T.C.
ANTALYA
3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2025/633 Esas
KARAR NO: 2025/594
DAVA: Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))
DAVA TARİHİ: 31/07/2025
KARAR TARİHİ: 01/08/2025
Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin ... ... olarak faaliyet gösterdiğini, ... ile yaptığı anlaşma kapsamında ... Şubesi keşide yeri olan her biri ... EUR bedelli ... tarihli ... numaralı çek ile ... tarihli ... numaralı çek olmak üzere toplam ... EUR bedelli iki adet çek düzenleyerek otel işletmesine verdiğini, taraflar arasında yapılan yeni mutabakat uyarınca otel işletmesinin söz konusu çekleri müvekkiline iade ettiğini, müvekkilinin çeklerin yeni hamili konumunda olduğunu, müvekkili tarafından fiziken iade alınan çeklerin kaybolduğunu, yapılan tüm aramalara rağmen bulunamadığını, müvekkili çeklerin iadesinden sonra çeklerin bankacılık kayıtlarından düşünü ve iptali amacıyla ... Şubesine başvurduğunu ancak banka tarafından çek asılları ibraz edilmeden bu işlemin yapılamayacağı, çeklerin kaybolmuş olması nedeniyle bu durumda mahkeme kararıyla işlem yapılabileceğinin bildirildiğini, hem çeklerin iptali hem de tedbiren ödeme yasağı kararı verilmesinin müvekkilinin menfaatini korumak bakımından zorunlu hâle geldiğini, bu nedenlerle fazlaya dair hakları saklı kalmak kaydıyla çeklerin kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi ve bankaya ibraz edilmesi hâlinde yargılama sonuçlanıncaya kadar öncelikle olarak teminatsız şekilde aksi halde uygun görülecek teminat karşılğında tedbiren ödeme yasağı konulmasına, ... Şubesi keşide yeri olan,
... tarihli ... numaralı ... EUR bedelli çek,
... tarihli ... numaralı ... EUR bedelli çek olmak üzere toplam ... EUR bedelli iki adet çekin iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Dava; çekin zayi olması nedeniyle ödeme yasağı kararı verilerek iptaline karar verilmesi istemine ilişkindir.
TTK'nun 651. maddesi gereğince; kıymetli evrakın zayi olduğu veya ziyanın ortaya çıktığı anda senet üzerinde hak sahibi olan kişi senedin iptaline karar verilmesini isteyebilir. Aynı kanunun 652. maddesine göre de; kıymetli evrakı zayi eden kimse, iptal kararı alarak hakkını senetsiz olarak da ileri sürebilir veya yeni bir senet düzenlenmesini isteyebilir. Keşidecinin senet üzerinde ileri sürebileceği bir hakkı mevcut değildir. Kaldı ki, çek iptali davası hasımsız olup, dava sonunda verilecek iptal kararı çek hamili 3. kişileri bağlamaz. Çekin iptal kararından sonra takibe konu olması halinde de, keşidecinin yine menfi tespit davası açarak bu çekten dolayı borçlu olmadığını ispat etmesi gerekir.
İptal davası açma hakkı borçlu durumunda olan keşide edene değil; ancak çek üzerinde hak sahibi olan hamile aittir.
Kıymetli evrakta hakkın çeke bağlı olması nedeniyle, çekin zayi edildiği durumlarda, çeke bağlı hakkın çeksiz de ileri sürülebilmesi için TTK'nın 651. ve 652.maddelerinde hamiline iptal davası açma hakkı getirilmiştir. İptal kararı alan hamil hakkını çek olmadan ileri sürebilecek ya da borçludan yeni bir senet tanzim edilmesini isteyebilecektir. Bu davayı açma hakkı hamile aittir. Çek keşidecisinin (çek karnesi sahibinin) TTK'nın 757 ve 818/s maddesi gereğince iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır.
Somut olayda, dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı olduğu, lehtarla arasındaki çek teslim tutanağı uyarınca çekin keşideciye iade edilmesinin davacının keşideci sıfatının değiştirmediği, davacının aynı çekte hem keşideci hem hamil olup, kendini borçlandıramayacağı, zayi nedeniyle çek iptali talebinin hiçbir şekilde keşideci tarafından ileri sürülemeyeceği, bu nedenle davanın aktif husumet yokluğuna dair dava şartı noksanlığı nedeniyle usulden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın dava şartı noksanlığı nedeniyle USULDEN REDDİNE,
2-Alınması gerekli harç peşin olarak alındığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına,
3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerine bırakılmasına,
4-Artan gider avansının talep halinde ve hükmün kesinleşmesi halinde davacı tarafa iadesine,
Dair, dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, HMK 345. Maddesi uyarınca kararın tebliğ tarihinden itibaren 2 haftalık süre içinde Antalya Bölge Adliye Mahkemesine istinaf yolu açık olmak üzere karar verildi. 01/08/2025
Katip ...
¸e-imza
Hakim ...
¸e-imza