T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/521 Esas
KARAR NO: 2021/595
DAVA: Tanıma Ve Tenfiz
DAVA TARİHİ: 23/10/2018
KARAR TARİHİ: 30/09/2021
Mahkememizde görülmekte olan Tanıma Ve Tenfiz davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili Kemer ... Asliye Hukuk Mahkemesi'ne sunduğu dava dilekçesinde özetle; davacı banka ile ... Turizm İnşaat Petrol Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi ("... Turizm") arasında 04.06.2015 tarihinde... sayılı Kredi Sözleşmesi imzalandığını, söz konusu Kredi Sözleşmesi uyarınca davacı banka tarafından ... Turizm'e...-Ruble kredi verildiğini, ancak ... Turizm Kredi Sözleşmesi uyarınca kredi kullanması karşılığında üstlendiği edimini yerine getirmeyerek bankaya geri ödeme yapmadığını, bankanın Kredi Sözleşmesi kapsamındaki alacağı tahsili amacıyla Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi'nde ... Dosya No ile dava açtığını, tek hakimli devlet mahkemesi olan Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sonunda banka tarafından ikame edilen davanın kabulüne karar verildiğini, Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi tarafından verilen ... dosya nolu ... tarihli apostil şerhli onanmış karar örneği ile birlikte sunduklarını, kararın 29.09.2017 tarihli kararının kesinleştiğini, söz konusu davada davalı ... Turizm'e usulüne uygun olarak duruşmanın tarihi, saati ve yeri bildirilmiş, ... tarihli mahkeme oturumuna ... Turizm'i vekaleten ... katıldığını, Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi tarafından yapılan yargılama sürecinde ... Turizm usulüne uygun bir şekilde duruşmaya davet edilmiş, duruşmada yukarıda ismi belirtilen kişiler tarafından vekaleten temsil edilmiş, savunma haklarına riayet edilerek bir karara varıldığını, kararın ilan edildiği duruşmada ... Turizmi vekaleten ... ...'in bulunduğunun sabit olduğunu, müvekkili banka tarafından Kredi Sözleşmesi kapsamındaki alacağının tahsili amacıyla açılan davanın kabulüne ilişkin kesinleşmiş Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi kararı uyarınca Rusya Federasyonu topraklarında icra eylemi yapılmadığını, bankanın borçlusu ... Turizmin merkezinin Antalya'da bulunduğunu, Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi tarafından verilen ve kesinleşen karar uyarınca bankanın şirketin ... Turizm'den olan alacağının tahsili amacıyla Türkiye Cumhuriyeti'nde anılan karar bakımından tanıma ve tenfiz davası açtıklarını, ilgili mevzuatlar uyarınca tanıma ve tenfiz davasına ilişkin tüm şartlar sağlanmış olup tek hakimli devlet mahkemesi olan Moskova Şehri Tahkim Mahkemesi tarafından verilen ve kesinleşen ... Dosya No'lu ve ... tarihli kararın Türkiye Cumhuriyeti topraklarında tanınmasına ve tenfizine karar verilmesi talep ve dava etmiştir.
Açılan dava (Ticaret Mahkemesi Sıfatıyla) Kemer ...Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... E. sırasına kaydedilmiş, Kemer ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı kararı ile Hakimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulunun 07/07/2021 tarihli 608 sayılı kararı kapsamında "Mahkememizin Ticaret Mahkemesi sıfatının kalmaması nedeniyle Mahkememizin görevsizliğine, dosyanın yetkili ve görevli Antalya Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne gönderilmesine" şeklinde karar verilmiş, karar taraflara tebliğ edilmeden ve kesinleştirme şerhi yazılmadan dosya Antalya Hukuk Mahkemeleri Tevzi Bürosu'na gönderilmiş ve tevzi sonucu Mahkememizin ... E. sırasına kaydedilmiştir.
Görevsizlik veya yetkisizlik kararı üzerine yapılacak işlemler başlığını taşıyan 6100 Sayılı HMK.'nun 20. Maddesinde, "Görevsizlik veya yetkisizlik kararı verilmesi hâlinde, taraflardan birinin, bu karar verildiği anda kesin ise tebliğ tarihinden, süresi içinde kanun yoluna başvurulmayarak kesinleşmiş ise kararın kesinleştiği tarihten; kanun yoluna başvurulmuşsa bu başvurunun reddi kararının tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde kararı veren mahkemeye başvurarak, dava dosyasının görevli ya da yetkili mahkemeye gönderilmesini talep etmesi gerekir. Aksi takdirde dava açılmamış sayılır ve görevsizlik veya yetkisizlik kararı veren mahkemece bu konuda resen karar verilir.
Dosya kendisine gönderilen mahkeme, kendiliğinden taraflara davetiye gönderir." düzenlemesi mevcuttur.
Kemer ... Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından dava dosyasında görevsizlik kararı verildiği, ancak kararın 6100 sayılı Kanun 20. Maddesindeki açık hüküm gereği taraflara tebliğ edilmeksizin ve yasa yolu gösterilmeksizin Mahkememize gönderildiği görülmüştür.
Ticaret Mahkemesi sıfatıyla Kemer ... Asliye Hukuk Mahkemesi'nin ... sayılı ilamında, HSK'nın ... gün ve 608 s. Kararı gerekçeye dayanak yapılmıştır.
Hâkimler ve Savcılar Kurulu Genel Kurulu'nun 07/07/2021 gün ve 608 s. kararı ile, "Antalya Asliye Ticaret Mahkemelerinin yargı çevresinin Antalya ilinin mülki sınırları (Alanya ve Manavgat Ağır Ceza Mahkemeleri yargı çevreleri hariç) olarak belirlenmesine ve iş bu kararın 01.09.2021 tarihinden itibaren uygulanmasına" karar verilmiştir.
Yargıtay HGK’nun 04/04/2019 gün ve 2017/11-10 E. 2019/401 K. sayılı emsal içtihadına göre, "Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 136. ve 142’nci maddelerinde mahkemelerin kuruluşu, görev ve yetkileri, işleyişleri ve yargılama usullerinin kanunla düzenleneceği hükme bağlanmıştır. Mahkemelerin görevi kıyas veya yorum ile genişletilemez ya da değiştirilemez. Kanunda açıklık bulunmayan durumlarda görev genel mahkemelere aittir (5.12.1977 tarihli, 1977/4 E., 1977/4 K. sayılı İçtihatları Birleştirme Kararı)...
Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Kanunî hâkim güvencesi” başlığını taşıyan 37’nci maddesi; “Hiç kimse kanunen tabi olduğu mahkemeden başka bir merci önüne çıkarılamaz.” hükmünü öngörmektedir.
Bilimsel çevrelerde ve uygulamada, kanunî hâkim güvencesi, uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkemenin o uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olması olarak kabul edilmektedir. 1982 tarihli Anayasa’yı kabul eden Danışma Meclisi’nin Anayasa Komisyonu’nun gerekçesinde “…bu suretle davanın olaydan sonra çıkarılacak bir kanunla yaratılan bir mahkeme önüne getirilmesi yasaklanmakta, yani kişiye yahut olaya göre kişiyi yahut olayı göz önünde tutarak mahkeme kurma imkânı ortadan kaldırılmaktadır. Bu ise tarafsız yargı merciinin ilk gereğidir.” denilmektedir (Özbudun, E.: Türk Anayasa Hukuku, Ankara 2005, 8. Baskı, s: 118-119).
Dikkat edilecek olursa Anayasa’daki bu düzenleme hukuk ya da ceza davaları yönünden herhangi bir ayrım gözetmemiş ve uyuşmazlığın doğduğu tarihte bu uyuşmazlığı çözecek olan mahkemenin belli olması durumunda yargılama yapacak veya yargılamaya devam edecek mahkemeyi gösteren yasal bir düzenleme yapılmadığı takdirde davanın, mutlaka bu mahkeme tarafından çözüme kavuşturulması öngörülmüştür.
Bu açıklamalardan da anlaşılacağı üzere; uyuşmazlık konusunu teşkil eden her hukuki olay, meydana geldiği tarihteki yasal düzenlemelere tabidir ve olayın meydana geldiği zamanda mevcut olan mahkemeler tarafından çözümlenmelidir.
O hâlde yeni bir mahkeme kurulurken o mahkemenin kuruluş yasasında zaman bakımından faaliyete geçme gününden önceki uyuşmazlıklara bakacak mahkemelerle ilgili özel bir düzenleme bulunmadığı taktirde her uyuşmazlık, meydana geldiği tarihte bu işe bakacak olan mahkemece çözümlenecektir. Başka bir anlatımla her dava açıldığı koşullara göre görülüp sonuçlandırılacaktır.
Dava konusu edilen hukuki uyuşmazlığın meydana geldiği tarihte yürürlükte olan yasalara göre kurulmuş bulunan mahkemelerin uyuşmazlığı çözmesi ana kural olmakla birlikte bazen yasal düzenlemelerle böyle bir uyuşmazlığın çözümü yeni kurulan mahkemelere de verilebilmektedir.
4787 Sayılı Aile Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yargılama Usullerine Dair Kanunun geçici 1. maddesi; “Aile Mahkemesi kurulan yerlerde bu mahkemeler faaliyete geçtiğinde, yargı çevresinde ve görev alanına giren sonuçlanmamış dava ve işler, yetkili ve görevli aile mahkemelerine devredilir.” hükmünü içerdiğinden, bu yasal düzenlemeye istinaden diğer mahkemeler, Aile Mahkemelerinin görev alanına giren dava ve işleri bu mahkemelere devretmiştir.
Nitekim aynı hususlar Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 18.05.2011 tarihli ve 2011/11-233 E., 2011/330 K. sayılı kararında da vurgulanmıştır.
Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu’nun (HSYK) 24.03.2005 tarihli ve 188 sayılı kararında fikri ve sınai haklar hukuk mahkemeleri konusunda İstanbul ve Ankara'da kurulup, faaliyete geçirilen fikri ve sınai haklar hukuk mahkemelerinin, 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile 551 sayılı Patent Haklarının Korunması, 554 sayılı Endüstriyel Tasarımların Korunması, 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması, 556 sayılı Markaların Korunması Hakkında Kanun Hükmündeki Kararnamelerinden kaynaklanan hukuk davaları için ihtisas mahkemeleri olarak belirlenmesine, yargı çevrelerinin ise kuruldukları yerin mülki hudutları olarak tespit edilmesine; fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesi kurulmayan yerlerde, yukarıda zikredilen Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerden kaynaklanan hukuk davaları için; bir asliye hukuk mahkemesi olan yerlerde bu mahkemenin, ikiden fazla asliye hukuk mahkemesi bulunan yerlerde ise 3 numaralı asliye hukuk mahkemesinin yetkilendirilmesine, ilgili mahkemelerin yargı çevrelerinin ise adli yargı adalet komisyonlarının merkez ve mülhakatları olan ilçeleri kapsayacak şekilde belirlenmesine karar verilmiştir. Halihazırda açılmış davaların yeni kurulan mahkemeye devredileceğine ilişkin bir düzenleme mevcut değildir.
O hâlde, yeni bir mahkemenin faaliyete geçirildiği tarihten önce derdest bulunan davaların, istek üzerine veya doğrudan doğruya görevsizlik ya da gönderme kararı ile yeni kurulan mahkemeye gönderilmesine olanak bulunmamaktadır.
Açıklanan bu hukuki ve maddi olgular karşısında somut olay irdelendiğinde; yukarıda da ifade edildiği üzere, taraflar arasındaki uyuşmazlığı yargılayacak ve çözecek olan mahkeme, uyuşmazlığın doğmasından önce kanunen belli olan Manisa ... Asliye Hukuk Mahkemesi olup, dava tarihinden sonra kurulan ve faaliyete geçirilen Manisa ... Asliye Hukuk Mahkemesince davaya bakılması olanaklı değildir.
Hâl böyle olunca yerel mahkemenin Manisa ... Asliye Hukuk Mahkemesinin görevli olduğu yönündeki direnme kararında hukuka aykırılık bulunmamaktadır." şeklinde belirtilmiştir.
Dava dosyasının Mahkememiz tarafından görülebilmesi için ise, bu kararın taraflara tebliğ edilmesi, kesinleştirilmesi ve süresinde talep olması halinde görevli mahkemeye gönderilmesi gerekmektedir.
Her ne kadar Kemer ... Asliye Hukuk Mahkemesinin ... Karar sayılı gönderme kararı ile dava dosyası mahkememize gönderilmiş ise de; 6100 sayılı HMK. 20. Maddesinde belirtildiği şekilde verilen görevsizlik kararının taraflara tebliğ edilmeyip, gerekli usulü işlemler tamamlanmadan sadece usul ekonomisi ilkesi gereği dosya mahkememize gönderilmiş ise de HMK.'nun 20. Maddesindeki açık düzenlemenin ihlal edildiği anlaşılmakla bu aşamada verilen görevsizlik kararı yönünden tebligat, kesinleştirmeye ilişkin usulü eksikliklerin tamamlanmadığı görülmekle bu usulü eksikliklerin giderilmesi amacıyla Mahkememizin bu esas sırasının kapatılarak, dosyanın Mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiştir.
KARAR: Yukarıda açıklanan gerekçelerle ;
1-Mahkememizin bu davada görevli olup olmadığı şimdilik değerlendirilmeksizin, sadece ilk kararı veren mahkemenin tebligat ve kesinleştirme eksikliklerinin giderilebilmesi amacıyla bu esas sıramızın kapatılarak, dosyanın ilk kararı veren Asliye Ticaret Mahkemesi sıfatıyla Kemer ...Asliye Hukuk Mahkemesi'ne gönderilmesine,
2-Harç alınmasına yer olmadığına,
3-Yargılama giderlerinin yetkili ve görevli mahkemesince takdir edilmesine,
Dair; dosya üzerinden yapılan inceleme sonucu kesin olarak karar verildi. 30/09/2021
Başkan ...
¸E- İmzalı
Üye ...
¸E- İmzalı
Üye ...
¸E- İmzalı
Katip ...
¸E- İmzalı