T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2021/572 Esas
KARAR NO: 2023/357
DAVA: Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ: 21/10/2021
KARAR TARİHİ: 06/06/2023
Mahkememizde görülmekte bulunan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili Kurum ile yukarıda belirtilen İşveren şirketler arasında imzalanmış sözleşmeler kapsamında Kurum bünyesinde ... görevlisi olarak çalışmakta iken Covid-19 salgınında vefat eden ... mirasçıları tarafından müvekkil Kurum ve taşeron şirketler aleyhine Antalya Arabuluculuk Bürosuna yapılmış olan başvuru neticesinde; kıdem ve ölüm tazminatı ödenmesi hususlarında anlaşmaya varılarak 26 05.2021 tarihinde ... mirasçısı ... ye net 46.770,00 TL kıdem tazminatı ve net 9944 00 TL Ölüm tazminatı ile Arabulucu ... ye 3.714,15 TL arabuluculuk Ücretinin ödendiğini, ilgili taşeron firmalara sözleşme sürelerine alt tazminat tutarlarını rücuceu Kurum hesabına yatırmaları hususunda tebligat yapıldığını, Bu itibarla, Başvurucu Kurum tarafından ... mirasçısına ve Arabulucu ...'ye ödenen ve tahsilat sağlanamayan toplam 60,870,67-TL nin, ödeme tarihinden itibaren işletilecek Merkez Bankasının kısa vadeli krediler için öngördüğü avans faizi ik birlikte işçiyi çatıştıran ve bu nedenle sorumlulukları bulunan firmalardan sorumlulukları nispetinde tahsili talebi olduğunu, fazlaya ilişkin haklanınız saklı kalmak kaydıyla dava dışı işçiye yapılan ödemenin şimdilik 10,000,00 TL lik kısmının, ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren hesaplanacak avans faiziyle birlikte sorumlu oldukları oranında davalılardan tahsitine, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesini talep ve dava etmiştir.
CEVAP :Davalı ... ... Dtd.Şti. Vekil cevap dilekçesinde özetle: Davanın, zamanaşımı itirazında bulunduğunu, husumet / Yetki /görev/ hak düşürücü süre yönünden reddi gerektiğini, Davanın belirsiz alacak davası olarak açılamayacağını, Davalı müvekkilin kıdem tazminatından sorumlu olabilmesi için dava dışı işçinin işveren bünyesinde çalışma süresinin en az 1 yıl olması gerektiğini, müvekkil aleyhine bu davanın açılma şartı gerçekleşmemiştir. Asıl işveren olan davacı yönünden hizmet akdi belirsiz süreli, taşeron firmalar yönünden ise hizmet akdi belirli süreli kabul edilmesi gerektiğini, Yargıtay 9. Hukuk Dâiresi, tazminattan kamu kurumlarının da sorumlu olduğumu, “Somut uyuşmazlıkta davalı şirketi son alt işveren olup, kıdem tazminatının tamamından diğer davalı kurum ile birlikte müşterek ve müteselsilen sorumludur. " denildiğini, kıdem tazminatından kamu kurumları yarı yarıya sorumlu olduğunu, Yarı yarıya sorumlu olunduğunu kabul anlamına gelmemek üzere bazı Yargıtay kararlarında sözleşmeden kaynaklanan ve işçilerin iş mahkemesinde açtığı davalar sonucu tahsil ettikleri işçilik alacaklarıyla ilgili asıl işverenlerin (İdare) açtıkları rücu davalarında 1/2 oranında sorumlu olduklarını, davanın reddini talep etmiştir.
Davalı ... ... Ltd Şti Vekili cevap dilekçesinde özetle: asıl işverenin alt işveren ile birlikte sorumlu olduğunu, asıl işverenin alt işverene rücu etmesine imkan veren bir kanun maddesinin olmadığını, Alacaklının zararını tanzim eden davacı, tarafımıza rücu etmiş ancak herhangi bir ihbar ve bildirimde bulunmadığını, davacının kusurundan kaynaklanan davalarda müvekkilime rücu imkanı bulunmadığını, Sayıştay ... dairesi ... sayılı kararı ile de kiıdem tazminatından asıl işverenin sorumlu olacağı ve alt işverene rücu edemeyeceğini, alacakların zamanaşımına uğramış olup rücu imkanı bulunmadığını, davanın reddini talep etmiştir.
Davalılar ... ......LTD.ŞTİ., ... Vekili cevap dilekçesinde; Davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte, davacının müvekkile rücu edebilmesi için yasada öngörülen 2 yıllık sürenin dolmuş olma ihtimaline binaen hak düşürücü süre itirazında bulunduklarını, Davanın dayanağı işçi alacağının rücuen tahsili olup, müvekkil şirketler kendisine tazminat ödenen işçinin "ihale süresi ile sınırlı olarak" işvereni durumunda olduğunu, una karşın davacı idarenin dava dışı işçinin "asıl işvereni durumunda olduğu" ise kesinleşen mahkeme kararı ile sabit olduğunu, Kesintisiz olarak devreden zincirleme hizmet akitleri ve yasal düzenlemeler gereği, asıl işveren olan davacı idare, istihdam ettiği işçilerin tüm çalışma dönemlerine ilişkin tüm hak ve alacaklarından sorumlu olduğunu, taraflar arasında imzalanan Hizmet Alım Sözleşmesi gereğince müvekkil şirkete çalışanların kıdem tazminatları vs. işçilik hak ve alacaklarına karşılık olmak üzere idare tarafından herhangi bir ödeme de yapılmış olmadığını, Sözleşme ve İhale Şartnamesi ile idare tarafından ödenmemiş bir alacak kaleminden dolayı ve yine şartları da karşılıklı müzakere edilmeden idare tarafından tek taraflı olarak belirlenmiş bir tip sözleşme uyarınca müvekkillerin sorumlu tutulmasının yasal dayanağı olmadığı gibi bu durum hukuka ve hakkaniyete de aykırı olduğunu, Davacı yapmış olduğu ödemenin tamamının rücuen tahsilini talep etmektedir. Davayı kabul anlamına gelmemekle birlikte; davacının rücu hakkı olduğu sonucuna varılacak dahi olsa, müvekkil şirketlerin sorumluluğu ancak dava dışı işçiyi çalıştırmış oldukları dönem ile sınırlı olacak şekilde ve yine o tarihte işçinin almakta olduğu ücret üzerinden hesaplanacak yalnızca kıdem tazminatı miktarı ile sınırlı olacağını, Dava dışı işçinin müvekkil şirketler bünyesindeki toplam çalışması ihale süresi ile ve yalnızca bu dönemle sınırlı olduğunu, bu tarihler haricinde kalan çalışma dönemine ilişkin olarak yapılan ödemelerden müvekkillerin sorumluluğu bulunmadığını, kabul anlamına gelmemekle birlikte, Mahkemenizce davacı idarenin yapmış olduğu ödeme nedeni ile rücu hakkı bulunduğu kabul edilecek dahi olsa bu miktar davacı tarafça yapılan ödemenin tamamı olmadığını, 6552 sayılı yasanın 8.maddesi ile getirilen düzenleme uyarınca tazminat ödemelerinden sorumluluk münhasıran davacı idareye ait olduğundan müvekkil şirketler hakkındaki davanın reddine, Mahkemenin aksi kanaatte olması halinde, müvekkillerin yalnızca kıdem tazminatından ve dava dışı işçiyi çalıştırdığı dönemle - ücretle sınırlı olacak şekilde ve yine davacı ile birlikte yarı yarıya sorumlu olduğunun kabulü ile fazlaya ilişkin taleplerin reddine, yargılama harç ve giderleri ile Mahkeme vekalet ücretinin davacı taraf yükletilmesine karar verilmesini talep etmiştir.
Davalılar ... Ltd. Şti davaya cevap vermemiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, taraflar arasındaki hizmet alımı sözleşmesi kapsamında çalıştırılan işçinin kıdem ve ölüm tazminatına ilişkin alacaklarının davacı tarafından ödenmesi nedeniyle rücu alacağına ilişkindir.
Davacı vekili ... tarihli dilekçesi ile ıslah dilekçesi vererek dava değerini arttırmıştır.
Bilirkişi ... tarihli raporunda sonuç olarak; "Kıdem tazminatı miktarı yönünden tüm firmalar kıdem tazminatı miktarı uyarınca sorumlu olup kıdem tazminatındaki miktarlara garameten uygulanarak hesaplanmıştır. Ancak ölüm aylığı miktarı yönünden son işrevenin sorumlu olamsı nedeni ile 9.944 T1 ölüm aylığı miktarı dışlandıktan sonra bakiye kalan arabuluculuk ücreti üzerinden garamten hesaplanacaktır. Arabuluculuk ücreti 46.770,00 TL kıdem tazminatı ve net 9.944,00 TL Ölüm tazminatı olmak üzere toplamda 56.714.00 TL üzerinden hesaplanmıştır. 56.714 TL de 3.084,62 TL brüt arabuculuk ücreti hesaplanırken 46.770 TL de 2.543,77 TL hesaplanmaktadır.
FİRMALARIN ÖDEYECEĞİ KIDEM TAZMİN ATI MİKTARLARI
kabulu ve takdiri mahkemenize alit olmak üzere öolüm aylığı miıkları yönünden son işrevenin sorumlu olamsı nedeni ile 9.944 TL ölüm aylığı dışlanmadan yapılan hesap
FİRMALARIN ÖDEYECEĞİ KIDEM TAZATİNATI MİKTARLARI
Hukuksal açıdan kanıtların takdir ve kabulü mahkemenize ait olmak üzere dosyada mevcut belge ve bilgilere dayalı olarak yapılan inceleme ve değerlendirme sonucunda, davacının davalı/lar işyerinde yukarıda hesaplanmış hizmet süresi, ücret/ler neticesinde tablo bölümünde hesaplanan tazminata/lara hak kazandığı sonucuna varmıştır.
Bilirkişi .... tarihli raporunda sonuç olarak; "Davacı tarafın davaya konu talebi davacı kurum ile davalı işveren şirketler arasında imzalanmış sözleşmeler kapsamında kurum bünyesinde ... görevlisi olarak çalışmakta iken Covid-19 salgınında vefat eden ... mirasçıları tarafından davacı kurum ve ilgili taşeron şirketler aleyhine Antalya Arabuluculuk Bürosuna yapılmış olan başvuru neticesinde kıdem ve ölüm tazminatı ödenmesi hususlarında anlaşmaya varılarak ... tarihinde ... mirasçısı ...'ye ödenen net 46.779,00 TL kıdem tazminatı ve net 9.944,00 TL ölüm tazminatı ile arabulucu ...'ye ödenen 3.714,15 TL arabuluculuk ücretine ilişkin olarak; fazlaya ilişkin_hakları saklı kalmak kaydıyla dava dışı işçiye yapılan ödemenin şimdilik 10.000,00 TL/'lik kısmının ödeme tarihi olan ... tarihinden itibaren hesaplanacak avans faiziyle birlikte sorumlulukları oranında davalılardan tahsilidir.
Her ne kadar davacı taraf dava dilekçesinde ... mirasçıları tarafından davacı kurum ve ilgili taşeron şirketler aleyhine Antalya Arabuluculuk Bürosuna yapılmış olan başvuru neticesinde kıdem ve ölüm tazminatı ödenmesi hususlarında anlaşmaya varıldığını beyan etmiş ise de söz konusu arabuluculuk sürecine ilişkin son tutanak, anlaşma belgesi, vs. belge mevcut değildir. (Arabuluculuk sürecinde düzenlenen anlaşma belgesi, vs. belgelerin gizliliği hususundaki takdir sayın mahkemeye aittir) Ancak dosya içerisinde mevcut ... Antalya Müdürlüğü'nün yazıları, ... dekontları ve e-serbest meslek makbuzundan davacı kurum tarafından Antalya Arabuluculuk Bürosu'nun ... sayılı dosyasına istinaden ... hesabına ... tarihinde 9.944 .00 TL ölüm 'tazm_ihatı ödemesi, ... hesabına ... tarihinde 46.779,00 TL kıdem tazminatı ödemesi, hesabına ... tarihinde 3.084,62 TL arabuluculuk ücreti ödemesi yapılmış olduğu anlaşılmaktadır.
Dosya içerisinde mevcut SGK kayıtları, '... Antalya Müdürlüğü'nün yazıları, hizmet alım sözleşmeleri göz önüne alındığında işçi ...; Davalı ... Ltd.Şti. bünyesinde ... tarihleri arasında 120 gün, Davalı .... Ltd Şti. bunyecmde 01.12.2009-15.12.2009 tarihleri arasında 15 gün, ... tarıhlerı arasında 780 gün olmak üzere toplamda 795 gün, Davalı ... Özel Guv Hiz. Ltd. Ştı bünyesinde ... tarihleri arasında 383 gün ve ... tarihleri arasında 1290 gün olmak üzere toplamda 1673 gün, Davalı ... Özel Guv._Kor.Guv.Egı.Ltd.Ştı_. bunyesmde ...7 tarihleri arasında 139gün, p. Dava dışı ... ... Şti. bünyâSinde ... tarihleri arasında 12 gün, Davalı ... Özel Güv.Hiz.Ltd.Şti. bünyesinde ... tarihleri arasında 690 gün, Davalı ... Özel Güv.Kor. ve Güv.Eği.Hiz.A.Ş. bünyesinde ... tarihleri arasında 411 gün olmak üzere; Toplam 3.840 gün çalışmıştır.
Davacı kurumun dosya içerisinde mevcut hizmet alım sözleşmelerinde “...çalıştırılan personel ile ilgili doğabilecek her türlü mükellefiyetler, ücret, vergi, SSK primi gibi yasal haklar ve ayrıca doğabilecek bütün hukuki, idari, mali cezai mesuliyetler tamamen Yüklenici'ye aittir” hükmü mevcuttur.
Kıdem Tazminatı:
Dosya içerisinde mevcut ...'Anfalya Müdüfİüğü’nün yazıları ve ... dekontunun incelenmesinde davacı kurum tarafından Antalya Arabuluculuk Bürosu'nun ... sayılı dosyasına istinaden ... hesabına ... tarihinde 46.779,00 TL kıdem tazminatı ödemesi yapılmış olduğu anlaşılmaktadır. Davacı kurumun hizmet alım sözleşmelerine göre çalıştırılan personel ile ilgili doğabilecek her türlü mükellefiyetlerin nihai sorumlusu yüklenici şirketler olduğundan aşağıda davalı şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemle işçinin davalı işyerinde çalıştığı toplam dönemin oranlanması suretiyle davacı tarafından ... tarihinde ödenen 46.779,00 TL kıdem tazminatı miktarının her bir davalı şirkete rücu edilebilecek kısımları hesaplanacaktır.
Ölüm Tazminatı:
Dosya içerisinde mevcut ... Antalya Müdürlüğü'nün yazıları ve ... dekontunun incelenmesinde davacı kurum tarafından Antalya Arabuluculuk Bürosu'nun ... sayılı dosyasına istinaden ... hesabına ... tarihinde 9.944,00 TL ölüm tazminatı ödemesi yapılmış olduğu tespit edilmiştir.
Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmesinin devamı sırasında işçinin ölümü halini düzenleyen 440.maddesine göre; “Sözleşme, işçinin ölümüyle kendiliğinden sona erer. İşveren, işçinin sağ kalan eşine ve ergin olmayan çocuklarına, yoksa bakmakla yükümlü olduğu kişilere, ölüm gününden başlayarak bir aylık; hizmet ilişkisi beş yıldan uzun bir süre devam etmişse, iki aylık ücret tutarında bir ödeme yapmakla yükümlüdür.”
Ölüm tazminatı miktarının belirlenmesinde kusur ve zarar dikkate alınmamaktadır.
Davacı kurumun hizmet alım sözleşmelerine göre çalıştırılan personel ile ilgili doğabilecek her türlü mükellefiyetlerin nihai sorumlusu yüklenici şirketler olduğundan aşağıda davalı şirketlerin dava dışı işçiyi çalıştırdıkları dönemle işçinin davalı işyerinde çalıştığı toplam dönemin oranlanması suretiyle davacı tarafından ... tarihinde ödenen 9.944,00 TL kıdem tazminatı miktarının her bir davalı şirkete rücu edilebilecek kısımları hesaplanacaktır.
Arabuluculuk Ücreti:
Dosya içerisinde mevcut ... Antalya Müdürlüğü'nün yazısı, ... dekontlu ve e-serbest meslek makbuzunun incelenmesinde davacı kurum tarafından Antalya Arabuluculuk Bürosu'nun ... sayılı dosyasına istinaden ... hesabına ... tarihinde 3.084,62 TL arabuluculuk ücreti ödemesi yapılmış olduğu tespit edilmiştir.
Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği'nin 26/2.maddesine göre Bakanlık bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır.
Aşağıda davacı kurum tarafından yapılan 46.779,00 TL kıdem tazminatı ve 9.944.00 TL ölüm tazminatı olmak üzere toplam 56.723,00 TL'lik ödeme miktarının her bir davalı şirkete rücu edilebileceği hesaplanan kıdem tazminatı ve ölüm tazminatı toplamları ile oranlanması sonucunda her bir davalı şirkete rücu edilebilecek arabuluculuk ücreti miktarları hesaplanacaktır.
¸Tüm dosya içeriği ile delillerin, hukuki durumun, rapor ve ek raporun takdir ve değerlendirmesi sayın mahkemeye ait olmak üzere;
Davacı kurum tarafından ... hesabına ... tarihinde yapılan 46.779,00 TL kıdem tazminatı ödemesinin;
- 1.461,84 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 9.684,71 TL'sinin davalı .... Ltd.Şti.'ye,
- 20.380,54 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 1.693,30 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 8.405,60 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 5.006,81 TL'sinin davalı ...A.Ş.'ye rücu edilebileceği,
Davacı kurum tarafından ... hesabına ... tarihinde yapılan 9.944,00 TL ölüm tazminatı ödemesinin;
- 310,75 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 2.058,72 TL'sinin davalı .... Ltd.Şti.'ye,
- 4:3332,37 TE'sinin davalı ...Ltd.Şti.’ye,
- 359,95 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 1.786,81 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
1.064.32 TL'sinin davalı ... A.Ş.'ye rücu edilebileceği,
Davacı kurum tarafından ... hesabına ... tarihinde yapılan 3.084,62 TL arabuluculu ücreti ödemesinin;
- 96,55 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 638,52 TL'sinin davalı .... Ltd.Şti.'ye,
-1.343,97 TL'sinin davalı ..., Ltd.Şti.'ye,
- 111,66 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 554,31 TL'sinin davalı ... Ltd.Şti.'ye,
- 330,05 TE”sinin davalı ... A.Ş.'ye rücu edilebileceği," sonuç ve kanaatine varmıştır.
Uyuşmazlık; davacı kurum tarafından ... görevlisi ...'nin ölümünden sonra ödenen kıdem ve ölüm tazminatının miktarı ile davalıların tazminatlardan sorumlu olup olmadıklarının tespitine ilişkindir.
Davanın yasal dayanaklarından 4857.s.İş Kanunun 112.maddesinde kamu kurum ve kuruluşlarında hizmet sözleşmesi ile alt işveren elemanı olarak çalışan işçilerin kıdem tazminatı düzenlenmiş olup, bu yasal düzenlemeye göre;" Kanuna veya kanunun verdiği yetkiye dayanılarak kurulan kurum ve kuruluşların haklarında bu Kanun ve 854, 5953, 5434 sayılı kanunların hükümleri uygulanmayan personeli ile kamu kuruluşlarında sözleşmeli olarak istihdam edilenlere mevzuat veya sözleşmelerine göre kıdem tazminatı niteliğinde yapılan ödemeler kıdem tazminatı sayılır.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında alt işverenler tarafından çalıştırılan işçilerin kıdem tazminatları;
a) Alt işverenlerinin değişip değişmediğine bakılmaksızın aralıksız olarak aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde çalışmış olanların bu şekilde çalışmış oldukları sürelere ilişkin kıdem tazminatına esas hizmet süreleri, aynı kamu kurum veya kuruluşuna ait işyerlerinde geçen toplam çalışma süreleri esas alınarak tespit olunur. Bunlardan son alt işverenleri ile yapılmış olan iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü maddesine göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanların kıdem tazminatları ilgili kamu kurum veya kuruluşları tarafından,
b) Aynı alt işveren tarafından ve aynı iş sözleşmesi çerçevesinde farklı kamu kurum veya kuruluşlarında çalıştırılmış olan işçilerden iş sözleşmeleri 1475 sayılı İş Kanununun 14 üncü m.ne göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona ermiş olanlara, 4734 sayılı Kanunun 62 nci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi kapsamında farklı kamu kurum ve kuruluşuna ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı esas alınarak çalıştırıldığı son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) Alt işveren ile yapmış olduğu iş sözleşmesi sona ermediği gibi, alt işveren tarafından 4734 sayılı Kanun kapsamında bulunan idarelere ait işyerleri dışında bir işyerinde çalıştırılmaya devam olunan ve bu şekilde çalıştırıldığı sırada iş sözleşmesi kıdem tazminatı ödenmesini gerektirecek şekilde sona eren işçinin kıdem tazminatı, işçinin yazılı talebi hâlinde, kıdem tazminatının söz konusu kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen süreye ilişkin kısmı, kamu kurum veya kuruluşuna ait çalıştığı son işyerindeki ücretinin yılları itibarıyla asgari ücret artış oranları dikkate alınarak güncellenmiş miktarı üzerinden hesaplanmak suretiyle son kamu kurum veya kuruluşu tarafından işçinin banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenir. Bu şekilde hesaplanarak ödenen kıdem tazminatı tutarının, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden aynı süreler dikkate alınarak hesaplanacak kıdem tazminatı tutarından daha düşük olması hâlinde, işçinin aradaki farkı alt işverenden talep hakkı saklıdır.
(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/8 md.) İkinci fıkranın (b) bendi veya üçüncü fıkra uyarınca farklı kamu kurum veya kuruluşlarına ait işyerlerinde geçen hizmet sürelerinin toplamı üzerinden kıdem tazminatı ödenmesi hâlinde, kıdem tazminatı ödemesini gerçekleştiren son kamu kurum veya kuruluşu, ödenen kıdem tazminatı tutarının diğer kamu kurum veya kuruluşlarında geçen hizmet süresine ilişkin kısmını ilgili kamu kurum veya kuruluşundan tahsil eder. Ancak, merkezi yönetim kapsamındaki kamu idareleri arasında bu fıkra hükümlerine göre bir tahsil işlemi yapılmaz.
İhale sözleşmesi,teknik şartname,genel şartnamede dava dışı işçiye yapılan kıdem tazminatı ödemeleri yönünden alt işverenlerin sorumluluğunu belirleyici hüküm bulunmaması halinde 6098 sayılı TBKnun 167.nci maddesinde sorumlulukla ilgili iç ilişkisi; " Aksi kararlaştırılmadıkça veya borçlular arasındaki hukuki ilişkinin niteliğinden anlaşılmadıkça, borçlulardan her biri, alacaklıya yapılan ifadan, birbirlerine karşı eşit paylarla sorumludurlar. Kendisine düşen paydan fazla ifada bulunan borçlunun, ödediği fazla miktarı diğer borçlulardan isteme hakkı vardır. Bu durumda borçlu, her bir borçluya ancak payı oranında rücu edebilir. Borçlulardan birinden alınamayan miktarı, diğer borçlular eşit olarak üstlenmekle yükümlüdürler." şeklinde düzenlenmiştir.
Alacaklıya halef olma 6098 s.TBK.nun 168.maddesinde"- Diğerlerine rücu hakkına sahip olan borçlulardan her biri, ifa ettiği miktar oranında alacaklının haklarına halef olur. Alacaklı diğerlerinin zararına olarak borçlulardan birinin durumunu iyileştirirse, bunun sonuçlarına katlanır." şeklinde düzenlenmiştir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur.
İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir. Davacı kurumun dosya içerisinde mevcut hizmet alım sözleşmelerinde “...çalıştırılan personel ile ilgili doğabilecek her türlü mükellefiyetler, ücret, vergi, SSK primi gibi yasal haklar ve ayrıca doğabilecek bütün hukuki, idari, mali cezai mesuliyetler tamamen Yüklenici'ye aittir” hükmü mevcuttur.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup, bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.(Yargıtay 6.HD. 23/12/2021 tarih, 2021/1394 E, 2021/2540 K.)
Bu esaslar çerçevesinde somut olay değerlendirildiğinde, mahkememizce aldırılan ... tarihli bilirkişi raporu da gözetilerek, dava dışı işçinin davalılar yanındaki çalışma süreleri gözetilerek davalıların kendi dönemleriyle sınırlı tutularak ödeme tarihinden itibaren faiz işletilerek karar verilmiştir. Burada daha önce bilirkişi ... tarafından hazırlanan rapor ve ek raporun dosya kapsamına uygun olmaması, itibar edilir nitelikte bulunmaması gerekçeleriyle hükme esas alınmamıştır.
Türk Borçlar Kanunu'nun hizmet sözleşmelerine ilişkin düzenlemeleri kural olarak diğer iş kanunlarının uygulama alanı dışında kalan iş sözleşmeleri bakımından geçerlidir. Bunun dışında diğer iş kanunlarında düzenlenmeyen hallere yönelik kuralların da genel kanun olması sebebiyle uygulama alanı bulacağı kabul edilmektedir. Örneğin 6098 sayılı Kanun'un 440 maddesinde öngörülen ölüm tazminatı, diğer kanunlarda yer verilen kıdem tazminatından ayrı olarak düzenlendiğinden ve hak sahipliği mirasçılık belgesinden ayrı olarak belirlendiğinden, genel kanun hükmü olarak doğrudan uygulanabilecektir.
Alt işverenlerin dava dışı işçinin çalıştığı dönem ile sınırlı olmak üzere kıdem tazminatından sorumlu olduğu, ölen işçinin yakınlarına yapılan ölüm yardımının TBK 440. Maddesi gereğince yapıldığı, kıdem tazminatı alamayacaklar için öngörülen ölüm yardımının kıdem tazminatı da ödenmiş olması sebebi ile ve bu ölüm yardımının yasal bir zorunluluk bulunmadığı halde ödenmiş olması sebebi ile alt işverenlerin rücu edilmeyeceği kabul edilerek davanın kısmen kabulüne dair karar verilmiş, aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
HÜKÜM: Ayrıntıları yukarıda açıklandığı üzere;
1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE,
a-1.461,84-TL kıdem tazminatı, 96,55-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 1.558,39- TL’nin ... ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... LTD.ŞTİ 'nden tahsili ile davacıya verilmesine,
b-9.684,71–TL kıdem tazminatı, 638,52-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 10.323,23- TL’nin ... ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... LTD. ŞTİ.’nden tahsili ile davacıya verilmesine,
c-20.380,54-TL kıdem tazminatı, 1.343,97-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 21.724,51- TL’nin ... ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... ... LİMİTED ŞİRKETİ 'nden tahsili ile davacıya verilmesine,
d-1.693,30TL kıdem tazminatı, 111,66-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 1.804,96- TL’nin ... ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... ... LİMİTED ŞİRKETİ'nden tahsili ile davacıya verilmesine,
e-8.405,60-TL kıdem tazminatı, 554,31-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 8.959,91- TL’nin ... ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... ... LİMİTED ŞİRKETİ 'nden tahsili ile davacıya verilmesine,
f-5.006,81–TL kıdem tazminatı, 330,05-TL arabuluculuk ücreti olmak üzere 5.336,86- TL’nin ... ödeme tarihinden itibaren işleyecek ticari avans faizi ile birlikte davalı ... ... ANONİM ŞİRKETİ 'nden tahsili ile davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken 3.395,54-TL harçtan peşin 1.018,18-TL'nin (ıslah harcı ile birlikte ) mahsubu ile bakiye 2.377,36-TL davalılardan ( ... ... EĞİTİM ALARM CİHAZLARI VE SİSTEMLERİ TİC.LTD.ŞTİ yönünden 74,53-TL ile; ... ... SİSTEMLERİ ... TİC. LTD. ŞTİ. Yönünden 493,72-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 1.039,03-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 86,32-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 428,52-TL ile; ... ... ANONİM ŞİRKETİ yönünden 255,24-TL ile sorumlu olmak kaydı ile ) alınarak HAZİNEYE İRAD KAYDINA
3-Davacının yapmış olduğu bilirkişi ücreti, posta ve müzekkere ücretinden ibaret 3.230,00.-TL'nin kısmen kabul- kısmen red oranında 2.693,00-TL ile ilk dava masrafı 238,58.-TL olmak üzere toplam 3.931,58.-TL yargılama giderinin davalılardan ( ... ... EĞİTİM ALARM CİHAZLARI VE SİSTEMLERİ TİC.LTD.ŞTİ yönünden 123,25-TL ile; ... ... SİSTEMLERİ ... TİC. LTD. ŞTİ. Yönünden 816,50-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 1.718,27-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 142,76-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 708,67TL ile; ... ... ANONİM ŞİRKETİ yönünden 422,11-TL ile sorumlu olmak kaydı ile ) alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00.-TL vekalet ücretinin davalılardan alınarak, davacıya verilmesine,
5-Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre hesaplanan 9.200,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalılara verilmesine,
6-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; 1.167,23-TL'nin davalılardan( ... ... EĞİTİM ALARM CİHAZLARI VE SİSTEMLERİ TİC.LTD.ŞTİ yönünden 36,59-TL ile; ... ... SİSTEMLERİ ... TİC. LTD. ŞTİ. Yönünden 242,40-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 510,13-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 42,38-TL ile; ... ... LİMİTED ŞİRKETİ yönünden 210,39-TL ile; ... ... ANONİM ŞİRKETİ yönünden 125,31-TL ile sorumlu olmak kaydı ile) alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
9-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu 18/13 ve Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu Yönetmeliği 26/2. Maddeleri, 6100 sayılı HMK 297/1-ç, 326.maddeleri uyarınca, arabuluculuk faaliyeti sonunda tarafların anlaşamamaları halinde iki saatlik ücret tutarı tarifenin birinci kısmına göre ileride haksız çıkan taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden ödeneceği öngörüldüğünden; 232,77.-TL'nin davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
10-Taraflarca yatırılan gider avansından kullanılmayan bakiye kısmın HMK 333. maddesi gereğince karar kesinleştikten sonra masrafı kendisine ait olmak üzere tarafların göstereceği bir IBAN/hesap numarasına yatırılmasına ancak hesap numarası bildirilmemiş veya bildirilmez ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak gönderilmesine veya taraflara iadesine,
Dair, e- duruşma talep eden davacı vekili Av. ...'in yüzüne karşı davalıların yokluğunda verilen kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.06/06/2023
Katip ...
E imzalı
Hakim ...
E imzalı