak adına zirai mücadele başlatmış, ürünleri o an için sökmek yerine seraların %50'sini karantinaya alarak ek işçilik ve zirai ilaç maliyetlerine katlanmak durumunda kalmış olduğunu, ayıplı ifa nedeniyle meydana gelen zarar bu tarihlerde de her geçen gün artmakla birlikte, en az 2 sene kullanılacak ... bir sezondan sonra geri dönülemeyecek şekilde kullanılamaz hale gelmiş olduğunu, müvekkilinin bu zararları en aza indirmek için ciddi bir ek iş gücüne ve ilaçlama maliyetine katlanmak zorunda kalmış olduğunu, meydana gelen gelişmeler ve o an için meydana gelen zararlar fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere davalıya İzmir ... Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ihtar edildiğini, ancak sezonun bakteri ile mücadelenin ve zararın tam olarak belirli olmaması sebebiyle devam eden süreçte zararın boyutunun her geçen gün artmış olduğunu, sezonun geçmesi ile birlikte hukuki durumun tespiti ve zararın tam olarak belirlenebilmesi açısından ... Sulh Hukuk Mahkemesi' nin ... Değişik İş dosyası ile delil tespiti talebinde bulunulduğunu, bu dosya kapsamında düzenlenen ... tarihli bilirkişi raporu ile seradaki mevcut durumun ve meydana gelen zararların tespit edildiğini, sözlü ve yazılı iletişim, ihtarnameler, delil tespiti ve harici görüşmelerden sonuç alınamayınca müvekkili şirket ... tarihinde Antalya Adliyesi Arabuluculuk Bürosu'na başvuruda bulunmuş olduğunu ve taraflarca ... ve ... tarihlerinde yapılan iki ayrı toplantıda herhangi bir anlaşmaya varılamayarak işbu davayı ikame etme zarureti hâsıl olduğunu, müvekkilinin tüm edinimlerini eksiksiz ifa etmiş olduğunu, davalının eksik ve ayıplı fide teslim etmekle birlikte sözleşme hükümlerine aykırı davrandığını, meydana gelen ayıptan davalının ... yakın ağır kusuru bulunmakta olup satıcı bu ayıbı bilmesine veya bilecek durumda olmasına rağmen satışı gerçekleştirdiğini ve dilekçenin toplam zararın hesaplanması bölümünde; yukarıda belirtilen tüm iddia ve vakıalarla birlikte davalının müvekkiline satmış olduğu fidelerin ayıplı olduğu ve bu ayıptan kasta yakın ağır kusuru bulunduğu sabit olduğunu, bu kapsamda müvekkilinin doğmuş olan tüm zararlarının ve fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak kaydıyla; ... davalının ... bir daha kullanılamayacak olması sebebiyle doğan ve Delil Tespiti' nde belirli olan ... Türk Lirası ... Bedelinin, davalının kusurundan kaynaklanan zararı azaltmak için yapılan giderleri ... Türk Lirası İlaç Giderleri ... Türk Lirası Hijyen Giderleri, ... Türk Lirası ... Gideri, ... Türk Lirası İşçilik Gideri ara toplam ... Türk Lirası Yekün Zarar fazlaya ilişkin dava ve talep haklarının saklı kalmak kayıt ve koşulu ile müvekkilinin uğramış olduğu şimdilik ... Türk Lirası zararın davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özele; davacı tarafından açılmış olan davanın hukuka aykırı olup kabulü taraflarınca mümkün olmadığını, davacı tarafın fideleri irsaliye tarihinden bir iki gün sonra akşam ...sularında gelerek müvekkiline teslim ettiğini, müvekkilinin de gelen fideleri zaman geçirmeden hemen toprağa diktiğini, gerekli tarım uygulamalarını yerine getirdiğini, normal şartlarda toprakla buluşan sağlıklı fidelerin iki ya da üç gün içerisinde dikilen toprağa adapte olup boy vermeye başladıklarını, bu durumu bilen ve fideleri sürekli gözlemleyen müvekkilinin toprağa dikilen fidelerin ve artarak fideciden geldiği gibi kasalarda bekleyen fidelerin yapraklarında düşmeler ve solmalar, ... olduğunu gördüğünü ve hemen yakınlarında bulunan ... na giderek zirai ilaç firmasından fideler için vitamin takviyesi temin ettiğini, vitamin takviye ettikten sonra da herhangi bir değişiklik olmadığını gözlemleyen müvekkilinin birkaç gün sonra davacıyı arayarak durumu izah ederek fidelerde "..." hastalığına benzer bir hastalık olduğunu yapraklarında düşmeler ve solmalar, ... olduğunu söylemesi üzerine davacı taraf da gelip bakacağını beyan ettiğini, konuşmadan bir hafta sonra davacı tarafın gelerek fidelere baktığını ve "..." hastalığı olmadığını, bir ... ilacı ile düzeleceğini, ... ilacı alıp vermesi gerektiğini söyleyerek oradan ayrıldıklarını, bunun üzerine müvekkilinin bir umut ... na giderek davacının tarif ettiği ... ilacını alarak fidelere verdiğini, ancak yine bir faydasının olmadığını gözlemlediğini, ... ilacı verildikten iki, üç gün sonra hem henüz toprakla buluşmamış fide kasalardaki fidelerden, hem de toprağa dikilmiş olan fidelerden numune alarak fideleri analiz ettirdiğini, analiz sonucunda bitkilerdeki hastalığın "..." hastalığı olduğunun tespit edildiğini, bitkinin derhal topraktan sökülerek imha edilmesi gerektiğinin bildirildiğini, bu analizle yetinmeyen müvekkilinin vakit kaybetmeden ... ne müracaat ederek durumu izah ettiğini, gelen ... teşkilatı ekiplerince yapılan gözlemlerde analiz sonucu gibi yazılı görüş bildirilmesi üzerine müvekkilinin serasındaki davacıdan almış olduğu tüm fideleri söktüğünü, başka bir fideciden ... fidesi tedarik ederek ekim yaptığını, tüm bu uğraş ve yaşananların davacı tarafa iletilip sökülen fideleri yerine fide istenildiyse de, davacının hiçbir konuda müşterisi olan müvekkilinin arkasında olmadığını, bu sebeple kendi uğraşları ile fide tedarik eden müvekkilinin serasına sezondan ... ay sonra ekim yapıldığını, dolayısıyla da geç hasat ederek bir dönemi zararla kapattığını, davacı tarafın ağır kusurlu ve dava açmada kötü niyetli olduğunu, müvekkilinin davacıdan almış olduğu fidelerde bulunan ... hastalığının tohum üzerinde ve içerisinde taşınan bir hastalık olup fideliklerde meydana gelen bir hastalık türü olduğunu, bu nedenledir ki hastalığın gelişim ve yayılım sebebi davacının fide yetiştirme aşamasında kendinden beklenen dikkat ve özenin gösterilmediğini, nitekim fide işi ile iştigal olan bir üretici bu tarz bir hastalığı iyi bilmesi gerektiği ve mağduriyetlere neden olmamak için fideliklerinde kendisinden beklenen tespit ve ilaçlama gibi mücadeleleri eksiksiz yapması gerektiğini, davacı tarafından müvekkiline satılmış olan fidelerin ayıplı olduğunu, bu ayıpların davacı tarafından bilinen ve önceki zamanlarda tecrübe edilen ayıplar olduğunu, davacı taraf kötü niyetli ve ağır kusurlu olduğunu belirterek davanın reddini talep ve cevap vermiştir.
Dava taraflar arasında ... tarihli sözleşme gereğince teslim edilen fidelerin ayıplı olması nedeniyle davacının uğramış olduğu zararlar ile zararın azaltılması ve önlenmesi için davacı tarafça yapılan masrafların tazminine ilişkin alacak davasıdır.
... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasının ... incelenmesinde; talep edenin ..., karşı tarafın ..., talebin ... tarihli sözleşmeye istinaden eksik ve ayıplı olarak teslim edilen fidelerin durumunun ve bu nedenle uğranılan tonaj kaybı ve eksik kullanım nedeniyle uğranılan zararın TL bazında tespiti olduğu, ... tarihinde keşif yapıldığı ve keşif sonrası Ziraat Mühendisi bilirkişi heyetinin ... tarihli raporunu dosyaya sundukları görülmüştür.
Ziraat Mühendisi ...'un ... tarihli bilirkişi raporunda özetle; Davacı ...' nin, ... İli, ... İlçesinde bulunan ... m2 plastik seralarında 2020-2021 sezonunda ... çeşidi ... üretimi yapmak için planlama yaptığı, yapılan planlama gereği, davacının satın aldığı ... adet tohumu, davalı ... ile aralarında imzalanan ... tarihli fide satış sözleşmesi ile davalı şirkete teslim ederek, ... adet ... cinsi ... fidesinin eksiksiz ve ayıpsız şekilde kendisine teslim edilmesi yönünde anlaştıkları, fide üreticisi davalı şirketin ... ne kayıtlı olduğu, Yönetmelik'in 8. Maddesine göre sevk ettiği fidelere düzenlemiş olduğu ..., sevk edilen fideler ile beraber, en küçük ambalajların her birine yapıştırılmak suretiyle (kutu, ... vs.) ve fatura veya sevk irsaliyeleri ile beraber hareket etmesini sağlamak ve fidelerin satışının yapıldığı ilgiliye iletmesi gerektiğini, düzenlenen ...nın ilgiliye iletilmediği düşünülmektedir. davalı firma tarafından ... tarihinde teslim edilen fidelerin dikimden yaklaşık 18-23 gün sonra hastalık belirtileri gösterdiğinden, hastalığın çoğunlukla tohumla taşınan bir bakteri olması ve bakterinin yayılma hızı dikkate alındığında teslim edilen fidelerin hastalık etmeni ile bulaşık olabileceği, dosya içerisinde bulunan bilgilere göre davacı üretici firmanın işin ehli olduğu ve planlamaya uygun olarak hareket ettiği ve hastalığın yayılmaması için gerekli tedbirleri aldığı, hastalığın etkin bir kimyasal mücadelesinin olmadığından sera içerisinde yapılan ilaçlamaların üretici tarafından yapılması gereken rutin ilaçlamalar olduğu kanaatine varıldığı, dosya içerisinde tohumların fidelikte ekiminin yapılması sırasında herhangi bir yanlış uygulamanın yapılıp yapılmadığı belirlenemediğinden davalı şirketin ... belirlemiş olduğu kıstaslara sahip olduğundan, fide yetiştiriciliği listesine kayıt edildiğinden, ... teknik elemanları tarafından rutin kontrollerini yapıldığından, fidelikte herhangi bir yanlış uygulamanın olamayacağının kanaatine varıldığı, söz konusu seralarda gelecek yıllarda hastalığın konukçusu olmayan ... ve ... dışında bitkilerin yetiştiriciliğinin yapılacak olması nedeniyle, sera içerisinde kullanılan ... (...) tekrar kullanılabilecek olması nedeniyle yetiştirme ortamı yönüyle zararın olamayacağı, davalı şirketin seralarında ... adet bitkinin ... hastalığı ile bulaşık olduğunun tespit edildiği, davalı şirketin yapmış olduğu üretim masrafları ve elde etmeyi planladığı kar dikkate alındığında toplam zararının ... TL olabileceği, dosya içerisinde bulunan fatura ve sevk irsaliyelerine göre davacıya ... adet fide teslim edildiği, bu nedenle ... fidenin eksik teslim edildiği, eksik teslim edilen fidelerin bedelinin ... TL ve bu fidelere ait tohum bedelinin ... TL olabileceği, davalı şirketin toplam zararının ... TL olabileceği rapor edilmiştir.
Bilirkişi heyeti ..., ... ve ...'nün ... tarihli müşterek raporlarında özetle; Değerlendirmemize göre ... tarafından teslim edilen fide sayısında özellikle taraflar arasında yapılan sözleşmeye göre eksik ifanın olmadığı kanaati oluştuğunu, yine ... tarafından teslim edilen ... çeşidine ait fidelerin ... bakterisi ile bulaşık olabileceği kanaati oluştuğunu, buna göre yapılan değerlendirmede davacının uğradığı toplam masraf ... dekar için toplam verim kaybı değeri: ... TL, ... bedeli ... TL, Bakteri dolayısıyla ek ilaçlama ... TL, toplam ... TL olduğu rapor edilmiştir.
Bilirkişi heyeti Ziraat Yüksek Mühendisi ..., Ziraat Yüksek Mühendisi ... ile Ziraat Yüksek Mühendisi ...'in ... tarihli müşterek raporlarında özetle; imha işleminden sonra arazide kullanılan ... kullanılıp kullanılamayacağı, kullanılamaz durumda ise zararın hesaplanması; ...; ... nın işlenip sıkıştırılması ile oluşturulan ve bloklar haline getirilerek kullanıcılara sunulan bir tür topraktır. Tarımda ve peyzaj çalışmalarında kullanılan bu ürün aynı torf gibi yüksek su tutma yeteneğine sahiptir. Kullanım ömürleri hastalığın olmadığı şartlarda 3-5 yıldır. ... (...) etmeni bakteriler ile bulaşık alanlarda söz konusu imha işleminden sonra arazide kullanılan ... yeniden kullanılamaz. Ortaya çıkan ... zararı delil tespit aşamasında belirtildiği gibi ... tarihi itibariyle ...-TL, değerlendirmeler sonucunda ... (...) hastalığına neden olan bakterinin, bitkiye yetiştirme aşamasında da her şekilde hızla bulaşabileceği dikkate alındığında, söz konusu hastalığın tohum ve fide kaynaklı olmadığı rapor edilmiştir.
Mahkememizce alınan her iki rapor arasında çelişki bulunduğundan dosya çelişkilerin giderilmesi için farklı bir bilirkişi heyetine tevdii edilmiş; Bilirkişi heyeti Ziraat Yüksek Mühendisi ..., Ziraat Mühendisi ... ve Ziraat Yüksek Mühendisi ...'ın ... tarihli müşterek raporlarında özetle; fide üreticisi davalı şirketin ... kayıtlı olduğu, Yönetmelik 8. Maddesine göre sevk ettiği fidelere düzenlediği ..., sevk edilen fideler ile beraber, en küçük ambalajların her birine yapıştırma zorunluluğu vardır. Dava dosyasında yer alan firmaların aralarında sözleşme protokolünde ; Fideyi üreten ...’nin fideleri ...’ye tesliminden önce ... veya ...’de analize gönderilip, fidelerin çıkış öncesi temiz (hastalıktan ari) olduğuna dair yani analiz raporu görülmediğini, dosya ve bilirkişi raporlarının incelenmesi sonucunda ... adet ... fidesinin ... kayıtlı olduğu, ... âdetinin ise ... kayıtlı olmadığı tespit edilmiştir. ... tarihinde sunulan raporda ... dekar için yaptığı masraf ve verim kaybı hesaplanıp Toplam verim kaybı = ... TL, ... (...) bedeli= ... TL, Bakteriyel hastalık dolayısıyla ek ilaçlama= ... TL, Toplam = ... (...) TLdir. davacının satın almış olduğu ... adet sertifikalı ... tohumlarının parti numaraları tohum irsaliyelerinde aynı olduğu görülmüştür. Bu nedenle ... tarihinde davacıya teslim edilen ... adet fidenin dikimden sonra sadece ... adet ... fidesinde hastalık belirtileri görüldüğünden, Bilirkişi heyetimizce söz konusu ... hastalığının tohum kaynaklı olamayacağı, fidelerin hastalık etmeni ... ile bulaşık olabileceği olasılığının yüksek olduğu rapor edilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen ... tarihli fide satış sözleşmesi ile ... adet ... cinsi ... fidesinin davacıya eksiksiz ve ayıpsız şekilde teslim edilmesi ve bu iş karşılığında davacının da adet başına KDV dahil ... TL üzerinden 6 ay vadeli olarak davalıya ödeme yapması kararlaştırılmıştır.
Taraflar arasında sözleşme konusunda uyuşmazlık bulunmayıp, uyuşmazlık davalı tarafa sözleşme gereği yetiştirilmek üzere teslim edilen fidelerin bu süreç sonunda davacıya teslim edilen ürünlerde davacının iddia ettiği ... bakterisinin tohum kökenli mi yoksa fideden kaynaklı olup olmadığı, tohumların ekiminin fenne ve ziraata uygun olarak yapılıp yapılmadığı, davacı tarafın fide ekimi yapıldıktan sonra davacı tarafın uygulamasında bir yanlışlık olup olmadığı, söz konusu bakterinin bulaşıcı nitelikte olup olmadığı, ayrıca bu bakterinin yol açacağı zararların önlenmesi ve yayılmasının durdurulması yönünde bilimsel bir yöntem olup olmadığı, davacı tarafından bu hususta yapılan işlemlerin bilimsel olarak yerinde olup olmadığı ve yerinde ise yapılan masrafların rayiç değerlere uygun olup olmadığı, davacıya teslim edilen bitkilerin ... bulunup bulunmadığı ile söz konusu imha işleminden sonra arazide kullanılan ... yeniden kullanılıp kullanılamayacağı, kullanılamaz durumda ise zarar miktarından ibaret olup mahkememizce de bu yönde araştırma yapılmıştır.Yargılama sırasında alınan raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi amacı ile alınan ... tarihli rapor mahkememizce; Davacının satın almış olduğu ... adet sertifikalı ... tohumlarının parti numaraları tohum irsaliyelerinde aynı olduğu görülmüştür. Bu nedenle ... tarihinde davacıya teslim edilen ... adet fidenin dikimden sonra sadece ... adet ... fidesinde hastalık belirtileri görüldüğünden, söz konusu ... hastalığının tohum kaynaklı olamayacağı, fidelerin hastalık etmeni ... ile bulaşık olabileceği olasılığının yüksek olduğu, bu durumda davacının toplam verim kaybı, ... TL, ... bedeli ... TL ve bakteriyel hastalık dolayısıyla ek ilaçlama bedeli ... TL, olmak üzere toplam zararın ... TL olduğu hesaplanmış mahkememizce taleple bağlılık ilkesi gereği ... TL'si yönünden davacının talebinin kabulüne karar verilmiştir.
Davacı tarafça İzmir ... Noterliği' nin ... tarihli ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile zararın giderilmesi için davalı ihtar edilmiş ve söz konusu ihtarname ... de davalıya tebliğ edilmiş olup ihtarname ile zararın giderilmesi için verilen 10 günün sonunda ... tarihinde davalı temerrüde düşmüş olmakla bu tarihten itibaren tarafların tacir olması da dikkate alınarak avans faizine hükmedilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
... TL'nin temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
Davacının fazlaya ilişkin haklarının saklı tutulmasına,
2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam ...-TL harçtan daha önceden ödenen toplam ...-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan ...-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T. göre hesaplanan ...-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; ...-TL Başvuru Harcı, ...-TL Peşin Harcı, ...-TL Tebligat, Bilirkişi, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam ... TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuğa ilişkin dava şartı nedeni ile kamu tarafından yapılan ...TL yargılama giderinin 6325 sayılı HUAK'nın 18/A-13. maddesi gereği davalıdan alınarak hazineye gelir KAYDINA,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı.19/09/2024
Başkan ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Katip ...
¸e-imzalı