T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2018/867
KARAR NO: 2024/77
DAVA: Alacak (Cari Hesap Veya Ticari Kredi Sözleşmesi Kaynaklı)
DAVA TARİHİ: 29/12/2018
KARAR TARİHİ: 30/01/2024
Mahkememizde görülmekte bulunan Alacak (Cari Hesap Veya Ticari Kredi Sözleşmesi Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Müvekkili ile davalı şirket arasında ... tarihli sözleşme ile Bayilik ve Dağıtıcılık Sözleşmesi imzalandığını, sözleşmenin 8. Maddesinde “ Bayii, sözleşmeye konu ürünlerin depolanması için sağlık koşullarına uygun depo ya da depolar tahsis etmekle yükümlü “denildiğini, ancak , davalı şirket ile ilgili ... tarihli Antalya Valiliği Halk Sağlığı Müdürlüğü'nün tutmuş olduğu tutanak ile "işyeri sahipleri suların uygun ortamda depolanması, satışının yapılması ve işveri için Belediye ve Müdürlükten gerekli izinlerin alınması” yönünde uyarıldığını, sözleşmenin 17.maddesinde şirketlerinin derhal fesih hakkını kullanacağı açıkça belirtilmiş olup söz konusu maddenin birinci bendinde " bayiinin satış, ödeme ve çalışma koşullarına uymaması " müvekkili şirket için haklı bir fesih nedeni sayıldığını, zira Sözleşmenin 10 Maddesinde "Bayi, ürünlerin sağlık koşullarına uygun hır şekilde depolanmasını ve nihai olarak tüketiciye ulaştırmakla yükümlüdür" denildiğini, bayii olan davalı şirketin bu eksiklikleri ve çalışma koşullarını tamamlamak yerine“ sözleşmenin 6.maddesine aykırı olarak başka markadaki aynı tür ürünleri satma ve dağıtma faaliyetine başladığının tespit edildiğini, ancak davalı şirketin müvekkili şirkete göndermiş olduğu Antalya ... Noterliğinin ... tarih ve ... yevmiye no'lu ihtarnamesi ile haklı ve geçerli hiçbir sebebe dayanmaksızın , kendileri açısından mesnetsiz gerekçelerle sözleşmeyi tek taraflı olarak feshettiklerini bildirdiklerini, işbu ihtarnameye cevaben ve yukarıdaki sözleşmeye aykırılıklara binaen Antalya ... Noterinin ... tarihli ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile davalı şirkete sözleşme içeriğine aykırı faaliyet ve eksikliklerinizden dolayı haklı nedenle sözleşmeyi tek taraflı olarak feshediyor, yedinizde bulunan ve müvekkil firmaya ödemesi yapılmayan, tarafınıza faturalandırılmış ancak iade fatura düzenlenen ancak tüm mali kayıtlar ve irsaliyelerden de tarafınızda bulunan ... adet damacananın ederi olan 67.089 TL, ... marka bardak poşet sunun karşılığı olan 926,25 TL ve ... marka pet sunun karşılığı olan 1.215,00 TL nin 7 gün içerisinde ödenmesi ve uğranılan zara ve ticari kazanca dair dava hakları saklı kaldığının ihtar edildiği, ancak davalı tarafça kendilerine bir ödeme yapılmadığını, bu nedenle dava dilekçesi içeriğinde yer alan fatura ve ,irsaliyeler ile Davalı tarafa teslim edilen ve davalı tarafın yedinde bulunan malzemelerin tutarının sebepsiz zenginleşmeye neden olacağından dolayı müvekkiline iadesini, açıklanan nedenlerle, davalarının kabulü ile şimdilik 10.000,00 TL bedelin ihtarnamenin tebliğ tarihi olan 18.06.2014 tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birlikte davalıdan alınarak müvekkiline ödenmesine, davalının menkul ve gayrimenkullerine tedbir konulmasına, yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Açılan dava ve taleplerin haksız ve mesnetsiz olup reddine karar verilmesi gerektiğini, açılan davada arabuluculuk ön şartının yerine getirilmediğini, davanın süresinde açılmayıp zamanaşımına uğradığını, davanın yetkisiz mahkeme açıldığını, dava dilekçesinde bulunan eksik harcın da ikmali gerektiğini, davanın şimdilik 10.000 TL şeklinde açılmış olup bilirkişi incelemesi ile değerin saptanacağı belirtilmesine karşın dava dilekçesinin 4. Maddesinde kalem kalem ... adet damacana karşılığı 67.089 TL ve ... Marka pet su karşılığı 946,25 TL, ... Marka pet su karşılı 1.215 TL kalem kalem belirtildiğini, davacıya böyle bir borcu olmadığını, ancak davacının belirsiz şekilde açtığı dava da kalem kalem belirttiği alacaklar likit ve belli olup eksik harç nedeniyle davanın reddi gerektiğini, Sözleşmenin taraflarınca feshedilme tarihi ... olup karşı yanın dava tarihi yaklaşık 5 yıl sonradır. Bu durum bile başlı başına böyle bir alacağın söz konusu olmadığının göstergesi olduğunu, Antalya ...Noterliğinin ... tarihli ihtarnamesi ile davacı ile sözleşmeyi tek taraflı ve haklı olarak fesheden şirketleri olduğunu, Davacı şirketin dava dilekçesinde belirttiği Antalya Valiliği halk sağlığı müdürlüğünün tutmuş olduğu uyarı mahiyetindeki tutanağı sonradan bahane ederek bizim sözleşmeyi feshimizden sonra sözleşmeyi feshettiklerini bildirmesi şirketin kötü niyetinin göstergesi olduğunu, zira kendileri zaten davacı şirketin tarafımıza gönderdiği damacanalar içerisinde yabancı maddeler gördükleri için Müşterilerden iade gelen damacanaları davacı şirkete birkaç kez geri gönderdiklerini, Davacı şirket böyle şeylerin olabileceğini söyleyerek damacanaları geri iade aldığı gibi müvekkilini de geçiştirerek oyaladığını, şirketlerinin sözleşme feshinden daha sonra da su satışına devam ettiğini, saklama yahut sağlık koşullarına uygun olmayan depolama gibi şirketimizle ilgili bir problem yaşansa daha sonrasında da böyle bir durum yaşanır ve Antalya Halk Sağlığı Müdürlüğünden bugüne kadar tarafımıza kesilen herhangi bir ceza olmadığını, ayrıca davacı şirket dava dilekçesinde dahi haksız fesihlerini neye dayandıracağını bilemediklerini, zira ; önce uyarı tutanağını bahane edip sonra da bizim sözleşme devam ederken farklı marka su sattığımıza dair iddialarda bulunmuş olup bu iddialarda asılsızdır ve kanıtlanması gerektiğini, ticari teamüllere göre de damacana için ayrı faturalandırma yapılması gibi bir durum hiçbir şirkette yoktur. Ayrıca şirketimiz her su alımında damacanaları teslim etmiştir. Aksini ispat davacının yükümlülüğündedir. ... tarihli tarafımızca davacı yana gönderilen ihtarda da belirttiğimiz üzere tarafımıza düzenlenen fark faturasına istinaden muhtelif zamanlarda irsaliye ile tarafımıza verilen ... marka damacanalara karşılık size başka marka damacana iadesi de yapılmış olup ... tarih ve ... Numaralı e fatura ile bu iade edilen yabancı damacanalar aynı bedelle tarafınıza fatura edilmiştir. Dolayısı ile tarafımıza E fatura yoluyla düzenlenmiş olan haksız faturanın iptali için iade faturası ... tarih ve ... Numaralı fatura tarafınıza düzenlenmiştir, yine ... tarihli ihtarnamede belirtildiği gibi sipariş vermek istediğimizde bize su ikmali sağlamayacağını belirteninde davacı olduğunu, bu durum yüzünden yeni bir firma ile anlaşana kadar çok ciddi sıkıntılar yaşanmış olup bu hususa ilişkin dava haklarını saklı tuttuklarını, belirtilen tüm bu sebepler ile bizim davacı yana hiçbir borcu olmadığını, haksız ve hukuki dayanaktan yoksun alacağı kabul etmediklerini, ferisi olan faizin temerrüt tarihi ve reeskont şekilde istenmesi de hukuka aykırı olduğunu, davanın kül halinde reddi gerektiğini belirterek haksız davanın reddi ile yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı üzerinde bırakılmasını talep etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, alacak istemine ilişkindir.
Mahkememizce tüm deliller toplandıktan sonra davacı tarafın ticari defterleri incelenmesi için Denizli Asliye Ticaret Mahkemesine, davalı tarafın ticari defterlerinin incelenmesi için ... Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesine talimat yazılmıştır.
Davacının ticari defterlerinin incelenmesi sonucu bilirkişi ... 04.11.2021 tarihli raporunda özetle; "davalı tarafça ... tarihli iade faturası olarak kesilen ... numaralı ... TL iade e-fatura'nın davacı ticari defter kayıtlarında yer almadığı, ticari defterlerin 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ve muhasebenin temel kavram ve genel kabul görmüş muhasebe ilkelerine göre tutulmuş, birbirlerini teyit ettiği, defter kayıtlarının birbirini doğruladığı, sahibi lehine delil olmak özelliği taşıdığı, dava konusu faturalarının davacı şirket ticari defterlerinde kayıtlı olduğu, faturaların açık olduğu, dva konusu faturaların bedelinin kısmen ödenmesine ilişkin olarak davacı taraf defter belgelerinde kayıt bulunduğu ve dava tarihi itibariyle ticari defterlere göre davacı tarafın ... TL alacaklı olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Davalının ticari defterleri incelenmesi sonucu bilirkişi ... 14/09/2020 tarihli raporunda özetle; "Davalıya ait Ticari Defterlerin TTK'nun 64. Maddesi hükmünce 2013 ve 2014 yılı açılış tasdiklerini süresinde yapıldığı, 2013-2014 yıllarına ait kapanış tasdiklerinin zamanında yapıldığı, davalıya ait Ticari defterlerdeki kayıtların Genel Kabul Görmüş Muhasebe ilkelerine göre uygun tutulduğu, davalıya ait Ticari defterler sahibi açısından, TTK'na 64/1 mad. Ve 6100 sayılı Hukuk Mahkemeleri Kanunun 222. Maddesi ikinci fıkrasına göre açılış ve kapanışların zamanında yapıldığı, ticari defterlerin usulüne uygun tutulduğu, ticari defterlerin kayıtların düzgün yapıldığından sahibine delil sayılacağı, davacının davalıya kestiiği faturalar açık fatura olup, davaya konu olan faturalar ile ilgili ödemelerin resmi yapıldığı, davalının defterlerinde her ne kadar nakit ödeme kayıtlı ise ödemeler mail order ile ödemelerin olduğu anlaşılmıştır. Davaya konu olan davacı 22/05/2014 tarihinde ... e fatura ile ... TL, davalı ise ... tarihli ... e fatura ile iadesi ... TL olarak düzenlenmiştir. Faturanın not bölümünde de davalı tarafından 22/05/2014 tarihinde ... e faturayı kabul etmedikleri beyan etmişlerdir. Davalı tarafından kabul edilmeyen (itiraz) fatura 8 gün süresi içinde düzenlendiğinden kabul edilmeyip iadesi yapıldığı anlaşılmıştır. Dosyada tetik edildiğinde sevk irsaliye göre damacalar Firma Yetkilisine ve çalışanlarına teslim edildiği" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce ... Asliye Hukuk (Ticaret) Mahkemesine talimat yazılarak davacı tarafın rapor itirazları doğrultusunda ek rapor alınmasına karar verilmiş olup, bilirkişi ... 17/09/2021 tarihli ek raporda özetle; "14.09.2020 tarihli bilirkişi raporunun sonuç bölümünde genel değerlendime yapılmıştır, davacı tarafından yapılan itiraz değerlemesine göre açılan dava ... adet damacananın bedelinin faturası edildiği buna karşılık davalı tarafından ... tarihinde ... e faturayı kabul etmedikleri beyan etmişlerdir, davalı tarafından kabul edilmeyen (itiraz) fatura 8 gün süresi içinde düzenlendiğinden kabul edilmeyip iadesi yapıldığı anlaşılmıştır, dosya tetkik edildiğinde sevk irsaliyesine göre damacanalar Firma Yetkilisine ve çalışanlarına teslim edildiği," sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce Denizli Asliye Ticaret Mahkemesine davacının defterlerinin incelenmesi için tekrar talimat yazılmış, bilirkişi ... 05/05/2022 tarihli ek raporda özetle; "davacı tarafça işlenmeyen ve süresinde itiraz edilmeyen alış faturalarının olduğu, davacı tarafça işlenmeyen faturalar cari hesaba dahil edildiğinde bakiye alacağın 1.482,94 TL olduğu" sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce taraflara 2013 - 2014 yıllarına ait ticari defter ve belgelerini sunmak üzere 1 aylık süre verilmiş ve tarafların defterlerini sunması üzerine mahkememizce rapor hazırlanması için bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi ... tarihli raporunda özetle; "... Vergi Dairesi ... vergi kimlik numarasında kayıtlı ... ŞİRKETİ'nin dosya kapsamına ibraz ettiği 2013 ve 2014 yılı Yevmiye Defterlerinin açılış ve kapanış tasdiklerinin kanuni süresinde ve usulüne uygun yapıldığı, Takdiri ve değerlendirilmesi Yüce Mahkemenize ait olmak üzere bu haliyle Davalının 2013 ve 2014 yılı Yevmiye Defterlerinin sahibi lehine delil olma özelliğine haiz olduğu, Davalının 2013 ve 2014 yılı Yevmiye Defterlerinde Davacı şirkete ait carisinin muavin kaydını ... Satıcılar Hesabından takip ettiği, Yukarıda tabloda yer alan muavin kaydından da görüleceği üzere 31.12.2014 tarihi itibariyle Davalının Davalı tarafa herhangi bir borç yada alacak bakiyesinin bulunmadığı, Dosya kapsamında Davacı şirket ticari defter kayıtlarından düzenlenen SMMM ... tarafından tarafından düzenlenen 04.11.2021 tarihli — Bilirkişi Raporu tetkik edildiğinde rapora göre Davacı şirketin Davalı Şirketten — ... TL Alacaklı olduğu gözüktüğü, Tarafların ticari defterlerinde cariler arasında mevcut bu farkın Davalı şirket tarafından Davacı şirkete düzenlenen ... TL tutarındaki ... tarihli ... seri nolu Faturanın Davacı şirket ticari defter kayıtlarında işlenmemesi ile Davalının 2013 yılında toplam 3.128,37 TL eksik ödemeden kaynaklı bakiye ile 2014 yılında 1.636,06 TL fazla ödemeden kaynaklı 1.492,31 TL bakiye borcun Davalı tarafça kayden kapatılmasından kaynaklandığı, Dosya kapsamında yer alan ... tarihli Tutanak başlıklı begede Boş damacanaların Davalı Şirket tarafından Davacı şirkete teslim edildiği, ancak içlerinde ... adet yabancı damacana olduğu tutanak altına alındığı," sonuç ve kanaatine varılmıştır.
Mahkememizce dosyada alınan raporların mahkeme ve kanun yolu denetimine elverişli, yasaya ve oluşa uygun olduğu anlaşılmakla; yargılamanın geldiği aşamada birden fazla rapor ve ek raporun dosyaya kazandırıldığı ve dosya içinde fatura ve sevk irsaliyerin bulunarak incelendiği dikkate alındığında davacı vekilinin yeniden inceleme yaptırılmasına ilişkin taleplerinin ve bilirkişi raporuna itirazların reddine karar verilmiştir.
Uyuşmazlık; fatura alacağı ile iade edilmeyen damacanalardan kaynaklanan alacağın olup olmadığı, var ise alacağın miktarının tespitine ilişkindir.
Fatura tek başına bir sözleşme olmayıp akdin ifasını gösteren bir belge niteliğindedir. Faturaya dayalı bir borcun varlığı öncelikle temel borç ilişkisinin varlığına bağlıdır. Faturayı tanzim eden ve tanzim alan arasında böyle bir borç ilişkisinin bulunmadığı hallerde faturanın hukuki sonuç doğurması da söz konusu olmayacaktır.
MK 6. Maddesine göre kanunda aksine bir hüküm bulunmadıkça taraflardan her biri dayandırdığı olguların varlığını ispatla yükümlü olup işbu davada ispat yükü alacaklı olduğunu ispat eden davacıya aittir. Akdi ilişki kanıtlanmadığı sürece alacaklının borçlu adına fatura düzenlemesi ve ticari defterlerine göre bu faturalar nedeniyle alacaklı görünmesi alacaklının alacağını ispat edebilmesi için yeterli olmayacaktır
6100 sayılı HMK 222. maddesine göre, "Mahkeme, ticari davalarda tarafların ticari defterlerinin ibrazına kendiliğinden veya taraflardan birinin talebi üzerine karar verebilir.(2) Ticari defterlerin, ticari davalarda delil olarak kabul edilebilmesi için, kanuna göre eksiksiz ve usulüne uygun olarak tutulmuş, açılış ve kapanış onayları yaptırılmış ve defter kayıtlarının birbirini doğrulamış olması şarttır.(3) İkinci fıkrada belirtilen şartlara uygun olarak tutulan ticari defter kayıtlarının sahibi ve halefleri lehine delil olarak kabul edilebilmesi için, diğer tarafın aynı şartlara uygun olarak tutulmuş ticari defterlerindeki kayıtların bunlara aykırı olmaması veya ilgili hususta hiç bir kayıt içermemesi yahut defter kayıtlarının aksinin senet veya diğer kesin delillerle ispatlanmamış olması gerekir." düzenlemesi mevcut olup, her iki tarafın ticari defterleri incelenmiş, tarafların ticari defterlerinin usulüne uygun tutulduğu anlaşılmıştır. Davalının defterlerinin incelenmesinde; davacı tarafa çek ve mail order yoluyla ödemelerin yapıldığı, davacı tarafından düzenlenen … nolu ...-TL bedelli faturanın, davalı tarafından… nolu fatura ile 8 günlük yasal süresi içerisinde iade edildiği ancak davacı tarafın defterlerinin incelenmesinde davalı tarafından iade edilen faturanın kendi defterlerine işlenmediği ve alacaklı olduğu, uyuşmazlığın da buradan kaynaklandığı anlaşılmaktadır. Davalının düzenlediği iade faturasına karşılık davacı tarafından yeniden fatura düzenlenmediği, iade faturasına itiraz edilmediği görülmekle oluşan fark ile ilgili ispat yükünün davacıya düştüğü ancak davacı tarafın alacaklı olduğunu ispatlayamadığı anlaşılmaktadır. Davalı tarafından düzenlenen iade faturaları da düşüldüğünde davacının davalı taraftan 1.492,31-TL alacaklı olduğu kanaatine varılmıştır. Davacı tarafça yemin deliline de dayanılmamıştır.
Her ne kadar davacı tarafça damacana bedellerinin ayrıca hesaplanması gerektiği, boş damacanaların kendilerine iade edilmediği iddia edilmiş ise de, davacı tarafça düzenlenen fatura içeriklerinde boş damacana bedellerinin ve pet su bedellerinin de bulunduğu, kesilen fatura bedellerine karşılık davalı tarafça ödemelerin yapıldığı ayrıca ... tarihli tutanak başlıklı belgede damacana iadesinin yapıldığı, alınan bilirkişi raporu ile sevk irsaliyelerine göre boş damacanaların davalı tarafından davacı çalışanlarına teslim edildiğinin bildirildiği görülmekle davacının bu iddialarına itibar edilmemiş, bu yönden de davanın ispatlanamadığı kanaatine varılmıştır.
Davacı taraf ihtarname ile davalının temerrüde düşürüldüğünü beyan etmiş ise de, ihtarnamenin hangi tarihte davalıya tebliğ edildiğine ilişkin delil ve belgelerini dosyaya ibraz etmediğinden temerrüdün dava tarihinde gerçekleştiğinin kabulü gerekmiştir. Nitekim davacı ihtarın 16/06/2014 ve 19/06/2014 tarihinde davalıya tebliğ edildiğini beyan etmiş, 18/06/2014 tarihinden itibaren faiz talebinde bulunmuş ise de açıklamalarda ihtar ile karşı tarafa 7 günlük süre verildiği de açıklandığından davacının çelişkili beyanlarına itibar edilmemiş, davanın kısmen kabulüne dair aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE; 1.492,31-TL’nin dava tarihinden itibaren işleyecek ticari faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,
2-Alınması gerekli 427,60 TL karar ve ilam harcından peşin alınan 170,78TL'nin mahsubu ile bakiye 256,82 TL'nin davalıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
4-Davacı tarafından yatırılan 170,78 TL harcın davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
5-Davacı tarafından yapılan 3.082,70 TL posta, talimat ve bilirkişi masrafının kabul ve red oranları nazara alındığında 460,00TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye giderin davacı üzerinde bırakılmasına,
6-Davalı tarafından yapılan 790,65 TL yargılama giderinin kabul ve ret oranları nazara alındığında 672,60 TL yargılama giderinin davacıdan tahsili ile davalıya VERİLMESİNE, bakiye giderin davalı üzerinde bırakılmasına,
7-Davacı kendini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan 1.492,31 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE,
8-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinden yürürlükte bulunan AAÜT gereğince hesap ve takdir olunan 8.507,69TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE,
9-Taraflarca dosyaya yatırılan gider avansından dosyada kalan kısmın karar kesinleştiğinde istek aranmaksızın taraflara İADESİNE,
Dair, davacı vekili Av. ... ile davalı vekili Av. ...'ın yüzüne karşı verilen karar miktar itibariyle KESİN olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.30/01/2024
Katip ...
e-imza
Hakim ...
e-imza