T.C.
ANTALYA
4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
ESAS NO: 2022/632 Esas
KARAR NO: 2023/459
DAVA: Zayi Belgesi Verilmesi
DAVA TARİHİ: 05/09/2022
KARAR TARİHİ: 18/07/2023
Mahkememizde görülmekte bulunan Zayi Belgesi Verilmes davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ;
DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkil şirket ... Mah. ... Cad. ... Apt. ... Blok No:... Kat:... Daire:... ... /... faaliyet göstermektedir. Müvekkil şirket bu adreste faaliyet göstermekte iken müvekkilin toplantı ve müzakere defteri kaybolmuş ve zayi olduğunu, Müvekkilin ticari defterlerinin tamamı mali müşavirde olduğunu, ancak Mali müşavirden, mali müşavirin değiştirilmesi nedeniyle, müvekkil şirketin bir kısım ticari defterleri alınmış fakat müvekkil şirketin genel kurulu sürekli olarak toplanmadığından toplantı ve müzakere defterinin mali müşavirden teslim alınıp alınmadığının tespiti tam olarak yapılamadığını, Müvekkil şirket ise arşiv bölümünde toplantı ve müzakere defterini bulmaya çalıştığını, Söz konusu defterlerin saklandığı arşiv odasında 2 adet ölü fare bulunmuş arşiv odasında bulunan defter ve kağıtların parçalandığı görülmüş olup söz konusu defterlerin fareler tarafından yenildiğinden şüphelenildiğini, müvekkil şirkette arşiv odası sürekli kullanılmadığından bu durumun tespiti de tam olarak yapılamadığını, Bu nedenle müvekkil şirket tarafından anılan genel kurul toplantı defteri ve müzakere defterinin yenilerinin temin edilebilmesi için zayi belgesinin verilmesini talep ve dava etmiştir.
DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE
Dava, "zayi belgesi verilmesi" davasıdır.
6102 s. TTK.nın 82/1. maddesine göre, "Her tacir; a)Ticari defterlerini, envanterleri, açılış bilânçolarını, ara bilânçolarını, finansal tablolarını, yıllık faaliyet raporlarını, topluluk finansal tablolarını ve yıllık faaliyet raporlarını ve bu belgelerin anlaşılabilirliğini kolaylaştıracak çalışma talimatları ile diğer organizasyon belgelerini, b)Alınan ticari mektupları, c)Gönderilen ticari mektupların suretlerini, d)64 üncü maddenin birinci fıkrasına göre yapılan kayıtların dayandığı belgeleri, sınıflandırılmış bir şekilde saklamakla yükümlüdür."
6102 s. TTK.nın 82/7. maddesine göre de, "Bir tacirin saklamakla yükümlü olduğu defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle ve kanuni saklama süresi içinde zıyaa uğrarsa tacir zıyaı öğrendiği tarihten itibaren onbeş gün içinde ticari işletmesinin bulunduğu yer yetkili mahkemesinden kendisine bir belge verilmesini isteyebilir. Bu dava hasımsız açılır. Mahkeme gerekli gördüğü delillerin toplanmasını da emredebilir."
Yargıtay ...HD’nin, ... tarihli ve E.... sayılı kararında "Davacı vekili, müvekkili şirket yetkilisinin geriye yönelik tarama ve tasnif amacıyla, ...-...-...-... ve ... yıllarına ilişkin ticari defterler ile alış satış ve gider faturalarının ... tarihinde tutanak ile muhasebecisinden teslim aldığını ve kapalı bir koli içerisinde arabasının bagajına koyduğunu, aracı park ettiği yere geldiğinde aracın sağ arka camının kırık olduğunu ve arabada bulunan bilgisayarı ile birlikte ticari defter ve faturaların bulunduğu kolinin de çalındığını tespit ettiğini, polis merkezine başvurulduğunu ve tutanak tutulduğunu, ayrıca ulusal bir gazeteye kayıp ilanı verildiğini ileri sürerek TTK’nın 82/7. maddesi gereğince zayi belgesi verilmesini talep ve dava etmiştir. Mahkemece, tüm dosya kapsamına göre; davacı şirketin yetkilisinin arabasında hırsızlık olduğunun ileri sürüldüğü, ancak bununla ilgili karakola başvuru ve gazete ilanı gibi kendi iradesi ile oluşan başvurular dışında bir delil sunmadığı, gece vakti ticari defter ve belgeleri arabasına alması ve sokakta bırakıp arabanın bagajından ticari defter ve belgelerin çalınmasının inandırıcı bulunmadığından yerel mahkemece davanın reddine dair verilen kararın onanmasına." karar vermiştir.
Yargıtay ...HD’nin, ... tarihli ve E.... sayılı kararında "Davacı kooperatif yetkilisi; kooperatife ait Yönetim Kurulu Karar Defterinin bilinmeyen sebeplerle kaybolduğunu ileri sürerek taraflarına zayi belgesi verilmesini talep etmiştir. Mahkemece tüm dosya kapsamına göre; davacı tarafından kooperatif yönetim kurulu karar defterinin kaybedildiği, defterin yangın, su baskını, yer sarsıntısı veya başka bir afetle veya hırsızlıkla kaybolmadığı, sadece defteri nereye koyduklarını hatırlayamadıkları, defterin zayi olduğuna dair soyut iddia dışında hiçbir somut delil sunulmadığı gerekçesiyle talebin reddine karar verilmiştir. Mahkemece verilen kararın onanmasına" karar vermiştir.
Tüm dosya kapsamı yukarıdaki kanun maddesi ve emsal içtihatlar ışığında değerlendirildiğinde; defterler ve belgeler; yangın, su baskını veya yer sarsıntısı gibi bir afet veya hırsızlık sebebiyle zayi olmalı ayrıca, defter ve belgelerinin zıyaa uğraması üzerine zayi belgesi verilebilmesi için aranan şartlardan birisi de, tacirin defter ve belgelerin korunması hususunda gereken özeni gösterdiğini ve kaybın iradesi dışında gerçekleştiğini, ispat etmesidir. Davacı şirketin ticari defter ve belgelerini basiretli bir tacir sıfatıyla saklama yükümlülüklerinin olduğu, defterin yangın, su baskını, yer sarsıntısı veya başka bir afetle veya hırsızlıkla kaybolmadığı, sadece defterin saklandığı yerde fare ölülerinin bulunduğu iddiası ile yitirilmiş olabileceği ihtimali üzerine davanın açıldığının anlaşıldığı gibi dava dilekçesinde müzakere defterinin mali müşavirden teslim alınıp alınmadığının tespitinin tam olarak yapılamadığının da beyan edildiği dikkate alınarak defterin zayi olduğuna dair soyut iddia dışında hiçbir somut delil sunulmadığı bu haliyle zayi belgesinin verilmesine ilişkin koşulların somut olayda bulunmadığı, anlaşılmakla davacının davasının reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.
H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan nedenlerle;
1-Davanın REDDİNE;,
2. Alınması gerekli ...-TL harçtan peşin alınan ...-TL harcın mahsubu ile ...-TL harcın davacıdan alınarak HAZİNEYE GELİR KAYDINA,
3. Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına,
4.Kararın kesinleşmesine müteakip davacının yatırdığı yargılama giderinin artması durumunda giderleri yatıran davacıya iadesine,
Dair, davacı vekili Av. ...'ın yüzüne karşı kararın tebliğinden itibaren 6100 Sayılı Kanunun 345.maddesi gereğince 2 hafta içerisinde ilgili İstinaf Dairesi Başkanlığına sunulmak üzere Mahkememize verilecek dilekçe ile İstinaf yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.18/07/2023
Katip ...
E imzalı
Hakim ...
E imzalı