T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO : 2024/305 Esas
KARAR NO : 2025/467
DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)
DAVA TARİHİ : 24/04/2024
KARAR TARİHİ : 19/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket ... tarihinde bir yıl süreyle ''... Yılı Acente ve Taşımacı Firma Anlaşması'' başlıklı sözleşme akdettiklerini, anılan sözleşme ile, müvekkili şirket, davalı şirketin belirlediği konaklama ve ören yerlerine, davalı şirketin müşterilerinin taşıması hizmeti verildiğini, anılan sözleşme ... tarihi itibariyle sona erdiğini, müvekkili şirket ile davalı şirket arasında akdedilen sözleşmenin 14/E maddesinde aynen ''Taşımacı ve acente arasında tutulan tüm hesaplaşmalar ve ödemeler €(Euro) bazında olacaktır. Anlaşma tarihinde mazot litre fiyatı ... TL, € kuru ... TL’dir. € kuru ve mazot fiyatlarında %10 oranına kadar artışta belirlenen fiyatlarda herhangi bir değişiklik yapılmayacak tır. Değişikliğin %10 oranının üzerinde çıktığı durumlarda formül aşağıdaki şekilde olacaktır; Fiyat=(€ kurundaki artış%)-Mazot kurundaki artış %) Not:Euro arttıysa fiyat artış oranında düşer, mazot arttıysa artış oranında fiyat yükselir." şeklinde taraflarca anlaşma sağlandığını, taraflarca akdedilen sözleşmeler kapsamında fiyatlara KDV dahil olduğunu, müvekkili şirket sözleşme ile ifa yükümlülüğü altına girdiği tüm edimleri yerine getirmiş ancak davalı yan sözleşme uyarınca üzerine düşen yükümlülükleri tam olarak ifa etmekten kaçındığını, davalı şirket, taraflar arasında akdedilen dava konusu sözleşmenin 14/E maddesini ifa etmekten kaçındığını, davalı şirkete verilen hizmetler kapsamında, sözleşmenin 14/B maddesi uyarınca her on beş günde bir keşide edilen faturalardan bir önceki günün Merkez Bankası Efektif Euro Satış Kuru üzerinden faturalar keşide edildiğini, müvekkili şirketin, dava konusu sözleşmenin 14/e maddesi uyarınca euro/ motorin fiyatı artışları nedeniyle, davalı şirkette alacağı olduğunu, davalı şirkete keşide edilen faturaların düzenlendiği tarihten bir önceki günün merkez bankası kurları ile faturanın düzenlendiği tarihteki motorin fiyatlarının esas alınması ile, dava konusu sözleşmenin 14.e maddesine göre indirim ya da artış yapılacağını, bahse konu formül gereği, alanında uzman bir bilirkişi tarafından bir hesaplama yapıldığında müvekkili şirketin davalı şirketten alacağı olduğu ortaya çıkacağını, zira hizmet sözleşmesi süresi boyunca motorin fiyatlarında ki artış; euro kurunun artışından daha yüksek olmuştur. Sözleşmenin 14/ E maddesinin sonunda yazılı formül olan; ' Fiyat=(€ kurundaki artış%)-Mazot kurundaki artış %) Not:Euro arttıysa fiyat artış oranında düşer, mazot arttıysa artış oranında fiyat yükselir.'' açıklama kapsamında müvekkili şirketin davalı şirkette alacağı olduğunu, huzurda ki davanın ikame etmeden evvel, davalı yan ile, dava şartı olan arabulucu görüşmeleri gerçekleştirilmişse de, taraflar arasında anlaşma sağlanamadığını, Huzurda görülen alacak davasını kısmi dava olarak ikame etmekle, dava konusu sözleşme kapsamında müvekkili şirketin alacağı teknik bir hesaplama gerektirmekle, alanında uzman bilirkişilerden alacak miktarıyla ilgili rapor aldırılmasını sözleşmenin başlangıcından sonuçlanıncaya kadar olan euro kurlarının Merkez Bankası'ndan celbini talep ettikleri, ayrıca dava konusu sözleşmenin 14/a maddesi uyarınca araç aylık faturalarının her ay sonunda faturalandırılması, anılan bilgi ve belgelerin celbi, ticari defterlerin incelenmesi akabinde, müvekkili şirket alacaklarının bilirkişi marifetiyle hesaplanmasını, hesaplama yapılırken fiyatlara KDV'nin dahil olduğunun nazara alınmasını, faturalar kapsamında, EPDK'dan fatura tarihlerinde ... ... fiyatlarının celbi akabinde, alanında uzman bir bilirkişiden rapor aldırılmak suretiyle, müvekkili şirketin alacaklarının davalı yandan tahsilini talep ve dava etmiştir.
Davalı şirket vekilinin cevap dilekçesinde özetle; Davacı ile müvekkili şirket sözleşmenin başlangıç tarihinden ... tarihine kadar olan ticari ilişkilerinden doğan alacak ve borç ilişkisine ilişkin cari hesap mutabakatı sağlandığını, ilgili mutabakat mektubunda ... tarihi itibariyle müvekkili şirketten ... Euroya karşılık gelen ... Türk Lirası alacaklı olduğunu davacı şirkete bildirilmiş, davacı şirket ... tarihi itibariyle ilgili tutar yönünden ''mutabıkız'' diyerek kaşeleyip imzalayarak davalı müvekkiline gönderdiğini, cari hesap mutabakatı, cari işletmelerin veya tacirlerin birbirleri arasında borç ve alacaklarının olup olmadığını kontrol ederek belgeleyeceğini, taraflar işletmelerine ait ticari hesap defterlerindeki borç ve alacak bakiyesini karşılıklı olarak teyit ederek ticari bir anlaşma yaptığını, bunun sonucunda her iki taraf da cari hesaplarında aynı sonuca ulaşıyorsa, ilgili döneme ilişkin borç ve alacak bakiyesi karşılıklı olarak kabul edilmiş sayılmakta olup başkaca bir talepte bulunması mümkün olmadığını, şayet davacı tarafın ilgili iş dönemine ilişkin sözleşmeden doğan yada doğmayan herhangi bir alacağı bulunsa idi ilgili mutabakatı kaşeleyip imzalamayacağını, bunun yanı sıra tacir olan davacı cari dönemin kapatılmasına ilişkin olan mutabakat metninde bir uyuşmazlık noktasını tespit ediyor ise ilgili uyuşmazlığı ortaya koyması ve kendi hak ve menfaatlerini gözeterek alacağını talep etmesi gerekeceğini, cari hesabı tutan taraf bakiyeyi tespit ettikten sonra bu durumun hukuki sonuç doğurabilmesi için karşı tarafın kabul etmesi gerekeceğini, tespit edilen bakiyeyi alan taraf, bakiyeyi aldığı tarihten itibaren bir ay içinde taahhütlü mektup, telgraf, noter aracılığıyla veya güvenli elektronik imza içeren bir yazıyla itirazda bulunmazsa bakiyeyi kabul etmiş sayılacağını, (TTK. md. 94/2, md. 18/3) davacı tarafın bu hususta bir itirazı söz konusu olmadığından alacak talebinde de bulunması mümkün olmadığını, ayrıca taraflar arasında mutabakat işlemi yılda en az bir defa dönem sonunda yani ... itibariyle yapılır ve aksi kararlaştırılmadıkça çıkan bakiye alacaklıya ödenerek cari hesaplar karşılıklı kapatılır veya ödeme yapılmazsa çıkan bakiyeyi, kısmi ödeme yapılırsa kalan bakiyeyi alacaklı taraf borçlunun cari hesabına borç kaydederek bilançoya yansıtır ve bir sonraki döneme aktarır. Bakiye belirleme ve mutabakat yapıldıktan sonra cari hesabın tarafları igili hesap döneminde cari hesaba kaydettikleri bütün borç ve alacaklar sonlanır. Yani belirgin veya bilinçli şekilde yapılmış hata ve hileler dışında geçmişe dönük borç veya alacak talebinde bulunulmaz. Yalnızca üzerinde mutabakata varılan alacak/borç bakiyesi geçerli olacağını, bu nedenlerle davanın reddine karar verilmesini talep ve cevap vermiştir.
Bilirkişiler Mali Müşavir ... ve Nitelikli Hesaplama Uzmanı ...'ın ... tarihli raporlarında; taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 14.e maddesine gereğince, Euro Para birimi cinsinden düzenlenen fatura tutarlarına göre, faturaların düzenlendiği tarihten bir önceki günün merkez bankası kurları ile faturanın düzenlendiği tarihteki ... motorin fiyatlarının esas alınması ile sözleşmenin 14.e maddesine uyarınca İndirim/ Artış Uygulanacak Oranın tespiti ile yapılan hesaplamaya istinaden davacı ...'nin davalı ...'nden sözleşmeden kaynaklı ...-Euro. tutarında alacaklı olacağı rapor edilmiştir.
Davacı vekilinin ... tarihli ıslah dilekçesinde özetle; Taraflar arasında akdedilen ... tarihli sözleşmenin 14/E maddesi uyarınca Euro/ motorin fiyatı artışlarından kaynaklanan alacaklarını ...-Euro'nun arabulucu başvuru tarihi olan ... tarihinden itibaren işleyecek ve hesaplanacak Euro cinsi hesaplar için bir yıllık banka mevduatına uygulanan en yüksek banka mevduat faiziyle birlikte fiili ödeme günündeki TCMB Euro Efektif Satış Kuru üzerinden davalıdan tahsili ile, müvekkilinin davacı şirkete verilmesine, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı yan üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava; taraflar arasında yapılan "... yılı acente ve taşımacı firma anlaşması" doğrultusunda davacının euro/motorin artışından kaynaklanan alacağının tahsili istemine ilişkindir.
Taraflar arasında düzenlenen ... tarihli ve bir yıl süreli ... Yılı Acente ve Taşımacı Firma Anlaşması başlıklı sözleşme ile, müvekkili şirket, davalı şirketin belirlediği konaklama ve ören yerlerine, davalı şirketin müşterilerinin taşıması hizmeti verildiği ve bu sözleşmenin ... tarihi itibariyle sona erdiği çekişme konusu değildir.
Taraflar arasındaki sözleşmenin 14/E maddesinde taşımacı ve acente arasında tutulan tüm hesaplaşmalar ve ödemelerin Euro bazında olacağı anlaşma tarihinde mazot litre fiyatı ... TL, Euro kurunun ... TL olduğu ve Euro kuru ve mazot fiyatlarında %10 oranına kadar artışta belirlenen fiyatlarda herhangi bir değişiklik yapılmayacağı ancak değişikliğin %10 oranının üzerinde çıktığı durumlarda Fiyat=(€ kurundaki artış%)-Mazot kurundaki artış %) olarak yeniden hesaplama yapılacağı kararlaştırılmış olup uyuşmazlığın bu madde kapsamında çözümü gerekir.
Ticari davalarda, ticari defterler ile sözleşme ilişkisinin veya alacak miktarının ispatı mümkündür. Ticari defterler kesin delillerdendir. Yasada delil vasfı taşıdığı takdirde aksinin yazılı veya kesin delillerle ispatı gerektiği düzenlenmiş olduğundan, yasanın ticari defterleri kesin delil olarak düzenlediği açıkça anlaşılmaktadır. Ticari defterler kesin delillerden ise de ancak HMK 222. maddedeki koşullar çerçevesinde ispat aracı olabilir.
Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir (HMK 222/1). Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır (HMK 222/2). Bu şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya diğer tarafın ticari defterlerini ibraz etmemesi (Değişik 28.07.2020T. 7251 Sy. Kanun-23.madde) yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerektiği, diğer tarafın ikinci fıkrada yazılan şartlara uygun olarak tutulan ticari defterlerinin, ilgili hususta hiçbir kayıt içermemesi hâlinde ticari defterler, sahibi lehine delil olarak kullanılayacağı ise üçüncü fıkrada düzenlenmiştir. Açılış veya kapanış onayları bulunmayan ve içerdiği kayıtlar birbirini doğrulamayan ticari defter kayıtları, sahibi aleyhine delil olur (HMK 222/4).
Tarafların ticari defterleri üzerinden yapılan incelemede; Taraflar arasında imzalanan sözleşmenin 14.e maddesine gereğince, Euro Para birimi cinsinden düzenlenen fatura tutarlarına göre, faturaların düzenlendiği tarihten bir önceki günün merkez bankası kurları ile faturanın düzenlendiği tarihteki ... motorin fiyatlarının esas alınması ile sözleşmenin 14.e maddesine uyarınca İndirim/ Artış Uygulanacak Oranın tespiti ile yapılan hesaplamaya istinaden davacı ...'nin davalı ...'nden sözleşmeden kaynaklı ...-Euro. tutarında alacaklı olacağına ilişkin bilirkişi raporu doğrultusunda davanın ıslah edilmiş haliyle kabulüne karar verilmiş ancak dava öncesinde davalı taraf temerrüde düşürülmemiş olmakla dava tarihinden itibaren işleyecek Euro için devlet bankalarınca 1 yıl vadeli hesaplar için ön görülen en yüksek mevduat faiz oranı ile birlikte tahsiline karar verilerek aşağıdaki şekilde hüküm kurmak gerekmiştir.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KABULÜ ile;
... Euro'nun dava tarihinden itibaren işleyecek Euro için devlet bankalarınca 1 yıl vadeli hesaplar için ön görülen en yüksek mevduat faiz oranı ile birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine,
2-Harçlar kanunu gereğince dava değeri üzerinden alınması gereken toplam ...-TL harçtan daha önceden ödenen toplam ...-TL harç düşüldükten sonra eksik kalan ...-TL harcın davalıdan alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA,
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T. göre hesaplanan ...-TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
4-Davacı tarafından yapılan; ...-TL Başvuru Harcı, ...-TL Peşin Harcı, ...-TL Islah Harcı, ...-TL Tebligat, Bilirkişi, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam ... TL'nin davalıdan alınarak DAVACIYA VERİLMESİNE,
5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/A-13. Maddesi uyarınca ve Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği Tarife hükümleri uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ...-TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile HAZİNEYE İRAT KAYDINA,
6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,
Dair, taraf vekillerinin yüzüne karşı, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 19/06/2025
Başkan ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Üye ...
¸e-imzalı
Katip ...
¸e-imzalı