T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2024/165 Esas
KARAR NO: 2024/381
DAVA: Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ: 24/09/2013
KARAR TARİHİ: 21/05/2024
Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Ticari Nitelikteki Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili mahkememize vermiş olduğu dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında ... tarihinde "..." ile ... tarihinde "..." imzalandığını, sözleşmelerin konusunun binaların dış cephe fiberbeton prekast sistemi ile izolasyonlu ve izolasyonsuz olarak idare tarafından onaylanan projeleri doğrultusunda imalat ve montajının yapılması olduğunu, her ... projenin sözleşme hükümlerine ve karşılıklı iyi niyet kurallarına göre gerçekleştirilmesi için müvekkili şirket tarafından gerekli yükümlülüklerin yerine getirildiğini, ancak davalı şirketin yer teslimi, sözleşmeye uygun avans ödemeleri ve hak ediş ödemelerini süresinde yerine getirmediğini, aslında tarafların üzerinde anlaşarak imzaladıkları hak ediş de bulunmadığını, davalı tarafın hazırladığı hak edişi e-posta ile gönderdiğini, buna karşı davacı tarafın itirazlarını bildirdiğini, davalı tarafın üzerinde anlaşılan bir hak ediş olmadan kısmi ödemeler yaptığını, davacının işin aşamalarına göre düzenlediği faturaların bir kısmının davalı tarafça kabul edildiğini, bir kısmının ise kabul edilmeyerek iade edildiğini, her ... sözleşme ve ... işle ilgili olmak üzere ihtar eden şirketin detay projeleri yaparak işverenin onayına sunduğunu ve işveren davalının talebi ve iş programı çerçevesinde istendiğinde sözleşmeye ve detay projelere uygun imalatlar yapılarak iş yerine sevk edildiğini, her iki sözleşmenin ve ... işin yapımı aşamasında taraflar arasında yaklaşım farkı oluştuğunu, çıkan çeşitli sorunlar nedeniyle karşılıklı ihtarnameler ve e-postalar gönderilmiş ise de, bunların her iki taraf yönünden aksamaları gidermeye ve işi bitirmeye yönelik iyi niyetli ihtarlar, diğer bir deyişle mektuplaşmalar olduğunu, gelinen aşama itibariyle her ... işle ilgili olmak üzere hesabın çıkarılması ve karşı taraftan istenmesi gerektiğinden Antalya ... Noterliği vasıtasıyla ... tarih ve ... yevmiye sayılı ihtarnamenin davalı tarafa gönderildiğini, davalının ise buna karşılık ... tarihli cevabi ihtarname gönderdiğini, ... tarihli ihtarnamede taraflar arasındaki sözleşmelere ve aşamalarda yapılan ek anlaşma ve yazışmalara bağlı olarak davalı taraftan talep ettikleri hak ve alacaklarının ve dayanaklarının ayrıntılı olarak gösterildiğini, işin sözleşmelerde belirtilen sürelerde tamamlanmamasının sebebinin davalı şirketin sözleşmeye uygun olarak imal edilen prekast malzemenin montajı için inşaatları ve istif alanlarını hazır hale getirmemesi olduğunu, müvekkili şirketin yaptığı prekast panel imalatlarını şantiye sahasına istif ettiğini, montaj ekibini hazır bulundurduğunu, ancak inşaat montaja hazır olmadığından zaman ve emek kaybı yaşandığını, sahada bekletilen prekast malzemenin zarar gördüğünü, davalı tarafın ekiplerinin yetersiz ve vasıfsız olması sebebiyle prekast panel malzemenin montaj işi sırasında zayiatlar oluştuğunu, beklenenin üzerinde fire gerçekleştiğini, davacı şirketin bu sebeple ilave imalat yaparak sahaya sevk ettiğini, davalı taraftan kaynaklı sebeple ekstra malzeme ve işçilik gideri yaptığını, her ... sözleşmenin ...maddesinin son cümlesinde "İhale eki projeler kapsamında üretilecek olan fiber cephe elemanları için hiçbir şekilde fark ödenmeyecek, sadece proje değişikliği olması konusunda birim fiyatlar dahilinde artış veya azalmalar keşfe yansıtılacaktır." şeklinde düzenleme yapılmış olması karşısında ... tarihli tutanağın ...maddesi ile davacı şirkete ...-TL fiyat farkı vermeyi kabul etmesinin, işin süresinde yapılmamasında davacı şirketin herhangi bir ihmal ve kastının bulunmadığının, kusurun davalı taraftan kaynaklandığının, davacının zarara uğradığının davalı tarafça kabul edildiğinin en büyük kanıtı olduğunu, sözleşmenin ...maddesi ne göre davalı tarafın yaptığı avans ödemeleri karşılığı için masrafı davalı şirket tarafından karşılanacak banka teminat mektubunun verileceğinin kararlaştırıldığını, banka teminat mektubunun verilmesinin sebebinin davalının işin başında verdiği avansların güvencesi için olduğunu, verilen avans miktarı kadar hak ediş yapıldığında davalı tarafa verilen teminat mektup ve teminat çeklerinin iade edilmesi gerektiğini, sözleşmeler uyarınca verilecek teminatların masrafını karşılama yükümlülüğünün davalı tarafa ait olduğunu, davalının teminat mektuplarının masraflarını fazla bulduğundan ...-TL teminat mektubu ve toplam bedeli ...-TL olan ... adet çeki teminat olarak almayı kendisinin kabul ettiğini, her iki sözleşme kapsamında verilen avans ödemelerinin üzerinde prekast panel imalatı yapılmış ve teslim edilmiş olduğundan halen davalının elinde bulunan teminat mektubunun ve ... adet çekin davalı taraf elinde tutulmasının sözleşmesel ve hukuki dayanağı bulunmadığını, davalının yapılan ihtara rağmen teminat mektubunu nakde çevirdiğini, ayrıca elinde bulunan keşide tarihi yazılı olmayan teminat çekleri üzerine her an keşide tarihi yazarak bankaya ibraz edip arkasını yazdırma ve icra takip konusu yapma ihtimalinin mevcut olduğunu belirterek, öncelikle çeklerin icra takibine konu yapılmaması için ihtiyati tedbir kararı verilmesini, haksız olarak nakde çevrilen ...-TL'nin nakde çevrildiği tarih olan ... tarihinden itibaren en yüksek ticari faizi ile davalıdan tahsiline, dava konusu ... adet toplam bedeli ...-TL olan çeklerden dolayı borçlu bulunmadıklarının tespitine, çeklerin davacıya iadesine, fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla bakiye alacağın şimdilik ...-TL'sinin ihtarname ile temerrüte düşürüldüğü tarihten itibaren ticari en yüksek faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkili şirket ve davacı şirket arasında ... tarihinde ... ili ... ilçesinde yapımı devam etmekte olan ... kişilik öğrenci yurduna ait ... adet yurt binası ve ... adet ... ait dış cephe fiberbeton prekast sistemi ile izolasyonlu ve izolasyonsuz olarak idare tarafından onaylanan projeleri doğrultusunda imalat ve montaj taahhüt ve ... tarihinde ... ve ... illerinde yapılacak olan yurt binaları dış cephe fiber beton prekast sistemi ile izolasyonlu ve izolasyonsuz olarak idare tarafından onaylanan projeleri doğrultusunda imalat ve montajının yapılması konusunda sözleşme akdedildiğini, ...‘de yapımı planlanan ... kişilik prefabrik öğrenci yurdu yapımı işinde ... tarafından ... tarih ve ... sayılı yazısı ile fesih kararı alınmış olup bu konuda durum tespit işlemi ve kesin hak ediş incelemeleri yapılmaya devam etmekte olduğunu, davaya konu sözleşme hükümleri gereğince davacı tarafın sözleşme ekinde yer alan taslak cephe projelerine uygun olarak dış cephe fiberbeton prekast sisteminin imalat ve montaj işini üstlendiğini, müvekkili şirketin ise sözleşme ile belirlenen ücretlerini ödeme yükümü altına girdiğini, akdedilen sözleşme gereğince sözleşme ekinde yer alan taslak projesinde yer alan üretilecek fiber takviyeli cephe prekast elemanlarının iskonto uygulanmış birim fiyatlarına, projelendirme çalışmalarına; model – kalıp döküm imalatları, imal edilen malzemelerin şantiyeye nakli, şantiyede yapılacak yatay ve düşey taşımalar ile montaj ve montaj için gerekli ankrajlar, derz dolgu, fitil ve mastikleri, binaya bağlantı plakaları altındaki her türlü malzeme ve işçilikler ile yüklenici kar ve genel giderlerinin müvekkili şirket tarafından ödenecek sözleşme bedeline dahil olduğunu, işbu sözleşmelerin süreli olup. sürelerin sözleşme ile açıkça belirlendiğini, ... – ... işi ile ilgili olarak işin teslim tarihinin ..., sözleşmeye göre iş bedelinin ...-TL (...) + ...-TL (...) + KDV ve ... işi ile ilgili olarak iş teslim tarihinin ..., sözleşmeye göre iş bedelinin ise ...-TL + KDV olduğunu, sözleşme konusu işin yapımı sırasında kullanılacak malzemeler, imalat, montaj nakliye yatay ve düşey taşıma malzemelerini kapsayan fiyatların açıkça belirlenmiş olup; işveren tarafından hiçbir şekilde fark ödenmeyeceği sadece proje değişikliği olması halinde birim fiyatlar üzerinden artış ve ya azalmanın keşfe yansıtılacağı konusunda anlaşmaya varıldığını, sözleşmede bulunan ödemeler başlıklı kısmında ödeme koşulları ve bağlı bulundukları şartların açıkça görüldüğünü, bugüne kadar sözleşmede belirlenen iş planına aykırı davranarak işi kesin teslimine sunmayan, işin gecikmesine sebebiyet vererek müvekkili şirketi ciddi oranda zarara sokan davacı şirkete, müvekkili şirket tarafından sözleşme konusu işlerin yapımında gecikme olmasına karşın sözleşme ile belirlenen bedeller üzerinde fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak koşulu ile ...-TL ödeme yapıldığını, davacı taraf ile müvekkili şirket defter ve kayıtları incelendiği görüleceği üzere almaları gerekmesi halde almadıkları sarf malzemeleri, ödemeleri gerektiği halde ödemedikleri işçilik ücretlerinin müvekkili şirket tarafından ödendiğini, tarafların yükümlülükleri sözleşme ile açıkça belirlenmiş olmasına karşın davacı tarafın sözleşme ile belirlenen yükümlülüklerini açıkça ihlal ettiğini, davacı yükümünde olmasına karşın müvekkili şirket tarafından birçok taahhüt yerine getirilmiş olup müvekkili şirketin davacı taraftan alacaklı olduğunu, sözleşme ile kararlaştırılan ücretler dışında davacı tarafın taahhüdü altında bulunan işlerin müvekkili tarafından yerine getirilmiş olduğunu, sözleşme ile belirlenen sürelere riayet etmeyen, işi geçici ve kesin kabule sunmayan, yapmış olduğu iş ile ilgili hak edilen tutar üzerinde kendisine ödeme yapılan, sözleşme ile üstlenilmiş olduğu işlerin müvekkili şirket tarafından yerine getirilen davacı tarafça hakkaniyetten uzak ikame edilen işbu davanın reddi gerektiğini, ayrıca davaya konu sözleşmenin ... maddesi gereğince geciken her gün için ... TL cezai şarta hükmedileceği taraflarca kararlaştırıldığını, halihazırda yükümlülüklerini yerine getirmeyerek sözleşme ile belirlenen sürenin uzamasına sebebiyet veren davacı taraf hakkında sözleşme ile belirlenen cezai şart tutarını talep etme haklarını saklı tuttuklarını belirterek, haksız davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.
Dosya içerisine; tarafların gösterdikleri deliller toplanmış, ... Sulh Hukuk Mahkemesinin ... D.İş ve ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... - ... - ... - ... - ... ve ... D.İş sayılı dosyaları ve Çorlu ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... D.İş ve ... D.İş sayılı dosyaları UYAP çıktıları getirtilmiş, ... ve ... tarihli sözleşmeler sunulmuş, faturalar, ihtarnameler ve cevabi ihtarnameler sunulmuş, ... tarihli, ... tarihli ve ... tarihli tutanak başlıklı belgeler ve çek suretleri dosyaya getirtilmiş, ayrıca tarafların ticari defter ve kayıtları üzerinde mali müşavir bilirkişi marifetiyle inceleme yaptırılarak rapor aldırılmış, talimat yoluyla keşfen bilirkişi incelemesi yaptırılarak ... ve ... Asliye Hukuk Mahkemeleri marifetiyle bilirkişi raporları aldırılmış, yine teminat mektubu ile ilgili ... Bankasının ... tarihli cevabi yazısı dosya içerisine alınmıştır.
Yargılama sırasında davacı tarafa harç eksikliği tamamlattırılmış, davanın ...-TL'lik değer üzerinden açıldığı görülmekle tensip ... nolu ara kararı ile öncelikle menfi tespit istemi konusu olan çeklerin toplam tutarının ...-TL oluşu ve harcın toplam ...-TL'lik değer üzerinden tamamlanması gerektiği belirtilerek harç eksikliği tamamlanmış, ön inceleme duruşmasında da davacı vekiline imalat bedelinden doğan alacağı nedeniyle ...-TL alacak talebinde bulunduğu ancak kısmi dava açılmasının mümkün olmadığı gerekçesiyle (o tarihte yürürlükte olan kanun hükümleri uyarınca) harçlandırılmayan alacak tutarı üzerinden harç eksikliği davacı tarafa tamamlattırılmıştır.
Dava; eser sözleşmesi niteliğindeki taraflar arasında varlığı ihtilafsız ... tarihli ve ... tarihli sözleşmeden kaynaklanan, davacı alt yüklenici tarafından davalı yüklenici aleyhine bakiye imalat bedelinden kaynaklanan alacağın tahsili, bu sözleşme uyarınca davacı tarafça davalıya verilen ve nakde çevrilen ...-TL bedelli teminat mektubu bedelinin tahsili ve ayrıca teminat olarak verildiği ve bedelsiz kaldığı ileri sürülen ... adet toplam ...-TL bedelli çekten dolayı menfi tespit istemine ilişkin olup, ayrıca davacının ... tarihli ... projesi sözleşmesinde belirtilen ... Projesindeki işe ilişkin sözleşme dışı imalat yapıldığından bahisle davacı tarafın alacak talebi de söz konusudur.
Davacı taraf, davalının yer teslimi, sözleşmeye uygun avans ödemeleri ve hak ediş ödemelerini süresinde yerine getirmediğini, işin aşamalarına göre düzenlemiş olduğu faturaların bir kısmının davalı tarafça kabul edilip, bir kısmının ise kabul edilmeyerek iade edildiğini, prekast panel malzemenin montaj işi sırasında davalının kusuru ile zayiatlar olduğunu, beklenenin üzerinde fire gerçekleştiğini, bu sebeple ilave imalat yapıldığını, ekstra malzeme ve işçilik gideri yaptığını ileri sürmekte, davalı ise savunmalarında davacının sözleşmede belirlenen iş planına aykırı davrandığını, işi kesin teslime sunmadığını, işin gecikmesine sebebiyet vererek zarara uğrattığını, sözleşme hükümlerine göre davacının alması gerekirken almadığı sarf malzemelerini kendisinin alıp, yine davacının ödemesi gereken işçilik ücretlerini kendisinin ödediğini, yapılan imalatta eksikler bulunduğunu, bu eksiklerin giderilmesi için süre vermelerine rağmen eksiklerin giderilmediğini, sözleşmenin ... maddesi gereğince geciken her gün için ...-TL ceza-i şarta hükmedileceğinin kararlaştırılmış olması nedeniyle ceza-i şart alacağının doğduğunu, ancak ceza-i şart tutarını talep etme hakkını saklı tuttuğunu ileri sürmektedir.
Taraflar arasında ... tarihli ve ... tarihli sözleşmeler ile ... tarihli tutanak başlıklı işin revizesine dair sözleşmenin varlığı ihtilafsız olup, yine işin davacı tarafından davalıya teslimi de ihtilafsız olduğu gibi ...-TL bedelli teminat mektubunun banka tarafından tazmin edildiği hususu da ihtilafsızdır.
Yine davalı taraf savunmalarında eksik ve ayıplı iş yapıldığından bahsetmiş, buna karşılık davacı ise defi niteliğinde olan süresinde ayıp ihbarında bulunulmadığını ileri sürmediğinden, davalı tarafça ayıplar yönünden süresinde ayıp ihbarının yapıldığı da sübuta ermiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacı taşeronun sözleşme ile üstlendiği edimleri eksiksiz yerine getirip getirmediği, davalı yüklenici tarafından davacı taşerona toplamda ne miktar ödeme yapıldığı, sözleşme dışı davacının yapmış olduğu imalat bulunup bulunmadığı, davacının yapmış olduğu imalattan dolayı talep edebileceği bakiye alacağının olup olmadığı, yine davalı yüklenici tarafından teminat mektubunun paraya çevrilmesi işleminin sözleşme hükümlerine uygun olup olmadığı, bu yüzden ödenen bedelin davalıdan geri istenip istenemeyeceği ve ayrıca ...-TL bedelli ... adet çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, çekler nedeniyle davacının davalıya borçlu bulunup bulunmadığı hususlarına ilişkindir.
Taraflar arasında varlığı ihtilafsız olan ... tarihli ... ve ... tarihli ... imalat ve montaj taahhüt sözleşmesinin konusu; ... İlçesindeki ... kişilik öğrenci yurdu binası ile ... yurt blokları sosyal bina ve güvenlik binasının dış cephe fiber beton prekast sisteminin izolasyonlu ve izolasyonsuz imalat ve montaj işine ilişkindir.
Daha sonra taraflar arasında düzenlenen ... tarihli tutanak ile ... inşaatlarının prekast cephe işinin montaj kalemi davalı şirkete devredilmiştir ve bedeli ...-TL/m2 üzerinden sözleşmeden düşüleceği kararlaştırılmıştır. Söz konusu belgede tutanak tarihine kadar davalı tarafından davacıya yapılan ...-TL ödemenin de cari hesaba ekleneceği hüküm altına alınmıştır. Söz konusu belgenin varlığı da taraflar arasında ihtilafsızdır. Söz konusu belge ile tarafların sözleşmeyi revize ettikleri ve sözleşmedeki montaj işlerinin davalı asıl yükleniciye devredildiği anlaşılmaktadır.
... tarihli ... imalat ve montaj taahhüdü sözleşmesinin ...maddesi teminatlar ve teminatların iadeleri başlığını taşımakta olup, 14.1 Avans Banka Teminat Mektubu: "Sözleşme ile birlikte verilecek olan ... adet ödeme toplamı olan ...-TL için masrafları işverene ait olmak üzere ... aylık kesin banka teminat mektubu alınacaktır."
14.2 İşin Kesin Teminat Senedi ve İadesi: "Bu iş için kesin teminat mektubu alınmayacaktır."
Yine ... tarihli ... Sözleşmesi ...maddesinde de aynı şekilde teminatlar ve teminatların iadesi düzenlenmiş olup, sözleşme ile birlikte verilecek olan ... adet ödeme toplamı ...-TL için masrafları işverene ait olmak üzere avans banka teminat mektubu alınacağı ve yapılan hak ediş tutarı avans miktarını bulduğunda alınan banka avans mektubunun iade edileceğinin, bu iş için kesin teminat mektubu alınmayacağının düzenlendiği anlaşılmaktadır.
Görüldüğü üzere sözleşmelerin ilgili maddesinde avans banka teminat mektubu alınacağı, bundan başka bu iş için kesin teminat mektubu alınmayacağının kararlaştırıldığı anlaşılmaktadır.
Her iki sözleşmenin ...maddesi gecikme cezasını başlığını taşımakta olup, buna göre; "Alt program gecikmelerinde gecikilen her gün için uygulanacak ceza ...-TL/ gündür. (... tarihli ... işi için günlük ...-TL gecikme cezası) işin verilen süreler içerisinde tamamlanmaması halinde uygulanmış olan alt program gecikmelerinin iadesi işverenin inisiyatifindedir. Yükleniciden kaynaklanmayan detay onaylarının gecikmesi, yer tesliminin geç yapılması veya yapılamaması veya idari makamlardan kaynaklanan gecikmeler ile mücbir sebep gecikmelerinde ceza-i madde uygulanamaz." hükmünü amirdir.
Her iki sözleşme ile kararlaştırılan ve davalı yüklenicinin (asıl) savunmasında belirttiği ve ceza-i şart hakkını saklı tuttuğunu bildirdiği mahsup itirazı niteliğindeki ceza-i şart savunması dikkate alındığında, sözleşmeler ile kararlaştırılan ceza-i şartın (gecikme cezasının) 818 sayılı BK 158/2 maddesinde düzenlenen ifaya ekli cezai şart niteliğinde olduğu mahkememizce değerlendirilmiştir.
Taraflar arasında düzenlenen ... tarihli tutanak başlıklı belgenin incelenmesinde; "1-)15 günde 1 hak ediş yapılacaktır. Hak ediş tablosu üzerinde mutabık kalınan ödeme rakamının %50'si nakit, geri kalan %50'si de 30 gün vadeli çekler halinde gönderilecektir.
2-)... ve ...'da şu ana kadar meydana gelen zayiatların tamamı ...-TL olarak belirlenmiştir. Bu rakamın 1/3'ü davalı tarafından ödenecektir. Bundan sonra zayiat olmaması için gerekli önlem ... tarafından alınacaktır. (Davacı)....
4-)... AŞ ... tarihli ...-TL tutarlı ... ve ... şahsi cirolu çekini almak koşuluyla geçmişte aldığı tarihsiz teminat çeklerini geri verecektir.
5-)... Limited'e ...-TL fiyat farkı verilecektir." şeklinde düzenlemenin mevcut olduğu anlaşılmıştır.
... Bankası tarafından verilen ... tarihli cevabi yazıya göre; davacı ... Şti adına verilmiş olan ... tarihli ... nolu teminat mektubuna ilişkin bilgilerin yazı ekinde gönderildiğini, buna göre ...-TL tutarlı teminat mektubunun tazmin edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Davaya konu edilen ve bedelsizliği ileri sürülen ... adet toplam ...-TL bedelli ... Bankası ... Şubesi ve ... ... Şubesine ait çek suretlerinin incelenmesinde; lehtarının davalı şirket, keşidecisinin davacı şirket ve ... olduğu, her ... çekin de ön yüzünde "Teminat çekidir" ibaresinin yazılı olduğu, keşide yerinin ... olup, keşide tarihi kısımlarının ise boş olduğu anlaşılmaktadır. ... Bankasına ait çeklerin her biri ...-TL bedelli olup, ... ait çek ise ...-TL bedellidir.
Davacı vekili ... havale tarihli dilekçesinde; dava konusu edilen ...-TL bedelli ... adet çeklerin kendilerinde fotokopilerinin mevcut olup asıllarının davalı şirkette olduğunu, çeklerin teslim edildiğine ilişkin ellerinde herhangi bir teslim belgesinin bulunmadığını, banka teminat mektubunun verilmesinin sebebinin davalı şirketin işin başında verdiği avansların güvencesi için olduğunu, verilen avans miktarı kadar hak ediş yapıldığında, yani imalat ve montaj yapıldığında davalıya verilen teminat mektup ve teminat çeklerinin de iade edilmesinin gerektiğini belirtmiştir.
Çekin teminat için verildiğini ve bedelsiz kaldığını iddia eden taraf bu iddiasını yazılı delillerle kanıtlamak zorundadır. Çeklerin ön yüzünde bulunan "Teminat çekidir" ibaresi tek başına çekin teminat için verildiğinin kanıtı olamaz. 6102 sayılı TTK 818/1-a,s bendi atfıyla aynı yasanın 680.maddesi uyarınca çekin kısmen doldurulmuş ya da sadece imzalanmış olması halinde tedavüle çıkarılması mümkün ve geçerlidir. Dava konusu edilen ... adet çekte keşideci olarak davacının imzaları mevcut olup, imzaya ilişkin bir itiraz da bulunmadığından, her ne kadar keşide tarihi içermese de çeklerin kambiyo vasfına haiz olduğu değerlendirilmiştir.
Tarafların tanıkları ... ve ... Asliye Hukuk Mahkemesince keşif mahallinde dinlenmiş, ... Asliye Hukuk Mahkemesince talimatla dinlenen davacı tanığı ... beyanında; Davacı şirketin ...'daki fabrikasında idari personel olarak çalıştığını, projeye göre imalatların süresinde üretildiğini, davalı firmanın şantiye şefinin sürekli fabrikada olduğunu ve sevkıyatı kendisinin sağladığını, şantiye şefinin istediği zamanlarda sevkıyatı sağladıklarını, üretimi yapılan cephe panelleri ve montaj malzemelerinin sevkıyatının zamanında sağlandığını belirtmiştir.
Davacı tanığı ... beyanında; Davacı şirketin ...'daki fabrikasında üretim yüklemede çalıştığını, davalı şirketin mühendisinin kendilerine liste verdiğini ve buna göre kendilerinin zamanında dış cephe kaplama ve montaj sevkıyatını yaptıklarını belirtmiştir.
Davacı tanığı ... beyanında; davacı şirketin ... fabrikasında üretim takibi yaptığını, üretim başladığından itibaren davacı şirketin fabrikasında olduğunu, üretimleri de projeye göre yaptıklarını, davalı firma istedikçe istenilen ürünleri zamanında sevk ettiklerini bu şekilde üretimin hızlı bir şekilde ilerlediğini, montajlar ve iskelede sıkıntılar olduğu için sıkışıklıklar yaşandığını, fakat yine de zamanında sevkıyatı yaptıklarını, montajın yapılması için dava konusu yerlerde iskele kurulmadığını, iskele kurulmadığı için davalının montajı dışarıdan vinç kiralayarak yaptığını, bunun sözleşme göre davalının yükümlülüğünde olduğunu, üretim yaptıkça davaya konu yerlere gönderdiklerini fakat davalı tarafça uygun istif alanı sağlanmadığı için bu malzemelerin zarar gördüğünü, bu nedenle zarar gören malzemelerin tekrar üretiminin yapılmak zorunda kaldığını belirtmiştir.
... Asliye Hukuk Mahkemesince keşifte talimat yoluyla dinlenen davacı tanığı ... beyanında; davacı şirketin taşeronu olarak davaya konu inşaatta çalıştığını, bu inşaatta montaj sorumlusu olduğunu, inşaat başladıktan sonra montaj yapacakları malzemenin geldiğini, ancak kendilerine malzemeleri koyacakları yerin önce gösterilmediğini, sonra da çok uzak bir yerin gösterildiğini, malzemeleri koydukları yerin toprak olup, yağmur yağdığı için ve rüzgar nedeniyle toprak çökmesi sonucu malzemelerin de çöktüğünü, bu nedenle ... ayda bitirecekleri işi ...-... ayda bitirebildiklerini beyan etmiştir.
Davacı tanığı ... beyanında; davacı şirket taşeronu ...'un işçisi olarak davaya konu binaların montajında çalıştığını, inşaat yapıldığı sırada şantiyenin bulunduğu yerin balçık olması yüzünden malzemeleri şantiye dışına koymak zorunda kaldıklarını, oradan da vinçler ile inşaat alanına taşımaya çalıştıklarını, bu sırada bir kısım malzemelerin kırıldığını, yine bir gün de yağmur yağdığı için zeminin çöktüğünü ve malzemelerin de zeminle birlikte çöktüğünü, malzemelerin gelmemesi gibi bir şeyin söz konusu olmadığını, malzemelerin olduğunu fakat şantiye alanına kolaylıkla girip çalışamadıklarını, binanın montaja hazır hale getirilmediği için montajı yapamadıklarını beyan etmiştir.
Davalı tanığı ... beyanında; davalı şirkette montaj sorumlusu olarak çalıştığını, dava konusu binaların iskeletini ve karkas montajını kendilerinin yaptığını, davacı şirketin fabrikasına da gidip incelemelerini yaptıklarını, davacı tarafın gelip dış cephe montajını yapacaklarını, fakat montaj yapılırken bazı yerlerin tam olarak yerine oturmadığını, derzlerde kaçaklar olduğunu gördüklerini, yapılan izolasyonların yetersiz olduğunu, derz boşluklarının eşit aralıkta olmadığını, kaymalar olduğunu gözlemlediklerini, davacı şirket tarafından sözleşmeye aykırı montajların yapıldığını, keşif mahallinde görülen ... blokun %60-70'inin montajını davacı şirketin yaptığını, %30-40'lık bölümünü başka bir firmaya yaptırdıklarını, davacı şirketin ... blok dışındaki diğer binaların montajını yapmadığını beyan etmiştir.
Davacı şirketin ticari defter ve kayıtları üzerinde inceleme yapan Mali Müşavir Bilirkişinin 15/05/2017 tarihli diğer heyet halinde bilirkişi kurulu marifetiyle verdiği raporuna göre; davacının ... ve ... yılı yevmiye ve envanter defterlerinin incelendiği, envanter defterinin kapanış tasdikinin olmadığı, davacı defter kayıtlarında davacının davalıya düzenlediği faturalar toplamının ...-TL olduğu, buna karşılık davalı tarafça davacıya çek ve havale ile yapılan ödeme toplamının ...-TL olduğu, ayrıca davalı tarafından davacıya düzenlediği yansıtma faturaları toplamının da ...-TL olup, davacının davalıya ... tarihi itibariyle ...-TL borçlu olduğunun görüldüğünün mütalaa edildiği anlaşılmıştır.
Davalının ticari defter ve kayıtları üzerinde İzmir ... Asliye Ticaret Mahkemesi aracılığıyla talimat yoluyla bilirkişi incelemesi yaptırılmış, Mali Müşavir Bilirkişi ... tarafından düzenlenen ... tarihli rapora göre; davalı tarafın ... ve ... yılları yevmiye defterlerinin incelendiği, defterlerin açılış ve kapanış tasdiklerinin olduğunu, davalının defterlerinde davacı tarafından düzenlenen toplam ...-TL tutarındaki faturaların davalının defterlerinde kayıtlı olduğu, çekler, havale ile yapılan ödemeler ve yansıtma faturaları da hesaplandığında davalının defter kayıtlarına göre davacıdan ...-TL tutarında alacağının kayıtlı olduğunun mütalaa edildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili, davalının kendilerine yapmış olduğu ödeme tutarının ...-TL olduğunu ileri sürmekte, buna karşılık davalı vekili ise davacıya yaptığı ödemelerin ...-TL olduğunu belirtmektedir. Davalı vekili tarafından verilen ... tarihli rapora itiraz dilekçesinde ve ... tarihli dilekçesinde davacı tarafa nakden yapılan ödemeler toplamının ...-TL olduğunu, bunun üzerinde kalan tutarın ise sözleşme uyarınca davacının yükümlülüğünde olup da kendileri tarafından yapılan harcama tutarları olduğunu, toplam ...-TL tutarında buna göre ödemesinin olduğunu bildirmektedir.
Görüldüğü üzere davalı tarafından davacıya nakden yapılan ödemeler toplamının ...-TL olduğu konusunda taraflar mutabıktırlar. Bunun üzerinde ödeme yaptığını davalı tarafın usulüne uygun kesin delillerle ispat etmesi gereklidir. Ancak davalı taraf ...-TL dışında, bunun üzerinde kalan ödeme tutarını ispat edememiştir. Dolayısıyla mahkememizce taraflar arasındaki ilişki uyarınca davalının davacıya yapmış olduğu toplam ödeme tutarı ...-TL olarak değerlendirilmiştir.
Dosya içerisindeki mevcut tespit dosyaları, ... ve ... Asliye Hukuk Mahkemesince talimatla keşfen aldırılan bilirkişi raporları bir bütün olarak değerlendirilmek ve taraflar arasındaki tasfiye kesin hesabının çıkartılması amacıyla dosya üzerinden bilirkişiler ..., ..., ... ve ...'ndan oluşturulan bilirkişi heyetinden 15/05/2017 tarihli rapor, 22/12/2017 tarihli ek rapor, 10/01/2019 tarihli ve 10/05/2019 tarihli ek raporlar aldırılmış, buna göre; davacı alt yüklenici tarafından her iki sözleşme kapsamında ve ... tarihli işin revize edildiğine dair tutanak hükümleri göz önünde bulundurularak, yine ... tarihli tutanak uyarınca sözleşme dışı ilave iş de değerlendirildiğinde davacı tarafın toplam olarak gerçekleştirmiş olduğu imalat bedelinin, alacağın ilave feri bedeli ilave edildiği takdirde ...-TL olduğu, ilave fire bedeli ilave edilmediği takdirde ise imalat tutarının ...-TL olduğunun mütalaa edildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.
Davacı vekili ... tarihli ıslah dilekçesi ile; dava dilekçesinde ...-TL olarak talep ettikleri bakiye alacak bedeli yönünden davasını netice-i talebe ilişkin olarak ıslah etmiş, ...-TL'nin temerrüt tarihinden itibaren en yüksek ticari faizi ile davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiş ve ıslah harcını yatırmıştır.
Davacı taraf davadaki talepleri bakımından davalıyı Antalya ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye nolu ihtarnamesi ile temerrüte düşürmüş, ihtarname ... tarihinde davalıya tebliğ olmuş, ... günlük süre verilmiş ve ... tarihinde temerrüt gerçekleşmiştir.
Taraflar arasındaki uyuşmazlık sözleşme tarihine göre uygulanması gerekli 818 sayılı TBK'nın 355 ve devamı maddelerinde düzenlenen eser sözleşmesinden kaynaklanmaktadır.
Mahkememizce davanın kısmen kabulüne dair karar istinaf incelemesinde başvurunun esastan reddi ile sonuçlanmış ancak kararın temyiz edilmesi üzerine bu kez Yargıtay ...HD'sinin ... esas ve ... sayılı kararı ile bozulmasına karar verilmiştir. Mahkememizce yeniden yapılan yargılamada usul ve kanuna uygun bulunan Yargıtay bozma ilamına uyulmasına karar verilerek yargılamaya devam edilmiştir.
Davacı, idarenin sözleşmeyi feshetmesi nedeniyle kendilerinin bir kusuru olmamasına rağmen ... işinin tamamlanamadığını, bu nedenle yoksun kaldıkları yüklenici karını talep ettiklerini belirtmiş, mahkemece talebi kabul edilmiştir. Ancak az yukarıda açıklandığı üzere, kar kaybının istenebilmesi için tamamen kusursuz olmak gerekir. Daha az kusurlu dahi olsa, kusuru bulunan taraf müspet zarar isteyemez. Dosya kapsamında mevcut ihtarname ve yazışmalara göre, davacının bir çok eksiği bulunduğu, bu durumun düzeltilmesi istendiği, düzeltilmemesi üzerine tutulan tutanak ile montaj işinin asıl yükleniciye devrediliği görülmektedir. Bu durumda davacının da ... işinin feshedilmesi konusunda müterafik kusuru bulunduğundan davacının ... işine ilişkin olarak talep ettiği yoksun kalınan kâr talebinin reddine karar verilmiştir.
Davacı taraf ... TL ve ... TL tutarındaki zayiat ve fire bedelini yazılı belge ile ispat edebilmiş ise de ... ve ... işlerine ilişkin ilave fire bedelinin ispatına ilişkin yeterli delil ve belge sunamadığından bu taleplerinin de reddi gerekmiştir.
Sözleşmelerin yapıldığı ... ve ... tarihinde yürürlükte bulunan 818 sayılı BK'nın 357/son ve daha sonra 01.07.2012 tarihinde yürürlüğe giren 6098 sayılı TBK 472/son maddesinde eserin gereği gibi ya da zamanında meydana getirilmesini tehlikeye düşürecek bir durum ortaya çıkarsa yüklenicinin iş sahibine bu durumu hemen bildirmek zorunda olduğu aksi takdirde bunun sonuçlarından sorumlu olcağı kabul edilmiştir. Davalı alt yüklenici işinin ehli olup basiretli bir tacir olarak sözleşme konusu malzemenin zarar görmemesi için özen borcu gereği malzemelerin zayi olacağı, korunması gerektiği, montajın hatalı yapılmakta olduğu gibi hususları öngörmesi ve önlemesi gerektiğinden, davalı yükleniciyi uyarmak zorundadır. Dosya kapsamında davacı alt yüklenicinin bu şekilde ihbar yükümlülüğünü yerine getirdiği ileri sürülüp ispatlanamamıştır. Nitekim taraflar arasında düzenlendiği kabul edilen ... tarihli tutanağın ... maddesine göre de meydana gelen zarar karşılığı belirlenen bedelin 1/3'ünün davalı tarafından ödeneceği, bundan sonra zaiyat olmaması için gerekli önlemin davacı alt yüklenici tarafından alınacağı belirtilmiştir.
Davacı ayrıca toplam ... TL bedelli ... adet çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti ve çeklerin iadesini talep etmiş, Taraflar arasındaki sözleşmelerde iş için kesin teminat mektubu alınmayacağı, sözleşme ile birlikte verilen avans karşılığında teminat mektubu düzenleneceği kararlaştırılmıştır. Davacı, davalının teminat mektuplarının masraflarını karşılamak istemediği için avans teminatı olarak ... adet çek düzenleyip davalıya teslim ettiğini iddia etmektedir. Dosyada mübrez çek suretlerinin üzerinde "teminat çekidir" ibaresinin yazılı olduğu ve düzenleme tarihlerinin bulunmadığı görülmektedir. Taraflar arasında düzenlenen ... tarihli tutanak ... maddesinde "... A.Ş. ... tarihli ... TL tutarlı ... ve ... şahsi cirolu çekini almak koşuluyla, geçmişte aldığı tarihsiz çeklerini geri verecektir." şeklinde düzenleme mevcuttur. Bu durumda çeklerin hem sözleşme, hem de tutanak hükümleri çerçevesinde alınan avansın teminatı olarak verildiği, davacının verilen avanstan daha fazla iş yaptığının tespit edildiği, çekteki keşideci ve lehdarın aynı zamanda sözleşmenin de tarafı olduğu, çeklerin üzerinde "teminat çekidir" ibaresi yazıldığı, çeklerin düzenlenme tarihinin olmadığı, tutanakta da tarihsiz çeklerin geri verileceğinin belirtildiği, hususları göz önünde bulundurulduğunda çekler ile sözleşme arasında bağ kurulmuş, çeklerin teminat için verildiği anlaşılmıştır. Bunun yanında davalı tarafından çeklerin başka bir hukuki ilişkiye istinaden verildiği yönünde bir savunma da yapılmamıştır. Açıklanan nedenle toplam ... TL bedelli ... adet teminat çeki yönünden davacının borçlu olmadığının tespiti isteminin kabulü cihetine gidilmiştir.
Yine her iki sözleşmenin ...madde hükmü değerlendirildiğinde, davaya konu edilen davacı tarafça işin başında alınan avanslara karşılık olmak üzere davalı tarafa avans teminat mektubu olarak verilen ...-TL tutarındaki banka teminat mektubunun ... tarihinde banka tarafından tazmin edildiği anlaşılmakta olup, sözleşmenin ...maddesi uyarınca hak ediş tutarı avans miktarı bulduğunda banka avans mektubunun iade edileceğinin kararlaştırılmış olması karşısında ve davacı tarafça yapılan hak edişlerin de avans ödemelerini karşıladığı dikkate alındığında, davacının tazmin edilen ...-TL tutarındaki banka teminat mektubu alacağının davalıdan tahsilini istemekte haklı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Dava konusu sözleşmelere ilişkin iş bedeli alacağı olarak ... adet iş için ... TL, ilave iş bedeli olarak ... TL, ispatlanan fire bedelleri için toplam ... TL ve davalının tutanakla kabulünde olan ... TL fiyat farkı olmak üzere ... TL toplam alacak bedelinden taraflarca kabul edilen ... TL ödemenin mahsubu ile ...-TL toplam alacağın temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar vermek gerekmiş ve davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Dava konusu sözleşmelere ilişkin iş bedeli alacağı, ilave iş bedeli, ispatlanan fire bedelleri ve fiyat farkı alacağı olmak üzere açılan davanın KISMEN KABULÜ ile;
...-TL toplam alacağın temerrüt tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
Davacının fazlaya dair isteminin REDDİNE,
-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer ... TL üzerinden alınması gereken toplam ...-TL harçtan daha önceden ödenen toplam ...-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan ...-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
2-Davacı tarafça davalı aleyhine haksız olarak nakde çevrilen teminat mektubu bedelinin tahsiline ilişkin davanın KABULÜ ile;
...-TL'nin ... tarihinden itibaren işleyecek değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ÖDENMESİNE,
-Harçlar kanunu gereğince kabul edilen değer olan ... TL üzerinden alınması gereken ...-TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına,
3-Davacı tarafça davalı aleyhine çeklerden dolayı menfi tespit istemiyle açılan davanın KABULÜ İLE,
... ... Şubesine ait ... numaralı ... TL bedelli çek ile ... Bankası ... Şubesine ait ... numaralı ... TL bedelli ve ... numaralı ... TL bedelli çeklerden dolayı davacının davalı şirkete BORÇLU OLMADIĞININ TESPİTİNE,
Söz konusu çeklerin davacıya İADESİNE,
Davacı tarafından yapılan; ...-TL Başvuru Harcı, ...-TL Peşin/nisbi Harcı, ...-TL Tamamlama Harcı, olmak üzere toplam ...TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Davacı tarafından yapılan; ...-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam ...-TL yargılama giderinin kabul red oranı dikkate alınarak ...-TL lik kısmanın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin ise Davacı üzerinde bırakılmasına,
-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T. göre hesaplanan ...-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,
-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan ...-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,
Dair, taraf vekillerinin yüzlerine karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 günlük süre içerisinde Yargıtaya temyiz yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 21/05/2024
Başkan ...
¸(e-imzalı)
Üye ...
¸(e-imzalı)
Üye ...
¸(e-imzalı)
Katip ...
¸(e-imzalı)