T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2022/598 Esas
KARAR NO : 2025/906
DAVA : Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 14/06/2022
KARAR TARİHİ : 02/12/2025
Görevsizlik kararı üzerine sonrasında mahkememize tevzi edilen Alacak (Ticari Nitelikteki Taşınır Kira Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
... vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili ile davalı ... arasında ... gemi adlı,... inşa yılı, ... İnşa ... , ... /... Bağlama Limanı nolu, ... /... ... Belge Nolu, .. /... Tescil boyu, ... enli, ... numaralı, ... (... ... ) Yat cinsi yatın ... tarihinde Antalya ... . Noterliğinin ... yevmiye numaralı Ticari Yat Kira Sözleşmesi ile 5 yıl süreyle davalı tarafa kiraya verildiğini, kira ilişkisinin ... tarihinde sona ermesine rağmen ... davacı tarafa geri iade edilmediğini, davalının geri verme borcunu kira sözleşmesinin bitimiyle yerine getirmesi gerekirken, yerine getirmediği için ... tarihinde temerrüde düştüğünü, taraflarınca davalı tarafa ... tarihinde Antalya Noterliğince ihtarname çekildiğini, fakat kiralayan iş bu ihtarnamenin 10 günlük süresi içerisinde ihtarnameye karşı kayıtsız kaldığını, kiralananı tarafımıza iade etme yükümlülüğüne aykırı davrandığını, taraflar arasında ... tarihinde iş bu kira sözleşmesinin akdedildiğini, kira sözleşmesinde kiracının en önemli borçlarından birinin kiralananı geri verme borcu olduğunu, kiracının kira sözleşmesinin bitiminde kira sözleşmesi dolayısıyla teslim almış olduğu kiralananı geri vermekle yükümlü olduğunu, ... ... tarihli iş bu kira sözleşmesine göre ise kiralananın geri verilmediğini, kira ilişkisinin davalı tarafça tek taraflı olarak feshedildiğinin iddia edildiğini, ancak fesih iddiasına rağmen gemiyi iade etmememe sebebiyle davalı taraf hakkında suç duyurusunda bulunulduğunu, soruşturmanın hala devam ettiğini, yine Yine TTK Madde 1129' a göre geminin iadesi; (1) Kiracı, sözleşme bitiminde gemiyi, teslim aldığı hâliyle geri verir. (2) Sözleşmenin bitiminde gemiyi iadede geciktiği takdirde kiracı, geciktiği sürenin ilk onbeş günü için kira bedeli üzerinden ve sonraki günler için kira bedelinin iki katı üzerinden hesaplanacak bir tazminatı ödemekle yükümlüdür; meğerki, kiraya veren, daha yüksek bir zarara uğradığını ispat etmiş olsun. Buna bağlı olarak, geminin zamanında iade edilmemesi, diğer taraftan, geminin iadesinde gecikilen zaman zarfındaki ticari fırsatlardan yararlanılamaması veya gemiye o dönemde duyulan ihtiyacın karşılanamaması dolayısıyla müspet bir zararın doğmasına yol açtığını, kiracının geminin iadesinde gecikilen süre için söz edilen sorumluluğunun kesin olduğunu, bu sebeple kiraya verenin bu durumda zararını ispatlamaksızın söz konusu tazminatı talep hakkına sahip olduğunu, kiraya verenin bu miktar ile karşılanmayan daha yüksek bir zarara uğradığını ispat ederse kiracının bu aşkın zararı da tazmin etmek zorunda olduğunu, euro ve amerikan doları kurunun da artmış olması dolayısıyla müvekkilinin gemisini kullanamadığı dönemde çok fazla zarara uğradığını, söz konusu zararın kalemlerinin bilirkişi vasıtasıyla tespit edilebileceğini, müvekkilinin telafisi imkansız zararlarını ortadan kaldırmak amacıyla mahkemece öncelikle teminatsız, bu mümkün olmadığı taktirde sayın mahkemece uygun görülecek teminat karşılığı davalının menkul ve gayrimenkulleri üzerine ihtiyati haciz konulmasına ve nöbetçi icra müdürlüğüne müzekkere yazılmasına karar verilmesine, davanın kabulüne karar verilmesine, geminin müvekkile iadesine ve TTK 1129. maddesi uyarınca tazminatın ve tazminatı aşan zararın fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL'sinin ticari faiziyle ödenmesine, eğer geminin iadesi mümkün değilse bedelinin fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL'sinin ... tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi davalıdan alınarak müvekkile verilmesiyle; TTK 1129 uyarınca tazminatın ve tazminatı aşan zararın fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak kaydıyla şimdilik ... TL'sinin ticari faiziyle müvekkiline ödenmesine, yargılama masrafları ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı cevap dilekçesi sunmamıştır.
... Liman Başkanlığına yazılan müzekkereye verilen cevap dosya arasına alınmıştır.
Antalya ... . Noterliğine yazılan müzekkereye verilen cevap dava dosyası arasına alınmıştır.
... ... Liman Başkanlığına yazılan müzekkerelere verilen cevaplar dosya arasına alınmıştır.
... Asliye Ceza Mahkemesi ... /... E. Sayılı dava dosyası uyap sistemi üzerinden celp edilmiştir.
... ... Asliye Ceza Mahkemesi ... /... E .sayılı dosyası uyap sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Bakırköy ... .Sulh Hukuk Mahkemesi ... /... E. Sayılı dosyasına yazılan müzekkerelere verilen cevaplardan davalı ... hakkındaki kısıtlılık kararının kaldırıldığı anlaşılmıştır.
... Sulh Ceza Hakimliğinin .../... D.İş sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
... Asliye Ceza Mahkemesinin ... /... E. Sayılı dosyasının UYAP sistemi üzerinden celp edilmiştir.
Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisi Bilirkişisi ... ... ... tarihli raporunda özetle: "
- ... ... teknesi dava dosyasında bulunan belgelere göre değerlendirilmiş teknenin mevcut durumuna istinaden belge, resim veya bir rapor bulunmadığı tespit edilmiştir. Yapılan piyasa araştırmasında benzer üç teknenin satış ilanı tespit edilmiştir. Bu üç tekneye ait bilgiler ve fiyatları ilan numaraları ekte verilen e -imzalı pdf dosyasında verilmiştir. ... ... teknesinin mevcut durumu görülememiş olsa da piyasada bulunan benzer teknelerden ortalama kıymetinin ... ._TL olduğu kanaatine varılmıştır.
-... yılında 5 YILLIĞINA toplam ... ._TL tutar üzerinden kira sözleşmesi yapılmış olduğu görülmüştür. ... tarihinde başlayan kira sözleşmesi tarihi itibari ile 1 yıllık kirasının ... ._TL olduğu, (... tarihli dolar kuru karşılığının ... USD olduğu tarafımdan hesap edilmiştir.) ... tarihinde başlayan kira sözleşmesinin ... tarihinde sonlanmış olduğu tespit edilmiştir.
-... ... teknesinin kiralayana teslim edilmediği kabul edilirse; kiralayan kişinin muhtemel olarak
uğramış olduğu zararların ... tarihinden itibaren alamadığı kira bedelinin ... yıl x ... TL karşılığının (değerleme başlangıç tarihinin ... tarihinden başlatılması sureti ile) dava tarihine kadar değerlenmesiyle muhtemel bir kira getirisinde mahrum kalındığı kanaatine varılmıştır. Ancak kira sözleşmesinin bitmesine rağmen teknenin teslim edilmemesi neticesinde oluşabilecek Ticari ve Hukuki sonuçların uzmanlık alınımın dışında olduğu, bu kira alacağının bir hesap uzmanı tarafından yapılması gerektiği kanaatine varılmış olup, Sayın Mahkemenizin taktirine sunarım.
-... ... teknesinin ... tarihinde kiralandığı sırada o tarihli durumunu gösteren yetkili ehil bir kişi tarafından hazırlanmış bir rapor, delil, muteber bir evrak bulunmadığından bugünkü durumu keşifle tespit edilse bile bir teknik bilirkişi olarak karşılaştırma yapılamayacağından bilim ve fenne göre başka bir zarar durumu hakkında bir görüş bildirilemeyeceği kanaatine varılmıştır. " şeklinde rapor edilmiştir.
Gemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisi Bilirkişisi ... ... ve SMMM Bilirkişisi ... ... müşterek olarak hazırladıkları ... tarihli raporda özetle: Dava dosyası ile ekindeki kayıt ve belgeler üzerinde yapılan incelemelerde,
- Kira sözleşmesinin sonra erdiği ... tarihinden dava tarihi olan ... tarihine kadar olan dönemlerde dava konusu olan gemi adına tahakkuk eden kira bedelinin toplam ... .-TL. olduğu.
- ... tarihli ara karar gereğince; ... ... isimli teknenin dava tarihi olan ... tarihi itibari ile ... ._TL olduğu, ... tarihli ara karar gereğince; .. ... ... isimli teknenin ayrıca ... tarihi itibari ile ... ._TL olduğu tespit edilmiştir. " şeklinde rapor edilmiştir.
Davacı vekilinin ... tarihli ıslah dilekçesinde özetle: Belirsiz alacak davası olarak ikame edilen iş bu davada ... TL olan talep edilen ve ... TL'ye artırılan tekne değerinin davalının geri verme borcunun doğduğunu, ... tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi davalıdan alınarak müvekkiline verilmesini, TTK 1129 uyarınca .,... TL olarak talep edilen ve ... -TL'ye artırılan tazminatın fazlaya ilişkin ve tazminatı aşan zararı talep hakkımız saklı kalmak kaydıyla ... tarihinden itibaren ticari faiziyle davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, yargılama masrafları ile avukatlık ücretinin davalıya yükletilmesini talep etmiştir.
SMMM Bilirkişisi ... .... tarihli ek raporunda özetle; " Dava dilekçesi ekinde sunulan Antalya ... . Noterliğinin ... tarih, ... yevmiye nolu ticari yat kira sözleşmesi incelenmiş; kiraya verenin ..., kiralayanın ... olduğu, ... ... adlı, ... inşa yılı, ... İnşa Yerli, ticari yatın (... ...) kiralandığı, kira başlangıç tarihinin... olduğu, 5 yıl süreli olarak düzenlendiği, kira bedelinin 5 yıllık ... -TL olduğu ve peşin olarak ödendiğinin belirtildiği görülmüştür.
Bu kira sözleşmesine göre dava konusu olan geminin ... tarihi itibariyle yıllık kira bedelinin ... .-TL. / 5 yıl = ... .-TL. olduğu, belirlenen kira bedelinin tamamının .... tarihinde davalı tarafından ödendiği ve taraflar arasında düzenlenen kira sözleşmesinin ... tarihinde sona erdiği anlaşılmıştır.
Davacı taraf, dava konusu geminin kira süresinin ... tarihinde dolmasına rağmen geminin iade edilmediğini ve ... tarihinden sonraki dönem için kira bedelinin ödenmediğini iddia etmiştir.
... tarihi ve sonrası dönemler için kira bedelinin belirlendiği veya ne şekilde belirleneceği ile ilgili olarak dava dosyasında tevsik edici bir belge ve bilginin olmadığı görülmüştür.
Türk Ticaret Kanunun1129/2.maddesi gereğince, tahakkuk eden kira tutarının; ... – ... tarihleri arasındaki 15 gün kiranın = ... .-TL. / 365 gün x 15 gün = .... .-TL. olduğu hesaplanmıştır.
... tarihinden dava tarihi olan ... tarihine kadar olan dönemdeki 860 günlük kiranın = ... .-TL. x 2 kat = ... .-TL. / 365 gün x 860 gün = ... .-TL. olduğu tespit edilmiştir.
Bu bilgilere göre, kira sözleşmesinin sona erdiği ... tarihi ile dava tarihi olan ... tarihleri arasında tahakkuk eden kira tazminatının toplam ... + ... = ... .-TL. olduğu değerlendirilmiştir. " şeklinde rapor düzenlenmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE :
Dava, gemi kiralama sözleşmesinin sona ermiş olması nedeniyle geminin iadesi ve maddi tazminat talebine ilişkindir.
Türk Ticaret Kanunu'nun ;
1119.maddesinde ;"Gemi kira sözleşmesi, kiraya verenin belirli bir süre için geminin kullanılmasını, kira bedeli karşılığında, kiracıya bırakmayı üstlendiği bir sözleşmedir.
Kiraya verenin, gemi ile birlikte gemi adamlarını da kiracının emrine vermeyi üstlenmesi, sözleşmenin niteliğini değiştirmez."
1129.maddesinde ;" Kiracı, sözleşme bitiminde gemiyi, teslim aldığı hâliyle geri verir. Kiracı, gemide ve tesisatında, normal bir kullanım tarzı sonucu meydana gelen eksiklik, değişiklik veya aşınmadan sorumlu değildir.
Sözleşmenin bitiminde gemiyi iadede geciktiği takdirde kiracı, geciktiği sürenin ilk onbeş günü için kira bedeli üzerinden ve sonraki günler için kira bedelinin iki katı üzerinden hesaplanacak bir tazminatı ödemekle yükümlüdür; meğerki, kiraya veren, daha yüksek bir zarara uğradığını ispat etmiş olsun." denilmiştir.
Yazılan müzekkerelere verilen cevaplar, celp edilen ceza soruşturma ve kovuşturma dosyaları, alınan bilirkişi raporları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; taraflar arasında davaya konu geminin ... tarihinden itibaren davacı tarafından davalıya kiralanmasına ilişkin olarak Antalya .... .Noterliği'nin ... tarihli ... yevmiye numarası ile sözleşme akdedildiği, celp edilen Manavgat ... . Asliye Ceza Mahkemesi ... /... E. Sayılı dosyası dava dosyasında sanık olarak yargılanan davalının beyanlarında davaya konu gemiyi teslim aldığını kabul ettiği ve davalının söz konusu beyanlarında geminin daha sonradan davacıya iade edilmiş olduğunu dile getirmiş ise de; bu durumu ispat eden bir delilin iş bu dava dosyası arasında bulunmamakta olup, böylelikle geminin davalı tarafından teslim alındığı ve ancak davalı tarafından davacıya iade edilmediği anlaşılmakla geminin davacıya iadesine karar verilmiştir .Kira sözleşmesi ... tarihinde sona ermekte olup bu tarihten sabit kira bedeli olamayacağından dolayı kira sözleşmenin sonra ermesinden dava tarihi olan ... tarihine kadar yukarıda belirtilen kanun hükmü uyarınca üfe artış oranları dikkate alındığında kira tazminatının ... TL olduğu anlaşılmıştır .
Belirtilen nedenlerden dolayı aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
-... ... ... adlı, İnşa yılı ... , İnşa yeri ... olan geminin davacıya iadesine, T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı Antalya Bölge Liman Başkanlığı'nın ... tarihli ve... -... -... -... cevabi yazısının hükmün eki sayılmasına,
-... TL 'nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faiziyle birlikte davalıdan alınarak, davacıya verilmesine,
2-Harçlar Kanunu ve Harçlar Tarifesi gereğince alınması gereken ., ... TL nispi karar ve ilam harcından peşin alınan ... TL harcın ve tamamlama/ıslah harcı ... TL'nin mahsubu ile bakiye ... TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden yürürlükteki Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi gereğince ... TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan ... TL yargılama gideri (davetiye, müzekkere, bilirkişi gideri), ... TL peşin harç ve ... TL başvuru harcı ve tamamlama/ıslah harcı ... TL olmak üzere toplam ... TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
5-Taraflarca Mahkememiz veznesine depo edilen ve kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde yatıran tarafa iadesine,
Dair; davacı vekilinin yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 02/12/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza